Μητσοτάκης: Όσο υπάρχουν εγκλήματα έμφυλης βίας, πολίτες και κοινωνία πρέπει να αγρυπνούν

Στις συνε­χείς προ­σπά­θειες που πρέπει να κατα­βάλ­λο­νται για την εξά­λειψη της έμφυλης βίας, ανα­φέρ­θηκε ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης σε ομιλία του, με αφορμή την Διεθνή Ημέρα για την Εξά­λειψη της Βίας κατά των γυναι­κών.

«Το πιο σημα­ντικό είναι ότι, πλέον, δεν ζούμε στην άγνοια, γιατί τα θύματα μιλούν και η Πολι­τεία κινη­το­ποιεί­ται, η λέξη κλειδί είναι η εμπι­στο­σύνη, εμπι­στο­σύνη προς την Πολι­τεία ότι θα δράσει» τόνισε ο πρω­θυ­πουρ­γός, Κυριά­κος Μητσο­τά­κης μιλώ­ντας  σε εκδή­λωση με θέμα «Πολι­τι­κές για την εξά­λειψη της βίας κατά των Γυναι­κών» με αφορμή την Διεθνή Ημέρα για την Εξά­λειψη της Βίας κατά των γυναι­κών.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός σημεί­ωσε, εξάλλου, πως «το πρό­βλημα δεν θα λυθεί, ούτε εύκολα, ούτε γρήγορα, καθώς είναι σύνθετο και απαιτεί ένα συνο­λικό όσο και ορι­ζό­ντιο σχε­δια­σμό, ήτοι την εμπλοκή δια­φό­ρων Υπουρ­γείων και υπη­ρε­σιών» για να επι­ση­μά­νει ότι «μιλάμε για μία προ­σπά­θεια που δεν θα έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης, καθώς όσο υπάρ­χουν εγκλή­ματα έμφυλης ή ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας τόσο πολίτες και κοι­νω­νία θα πρέπει να αγρυ­πνούν».

Ακο­λου­θεί η ομιλία του Πρω­θυ­πουρ­γού:

«Κυρία Πρόεδρε της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας, χρόνια σας πολλά. Κυρίες και κύριοι,

Η «παγκό­σμια ημέρα για την εξά­λειψη της βίας κατά των γυναι­κών» γίνεται σήμερα μία πρώτης τάξης αφορμή για να προ­τά­ξουμε την αντί­δραση της πολι­τείας και της κοι­νω­νίας, απέ­να­ντι σε μία μάστιγα απλω­μένη, δυστυ­χώς, σε ολό­κληρο τον σύγ­χρονο κόσμο, κινη­το­ποιώ­ντας τους μηχα­νι­σμούς της πρώτης και οξύ­νο­ντας τις ευαι­σθη­σίες της δεύ­τε­ρης.

Γιατί, πλέον, τη σιωπή τη δια­λύ­ουν οι ίδιες οι γυναί­κες – θύματα, που βγαί­νουν με γεν­ναιό­τητα από τη σκιά καταγ­γέλ­λο­ντας παρε­νο­χλή­σεις, κακο­ποι­ή­σεις, ακόμα και βια­σμούς.

Το ελλη­νικό #MeΤoo, όπως ονο­μά­στηκε, προ­κά­λεσε ένα πραγ­μα­τικό σοκ στην ελλη­νική κοι­νω­νία πριν από δύο χρόνια, έφερε ωστόσο μία βίαιη ωρί­μανση, θέτο­ντας και το κράτος αλλά και τους πολίτες μπροστά στις ευθύνες τους.

Έτσι και ο όρος «γυναι­κο­κτο­νίες» μπήκε στο λεξι­λό­γιό μας, προσ­διο­ρί­ζο­ντας ακρι­βέ­στερα τις δολο­φο­νίες έμφυλης βίας, ενώ σε αντί­θεση με την ασυγ­χώ­ρητη αδρά­νεια του παρελ­θό­ντος, η κυβέρ­νηση κινή­θηκε ταχύ­τατα σε τρία πεδία, για τα οποία σας μίλησαν οι προ­λα­λή­σα­ντες ομι­λη­τές. Επι­τρέψτε μου να τα συνο­ψίσω εν τάχει: τις θεσμι­κές αλλαγές, την ενί­σχυση της κατα­στο­λής, αλλά και το σημα­ντι­κό­τερο ίσως από όλα, τη φρο­ντίδα των θυμάτων.

