Σ. Ζαχαράκη: Εθνική υπόθεση η αντιμετώπιση της εγκληματικότητας των ανηλίκων

«Ηαντι­με­τώ­πιση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας των ανη­λί­κων είναι εθνική υπόθεση και δεν πρό­κει­ται να μεί­νουμε παρα­τη­ρη­τές επι­τρέ­πο­ντας την εξά­πλωση αυτού του φαι­νο­μέ­νου», τόνισε η υπουρ­γός Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας Σοφία Ζαχα­ράκη, μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-MΠE, για το φλέγον, όπως δια­μορ­φώ­νε­ται, ζήτημα της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας των ανη­λί­κων.

Όπως επι­σή­μανε, η ενδο­σχο­λική βία και παρα­βα­τι­κό­τητα των ανη­λί­κων, που μπορεί να οδη­γή­σουν στην εγκλη­μα­τι­κό­τητα, βρί­σκο­νται εξαρχής στην ατζέντα της κυβέρ­νη­σης, ενώ σημεί­ωσε ότι «η µετα-COVID περί­ο­δος, έβγαλε στην επι­φά­νεια πρω­τό­γνω­ρες συμπε­ρι­φορά ιδίως σε ό,τι αφορά τους εφήβους».

Επίσης, η κα Ζαχα­ράκη ανα­φέρ­θηκε στις πρω­το­βου­λίες της κυβέρ­νη­σης και ειδικά του υπουρ­γείου που προ­ΐ­στα­ται, για την αντι­με­τώ­πιση της παι­δι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας – εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας και εκτί­μησε ότι η συνερ­γα­σία όλων μπορεί να φέρει απτά απο­τε­λέ­σματα.

Η εγκλη­μα­τι­κό­τητα των ανη­λί­κων, ένα φαι­νό­μενο με παγκό­σμιες δια­στά­σεις, διο­γκώ­νε­ται συνεχώς και στη χώρα μας. Ποιες είναι οι πρω­το­βου­λίες του υπουρ­γείου και της κυβέρ­νη­σης γενι­κό­τερα, για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος;

Πρέπει να ορί­σουμε με σαφή­νεια τις έννοιες εγκλη­μα­τι­κό­τητα, παρα­βα­τι­κό­τητα και ενδο­σχο­λική βία μεταξύ ανη­λί­κων είτε αυτή δια­πράτ­τε­ται μεταξύ τους, είτε από τους ανή­λι­κους προς τους ενή­λι­κες Η εγκλη­μα­τι­κό­τητα μεταξύ των ανη­λί­κων, απο­τε­λεί ανη­συ­χη­τικό παγκό­σμιο φαι­νό­μενο. Στη χώρα μας τα προ­βλή­ματα εντο­πί­ζο­νται κυρίως, στην παρα­βα­τι­κό­τητα των ανη­λί­κων εντός και εκτός σχο­λείου με κέντρο την (οπαδική και την ενδο­σχο­λική βία). Συνα­ντάμε όμως πολλά σοκα­ρι­στικά περι­στα­τικά σε χώρες του δυτικού κόσμου. Αυτό που πρέπει να τονι­στεί δεν είναι τόσο η γεω­γρα­φική έκταση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας των ανη­λί­κων, όσο το ότι έχει πολλές δια­στά­σεις με ιδιαί­τερα αυξη­μένη ένταση. Για εμάς ως Πολι­τεία δεν υπάρχει εφη­συ­χα­σμός, η αντι­με­τώ­πιση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας των ανη­λί­κων είναι εθνική υπόθεση και δεν πρό­κει­ται να μεί­νουμε παρα­τη­ρη­τές, επι­τρέ­πο­ντας την εξά­πλωση αυτού του φαι­νο­μέ­νου. Άλλωστε, τα συγκε­κρι­μένα περι­στα­τικά ενδο­σχο­λι­κής βίας και παρα­βα­τι­κό­τη­τας που μπορεί να οδη­γή­σουν στην εγκλη­μα­τι­κό­τητα βρί­σκο­νται εξαρχής στην ατζέντα της κυβέρ­νη­σης, τόσο εντός των σχο­λείων, όπου απαι­τεί­ται δια­κρι­τός σχε­δια­σμός, όσο και έξω από αυτά, όπου το ζήτημα καθί­στα­ται πιο περί­πλοκο. Και ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός ασχο­λεί­ται προ­σω­πικά με την πλήρη απο­τύ­πωση, την αντι­με­τώ­πιση αλλά κυρίως τις μεθό­δους πρό­λη­ψης του φαι­νο­μέ­νου.

