Σύνοδος ΝΑΤΟ: Σκληρό πόκερ στη Μαδρίτη, σχέδιο αντίδρασης στο Αιγαίο

Οι απα­ντή­σεις που ετοι­μά­ζει η Αθήνα στις κινή­σεις Ερντο­γάν

Με το κείµενο συμπε­ρα­σμά­των του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, που καλεί την Τουρκία να στα­μα­τή­σει να εκτο­ξεύει απειλές κατά της Ελλάδας και να κινηθεί σε τροχιά απο­κλι­μά­κω­σης, στις απο­σκευές του, θα προ­σέλ­θει ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στην επερ­χό­μενη κρίσιμη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη. Στο Μέγαρο Μαξίμου δεν υφί­στα­ται ουδεμία επι­θυ­μία τριβών στο πεδίο που πιθανώς έχει επι­λέ­ξει ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν.

Από την Αθήνα τα ζητή­ματα έχουν τεθεί στις ΗΠΑ, έχουν παρου­σια­στεί στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο, εν ολίγοις η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ είναι ήδη ενήμερη. Ως εκ τούτου, ο κ. Μητσο­τά­κης δεν πρό­κει­ται να ανα­φερ­θεί πρώτος στην Αγκυρα και θα απα­ντή­σει μόνο εάν προ­κλη­θεί. Παράλ­ληλα, σε περί­πτωση που τα πράγ­ματα εξε­λι­χθούν στη Μαδρίτη κατά τρόπο ο οποίος μπορεί να οδη­γή­σει σε περαι­τέρω εκτρά­χυνση της τουρ­κι­κής συμπε­ρι­φο­ράς, υπάρχει λεπτο­με­ρώς επε­ξερ­γα­σμένο σχέδιο αντί­δρα­σης στο Αιγαίο, με τις Ενοπλες Δυνά­μεις να βρί­σκο­νται σε πλήρη ετοι­μό­τητα για την υλο­ποί­ησή του.

Τουρκία: Συνά­ντηση με Μπάι­ντεν επι­διώ­κει ο Ερντο­γάν

Συγκε­κρι­μένα, όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Μητσο­τά­κης σε στενούς του συνερ­γά­τες, δεν είναι στις προ­θέ­σεις του να μετα­τρέ­ψει τη σύνοδο σε φόρουμ αντι­πα­ρά­θε­σης με τον κ. Ερντο­γάν. Ομως, είναι σαφές πως «τίποτα δεν πρό­κει­ται να μείνει ανα­πά­ντητο», ενώ θα κινηθεί στη λογική της «ανα­λο­γι­κό­τη­τας»: απα­ντή­σεις, δηλαδή, με βάση τις ελλη­νι­κές θέσεις και το διεθνές δίκαιο θα δοθούν σε όποιο ή όποια από τα ζητή­ματα επι­λέ­ξει να εγείρει ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κίας.

Είναι σαφές ως εκ τούτου, ότι ενόψει της συνόδου της Μαδρί­της η Αθήνα προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για δύο εναλ­λα­κτικά σενάρια ανα­φο­ρικά με τις κινή­σεις του Τούρκου προ­έ­δρου.

Το πρώτο προ­βλέ­πει ότι ο κ. Ερντο­γάν θα προ­σέλ­θει ζητώ­ντας ανταλ­λάγ­ματα προ­κει­μέ­νου να μην «μπλο­κά­ρει» τη διεύ­ρυνση της Συμ­μα­χίας με τη Σουηδία και τη Φιν­λαν­δία, «εντάσ­σο­ντας» στο σκε­πτικό του και τις αβά­σι­μες αξιώ­σεις έναντι της Ελλάδας, όπως για παρά­δειγμα η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών. Σε μια τέτοια περί­πτωση, είναι σαφές πως η ελλη­νική πλευρά δεν πρό­κει­ται να μετα­κι­νη­θεί κατ’ ελά­χι­στον από τις εθνικές θέσεις και η σύνοδος θα οδη­γη­θεί σε αδιέ­ξοδο, το οποίο θα συμπα­ρα­σύ­ρει βεβαίως και το κεντρικό θέμα συζή­τη­σης, δηλαδή τη διεύ­ρυνση.