Καθώς μάλιστα η κακο­ποί­ηση των γυναι­κών συχνά πηγάζει ή και συνο­δεύ­ε­ται από ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία, συντά­χθη­καν δύο πολύ σημα­ντικά εθνικά σχέδια δράσης. Το σχέδιο για την Ισότητα των Φύλων και για την προ­στα­σία των ανη­λί­κων, ώστε όλες οι δράσεις της πολι­τείας να λει­τουρ­γούν ταυ­τό­χρονα ως διπλή ασπίδα θωρά­κι­σης των πιο αδύ­να­μων ομάδων της κοι­νω­νίας, αλλά και η επα­γρύ­πνηση των πολιτών να στραφεί με ακόμα μεγα­λύ­τερη ένταση προς αυτές τις δύο απειλές που πολιορ­κούν ταυ­τό­χρονα την καθη­με­ρι­νό­τητα.

Ξεκινώ με τις πολύ σημα­ντι­κές αλλαγές που έγιναν στον Ποινικό Κώδικα και στον Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας για τις οποίες σας μίλησε και ο Υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης, ο κύριος Κώτση­ρας.

Η βαριά σωμα­τική βλάβη περι­λαμ­βά­νει πλέον και τη μόνιμη παρα­μόρ­φωση και ανα­πη­ρία οδη­γώ­ντας σε ποινές κάθειρ­ξης μέχρι 15 χρόνια. Αυστη­ρό­τερη έχει γίνει ακόμα η τιμωρία της εμπο­ρίας ανθρώ­πων που μπορεί να φτάσει μέχρι και ισόβια. Το ίδιο και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την υπό όρους απόλυση δραστών τέτοιων εγκλη­μά­των.

Είναι υπο­θέ­σεις, που θέλω να τονίσω, εκδι­κά­ζο­νται, πλέον, κατά προ­τε­ραιό­τητα. Σήμερα έχει επι­τέ­λους ποι­νι­κο­ποι­η­θεί ένα και­νούρ­γιο έγκλημα, προϊόν και αυτό της εισόδου της τεχνο­λο­γίας στη ζωή μας. Ανα­φέ­ρο­μαι στην εκδι­κη­τική πορ­νο­γρα­φία. Η δημο­σιο­ποί­ηση, δηλαδή, οπτι­κο­α­κου­στι­κού υλικού από την προ­σω­πική ζωή του θύματος χωρίς προ­φα­νώς τη συγκα­τά­θεσή του.

Η προ­σβολή της γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας στους χώρους εργα­σίας διώ­κε­ται πλέον αυτε­παγ­γέλ­τως και οι κακο­ποι­η­μέ­νες γυναί­κες -να το τονίσω αυτό, απο­τε­λούσε πάγιο αίτημα της κοι­νω­νίας των πολιτών- εξε­τά­ζο­νται πλέον υπο­χρε­ω­τικά παρου­σία ψυχο­λό­γου. Ενώ και οι δικα­στές που ανα­λαμ­βά­νουν πλέον τα σχετικά περι­στα­τικά έχουν εξει­δι­κευ­τεί μέσα από σεμι­νά­ρια της Εθνικής Σχολής Δικα­στών.

Τολμηρά βήματα, όμως, γίνο­νται και στο επίπεδο της εξι­χνί­α­σης και της δίωξης αυτών των εγκλη­μά­των. Δυστυ­χώς, αυξά­νο­νται και εδώ όπως παντού, να τονίσω ότι στα­τι­στικά η χώρα μας ακόμα βρί­σκε­ται σε σχετικά καλή κατά­ταξη σε σύγκριση με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, όμως αν δει κανείς τα περι­στα­τικά τα οποία έχει χει­ρι­στεί η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία: από 8.776 υπο­θέ­σεις που χει­ρί­στηκε πέρυσι, σήμερα στο 10μηνο έχουμε, ήδη, φτάσει τις 9.500.

Και οι καταγ­γε­λίες για βιασμό αυξή­θη­καν από τις 172 το 2020 στις 292 το 2022. Ανάλογη αυξη­τική τάση παρου­σιά­ζουν και οι μηνύ­σεις που αφορούν την προ­σβολή της γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας.

Αυτό δεν σημαί­νει ότι αυξή­θηκε κατ΄ ανάγκη ο αριθμός των βιαστών. Αυτό σημαί­νει ότι ταυ­τό­χρονα με την ένταση του προ­βλή­μα­τος εντεί­νο­νται και οι ίδιες οι απα­ντή­σεις της πολι­τείας. Αυξά­νο­νται οι καταγ­γε­λίες, αυτό σημαί­νει ότι υπάρχει, επι­τέ­λους, ένα περι­βάλ­λον το οποίο ευνοεί την απο­κά­λυψη τέτοιων εγκλη­μά­των.

Να τονίσω -το ανέφερε και ο αρμό­διος Υπουργός- ότι οι εξι­χνιά­σεις αυτών των υπο­θέ­σεων έχουν φτάσει στο 90%, το οποίο σημαί­νει ότι η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία κάνει καλά τη δουλειά της. Και το πιο σημα­ντικό, έχει απο­κα­τα­στα­θεί, επι­τέ­λους, η εμπι­στο­σύνη των θυμάτων προς το κράτος, ειδικά προς την Ελλη­νική Αστυ­νο­μία.