Υπάρ­χουν πολλές πρω­το­βου­λίες που έχουν ληφθεί την προη­γού­μενη τετρα­ε­τία με τριπλό στόχο: κατα­γραφή του φαι­νο­μέ­νου, στήριξη της Σχο­λι­κής Κοι­νό­τη­τας, δια­μόρ­φωση πλαι­σίου απο­τε­λε­σμα­τι­κών πρα­κτι­κών για την αντι­με­τώ­πιση του. Σε νομο­θε­τικό επίπεδο, αλλά και στο κομμάτι της εκπαί­δευ­σης, όταν και ως υφυ­πουρ­γός με την τότε υπουργό Νίκη Κερα­μέως είχαμε πραγ­μα­το­ποι­ή­σει την πρώτη εισα­γωγή ψυχο­λό­γων σε Γενικό Σχολείο και είχαμε διπλα­σιά­σει τον αριθμό των ψυχολόγων-κοινωνικών λει­τουρ­γών σε 3.200. Νομο­θε­τή­θηκε νέο πλαίσιο για την αντι­με­τώ­πιση του σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού ενώ έχει ενι­σχυ­θεί η επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών στα ζητή­ματα αυτά με το πρό­γραμμα «φιλία», συγ­χρό­νως μέσω της ένταξης των Εργα­στη­ρίων Δεξιο­τή­των στο σχολικό πρό­γραμμα και βοηθούν στην πρόληψη, μέσω των θεμα­τι­κών του αλλη­λο­σε­βα­σμού και της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας, της κατάρ­ρι­ψης στε­ρε­ο­τύ­πων και προ­ώ­θη­σης της ισό­τη­τας, του σεβα­σμού των κανόνων και της θετικής συμπε­ρι­φο­ράς, και της αλλη­λεγ­γύης, των δημο­κρα­τι­κών αξιών και της ενερ­γούς πολι­τειό­τη­τας. Πολύ σημα­ντι­κές είναι και οι πρω­το­βου­λίες που έχουν ληφθεί για τη φιλική προς τα παιδιά δικαιο­σύνη.

Με την υπο­στή­ριξη της Προ­ε­δρίας της Κυβέρ­νη­σης προ­χω­ράμε όμως, άμεσα σε μια διυ­πουρ­γική πρω­το­βου­λία, με τη μορφή Επι­τρο­πής, την οποία θα συντο­νί­ζει το υπουρ­γείο Κοι­νω­νι­κής Συνοχής & οικο­γέ­νειας.

Πέρα από τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία, όπως το Παι­δείας, Αθλη­τι­σμού και Θρη­σκευ­μά­των, το Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, το Δικαιο­σύ­νης, το Προ­στα­σίας του Πολίτη, το Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου και το Εσω­τε­ρι­κών, πολύ βασικό ρόλο στο έργο της Επι­τρο­πής θα δια­δρα­μα­τί­σουν η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα, οι πολύ αξιό­λο­γες οργα­νώ­σεις της Κοι­νω­νίας των Πολιτών με τις καίριες παρεμ­βά­σεις τους, καθώς και οι φορείς της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης με τις κοι­νω­νι­κές τους υπη­ρε­σίες.