Το δεύτερο σενάριο είναι ο κ. Ερντο­γάν να επι­χει­ρή­σει να αξιο­ποι­ή­σει το ΝΑΤΟ ως ντεκόρ προ­κει­μέ­νου να δια­τυ­πώ­σει τις γνωστές «κορώνες» της Αγκυρας με επί­κε­ντρο τα νησιά, τη συνεκ­με­τάλ­λευση των πόρων του Αιγαίου και της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και τον ισχυ­ρι­σμό περί στή­ρι­ξης από την Ελλάδα τρο­μο­κρα­τι­κών οργα­νώ­σεων που δρουν στην Τουρκία ή το προ­σφυ­γικό. Τότε, κατά περί­πτωση, ο κ. Μητσο­τά­κης θα παρα­θέ­σει τα ελλη­νικά επι­χει­ρή­ματα.

– Για την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών, ο πρω­θυ­πουρ­γός θα κινηθεί με βάση το πλαίσιο της ελλη­νι­κής απα­ντη­τι­κής επι­στο­λής της Αθήνας στον ΟΗΕ. Ωστόσο, υπάρχει και η ανάλογη προ­ε­τοι­μα­σία σε περί­πτωση που μέχρι την Τετάρτη η Αγκυρα προ­χω­ρή­σει και σε πρό­σθε­τες κινή­σεις διπλω­μα­τι­κής πίεσης, μέσω νέας ρημα­τι­κής δια­κοί­νω­σης προς τον ΟΗΕ, αυτή τη φορά με σκοπό να κατο­νο­μα­στούν ένα προς ένα τα νησιά τα οποία η Τουρκία θεωρεί «ακα­θο­ρί­στου κυριαρ­χίας». Από την Αθήνα περι­μέ­νουν αυτό το επόμενο βήμα της Αγκυρας και η νομική υπη­ρε­σία του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών ήδη έχει επε­ξερ­γα­στεί τη σχετική βεντά­λια με απα­ντή­σεις.

– Ανα­φο­ρικά με την πρόταση για συνεκ­με­τάλ­λευση, θα επι­ση­μαν­θεί ως όχημα για τη διευ­θέ­τηση του προ­βλή­μα­τος των θαλασ­σίων ζωνών η προ­σφυγή στη Χάγη, όπως κατ’ επα­νά­ληψη και σε βάθος πολλών χρόνων έχει προ­τεί­νει η ελλη­νική πλευρά.

Η Αθήνα σε ετοι­μό­τητα, στην περί­πτωση που ο Τούρκος πρό­ε­δρος μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ επι­χει­ρή­σει να αμφι­σβη­τή­σει την ελλη­νική κυριαρ­χία και στο πεδίο.

– Σε σχέση με την τρο­μο­κρα­τία θα επι­ση­μαν­θεί πως οι τουρ­κι­κοί ισχυ­ρι­σμοί είναι παντε­λώς ανυ­πό­στα­τοι και η Ελλάδα κινεί­ται αυστηρά εντός του πλαι­σίου της Ε.Ε. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι πριν από λίγες ημέρες, στις αρχές Ιουνίου, ο πρέσβης της Ελλάδας στην Αγκυρα Χρι­στό­δου­λος Λάζαρης κλήθηκε στο τουρ­κικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, όπου του έγινε αυστηρό διάβημα με την κατη­γο­ρία ότι η Ελλάδα υπο­θάλ­πει την τρο­μο­κρα­τία, αλλά και την πορεία που είχε γίνει τότε από Κούρ­δους προς την τουρ­κική πρε­σβεία. Στην τουρ­κική αντί­ληψη των πραγ­μά­των, η πορεία των Κούρδων από μόνη της απο­τε­λεί από­δειξη «υπό­θαλ­ψης» τρο­μο­κρα­τίας από μέρους της Αθήνας.

