Ακατάλληλο το 40% των υπoγείων υδάτων – Τα προβλήματα εντοπίζονται κυρίως σε Αιγαίο και παράκτιες περιοχές 

Σε κακή ποιο­τική κατά­σταση είναι περισ­σό­τερο από το ένα τρίτο των υπο­γείων υδάτων της χώρας. Τα προ­βλή­ματα εντο­πί­ζο­νται κυρίως στο Αιγαίο και στις παρά­κτιες περιο­χές, λόγω υφαλ­μύ­ριν­σης του υδρο­φο­ρέα και στις αγρο­τι­κές περιο­χές όπως η Θεσ­σα­λία και η Κεντρική Μακε­δο­νία, λόγω νιτρορ­ρύ­παν­σης από φυτο­φάρ­μακα. Αντι­θέ­τως, σε εξαι­ρε­τική κατά­σταση είναι τα υπόγεια νερά στη βορειο­δυ­τική Ελλάδα.

Τα στοι­χεία προ­έρ­χο­νται από την ετήσια έκθεση (για το 2022) της Ελλη­νι­κής Αρχής Γεω­λο­γι­κών και Μεταλ­λευ­τι­κών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ). Η ΕΑΓΜΕ έχει από το 2015 ανα­λά­βει για λογα­ρια­σμό του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος τον έλεγχο ενός δικτύου παρα­κο­λού­θη­σης των υπο­γείων υδάτων, με περίπου 1.900 σημεία ελέγχου (γεω­τρή­σεις). Και κάθε χρονιά κατα­θέ­τει τα απο­τε­λέ­σματα των δειγ­μα­το­λη­ψιών (περισ­σό­τε­ρες από 6.000 για το προη­γού­μενο υδρο­λο­γικό έτος), τα οποία το υπουρ­γείο κατα­θέ­τει με τη σειρά του στις κοι­νο­τι­κές αρχές.

Η έκθεση απο­τυ­πώ­νει την κατά­σταση στα υπόγεια νερά τόσο από ποσο­τική όσο και από ποιο­τική κατά­σταση. Στο σύνολο της χώρας, λοιπόν, το 76% των υπο­γείων υδάτων θεω­ρεί­ται ότι βρί­σκε­ται σε καλή ποσο­τική κατά­σταση και το 20% σε κακή (για το 4% δεν υπάρ­χουν επαρκή στοι­χεία). Οσον αφορά την ποιό­τητα, το 58% θεω­ρεί­ται ότι βρί­σκε­ται σε καλή κατά­σταση, το 29% σε κακή κατά­σταση, ακόμη ένα 11% βρί­σκε­ται σε κακή κατά­σταση αλλά για φυσι­κούς λόγους (λ.χ. είδος πετρω­μά­των), ενώ για το 2% δεν υπάρ­χουν επαρκή στοι­χεία.

«Τα προ­βλή­ματα υπο­βάθ­μι­σης των ποσο­τι­κών και ποιο­τι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών των υπο­γείων υδάτων συνε­χί­ζουν να εντο­πί­ζο­νται σε περιο­χές με εντα­τική εκμε­τάλ­λευση των υδρο­φο­ρέων. Η νιτρορ­ρύ­πανση και η υφαλ­μύ­ρινση των υπο­γείων υδάτων απο­τε­λούν τους κύριους παρά­γο­ντες υπο­βάθ­μι­σής τους, που σχε­τί­ζο­νται, αντί­στοιχα, με τη χρήση αζω­τού­χων λιπα­σμά­των και τη θαλάσ­σια διείσ­δυση λόγω υπε­ρα­ντλή­σεων. Ενα μικρό ποσοστό υπερ­βά­σεων στις συγκε­ντρώ­σεις βαρέων μετάλ­λων/ιχνο­στοι­χείων και ιόντων χλωρίου οφεί­λε­ται σε φυσικά αίτια», σημειώ­νε­ται στην ανα­κοί­νωση της ΕΑΓΜΕ. Οι δειγ­μα­το­λη­ψίες και οι ανα­λύ­σεις πραγ­μα­το­ποιού­νται από την ΕΑΓΜΕ κάθε τρίμηνο ή εξάμηνο σε περίπου 600 υπόγεια υδατικά συστή­ματα. «Τα υπόγεια νερά είναι καλύ­τερα ποιο­τικά και ποσο­τικά στην Ηπειρο και στην Αιτω­λο­α­καρ­να­νία», εξηγεί στην «Κ» ο Βασίλης Ζόραπας, προϊ­στά­με­νος του Τμή­μα­τος Υδρο­γε­ω­λο­γίας και Υδρο­λο­γίας της ΕΑΓΜΕ και επι­στη­μο­νι­κός υπεύ­θυ­νος του έργου. «Αντι­θέ­τως, τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα παρα­τη­ρού­νται στην Κεντρική και Ανα­το­λική Ελλάδα και ιδίως στη Θεσ­σα­λία, στην Αργο­λίδα και στα νησιά του Αιγαίου εξαι­τίας της υπε­ρά­ντλη­σης των υδάτων και της νιτρορ­ρύ­παν­σης». Ας δούμε ορι­σμένα παρα­δείγ­ματα:

• Στο υδατικό δια­μέ­ρι­σμα της ανα­το­λι­κής Πελο­πον­νή­σου, το 34% των υπο­γείων υδάτων βρί­σκε­ται σε κακή κατά­σταση. Υπερ­βά­σεις σε χλω­ριό­ντα παρα­τη­ρού­νται στις παρά­κτιες περιο­χές του αργο­λι­κού πεδίου, της Τροι­ζη­νίας, του Πόρτο-Χελίου και του Αστρους. Πολλά νερά είναι επι­βα­ρυ­μένα και από νιτρικά ιόντα λόγω της αγρο­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, κυρίως στις προ­α­να­φερ­θεί­σες περιο­χές αλλά και στο Ελος Βασι­λο­πο­τά­μου και στις περιο­χές Ασωπού-Γλυκόβρυσης και Νεά­πο­λης.

• Στη Θεσ­σα­λία, συγκρί­νο­ντας με τα απο­τε­λέ­σματα προη­γού­με­νων ετών δεν δια­φαί­νε­ται τάση περαι­τέρω υπο­βάθ­μι­σης των υπο­γείων νερών. Σε κακή κατά­σταση βρί­σκε­ται το ένα τέταρτο των σημείων ελέγχου (25%), λόγω ρύπαν­σης από λιπά­σματα (υπερ­βά­σεις στις αζω­τού­χες ενώσεις). Οσον αφορά την άρδευση, η έκθεση της ΕΑΓΜΕ σημειώ­νει ότι η πλειο­νό­τητα των δειγ­μά­των δείχνει ότι τα νερά μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να καλύ­ψουν ανάγκες σε βαριά εδάφη, με επι­φύ­λαξη σε ευαί­σθη­τες καλ­λιέρ­γειες.

• Στα νησιά του Αιγαίου (πλην Κρήτης), πολλά υδρο­συ­στή­ματα παρα­μέ­νουν ποιο­τικά και ποσο­τικά υπο­βαθ­μι­σμένα. Στο νότιο Αιγαίο (Κυκλά­δες και Δωδε­κά­νησα), «η υπο­βάθ­μιση σχε­τί­ζε­ται κατε­ξο­χήν με την υπε­ρά­ντληση των υπο­γείων υδάτων για την κάλυψη των αυξη­μέ­νων υδρευ­τι­κών και αρδευ­τι­κών αναγκών, κυρίως κατά τους καλο­και­ρι­νούς μήνες και συν­δέ­ε­ται με την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα», ανα­φέ­ρε­ται. Στα μεγάλα νησιά, όπως η Ρόδος και η Κως, τα υπόγεια νερά είναι σε καλύ­τερη κατά­σταση, με εξαί­ρεση το νότιο τμήμα της Ρόδου και την Καρ­δά­μαινα στην Κω όπου παρα­τη­ρεί­ται υφαλ­μύ­ρινση. Ενδια­φέ­ρον είναι ότι στη νοτιο­δυ­τική Νάξο οι γεω­τρή­σεις έχουν φτάσει σε κάποιο σημείο σε βάθος 400-500 μέτρων (δηλαδή, πολύ κάτω από τη στάθμη της θάλασ­σας), με την ΕΑΓΜΕ να εκτιμά ότι σύντομα κιν­δυ­νεύ­ουν να εξα­ντλη­θούν. Στο βόρειο Αιγαίο, με την εξαί­ρεση της Λήμνου (που έχει σοβαρό πρό­βλημα υφαλ­μύ­ριν­σης των υπο­γείων υδάτων), η κατά­σταση είναι σαφώς καλύ­τερη.

Πηγή kathimerini.gr