Το φαι­νό­μενο αυτό χρήζει άμεσης παρέμ­βα­σης και δεν πρό­κει­ται να το αντι­με­τω­πί­σουμε γρα­φειο­κρα­τικά. Και βέβαια είναι σημα­ντικό να προ­σθέ­σουμε ότι δεν χωράνε κομ­μα­τικά στεγανά. Θα απα­σχο­λή­σουμε και τις αντί­στοι­χες Επι­τρο­πές στη Βουλή και με χαρά είμαστε δια­τε­θει­μέ­νοι να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουμε και μια Ολο­μέ­λεια για το ζήτημα αυτό. Η σύνθεση απόψεων μεταξύ των κομ­μά­των θα είναι ωφέλιμη.

Στόχος μας είναι η πρόληψη από τέτοιου είδους περι­στα­τικά, η κατα­γραφή όλων των ήδη ληφθέ­ντων μέτρων και η εκπό­νηση νέων για την αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου, αλλά και η επα­νέ­νταξη στην κοι­νω­νία των παιδιών µε παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά. Στόχος είναι μια κοι­νω­νία που να αγκα­λιά­ζει το παιδί, να νοιώθει ότι υπάρχει προ­στα­σία και οι γονείς να γνω­ρί­ζουν ό,τι μπορεί να υπάρξει συμ­βου­λευ­τική και καθο­δή­γηση από ειδι­κούς.

Το πρό­βλημα της παι­δι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας, σύμφωνα με μελέτες και ειδι­κούς, ξεκινά από την οικο­γέ­νεια. Τα περι­στα­τικά παι­δι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας – εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας έχουν αυξηθεί κατα­κό­ρυφα έπειτα από τα περιο­ρι­στικά μέτρα για την Covid19. Συμ­με­ρί­ζε­στε την άποψη αυτή; Θα υπάρξει κάποια θεσμική παρέμ­βαση;

Δεν είναι σωστό να αδια­φο­ρούμε απέ­να­ντι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, που είναι η αύξηση των περι­στα­τι­κών παι­δι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας. Υπάρ­χουν άλλωστε και επίσημα στοι­χεία από την Ελλη­νική Αστυ­νο­μία, που κατα­δει­κνύ­ουν την ανη­συ­χη­τική έκταση του φαι­νο­μέ­νου. Μόνο τον μήνα Σεπτέμ­βριο, συνε­λή­φθη­σαν συνο­λικά 1.353 ανή­λι­κοι για διάφορα αδι­κή­ματα, ενώ συνο­λικά σχη­μα­τί­στη­καν 1.201 δικο­γρα­φίες για ισά­ριθ­μες υπο­θέ­σεις. Μόνο ανη­συ­χία μπορούν να προ­κα­λέ­σουν αυτά τα δεδο­μένα, τα οποία κατα­δει­κνύ­ουν ότι η βία μεταξύ των ανη­λί­κων είναι πλέον ένα καθη­με­ρινό φαι­νό­μενο. Τα αίτια αυτής της μεγάλης έντασης μπορούν να ανα­ζη­τη­θούν στα περιο­ρι­στικά μέτρα λόγω της παν­δη­μίας, κάτι που συνο­μο­λο­γεί και η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα. Ειδι­κό­τερα η µετα-COVID περί­ο­δος, έβγαλε στην επι­φά­νεια πρω­τό­γνω­ρες συμπε­ρι­φορά ιδίως σε ό,τι αφορά τους εφήβους. Κυρί­αρχο ρόλο έπαιξε ο εγκλει­σμός τους, διότι κλή­θη­καν να απο­ξε­νω­θούν από τον ιστό της γειτ­νί­α­σης και της κοι­νό­τη­τας, που δια­μορ­φώ­νει την κοι­νω­νι­κο­ποί­ησή τους και ταυ­τό­χρονα έπρεπε να μάθουν να λει­τουρ­γούν σε ένα ατομικό περι­βάλ­λον.

