Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας 2023: Η Ενεργειακή Φτώχεια είναι (κυρίως) γένους θηλυκού

Συντά­κτης άρθρου: Ομάδα του Προ­γράμ­μα­τος “Σχολεία – Πρέ­σβεις του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου” του ΓΕΛ Κρε­μα­στής

Η Ισότητα των Φύλων απο­τε­λεί βασική αξία και βασική πολι­τική προ­τε­ραιό­τητα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Φέτος, με την ευκαι­ρία της Παγκό­σμιας Ημέρας της Γυναί­κας 2023 διορ­γα­νώ­θηκε την 1η Μαρτίου στις Βρυ­ξέλ­λες Δια­κοι­νο­βου­λευ­τική Συνε­δρί­αση της Επι­τρο­πής του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου για τα Δικαιώ­ματα των Γυναι­κών και την Ισότητα των Φύλων (FEMM) με θέμα «Οι έμφυλες πτυχές της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας».

Το πρό­βλημα της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας οξύν­θηκε μετά τον πόλεμο στην Ουκρα­νία και την ενερ­γειακή κρίση που έχει προ­κα­λέ­σει. Ολοένα και περισ­σό­τε­ροι/ες αδυ­να­τούν να καλύ­ψουν τις ενερ­γεια­κές τους ανάγκες και υπο­χρε­ώ­νο­νται να ζουν ή να εργά­ζο­νται σε ακα­τάλ­ληλο περι­βάλ­λον. Αν και η έρευνα, σχετικά με την διά­σταση του φύλου στην ενερ­γειακή φτώχεια στην ΕΕ, βρί­σκε­ται ακόμη σε εξέλιξη, φαί­νε­ται ότι οι γυναί­κες βρί­σκο­νται σε μειο­νε­κτι­κό­τερη θέση.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Eurostat, το 6,9% του συνόλου των νοι­κο­κυ­ριών στην ΕΕ είχαν καθυ­στε­ρή­σει την εξό­φληση λογα­ρια­σμών κοινής ωφε­λείας το 2021 και το 6,4% δήλωσαν ότι δεν ήταν σε θέση να κρα­τή­σουν τα σπίτια τους ζεστά. Για την Ελλάδα, το ποσοστό ανε­βαί­νει στο 26,3% , το υψη­λό­τερο που κατα­γρά­φε­ται σε χώρα της ΕΕ. Τα μονο­γο­νεϊκά νοι­κο­κυ­ριά με παιδιά είναι αυτά που δέχτη­καν το μεγα­λύ­τερο πλήγμα από την αύξηση των τιμών της ενέρ­γειας. Το 83% των μονο­γο­νεϊ­κών αυτών νοι­κο­κυ­ριών έχουν γυναί­κες επι­κε­φα­λής σύμφωνα με τα στα­τι­στικά στοι­χεία της Eurostat για το 2021. Πρό­σφατη έρευνα του Eurofound δια­πί­στωσε ότι το ποσοστό των γυναι­κών που καθυ­στε­ρού­σαν να πλη­ρώ­σουν τους λογα­ρια­σμούς ενέρ­γειας αυξή­θηκε ραγδαία την άνοιξη του 2022 και ότι το 50% των μητέρων σε μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες και το 1/3 των γυναι­κών που ζουν μόνες ήταν πιο πιθανό να δυσκο­λευ­θούν να πλη­ρώ­σουν τους λογα­ρια­σμούς ενέρ­γειας.

Οι δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζουν οι γυναί­κες οφεί­λο­νται στις υφι­στά­με­νες ανι­σό­τη­τες μεταξύ ανδρών και γυναι­κών, ιδιαί­τερα εκείνες που σχε­τί­ζο­νται με το εισό­δημα. Το 2020 το μισθο­λο­γικό χάσμα μεταξύ των φύλων στην ΕΕ ανερ­χό­ταν στο 13%. Αυτό σημαί­νει ότι οι γυναί­κες κερ­δί­ζουν κατά μέσο όρο 13% λιγό­τερο από τους άνδρες ανά ώρα. Άλλοι παρά­γο­ντες είναι το συντα­ξιο­δο­τικό χάσμα μεταξύ των φύλων αλλά και οι περιο­ρι­σμέ­νες δυνα­τό­τη­τες για εργασία που δια­θέ­τουν οι γυναί­κες σε σύγκριση με τους άνδρες, λόγω του δυσα­νά­λο­γου χρόνου που αφιε­ρώ­νουν για τη φρο­ντίδα των παιδιών. Οι γυναί­κες, τέλος, έχουν χαμη­λό­τερα μέσα εισο­δή­ματα, καθώς υπε­ρεκ­προ­σω­πού­νται σε τομείς χαμηλά αμει­βό­με­νης εργα­σίας, όπως η παροχή φρο­ντί­δας, η υγεία και η εκπαί­δευση, καθώς και στην εργασία μερικής ή επι­σφα­λούς απα­σχό­λη­σης.

