Η ρήτρα αναπροσαρμογής φεύγει, ο γρίφος της μείωσης στο ρεύμα παραμένει

Το τέλος από την 1η Αυγού­στου της ρήτρας ανα­προ­σαρ­μο­γής στα τιμο­λό­για ρεύ­μα­τος, που προ­κά­λεσε απανωτά «σοκ» στους κατα­να­λω­τές, πολι­τική αντι­πα­ρά­θεση και έφτασε στις δικα­στι­κές αίθου­σες, δεν σημαί­νει ότι επι­λύ­ε­ται αυτό­ματα και ο γρίφος της μείωσης των τιμών.

Βασικό εργα­λείο για φθη­νό­τε­ρους λογα­ρια­σμούς θα παρα­μεί­νουν οι κρα­τι­κές επι­δο­τή­σεις. Η ρήτρα δεν μπορεί να καταρ­γη­θεί, απλώς ενσω­μα­τώ­νε­ται στα τιμο­λό­για, καθώς οι προ­μη­θευ­τές θα εξα­κο­λου­θή­σουν να αγο­ρά­ζουν ενέρ­γεια στη συν­δε­δε­μένη με το φυσικό αέριο υψηλή οριακή τιμή.

Οι χαμη­λό­τε­ροι λογα­ρια­σμοί θα προ­έλ­θουν μόνο μέσω των μηνιαίων ενι­σχύ­σεων, που θα αυξη­θούν μετά την «ένεση» με τα υπε­ρέ­σοδα των ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γών. Το υπουρ­γείο Ενέρ­γειας τα υπο­λο­γί­ζει σε 6 δισ. ευρώ μέσα στο επόμενο 12μηνο. Εκτιμά ότι με τον τρόπο αυτό θα απορ­ρο­φη­θούν από 82% έως και 100% οι αυξή­σεις λόγω ρήτρας, για όλα τα νοι­κο­κυ­ριά ανε­ξαρ­τή­τως εισο­δή­μα­τος, είτε πρό­κει­ται για κύρια είτε για δευ­τε­ρεύ­ουσα κατοι­κία. Τα πάντα ωστόσο θα εξαρ­τη­θούν από τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις, χωρίς να απο­κλεί­ε­ται η κυβέρ­νηση να επι­στρα­τεύ­σει κον­δύ­λια από κάθε δια­θέ­σιμο ευρω­παϊκό πρό­γραμμα, αλλά και από το πως θα λει­τουρ­γή­σει στην πράξη ο νέος εθνικός μηχα­νι­σμός.

Ποια είναι η μεγάλη αλλαγή;

Τα νέα τιμο­λό­για πάντως, χωρίς δια­κριτή ρήτρα, που θα ισχύ­σουν για τις κατα­να­λώ­σεις από 1ης Αυγού­στου 2022, δεν θα έχουν αλλαγές με τα σημε­ρινά. Η ρήτρα, όπως είπαμε, στην ουσία θα ενσω­μα­τω­θεί σε αυτά. Τι αλλάζει επο­μέ­νως στην πράξη;

Κάθε μήνα από εδώ και στο εξής οι προ­μη­θευ­τές θα ανα­κοι­νώ­νουν στην ιστο­σε­λίδα τους, το αργό­τερο δύο μήνες πριν την εφαρ­μογή της, την νέα τιμή στην οποία θα χρε­ώ­νουν. Για παρά­δειγμα, στις 10 Ιουλίου, οπότε και κάνει πρε­μιέρα το νέο μέτρο, οφεί­λουν να γνω­στο­ποι­ή­σουν πόσο θα πωλούν την κιλο­βα­τώρα για το μήνα Σεπτέμ­βριο. Στις 10 Αυγού­στου, πρέπει να κάνουν το ίδιο για το μήνα Οκτώ­βριο, κ.ο.κ. Στην ουσία, οι κατα­να­λω­τές θα έχουν δύο μήνες περι­θώ­ριο για να συγκρί­νουν τιμές, να ανα­ζη­τή­σουν το φθη­νό­τερο πάροχο, και να μετα­κι­νη­θούν σε αυτόν, χωρίς καμία απο­ζη­μί­ωση («πέναλτι») στον προη­γού­μενο. Εκτι­μά­ται ότι η ενί­σχυση του αντα­γω­νι­σμού μεταξύ των παρόχων και η πιο δια­φα­νής τιμο­λό­γηση χωρίς τη ρήτρα, θα επι­φέ­ρει κάποια συγκρά­τηση των τιμών.