Παράλ­ληλα, είδαμε ότι η παν­δη­μία επη­ρέ­ασε και τον παρα­δο­σιακό θεσμό της οικο­γέ­νειας. Έκανε πιο έντονο το στοι­χείο της απο­ξέ­νω­σης ανάμεσα στα μέλη της, το οποίο με τη σειρά του ενθάρ­ρυνε τα περι­στα­τικά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, αλλά και την έλλειψη του ελέγχου των γονέων απέ­να­ντι στα παιδιά τους. Η έλλειψη του ελέγχου, καθώς και του πολύ­τι­μου στοι­χείου της επι­κοι­νω­νίας μέσα στην οικο­γέ­νεια ευνόησε την παρα­βα­τι­κό­τητα και την ανε­ξέ­λεγ­κτη δράση από μέρους των ανη­λί­κων. Συνεπώς, η δική μας στό­χευση πρέπει να εστιά­σει σε πρω­το­βου­λίες για την πρόληψη του φαι­νο­μέ­νου. Να υιο­θε­τή­σουμε καλές πρα­κτι­κές από το εξω­τε­ρικό, αλλά και να ενθαρ­ρύ­νουμε την εφαρ­μογή δράσεων που θα ευνο­ή­σουν την ενί­σχυση του θεσμού της οικο­γέ­νειας από τη βάση της, την ευρύ­τερη κοι­νω­νική ένταξη των ανη­λί­κων που έχουν προβεί ήδη σε κάποια εγκλη­μα­τική συμπε­ρι­φορά ώστε να λει­τουρ­γή­σει στο μέλλον υπέρ της προ­στα­σίας της κοι­νω­νι­κής αρμο­νίας. Η ενί­σχυση της οικο­γέ­νειας προ­φα­νώς αγγίζει τη λήψη πολλών μέτρων με οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό χαρα­κτήρα, μέτρα που θα ενδυ­να­μώ­σουν την αίσθηση της ασφά­λειας και της αισιο­δο­ξίας στους πολίτες και θα αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται στις υγιείς σχέσεις. Η οικο­γέ­νεια είναι ο θεμέ­λιος λίθος της δια­μόρ­φω­σης της προ­σω­πι­κό­τη­τας ενός ανθρώ­που και συν­δέ­ε­ται βαθιά με την εξέλιξή του. Είναι προ­τε­ραιό­τητα να αντι­με­τω­πί­σουμε το ζήτημα από τη ρίζα του για να φέρουμε απο­τε­λέ­σματα.

Η αστυ­νο­μική κατα­στολή θα έπρεπε να είναι, λογικά, η τελευ­ταία παρέμ­βαση της Πολι­τείας για την παιδική εγκλη­μα­τι­κό­τητα. Ποιες πιστεύ­ετε ότι πρέπει να είναι οι πρω­το­βου­λίες της Πολι­τείας πριν φτά­σουμε στην επέμ­βαση της αστυ­νο­μίας;

Αρχικά, οφεί­λουμε να ανα­γνω­ρί­σουμε το σημα­ντικό και πολυ­διά­στατο έργο που επι­τε­λούν τα στελέχη της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας στον τομέα της αντι­με­τώ­πι­σης των παρα­βα­τι­κών φαι­νο­μέ­νων των ανη­λί­κων. Δεν περιο­ρί­ζο­νται μόνο στον τομέα της κατα­στο­λής του φαι­νο­μέ­νου, που είναι μάστιγα για την εποχή μας, αλλά με την πολύ­τιμη συνει­σφορά των ειδικών παι­δο­ψυ­χο­λό­γων, προ­χω­ράμε στην καλύ­τερη κατα­γραφή και ανάλυση των περι­στα­τι­κών, προ­κει­μέ­νου να εφαρ­μό­σουμε τις βέλ­τι­στες δυνατές πρα­κτι­κές.