Θυμίζω, ότι μόλις τρεις μήνες μετά την ανάληψη της δια­κυ­βέρ­νη­σης, το Νοέμ­βριο του 2019, ιδρύ­θη­καν οι πρώτες υπη­ρε­σίες αντι­με­τώ­πι­σης ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας της ΕΛ.ΑΣ.

Σήμερα στο Σώμα λει­τουρ­γούν 73 επι­τε­λι­κές υπη­ρε­σίες αλλά το σημα­ντι­κό­τερο 18 επι­χει­ρη­σιακά γραφεία αντι­με­τώ­πι­σης της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας απλω­μένα σε ολό­κληρη την επι­κρά­τεια, 403 αστυ­νο­μι­κοί με κατάλ­λη­λες γνώσεις έχουν στε­λε­χώ­σει αυτά τα γραφεία, οι περισ­σό­τε­ρες γυναί­κες για ευνό­η­τους λόγους, και χει­ρί­ζο­νται απο­τε­λε­σμα­τικά, και όταν λέω απο­τε­λε­σμα­τικά εννοώ και με τη σχετική ευαι­σθη­σία – κατα­νό­ηση αυτές τις υπο­θέ­σεις.

Ταυ­τό­χρονα η επι­μόρ­φωση για την έμφυλη και ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία δια­τρέ­χει πια όλη τη δομή της αστυ­νο­μίας. Έχουμε 229 πιστο­ποι­η­μέ­νους αξιω­μα­τι­κούς οι οποίοι είναι επι­φορ­τι­σμέ­νοι να μετα­δώ­σουν τις γνώσεις και τις εμπει­ρίες τους σε 6.000 συνα­δέλ­φους τους. Με την ολο­κλή­ρωση του προ­γράμ­μα­τος θα έχουν εξει­δι­κευ­τεί πάνω σε αυτά τα ζητή­ματα παρα­πάνω από 16.000 αστυ­νο­μι­κοί, το 1/3 δηλαδή της δύναμης του Σώματος.

Ενώ το σύνολο του προ­σω­πι­κού της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας είναι εφο­δια­σμένο με ένα γενικό οδηγό δράσης για τέτοιες περι­πτώ­σεις.

Τελευ­ταίο όπλο η δωρεάν εφαρ­μογή του panic button, του κου­μπιού πανικού το οποίο είχαμε την ευκαι­ρία να μας παρου­σιά­σει το Ίδρυμα Vodafone. Σας ευχα­ρι­στούμε πολύ γι’ αυτή την ευγε­νική χορηγία. Πολύ σημα­ντικό να μπορεί μία γυναίκα εύκολα και με τρόπο ασφαλή και κρυ­πτο­γρα­φη­μένο να καλεί από το κινητό της σε βοήθεια και η αστυ­νο­μία, πια, να γνω­ρί­ζει και να εντο­πί­ζει ταχύ­τατα το σημείο όπου μπορεί να εκδη­λώ­νε­ται ένα περι­στα­τικό άσκησης βίας κατά μιας γυναί­κας.

Είναι μία ακόμα πρω­το­βου­λία που όχι μόνο προ­στί­θε­ται στα καθη­με­ρινά αμυ­ντικά μέσα των γυναι­κών. Υπο­ψιά­ζο­μαι ότι θα λει­τουρ­γή­σει και απο­τρε­πτικά για κάθε υπο­ψή­φιο παρα­βάτη.

Το τρίτο μέτωπο -όπως σας είπα- θεωρώ ότι είναι και το πιο σημα­ντικό. Αφορά την προ­στα­σία των θυμάτων. Εκεί να τονίσω την εξαι­ρε­τική δουλειά που έχει γίνει από το Υπουρ­γείο, ειδικά από την αρμόδια Υφυ­πουργό.

Έχουμε σήμερα 44 Συμ­βου­λευ­τικά Κέντρα που έχουν βοη­θή­σει, ως τώρα, σχεδόν 45.000 γυναί­κες με προ­βλή­ματα στο σπίτι. Δεκα­εν­νέα δομές στή­ρι­ξης, όπου φιλο­ξε­νή­θη­καν εκα­το­ντά­δες γυναί­κες και παιδιά.

Η γραμμή 15900, κάνετε πραγ­μα­τικά μια σπου­δαία δουλειά προ­σφέ­ρο­ντας συμπα­ρά­σταση όλο το 24ωρο, αλλά και τα στο­χευ­μένα προ­γράμ­ματα του Υπουρ­γείου Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, τα οποία προ­σφέ­ρουν εργασία σε γυναί­κες που πέρασαν από μία τέτοια δοκι­μα­σία.