Οι νέες κατη­γο­ρίες τιμο­λο­γίων

Έτερη αλλαγή, οι κατη­γο­ρίες στα τιμο­λό­για. Σήμερα υπάρ­χουν στην αγορά, δύο ειδών τιμο­λό­για, τα σταθερά και τα κυμαι­νό­μενα με ρήτρα (με πολλές παραλ­λα­γές). Στο εξής θα έχουμε τα σταθερά και δύο κατη­γο­ρίες κυμαι­νό­με­νων τιμο­λο­γίων. Μία με όριο δια­κύ­μαν­σης, το οποίο θα γνω­ρί­ζει ο κατα­να­λω­τής προτού υπο­γρά­ψει τη σύμβαση και μια δεύτερη, χωρίς κανένα όριο δια­κύ­μαν­σης. Τα δύο κυμαι­νό­μενα τιμο­λό­για θα δια­μορ­φώ­νο­νται με βάση την κάλυψη του λει­τουρ­γι­κού κόστους του προ­μη­θευτή, συν ένα εύλογο κέρδος και τη δια­κύ­μανση της μέσης τιμής ρεύ­μα­τος στην αγορά χον­δρι­κής.

Και οι αβε­βαιό­τη­τες

Το σχέδιο φιλο­δο­ξεί να φέρει την τιμή του ρεύ­μα­τος σε βιώσιμα επίπεδα για κατα­να­λω­τές και επι­χει­ρή­σεις. Μένει να φανεί στην πράξη. Κρίσιμο σημείο στην εξίσωση είναι η δυνα­τό­τητα των παρόχων σε ένα τόσο αβέβαιο περι­βάλ­λον, να προ­βλέ­πουν τις τιμές στις οποίες θα πωλούν δύο μήνες πριν την εφαρ­μογή τους, προ­κει­μέ­νου να τις ανα­κοι­νώ­νουν στις ιστο­σε­λί­δες τους.

Μοντέλο όμως για παρό­μοιες προ­βλέ­ψεις υπό τις παρού­σες συν­θή­κες, όπου μια δήλωση Πούτιν ή ένα νέο πακέτο κυρώ­σεων, αρκούν για να εκτι­νά­ξουν 20% τις τιμές στο αέριο, συμπα­ρα­σύ­ρο­ντας την συν­δε­δε­μένη με αυτό αγορά χον­δρι­κής στο ρεύμα, δεν υπάρχει.

Η τιμή εξαρ­τά­ται από αστάθ­μη­τους παρά­γο­ντες, όπως ο πόλεμος και η πολι­τική. Το πιθα­νό­τερο είναι ότι ακριβώς λόγω της δυσκο­λίας ασφαλών προ­βλέ­ψεων, οι πάροχοι, θα φρο­ντί­σουν να θωρα­κι­στούν, ανε­βά­ζο­ντας την βασική χρέωση, την οποία θα ανα­γρά­φουν κάθε μήνα στην ιστο­σε­λίδα τους.

Τακτική που μπορεί να ακο­λου­θή­σουν, όχι μόνο οι μικροί, αλλά ακόμη και όσοι έχουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να χετζά­ρουν για όλο τους το πελα­το­λό­γιο και να κλεί­σουν ποσό­τη­τες σε τιμές forward. Στο σενάριο αυτό, εγκυ­μο­νεί ο κίν­δυ­νος να δημιουρ­γη­θεί μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα από αυτό που προ­σπα­θεί να αντι­με­τω­πί­σει το μέτρο, δηλαδή να μειώσει τις τιμές στο ρεύμα.

Ο παρά­γο­ντας ΔΕΗ

Στο νέο αυτό τοπίο τα πάντα θα κριθούν από το τι θα κάνει η ΔΕΗ. Η εμπο­ρική της πολι­τική θα δώσει και τον παλμό στην αγορά, καθώς αν στις 10 Ιουλίου ανα­κοι­νώ­σει μια συγκρα­τη­μένη βασική χρέωση, όλοι οι υπό­λοι­ποι παίκτες θα προ­σαρ­μο­στούν κάτω από αυτήν για να δια­τη­ρή­σουν ή και να αυξή­σουν το πελα­το­λό­γιό τους.