Η κατα­στολή ναι μεν συν­δέ­ε­ται με την αντι­με­τώ­πιση της παρα­βα­τι­κό­τη­τας, προ­γε­νέ­στερα όμως οφεί­λουμε να εμβα­θύ­νουμε στις πρα­κτι­κές της προ­στα­σίας των ανη­λί­κων από παρα­βα­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές, αλλά και στην ενσω­μά­τωση των παρα­βα­τών, ώστε να τους κατα­στή­σουμε συμ­μά­χους μας στην εθνική αυτή στρα­τη­γική της αντι­με­τώ­πι­σης της βίας. Με οργα­νω­μένο πλαίσιο, με συστη­μα­τική συνερ­γα­σία όλων των αρμο­δίων υπουρ­γείων, με την ενερ­γο­ποί­ηση της Κοι­νω­νίας των Πολιτών και με την ενί­σχυση του ανθρω­πί­νου δυνα­μι­κού, καθώς και των κεντρι­κών κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών ανά περιοχή. Εάν θέλουμε να πετύ­χουμε και να μη βρι­σκό­μα­στε αμιγώς στο στάδιο της κατα­στο­λής, οφεί­λουμε να μην πορευό­μα­στε με γνώμονα την επι­και­ρό­τητα, αλλά με μεσο­πρό­θε­σμο και μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό, ο οποίος θα μας οδη­γή­σει στο βρι­σκό­μα­στε ένα βήμα μπροστά από τις εξε­λί­ξεις.

Πολλά περι­στα­τικά σημειώ­νο­νται και μέσα στα σχολεία. Θα βοη­θούσε η αύξηση μαθη­μά­των που θα είχαν σχέση με τις τέχνες, το περι­βάλ­λον, τον αθλη­τι­σμό ή άλλες δρα­στη­ριό­τη­τες που θα βοη­θού­σαν στην άμβλυνση του προ­βλή­μα­τος; Υπάρχει κάποια συνερ­γα­σία με το αρμόδιο υπουρ­γείο;

Είναι πολύ εύστοχη η δια­πί­στωσή σας, καθώς πράγ­ματι, το σχολείο έχει κομβικό ρόλο , στην απο­τροπή εκδή­λω­σης τέτοιων φαι­νο­μέ­νων. Ως χώρος ουσια­στι­κής κοι­νω­νι­κής ενσω­μά­τω­σης , άμβλυν­σης ανι­σο­τή­των και καλ­λιέρ­γεια ενσυ­ναί­σθη­σης , μπορεί και πρέπει να απο­τε­λέ­σει την ασπίδα όχι μόνο στην εξά­πλωση του φαι­νο­μέ­νου, αλλά και στη ριζική εξά­λειψη του. Αρχικά πρέπει να ανα­φέ­ρουμε ότι ένα σημα­ντικό ποσοστό των περι­στα­τι­κών λαμ­βά­νει χώρα με τη μορφή του σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού (bullying). Αυτό που πρέπει να μας προ­βλη­μα­τί­σει, πέρα από τη μεγέ­θυνση του ίδιου του φαι­νο­μέ­νου, είναι ότι ένα μεγάλο ποσοστό των θυμάτων σιωπά. Πολύ μικρό ποσοστό θυμάτων εκφο­βι­σμού απευ­θύ­νο­νται σε ενή­λι­κους, ενώ περίπου το 97% των παιδιών εκτι­μά­ται ότι φοβού­νται να ανα­φέ­ρουν περι­στα­τικά σχο­λι­κού δια­δι­κτυα­κού εκφο­βι­σμού στους εκπαι­δευ­τι­κούς.

Οφεί­λουμε, με την πρω­το­βου­λία και την καθο­δή­γηση του υπουρ­γείου Παι­δείας να δώσουμε ιδιαί­τερη βαρύ­τητα στο πλαίσιο. Η κατάρ­τιση ενός ορθο­λο­γι­κού πλαι­σίου , ενός οδικού χάρτη αντι­με­τώ­πι­σης του προ­βλή­μα­τος στο επίπεδο του σχο­λείου βοηθά στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη δια­χεί­ριση του φαι­νο­μέ­νου. Ο πρό­σφα­τος νόμος «Ζούμε Αρμο­νικά Μαζί-Σπάμε τη Σιωπή» είναι ακριβώς προς αυτή την κατεύ­θυνση.