Προ­σπαθώ να διαι­σθανθώ πόσο δύσκολο είναι για μία γυναίκα να πάρει αυτή την απόφαση να εγκα­τα­λεί­ψει την οικο­γε­νειακή στέγη. Συχνά αυτό θα οδη­γη­θεί σε ένα δια­ζύ­γιο και στη συνέ­χεια υπάρχει ο κίν­δυ­νος της επαγ­γελ­μα­τι­κής απο­κα­τά­στα­σης. Πώς θα τα βγάλει πέρα αυτή η γυναίκα που οικο­νο­μικά μπορεί να ήταν εξαρ­τη­μένη από τον κακο­ποι­ητή σύζυγό της;

Εκεί τα προ­γράμ­ματά αυτά έχουν μία ξεχω­ρι­στή σημασία. Είναι σαφές, πάντως, ότι μιλάμε για μία προ­σπά­θεια η οποία ουσια­στικά δεν θα έχει ποτέ ημε­ρο­μη­νία λήξης, γιατί όσο τα εγκλή­ματα αυτά υπάρ­χουν και θα υπάρ­χουν, υπήρχαν πάντα, τώρα απλά έχουμε δώσει μεγα­λύ­τερη δύναμη στα θύματα να μιλή­σουν, τόσο Πολι­τεία και κοι­νω­νία οφεί­λουν να αγρυ­πνούν. Ήδη στο δίκτυο το οποίο μόλις σας περιέ­γραψα, θα εντα­χθούν σε λίγο δύο ακόμα κέντρα ημέρας για την υπο­στή­ριξη της οικο­γέ­νειας σε Αθήνα και Θεσ­σα­λο­νίκη, αλλά και έξι ακόμα για την ενί­σχυση ενη­λί­κων. Πρό­κει­ται για δομές γενικού τύπου που θα χει­ρί­ζο­νται, όμως, και κρού­σματα οικο­γε­νεια­κής βίας.

Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι,

Θέλησα να συνο­ψίσω όσο πιο γρήγορα γίνεται αυτή τη δέσμη των κυβερ­νη­τι­κών μέτρων για τον εντο­πι­σμό και την αυστηρή τιμωρία των δραστών, αλλά και για την φρο­ντίδα των γυναι­κών θυμάτων κακο­ποί­η­σης.

Όλα, ωστόσο, συν­δυά­ζο­νται με προ­λη­πτι­κές πολι­τι­κές που αφορούν πρω­τί­στως το χώρο της εκπαί­δευ­σης, αλλά και αυτής καθ’ αυτής της οικο­γε­νεια­κής ζωής.

Γιατί είναι το ποιο­τικό σχολείο τελικά το οποίο χτίζει ευαί­σθη­τους και υπεύ­θυ­νους αυρια­νούς πολίτες. Θερμά συγ­χα­ρη­τή­ρια στα παιδιά του 3ου Γενικού Λυκείου Αιγάλεω για το πολύ όμορφο βίντεο, αλλά και για το γεγονός ότι στρέ­ψατε τη δημιουρ­γι­κό­τητά σας σε αυτό τον τόσο ευαί­σθητο τομέα. Εσείς θα είστε οι πρω­τα­γω­νι­στές της επό­με­νης μέρας στην αντι­με­τώ­πιση αυτού του δια­χρο­νι­κού προ­βλή­μα­τος.

Αλλά το ξέρουμε καλά ότι και στο οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον πρω­το­εμ­φα­νί­ζο­νται συχνά τα αγκάθια της βίας. Γι΄ αυτό και η προ­στα­σία της γυναί­κας δεν περνά μόνο μέσα από την κατα­στολή και την κατα­δίκη, περνά και μέσα από την ίδια την οικο­νο­μική ανά­πτυξη μιας χώρας, σε αρμονία με την κοι­νω­νική δικαιο­σύνη.

Είναι πολύ σημα­ντι­κές οι πρω­το­βου­λίες που έχουν ψηφι­στεί από το Υπουρ­γείο Εργα­σίας για την ολοένα μεγα­λύ­τερη και ισότιμη συμ­με­τοχή των γυναι­κών στην αγορά εργα­σίας. Αυτά τα δύο στοι­χεία τελικά θα οδη­γή­σουν πραγ­μα­τικά στην αδέ­σμευτη δυνα­μική γυναίκα.

Θέλω να επα­να­λάβω πόσο σημα­ντική είναι η προ­σπά­θεια η οποία γίνεται στα σχολεία μας από πολύ νεαρή ηλικία να εκπαι­δεύ­σουμε τα παιδιά μας ώστε από πολύ μικρά, από την ηλικία του νηπια­γω­γείου, να μπορούν να είναι ευαι­σθη­το­ποι­η­μένα στα θέματα αυτά.