Ο πρό­ε­δρος της επι­τρο­πής για τα Δικαιώ­ματα των Γυναι­κών και την Ισότητα των Φύλων (FEMM), Robert Biedroń, τόνισε ότι η ΕΕ έρχεται αντι­μέ­τωπη με την πρό­κληση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας η οποία επη­ρε­ά­ζει 125 εκατ. πολίτες της. Η αύξηση του κόστους ζωής επη­ρε­ά­ζει αρνη­τικά την κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μική ένταξη των γυναι­κών και την υγεία τους, ενώ θέτει σε κίνδυνο τα θεμε­λιώδη δικαιώ­ματά τους. Αυξάνει μάλιστα τις πιθα­νό­τη­τες ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, καθώς οι γυναί­κες που έχουν

χαμη­λό­τερα ή μηδε­νικά εισο­δή­ματα κι εξαρ­τώ­νται οικο­νο­μικά από τους συντρό­φους τους έχουν λιγό­τε­ρες εξόδους δια­φυ­γής από την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία ή κακο­ποί­ηση.

Ο κ. Παπα­δη­μού­λης, αντι­πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και πρό­ε­δρος της ομάδας υψηλού επι­πέ­δου για την Ισότητα των Φύλων και τη Δια­φο­ρε­τι­κό­τητα ανέφερε ότι χρειά­ζο­νται νέα εργα­λεία για την αντι­με­τώ­πιση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας ότι στην περί­πτωση της παν­δη­μίας η Ευρώπη αντέ­δρασε δημιουρ­γώ­ντας το πρό­γραμμα NextGenerationEU.

Το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, εκτός από τα μέτρα που λαμ­βά­νει για την αντι­με­τώ­πιση των υφι­στά­με­νων ανι­σο­τή­των μεταξύ γυναι­κών και ανδρών, ειδικά όσον αφορά το εισό­δημα, εργά­ζε­ται για τη δημιουρ­γία ενός Κοι­νω­νι­κού Ταμείου για το Κλίμα προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λί­σει ότι όλοι οι Ευρω­παίοι, ειδικά οι ευά­λω­τοι, έχουν πρό­σβαση σε οικο­νο­μικά προσιτή ενέρ­γεια. Το Κοι­νω­νικό Ταμείο θα χρη­μα­το­δο­τή­σει βρα­χυ­πρό­θε­σμα και μακρο­πρό­θε­σμα μέτρα για την αντι­με­τώ­πιση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας. Η ενσω­μά­τωση της διά­στα­σης του φύλου στη χρη­μα­το­δό­τηση της ΕΕ, απο­τε­λεί έναν σημα­ντικό άξονα δράσης. Παρά­δειγμα απο­τε­λεί το έργο EmpowerMed (Ενδυ­νά­μωση των γυναι­κών για την ανάληψη δράσης κατά της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, 2019-2023), με στόχο την αντι­με­τώ­πιση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας στις παρά­κτιες μεσο­γεια­κές περιο­χές της ΕΕ.

Ασφαλώς, έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας. Όπως επε­σή­μανε όμως ο κ. Παπα­δη­μού­λης στην Δια­κοι­νο­βου­λευ­τική Συνε­δρί­αση της Επι­τρο­πής του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου «δεν είναι δυνατόν να περι­μέ­νουμε περισ­σό­τερο -η Ιστορία δεν θα μας συγ­χω­ρή­σει αν δεν ανα­λά­βουμε δράση».

Πηγές

Eurofound (2022), The cost-of-living crisis and energy poverty in the EU: Social impact and policy responses – Background paper, Eurofound, Dublin.

Eurostat (last update: 04/03/2023), Arrears on utility bills, EU-SILC survey (online data code: ILC_MDES07 ILC_MDES07 )

Zamfir Ionel (Φεβρουά­ριος 2023), Έμφυλες πτυχές της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, Υπη­ρε­σία Έρευνας για τους Βου­λευ­τές.