Με την επε­ξερ­γα­σία του πλαι­σίου αυτού, μπο­ρούμε να ενερ­γο­ποι­ή­σουμε ακόμα περισ­σό­τε­ρες δυνά­μεις, που θα λει­τουρ­γή­σουν προ­λη­πτικά, όπως ο Σύμ­βου­λος Σχο­λι­κής Ζωής, ένας εκπαι­δευ­τι­κός δηλαδή που θα εμπι­στεύ­ο­νται ευκο­λό­τερα οι μαθητές για θέματα που δημιουρ­γούν «σκηνικό» εκφο­βι­σμού στη σχολική κοι­νό­τητα, ο οποίος θα συνερ­γά­ζε­ται στενά με τον διευ­θυ­ντή του εκά­στοτε σχο­λείου για την αντι­με­τώ­πιση των κρου­σμά­των βίας, όπως και οι Ομάδες Δράσης σε επίπεδο διεύ­θυν­σης εκπαί­δευ­σης στις οποίες συμ­με­τέ­χουν ψυχο­λό­γοι και κοι­νω­νι­κοί λει­τουρ­γοί, ενώ σε κεντρικό επίπεδο συγκρο­τεί­ται επι­τροπή εμπει­ρο­γνω­μό­νων.

Εμφα­νέ­στατα θα βοη­θή­σει και η ενί­σχυση των μαθη­μά­των μέσα στα εργα­στή­ρια δεξιο­τή­των στα δημο­τικά σχολεία, αλλά και των μαθη­μά­των επι­λο­γής που υιο­θε­τούν σπου­δαία μηνύ­ματα για τον αλλη­λο­σε­βα­σμό, τη βοήθεια και τη συμ­με­τοχή, τρεις αξίες που καλ­λιερ­γούν τον ψυχισμό των παιδιών και διδά­σκουν την αποδοχή και την ανι­διο­τελή προ­σφορά. Και βέβαια η ενθάρ­ρυνση δράσεων που προ­βάλ­λουν τον εθε­λο­ντι­σμό, μια πολύ­τιμη αξία, η οποία άπαξ και αφο­μοιω­θεί από ένα παιδί τότε μπορεί να μειώσει τις συμπε­ρι­φο­ρές βίας.

Ένα μεγάλο στοί­χημα είναι όμως και να παρο­τρύ­νουμε τα θύματα να «σπάνε τη σιωπή τους». Και εκτιμώ ότι οι σημα­ντι­κές πρω­το­βου­λίες του υπουρ­γού Κυριά­κου Πιερ­ρα­κάκη και της υφυ­πουρ­γού Δόμνας Μιχαη­λί­δου θα απο­τε­λέ­σουν μια πολύ ουσια­στική βάση. Τα σχολεία πρέπει να λει­τουρ­γούν ως κοιτίδα γνώσης και δημιουρ­γίας καλών προ­σω­πι­κο­τή­των και όχι ως ορμη­τή­ρια παρα­βα­τι­κών συμπε­ρι­φο­ρών κι αυτό είναι υπόθεση όλων μας.

Η παιδική εγκλη­μα­τι­κό­τητα συν­δέ­ε­ται εντόνως και με την οπαδική βία. Η κατα­νό­ηση του αθλη­τι­κού πνεύ­μα­τος και του ευ αγω­νί­ζε­σθαι θα βοη­θούσε. Μήπως θα βοη­θούσε και η εξά­πλωση του ερα­σι­τε­χνι­κού αθλη­τι­σμού;

Είναι θλιβερό το γεγονός ότι ο αθλη­τι­σμός, που επι­κοι­νω­νεί τόσα σπου­δαία μηνύ­ματα για την ευγενή άμιλλα και την αξία της συμ­με­το­χής και της προ­σπά­θειας, μολύ­νε­ται από τα φαι­νό­μενα της οπα­δι­κής βίας. Η κοι­νω­νία μας έχει γίνει μάρ­τυ­ρας πολλών τρα­γι­κών περι­στα­τι­κών, δράστες των οποίων ήταν και ανήλικα άτομα, όπως συνέβη με την δολο­φο­νία του Άλκη Καμπα­νού.