‘Ακουσα με πολύ μεγάλη προσοχή τα όσα μας είπε η Διευ­θύ­ντρια του 3ου Γενικού Λυκείου Αιγάλεω. Θεωρώ ότι η πρω­το­βου­λία που έχει ανα­λά­βει το Υπουρ­γείο Παι­δείας να μπορεί να διαν­θί­σει το κλασικό, το στε­ρε­ό­τυπο ωρο­λό­γιο πρό­γραμμα, με δράσεις που συμπε­ρι­λαμ­βά­νουν και θέματα όπως η σεξουα­λική αγωγή, ζητή­ματα τα οποία ήταν ταμπού στα σχολεία μας, είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντική.

Χτίζει ακριβώς αυτή τη γενιά των ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νων πολιτών της επό­με­νης μέρας και είναι σημα­ντικό αυτά τα προ­γράμ­ματα να ξεκι­νή­σουν πριν φτά­σουμε στην εφηβεία, όταν εκ των πραγ­μά­των οι εντά­σεις και τα συναι­σθή­ματα μπορεί να βρί­σκο­νται σε μεγα­λύ­τερη έξαρση.

Προ­σω­πικά θα στηρίξω με όλη μου τη δύναμη τις πρω­το­βου­λίες του Υπουρ­γείου Παι­δείας σε αυτή την κατεύ­θυνση και σε αυτή την προ­σπά­θεια θέλουμε συμ­μέ­το­χους όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και τους εκπαι­δευ­τι­κούς μας που έχουν αγκα­λιά­σει αυτές τις δράσεις αντι­λαμ­βα­νό­με­νοι το πόσο σημα­ντι­κές είναι για την συνο­λική εκπαί­δευση των παιδιών μας.

Κλείνω με μία διπλή παρα­δοχή. Το πρό­βλημα το οποίο συζη­τάμε σήμερα δεν θα λυθεί ούτε εύκολα, ούτε γρήγορα. Γιατί είναι εξαι­ρε­τικά σύνθετο, όλοι γνω­ρί­ζουμε ότι δεν απο­τε­λεί μία ελλη­νική ιδιαι­τε­ρό­τητα, έχει πολλές και δια­φο­ρε­τι­κές αιτίες. Και γι’ αυτό και απαιτεί έναν συνο­λικό σχε­δια­σμό, ορι­ζό­ντιο, στον οποίο όπως βλέπετε συμ­με­τέ­χουν πολλά δια­φο­ρε­τικά υπουρ­γεία και υπη­ρε­σίες. Όλα όσα σας παρου­σιά­σαμε σήμερα απο­τε­λούν μέρος ενός ευρύ­τε­ρου συνε­κτι­κού σχεδίου για την αντι­με­τώ­πιση αυτού του προ­βλή­μα­τος.

Από την άλλη πλευρά το πιο σημα­ντικό. Τώρα δεν ζούμε στην άγνοια. Τα θύματα για πρώτη φορά μιλούν και η πολι­τεία κινη­το­ποιεί­ται. Η κοι­νω­νία η ίδια την εμπι­στεύ­ε­ται και ενερ­γο­ποιεί­ται.

Αυτή είναι η λέξη κλειδί: εμπι­στο­σύνη. Εμπι­στο­σύνη των θυμάτων στη δυνα­τό­τητα της πολι­τείας να τα προ­στα­τέ­ψει. Εμπι­στο­σύνη δική μας στα θύματα και ευθύνη βαριά ώστε όταν θα έχουν το θάρρος να μιλή­σουν, να ξέρουν ότι θα στρέ­ψουμε όλη μας την προσοχή και όλη μας τη φρο­ντίδα όχι μόνο να τα ακού­σουμε αλλά για να κάνουμε ότι περνά από το χέρι μας από τη μια να τιμω­ρή­σουμε τους υπεύ­θυ­νους και από την άλλη να βοη­θή­σουμε στο να θερα­πεύ­σουμε αυτές τις πληγές. Οι οποίες μπορεί μερικές φορές -όπως είπατε κ. Λέων- να είναι σωμα­τικά εμφα­νείς, όμως οι πιο επώ­δυ­νες πληγές είναι οι πληγές στην ψυχή. Αυτές χρειά­ζο­νται πολύ χρόνο για να θερα­πευ­τούν.

Ξέρουμε, όμως, πια το δρόμο και είναι στο χέρι όλων μας να τον βαδί­σουμε με τόλμη.

Σας ευχα­ρι­στώ πολύ για την προσοχή σας».