Βασικό εδώ ερώτημα είναι αν η επι­χεί­ρηση θα συνε­χί­σει την πολι­τική της έκπτω­σης του 30% στα κυμαι­νό­μενα τιμο­λό­για. Την πολι­τική αυτή ωστόσο την χρη­μα­το­δο­τού­σαν τα υπερ­κέρδη των υδροη­λε­κτρι­κών και του λιγνίτη. Τα παρα­πάνω αυτά έσοδα που έβγαζε η ΔΕΗ τα χρη­σι­μο­ποιούσε για να χρη­μα­το­δο­τεί εκπτώ­σεις και σταθερά τιμο­λό­για.

Τώρα, με το νέο σχέδιο, τα υπε­ρέ­σοδα της παρα­γω­γής, δηλαδή κυρίως των υδροη­λε­κτρι­κών και του λιγνίτη, μαζί με των ΑΠΕ και των μονάδων φυσικού αερίου θα πηγαί­νουν απευ­θείας στο Ταμείο Ενερ­γεια­κής Μετά­βα­σης. Αυτό ανα­τρέ­πει πλήρως την εμπο­ρική πολι­τική των παρόχων και πρω­τί­στως της ΔΕΗ με τα 500.000 σταθερά τιμο­λό­για και τις εκπτώ­σεις του 30% στα τιμο­λό­για. Τα χρήματα με τα οποία η ΔΕΗ χρη­μα­το­δο­τούσε τα παρα­πάνω θα κατα­λή­γουν στο κράτος για να κάνει εκείνο εκπτω­τική πολι­τική.

Αφού θα αυξη­θούν οι κρα­τι­κές επι­δο­τή­σεις προς τους κατα­να­λω­τές, πιθα­νό­τατα η ΔΕΗ να στα­μα­τή­σει να παρέχει 30% έκπτωση. Τούτο με τη σειρά του σημαί­νει ότι μπορεί να αυξηθεί το ονο­μα­στικό της τιμο­λό­γιο, το οποίο και θα απο­τε­λέ­σει δείκτη ανα­φο­ράς για όλη την υπό­λοιπη αγορά, όταν θα έρθει η ώρα να ανα­κοι­νώ­σει τις δικές της βασικές χρε­ώ­σεις.

Οι μειω­μέ­νες ροές και οι διε­θνείς τιμές

Στην ουσία, τα μέτρα της κυβέρ­νη­σης θα μειώ­σουν αναμ­φί­βολα τις τιμές και θα βελ­τιώ­σουν την λει­τουρ­γία της αγοράς, δεν δια­σφα­λί­ζουν όμως ότι θα αλλάξει δρα­μα­τικά το τοπίο. Μια περαι­τέρω μείωση ρωσικών ροών μέσα στο κατα­χεί­μωνο, δηλαδή σε συν­θή­κες υψηλής ζήτησης, μπορεί να εκτι­νά­ξει την τιμή του φυσικού αερίου ακόμη και στα 400 ευρώ, προ­βλέ­πουν οι ειδικοί.

Στο σενάριο αυτό, η Ελλάδα θα κληθεί να πλη­ρώ­σει φέτος για ρεύμα, το οποίο έχει ως βασικό καύσιμο το αέριο, ακόμη και πάνω από το θηριώ­δες ποσό των 15 δισ. ευρώ (προ μηνών υπο­λο­γι­σμοί), έναντι 5 δισ. τα προη­γού­μενα χρόνια.

Ένα μέρος της αύξησης θα καλυ­φθεί από τα 3,2 δισ. ευρώ του σχεδίου που έχει ανα­κοι­νώ­σει η κυβέρ­νηση, ενώ άλλα 6 δισ. από τα υπε­ρέ­σοδα των ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γών που εκτιμά ότι θα ανα­κτή­σει η κυβέρ­νηση το επόμενο 12μηνο. Και πάλι δεν αρκούν. Ήδη, εξε­τά­ζε­ται να ριχθούν στη μάχη των επι­δο­τή­σεων και νέα κεφά­λαια από κάθε δια­θέ­σιμο ευρω­παϊκό πρό­γραμμα.

Πηγή liberal.gr

Γιώργος Φιντι­κά­κης