Τα τελευ­ταία χρόνια λήφθη­καν αυστηρά μέτρα για την αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου. Έγιναν ακόμα πιο αυστη­ρές οι ποινές για τους παρα­βά­τες και έγινε πιο εύκολος ο έλεγχος. Παρότι υπήρξε βελ­τί­ωση, βλέ­πουμε ότι η βία είναι ακόμα εδώ. Γι’ αυτό και ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­κοί­νωσε τη λήψη μιας σειράς μέτρων για τον περιο­ρι­σμό του φαι­νο­μέ­νου, που περι­λαμ­βά­νουν τον ουσια­στικό έλεγχο της νόμιμης ύπαρξης των λεσχών φιλά­θλων, την ενί­σχυση του ρόλου της Αστυ­νο­μίας, τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των γηπέδων με συστή­ματα ασφα­λείας, αλλά και τη συνερ­γα­σία του Κράτους με τους διε­θνείς φορείς και τις ίδιες τις ομάδες. Στον σκοπό αυτό μπορεί να συμ­βά­λει και ο ερα­σι­τε­χνι­κός αθλη­τι­σμός. Παρο­τρύ­νο­ντας τα παιδιά στην ενα­σχό­ληση με τον αθλη­τι­σμό, μπο­ρούμε να πετύ­χουμε την υιο­θέ­τηση μιας υγιούς κουλ­τού­ρας, στην οποία θα κυριαρ­χή­σουν η αλλη­λεγ­γύη κι ο σεβα­σμός στον συνάν­θρωπο, μειώ­νο­ντας τις βίαιες και τοξικές αντι­λή­ψεις.

Δεν θέλουμε απλά να περιο­ρί­σουμε το φαι­νό­μενο της βίας. Θέλουμε να το εξα­λεί­ψουμε. Ώστε τα αθλη­τικά γεγο­νότα να έχουν γεμάτες κερ­κί­δες και οι οικο­γέ­νειες να απο­λαμ­βά­νουν το θέαμα, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η σωμα­τική ακε­ραιό­τητα κανενός.

Υπάρχει τρόπος να κατα­πο­λε­μη­θεί η βία, η τοξι­κό­τητα, τα αρνη­τικά πρότυπα, που δια­χέ­ο­νται μέσω του δια­δι­κτύου και των κοι­νω­νι­κών δικτύων τα οποία μιμού­νται οι ανή­λι­κοι;

Δυστυ­χώς, είναι γεγονός ότι και το δια­δί­κτυο έχει συμ­βά­λει στην έξαρση του φαι­νο­μέ­νου, ιδιαί­τερα κατά την περίοδο της παν­δη­μίας, που απο­τε­λούσε το βασι­κό­τερο μέσο επι­κοι­νω­νίας και αλλη­λε­πί­δρα­σης μεταξύ των ανη­λί­κων και απο­δει­κνύει την πολυ­ποι­κι­λό­τητα του προ­βλή­μα­τος. Η υπέρ­με­τρη χρήση του δια­δι­κτύου, σε συν­δυα­σμό με την περιο­ρι­σμένη γνώση της χρήσης του από τους γονείς, αλλά και την έλλειψη ουσια­στι­κού ελέγχου προς τα παιδιά, κατα­λή­γει σε μια ανε­ξέ­λεγ­κτη έκφραση μηνυ­μά­των μίσους, τα οποία πολλές φορές λαμ­βά­νουν δια­στά­σεις λεκτι­κής βίας. Εκτός από τα αρνη­τικά πρότυπα, που δια­χέ­ο­νται μέσω του δια­δι­κτύου έχουμε παρα­τη­ρή­σει στις τάξεις των εφήβων μια τάση απε­νε­χο­ποί­η­σης των λέξεων και των παρα­βα­τι­κών συμπε­ρι­φο­ρών μέσα από διά­φο­ρες μου­σι­κές προ­τι­μή­σεις.