Στην εκδή­λωση μίλησαν επίσης ο υπουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων Κωστής Χατζη­δά­κης, ο υπουρ­γός Προ­στα­σίας του Πολίτη Τάκης Θεο­δω­ρι­κά­κος, η υφυ­πουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων αρμόδια για τη Δημο­γρα­φική Πολι­τική και την Οικο­γέ­νεια Μαρία Συρεγ­γέλα, ο υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης αρμό­διος για Θέματα Διε­θνούς Συνερ­γα­σίας και Ανθρώ­πι­νων Δικαιω­μά­των Γιώργος Κώτση­ρας ο πρό­ε­δρος και διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της εται­ρείας Παπα­στρά­τος Χρήστος Χαρ­πα­ντί­δης και ο πρό­ε­δρος και διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Vodafone Ελλάδας Χάρης Μπρου­μί­δης.

Δράσεις και παρεμ­βά­σεις της κυβέρ­νη­σης απέ­να­ντι στο πρό­βλημα

Οι παρεμ­βά­σεις που υλο­ποιού­νται από την κυβέρ­νηση για την κατα­πο­λέ­μηση της έμφυλης και ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας αφορούν στην πρόληψη, την αντι­με­τώ­πιση περι­στα­τι­κών βίας και τη φρο­ντίδα και υπο­στή­ριξη των θυμάτων.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες φέτος, έως και τον Οκτώ­βριο, είχαν καταγ­γελ­θεί περισ­σό­τερα από 9.500 περι­στα­τικά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας και 292 περι­στα­τικά βιασμού, περισ­σό­τερα από ό,τι το αντί­στοιχο διά­στημα των περα­σμέ­νων τριών ετών, γεγονός που κατα­δει­κνύει πως έχει δημιουρ­γη­θεί ένα περι­βάλ­λον που ενθαρ­ρύ­νει τα θύματα να καταγ­γεί­λουν κακο­ποι­η­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές. Περι­στα­τικά που έμεναν στο σκοτάδι, σήμερα βγαί­νουν στο φως.

Σε ό,τι αφορά τη φρο­ντίδα γυναι­κών που κιν­δυ­νεύ­ουν ή είναι θύματα κακο­ποί­η­σης, λει­τουρ­γεί πλέον δίκτυο που περι­λαμ­βά­νει 64 δομές για την υπο­στή­ριξή τους.

Οι υφι­στά­με­νες υπο­δο­μές περι­λαμ­βά­νουν 44 Συμ­βου­λευ­τικά Κέντρα σε όλη τη χώρα, όπου τα θύματα έμφυλης βίας μπορούν να λάβουν κοι­νω­νική, ψυχο­λο­γική και εργα­σιακή στήριξη. Τα Κέντρα έχουν προ­σφέ­ρει βοήθεια σε σχεδόν 45.000 γυναί­κες.

Στο ίδιο δίκτυο ανήκουν 19 Ξενώνες Φιλο­ξε­νίας, όπου τα θύματα μπορούν να δια­μεί­νουν μαζί με τα παιδιά τους. Σε συνερ­γα­σία με τα Συμ­βου­λευ­τικά Κέντρα, οι Ξενώνες διευ­κο­λύ­νουν την πρό­σβαση στις υπο­στη­ρι­κτές υπη­ρε­σίες, ενώ διευ­κο­λύ­νουν την πρό­σβαση στις υπη­ρε­σίες υγείας και την εγγραφή παιδιών σε σχολεία.

‘Αρχισε να λει­τουρ­γεί η εφαρ­μογή «panic button»

Στο μέτωπο της απο­τρο­πής και της πρό­λη­ψης, με αξιο­ποί­ηση των δυνα­το­τή­των που δίνει η τεχνο­λο­γία, ανα­πτύ­χθηκε με τη βοήθεια του Ιδρύ­μα­τος Vodafone και νομο­θε­τή­θηκε η εφαρ­μογή «panic button», η οποία έχει ήδη τεθεί σε πιλο­τική λει­τουρ­γία στην Αττική και τη Θεσ­σα­λο­νίκη. Δίνει τη δυνα­τό­τητα σε γυναί­κες που δια­τρέ­χουν άμεσο κίνδυνο να καλέ­σουν σιωπηλά σε βοήθεια, με το πάτημα ενός κου­μπιού στο κινητό τους τηλέ­φωνο, μέσω του οποίου ειδο­ποιεί­ται η Αστυ­νο­μία. Λει­τουρ­γεί ταυ­τό­χρονα, καθόλη τη διάρ­κεια του 24ώρου και του έτους, η τηλε­φω­νική γραμμή SOS 15900.

