Εισαγγελία του Αρείου Πάγου: «Πράσινο φως» στους επιθεωρητές εργασίας να φωτογραφίζουν τους αδήλωτους εργαζόμενους

Φρένο βάζει η Εισαγ­γε­λία του Αρείου Πάγου στην εμπορία ανθρώ­πων και τη μαύρη εκμε­τάλ­λευση στην εργασία, όπως ήταν η περί­πτωση με τις «ματω­μέ­νες φρά­ου­λες» της Μανω­λά­δας (2013).

Η Εισαγ­γε­λία του Αρείου Πάγου δίνει το πράσινο φως στα κλι­μά­κια επι­θε­ω­ρη­τών εργα­σίας (ΣΕΠΕ) και αστυ­νο­μι­κών να δρουν με σύγ­χρονα μέσα (μέθοδο τεχνι­κής βιο­με­τρίας, φωτο­γρά­φιση, βιντε­ο­σκό­πηση κ.λπ.) για την κατα­πο­λέ­μηση της σύγ­χρο­νης μάστι­γας της εμπο­ρίας ανθρώ­πων, υπό τη μορφή της εργα­σια­κής εκμε­τάλ­λευ­σης αλλο­δα­πών (από το Μπα­γκλα­ντές, Πακι­στάν κ.α.) που είτε εισέρ­χο­νται παρά­νομα στη χώρα, είτε έχουν άδεια παρα­μο­νής και απα­σχο­λού­νται κάτω από απάν­θρω­πες συν­θή­κες με ελά­χι­στες αμοιβές.

Η γνω­μο­δό­τηση της Εισαγ­γε­λίας του Αρείου Πάγου, η οποία υπο­γρά­φε­ται από τον αντει­σαγ­γε­λέα Γεώργιο Σκια­δα­ρέση, παρέχει τη δυνα­τό­τητα στα κλι­μά­κια ΣΕΠΕ και αστυ­νο­μι­κών που πραγ­μα­το­ποιούν ελέγ­χους σε επι­χει­ρή­σεις, εγκα­τα­στά­σεις κ.α. στο πλαίσιο της πάταξης της εργα­σια­κής εκμε­τάλ­λευ­σης (μαύρη εργασία), η οποία «υπο­κρύ­πτει στοι­χεία εμπο­ρίας ανθρώ­πων», να χρη­σι­μο­ποιούν σύγ­χρονα μέσα για την ταυ­το­ποί­ηση των εργα­ζο­μέ­νων. Στο πλαίσιο αυτό δίνεται η δυνα­τό­τητα στα κλι­μά­κια να χρη­σι­μο­ποιούν βιο­με­τρικά δεδο­μένα, φωτο­γρά­φιση και βιντε­ο­σκό­πηση των προ­σώ­πων των εργα­ζο­μέ­νων, των χώρων εργα­σίας, των βιβλίων που τηρού­νται στις επι­χει­ρή­σεις κ.λπ., χωρίς τη συναί­νεση των εργα­ζο­μέ­νων και χωρίς να παρα­βιά­ζε­ται η προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών τους δεδο­μέ­νων.

Οι κατευ­θυ­ντή­ριες οδηγίες από την Εισαγ­γε­λία του Αρείου Πάγου οριο­θέ­τη­σαν τις δυνα­τό­τη­τες των κλι­μα­κίων αυτών για μια απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση «της εργα­σια­κής εκμε­τάλ­λευ­σης, ως έκφανση της εμπο­ρίας ανθρώ­πων», η οποία αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως κακουρ­γη­μα­τική πράξη, αλλά και την ταυ­το­ποί­ηση των παρά­νομα εισερ­χο­μέ­νων και εργα­ζο­μέ­νων στη χώρα μας.

Τα κοινά κλι­μά­κια ΣΕΠΕ και ΕΛ.ΑΣ., πλέον των άλλων, συγκρο­τού­νται καθώς οι επι­θε­ω­ρη­τές εργα­σίας δεν έχουν ανα­κρι­τι­κές ιδιό­τη­τες, ενώ οι αστυ­νο­μι­κοί έχουν.

Η εισαγ­γε­λική γνω­μο­δό­τηση προ­κλή­θηκε από ερώτημα του ΣΕΠΕ και της Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας, καθώς, μεταξύ των άλλων, οι εργο­δό­τες οι οποίοι απα­σχο­λούν παρά­νομα και ανα­σφά­λι­στα αλλο­δα­πούς και ειδικά εργάτες γης αμφι­σβη­τούν το πόρισμα του επι­θε­ω­ρητή εργα­σίας, ότι «ο εργα­ζό­με­νος που ανα­γρά­φε­ται στο δελτίο ελέγχου ως απα­σχο­λού­με­νος χωρίς έγγραφα είναι ο επο­νο­μα­ζό­με­νος X και υπο­δει­κνύει άλλο πρόσωπο Ψ (που είναι καθ’ όλα νόμιμα απα­σχο­λού­μενο και συνήθως ομο­ε­θνές του πρώτου), επι­κα­λού­με­νος πλάνη του επι­θε­ω­ρητή εργα­σίας για το πρόσωπο».