Το φαι­νό­μενο μπορεί να αντι­με­τω­πι­στεί μόνο αν ενώ­σουμε δυνά­μεις και στο­χεύ­σουμε κυρίως στο να καλ­λιερ­γή­σουμε στα παιδιά ισχυρές ηθικές αξίες, που θα το κατα­στή­σουν ανθε­κτικό απέ­να­ντι σε κάθε είδους μήνυμα που εκ των πραγ­μά­των οι γονείς δεν μπορούν να ελέγ­ξουν, ιδιαί­τερα μέσα σε αυτό το διαρκώς μετα­βαλ­λό­μενο περι­βάλ­λον που επι­φέ­ρουν οι νέες τεχνο­λο­γίες.

Πιστεύ­ετε ότι πρό­κει­ται για μία «μόδα» που θα περάσει στο άμεσο μέλλον ή ένα φαι­νό­μενο που θα έχει διάρ­κεια και μπορεί να εξα­πλω­θεί περαι­τέρω, με αρκετά δυσμε­νείς συνέ­πειες για τη χώρα;

Η εγκλη­μα­τική συμπε­ρι­φορά των ανη­λί­κων, παρά την ανη­συ­χη­τική έξαρση που έχει λάβει μετά την παν­δη­μία, δεν παύει να απο­τε­λεί ένα ιστο­ρικό φαι­νό­μενο. Οπωσ­δή­ποτε, ένα τόσο πολυ­πα­ρα­γο­ντικό ζήτημα δεν μπορεί να λυθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Απαι­τεί­ται συνέ­πεια στην εφαρ­μογή όσο το δυνατόν περισ­σό­τε­ρων μέτρων και αρμο­νι­κός συντο­νι­σμός μεταξύ των κατά τόπων και καθ’ ύλην φορέων. Έχοντας ανα­γά­γει το ζήτημα αυτό σε εθνική υπόθεση o Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, έχω την πεποί­θηση ότι η συνερ­γα­σία όλων μας μπορεί να φέρει απτά απο­τε­λέ­σματα στον τομέα της πρό­λη­ψης του φαι­νο­μέ­νου, της ενδυ­νά­μω­σης των παιδιών, της ευρύ­τε­ρης κοι­νω­νι­κής ένταξης όσων ανη­λί­κων είχαν εκδη­λώ­σει παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά, αλλά και στην ενδυ­νά­μωση, μετά από καιρό, του οικο­γε­νεια­κού πυρήνα, όπως και στην απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης των συμπο­λι­τών μας προς τον κοι­νω­νικό ρόλο του σχο­λείου. Για να το πετύ­χουμε όμως, πρέπει να απα­γκι­στρω­θούμε από τη νοο­τρο­πία των επι­κοι­νω­νια­κών πολι­τι­κών και να εστιά­σουμε στην ουσια­στική δια­σύν­δεση των πρω­το­βου­λιών μας με την απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση αυτού του φαι­νο­μέ­νου. Σε κάθε περί­πτωση η Πολι­τεία, η οικο­γέ­νεια, το σχολείο πρέπει να εστιά­σει και στην αντι­με­τώ­πιση των «θυτών» έτσι ώστε να υπάρχει η ένταξη τους, στην κανο­νι­κό­τητα όταν τα προ­βλή­ματα εντο­πί­ζο­νται στο αρχικό στάδιο. Πρόληψη – Αντι­με­τώ­πιση – Ένταξη.