Μέτρα για τη δημιουρ­γία κουλ­τού­ρας πρό­λη­ψης της βίας στα σχολεία. Έχουν προ­σλη­φθεί 3.200 ψυχο­λό­γοι και κοι­νω­νι­κοί λει­τουρ­γοί

Στο ίδιο πεδίο επι­κε­ντρώ­νο­νται παρεμ­βά­σεις που έχουν εφαρ­μο­στεί στην πρω­το­βάθ­μια και τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση. Στο πλαίσιο των Εργα­στη­ρίων Δεξιο­τή­των διδά­σκο­νται θεμα­τι­κές με στόχο τη δημιουρ­γία κουλ­τού­ρας πρό­λη­ψης της βίας, την κατα­πο­λέ­μηση του σχο­λι­κού και δια­δι­κτυα­κού εκφο­βι­σμού και την καλ­λιέρ­γεια του αλλη­λο­σε­βα­σμού. Έχουν, ακόμη, προ­σλη­φθεί 3.200 ψυχο­λό­γοι και κοι­νω­νι­κοί λει­τουρ­γοί για τις ανάγκες των μαθητών, ενώ υπο­στη­ρι­κτι­κοί φορείς, όπως τα Κέντρα Διε­πι­στη­μο­νι­κής Αξιο­λό­γη­σης και Συνερ­γα­σίας (ΚΕΔΑΣΥ) παρεμ­βαί­νουν άμεσα στα σχολεία σε κάθε εμφα­νι­ζό­μενο περι­στα­τικό.

Επι­πρό­σθετα, ολο­κλη­ρώ­θηκε στις αρχές Νοεμ­βρίου η πιλο­τική εφαρ­μογή ενός εργα­λείου εκτί­μη­σης του βαθμού επι­κιν­δυ­νό­τη­τας εμφά­νι­σης ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, για τον υπο­λο­γι­σμό του κιν­δύ­νου φονικής βίας, της σοβα­ρό­τη­τας της κατά­στα­σης και της πιθα­νό­τη­τας επα­νά­λη­ψης περι­στα­τι­κών βίας. Το εργα­λείο, το οποίο παράλ­ληλα διευ­κο­λύ­νει τη συνερ­γα­σία μεταξύ φορέων και την καλύ­τερη ενη­μέ­ρωσή τους με σημα­ντικά στοι­χεία, δοκι­μά­στηκε σε τρεις Δήμους και πλέον αξιο­λο­γεί­ται ώστε να ορι­στι­κο­ποι­η­θεί η τελική μορφή και ο τρόπος εφαρ­μο­γής του.

Έχουν ιδρυθεί και λει­τουρ­γούν 73 επι­τε­λικά τμήματα και 18 επι­χει­ρη­σιακά γραφεία στην ΕΛ.ΑΣ για την αντι­με­τώ­πισή της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας

Το ζήτημα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας απο­τε­λεί μέρος των καθη­κό­ντων της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας και την τελευ­ταία τριετία έχουν ιδρυθεί και λει­τουρ­γούν 73 επι­τε­λικά τμήματα και 18 επι­χει­ρη­σιακά γραφεία για την αντι­με­τώ­πισή της.

Τα επι­τε­λικά τμήματα έχουν εντα­χθεί στη διάρ­θρωση του Αρχη­γείου της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, και των Γενικών Αστυ­νο­μι­κών Διευ­θύν­σεων Αττικής, Θεσ­σα­λο­νί­κης και Περι­φε­ρειών, ενώ τα επι­χει­ρη­σιακά γραφεία έχουν ενσω­μα­τω­θεί σε Αστυ­νο­μικά Τμήματα της Αττικής, της Θεσ­σα­λο­νί­κης, της Κρήτης, της Αχαΐας, της Λάρισας, της Μαγνη­σίας, της Εύβοιας, των Ιωαν­νί­νων, της Ακαρ­να­νίας και των Σερρών.

Στις υπη­ρε­σίες αυτές υπη­ρε­τούν πλέον περισ­σό­τερα από 400 στελέχη.

Ανάλογη μέριμνα έχει ληφθεί και στο μέτωπο της εκπαί­δευ­σης για την ανα­γνώ­ριση και τη σωστή αντι­με­τώ­πιση περι­στα­τι­κών έμφυλης και ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων εγκλη­μά­των κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας ή αξιο­πρέ­πειας, πράξεις εκμε­τάλ­λευ­σης και εμπο­ρίας, με έμφαση σε θυμα­το­κε­ντρική προ­σέγ­γιση. Αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται στην αλλαγή του τρόπου εξέ­τα­σης των ενή­λι­κων θυμάτων, ώστε να απο­φεύ­γε­ται η δευ­τε­ρο­γε­νής θυμα­το­ποί­ησή τους. Οι κακο­ποι­η­μέ­νες γυναί­κες εξε­τά­ζο­νται υπο­χρε­ω­τικά παρου­σία ψυχο­λό­γου.

Η ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία έχει εντα­χθεί ως γνω­στικό αντι­κεί­μενο στα προ­γράμ­ματα σπουδών των Σχολών της Αστυ­νο­μι­κής Ακα­δη­μίας και από το 2020 έχουν διορ­γα­νω­θεί πλήθος εκπαι­δευ­τι­κών δράσεων. Περίπου 115 δράσεις και εκδη­λώ­σεις ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης πολιτών έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με άμεση ανά­μειξη των ειδικών επι­τε­λι­κών τμη­μά­των και επι­χει­ρη­σια­κών γρα­φείων.