Ετσι, οι επι­θε­ω­ρη­τές εργα­σίας «δικαιού­νται πλέον να φωτο­γρα­φί­ζουν ή να μαγνη­το­σκο­πούν τους χώρους της επι­χεί­ρη­σης, τα πράγ­ματα σε αυτούς, τα βιβλία, μητρώα, έγγραφα, αρχεία και κάθε άλλο στοι­χείο που τηρεί αυτή, καθώς επίσης τα πρόσωπα των ελεγ­χθέ­ντων απα­σχο­λου­μέ­νων στους χώρους της επι­χεί­ρη­σης, ημε­δα­πών και αλλο­δα­πών».

Μάλιστα, «πρόδηλο» είναι, κατά την Εισαγ­γε­λία του Αρείου Πάγου, ότι «αφού η φωτο­γρά­φιση γίνεται νομίμως, ουδόλως απαι­τεί­ται η συναί­νεση του υπο­κει­μέ­νου των δεδο­μέ­νων (εργα­ζό­με­νου)».

Ωστόσο, η φωτο­γρά­φιση πρέπει «να γίνεται εν γνώσει του εργα­ζό­με­νου και όχι μυστικά, εν αγνοία του». Δηλαδή, συνε­χί­ζει η Εισαγ­γε­λία, «έστω και αν δεν απαι­τεί­ται η συναί­νεσή του, αυτός πρέπει να γνω­ρί­ζει ότι ο επι­θε­ω­ρη­τής εργα­σίας τον φωτο­γρα­φί­ζει ή τον μαγνη­το­σκο­πεί» και πρέπει να ενη­με­ρώ­νε­ται για τον σκοπό επε­ξερ­γα­σίας των προ­σω­πι­κών του δεδο­μέ­νων.

Πάντως, η φωτο­γρά­φιση ή η μαγνη­το­σκό­πηση (η οποία πρέπει να γίνεται όχι με ιδιω­τική συσκευή του επι­θε­ω­ρητή εργα­σίας, αλλά του ΣΕΠΕ) πρέπει «να επι­λέ­γε­ται ως έσχατη λύση, όταν δηλαδή ο εργα­ζό­με­νος δεν φέρει κανένα απο­δει­κτικό έγγραφο ταυ­το­προ­σω­πίας με τη φωτο­γρα­φία του ή φέρει μεν τέτοιο, αλλά η επι­κολ­λη­μένη φωτο­γρα­φία δεν απει­κο­νί­ζει τον ίδιο».

Δεν παρα­λεί­πε­ται να ανα­φερ­θεί ότι «η Επι­θε­ώ­ρηση Εργα­σίας στις περι­πτώ­σεις εμπο­ρίας ανθρώ­πων με τη μορφή της εργα­σια­κής εκμε­τάλ­λευ­σης κατα­βάλ­λει ιδιαί­τερη προ­σπά­θεια και φρο­ντίδα, συνερ­γα­ζό­μενη με την αρμόδια αστυ­νο­μική αρχή και τον οικείο εισαγ­γε­λέα, ώστε να προ­σφερ­θεί στα θύματα της εμπο­ρίας η προ­βλε­πό­μενη από τον νόμο και την κυρω­θείσα με τον ν. 4216/2013 διεθνή σύμβαση του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης αρωγή της Ελλη­νι­κής Πολι­τείας».

Σύμφωνα με τη γνω­μο­δό­τηση, «έκφανση της εμπο­ρίας ανθρώ­πων είναι η εργα­σιακή εκμε­τάλ­λευση». Ειδι­κό­τερα, η σύμβαση του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης για τη δράση κατά της εμπο­ρίας Ανθρώ­πων (κυρώ­θηκε από την Ελλάδα με το ν. 4216/2013) προ­βλέ­πει: «Ως εμπορία ανθρώ­πων ορί­ζε­ται η στρα­το­λό­γηση, μετα­φορά, υπό­θαλψη ή υποδοχή προ­σώ­πων, που γίνεται με απειλή ή άσκηση βίας ή άλλων μορφών εξα­να­γκα­σμού, με απαγωγή, απάτη ή κατά­χρηση εξου­σίας ή εκμε­τάλ­λευση ιδιαί­τερα ευά­λω­της θέσης ή με προ­σφορά ή πρό­σληψη χρη­μά­των ή προ­νο­μίων, με σκοπό την επί­τευξη συναί­νε­σης αυτών των προ­σώ­πων στον έλεγχό τους από άλλο πρόσωπο για λόγους εκμε­τάλ­λευ­σης.