Αυστη­ρο­ποί­ηση των ποινών στον νέο Ποινικό Κώδικα

Με τις αλλαγές που έγιναν στον Ποινικό Κώδικα, υπάρχει αυστη­ρο­ποί­ηση των ποινών που έχουν σχέση με εγκλή­ματα κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας και της οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης της γενε­τή­σιας ζωής.

Μεταξύ άλλων, πλέον ο βιασμός ανη­λί­κου και ο θανα­τη­φό­ρος βιασμός τιμω­ρού­νται μόνο με ισόβια κάθειρξη, η αιμο­μι­ξία ανα­βαθ­μί­στηκε ποινικά σε κακούρ­γημα και η απο­πλά­νηση ανη­λί­κων τιμω­ρεί­ται ως κακούρ­γημα σε όλες τις μορφές της, ενώ προη­γου­μέ­νως υπήρχε περί­πτωση πλημ­με­λη­μα­τι­κής τιμω­ρίας.

Παράλ­ληλα, οι ποινές για το αδίκημα της βαριάς σωμα­τι­κής βλάβης, το οποίο πολλές φορές δια­πράτ­τε­ται στο πλαίσιο της έμφυλης και ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας αυστη­ρο­ποι­ή­θη­καν σε έως 15 χρόνια στη φυλακή, ενώ σε αυτή την έννοια βλάβης προ­στέ­θη­καν η ανα­πη­ρία και η μόνιμη παρα­μόρ­φωση. Με τρο­πο­ποί­ηση του Ποι­νι­κού Κώδικα χαρα­κτη­ρί­στηκε αξιό­ποινη η μη συμ­μόρ­φωση συζύγων ή συντρό­φων σε δικα­στι­κές απο­φά­σεις που επι­βάλ­λουν περιο­ρι­στικά μέτρα.

Στο ίδιο πλαίσιο, αυξή­θηκε η προ­βλε­πό­μενη ποινή κάθειρ­ξης για κατά­χρηση ανθρώ­πων που είναι ανύ­μπο­ροι να αντι­στα­θούν, ενώ ποι­νι­κο­ποι­ή­θηκε η εκδι­κη­τική πορ­νο­γρα­φία (revenge porn).

Επίσης, έγιναν πιο αυστη­ρές οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις όσον αφορά την απόλυση όσων εκτίουν ποινή ισόβιας κάθειρ­ξης για αδι­κή­ματα αυτού του είδους, καθώς ο χρόνος πραγ­μα­τι­κής έκτισης αυξή­θηκε από τα 16 στα 18 έτη. Προ­κει­μέ­νου δε να θεμε­λιω­θεί δικαί­ωμα αίτησης από­λυ­σης υπό όρους, απαι­τεί­ται ελά­χι­στος χρόνος πραγ­μα­τι­κής παρα­μο­νής σε σωφρο­νι­στικό κατά­στημα που θα αντι­στοι­χεί στα 3/5 της επι­βλη­θεί­σας ποινής, αντί των 2/5.

Οι παρεμ­βά­σεις που έγιναν προ­βλέ­πουν επίσης τη μετά­θεση της έναρξης παρα­γρα­φής των εγκλη­μά­των αυτών όταν τα θύματα είναι παιδιά. Συγκε­κρι­μένα, με τις τρο­πο­ποι­ή­σεις του Ποι­νι­κού Κώδικα η προ­θε­σμία της παρα­γρα­φής ξεκινά από την ενη­λι­κί­ωση του θύματος, με παρέ­κταση ενός επι­πλέον έτους εφόσον πρό­κει­ται για πλημ­μέ­λημα ή τριών επι­πλέον ετών εφόσον πρό­κει­ται για κακούρ­γημα.

Για περι­πτώ­σεις ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας σε βάρος παιδιών, τέθηκαν στο Αστικό Δίκαιο κρι­τή­ρια που ορίζουν την κακή άσκηση της γονικής μέρι­μνας, με βάση τα οποία το δικα­στή­ριο έχει τη δυνα­τό­τητα να αφαι­ρέ­σει μερικώς ή ολικώς την άσκηση τη μέριμνα ή την επι­μέ­λεια από τον υπαίτιο γονέα.

Το δικα­στή­ριο μπορεί μάλιστα, προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στούν τα συμ­φέ­ρο­ντα του ανη­λί­κου, να δια­τά­ξει -μεταξύ άλλων- την κατα­δίκη του γονέα για ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία ή για εγκλή­ματα κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας ή για εγκλή­ματα οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης της γενε­τή­σιας ζωής.