Η Ουκρα­νία

Η στάση που τηρούν ο κ. Ερντο­γάν και οι αξιω­μα­τού­χοι της τουρ­κι­κής κυβέρ­νη­σης, με έναν ακραία δια­στρε­βλω­μένο τρόπο, συν­δέ­ε­ται και με την κατά­σταση στην Ουκρα­νία. Οι Τούρκοι επι­χει­ρη­μα­το­λο­γούν ότι σε μια περίοδο κατά την οποία το ΝΑΤΟ οφείλει να είναι ενιαίο, η Ελλάδα υπο­τί­θε­ται παρα­βιά­ζει τις διε­θνείς συν­θή­κες (Λωζάν­νης και Παρι­σίων), στρα­τιω­τι­κο­ποιώ­ντας τα νησιά και επι­τρέ­πο­ντας τις μετα­κι­νή­σεις αξιω­μα­τού­χων σε αυτά. Εν ολίγοις η Αγκυρα αντι­στρέ­φει πλήρως την πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Η Αθήνα έχει προ­ε­τοι­μά­σει τους διε­θνείς συνο­μι­λη­τές της και σε περί­πτωση που η κατά­σταση μετά τη σύνοδο της Μαδρί­της οδη­γή­σει την Αγκυρα σε έργω αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας στο Αιγαίο. Από την Αθήνα έχει γνω­στο­ποι­η­θεί προς όλες τις κατευ­θύν­σεις ότι σε περί­πτωση που η Τουρκία αμφι­σβη­τή­σει ελλη­νικό έδαφος, τότε η κρίση δεν θα περιο­ρι­στεί σημειακά, αλλά θα επε­κτα­θεί σε όλο το εύρος των ελλη­νο­τουρ­κι­κών συνόρων. Εν ολίγοις, αν τουρ­κι­κές δυνά­μεις εκμε­ταλ­λευ­θούν το τακτικό πλε­ο­νέ­κτημα που μπορεί να έχουν σε κάποιο σημείο του Αιγαίου, ώστε να επι­φέ­ρουν πλήγμα κατά Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών ή προ­σω­πι­κού ασφα­λείας, τότε οι Ενοπλες Δυνά­μεις θα απα­ντή­σουν άμεσα σε άλλο σημείο, διευ­ρύ­νο­ντας αυτό­ματα το μέτωπο της σύγκρου­σης. Αυτή την αλλαγή δόγ­μα­τος η Αθήνα την έχει ενστερ­νι­στεί και για λόγους πρα­κτι­κούς ήδη από το 2020. Η διαφορά με το 2022 είναι ότι οι εταίροι και σύμ­μα­χοι αντι­λαμ­βά­νο­νται περισ­σό­τερο την ελλη­νική φιλο­σο­φία πίσω από αυτή την πολύ ουσια­στική μετα­τό­πιση.

Παράλ­ληλα, υπό τη σκιά ενός «δύσκο­λου» καλο­και­ριού με την Τουρκία, ήδη στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου υπάρχει επι­φυ­λακή. Επίσης, στις μάχιμες μονάδες της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας ο βαθμός ετοι­μό­τη­τας είναι αυξη­μέ­νος, ενώ τα πλοία του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού βρί­σκο­νται σε στάση ανα­μο­νής προ­κει­μέ­νου να παρέμ­βουν εφόσον χρεια­στεί. Σημειώ­νε­ται, ωστόσο, ότι έως αυτή τη στιγμή πέρα από τις παρα­βιά­σεις και τις υπερ­πτή­σεις που έχουν κατα­γρα­φεί, η επι­χει­ρη­σιακή εικόνα στο Αιγαίο είναι «καθαρή». Αυτό το γεγονός δεν σημαί­νει, βεβαίως, ότι δεν μπορεί ανά πάσα στιγμή η κατά­σταση να δια­φο­ρο­ποι­η­θεί. Αυτός είναι, άλλωστε, ο λόγος της επι­φυ­λα­κής στην τρέ­χουσα φάση.

Οι Ενοπλες Δυνά­μεις είναι έτοιμες και για προ­βο­κά­τσια με αφορμή επι­χεί­ρηση διά­σω­σης μετα­να­στών, το σκάφος των οποίων μπορεί να έχει εξο­κεί­λει σε κάποια ελλη­νική νησίδα, αλλά και για πιο ανοι­χτές προ­κλή­σεις εκ μέρους των τουρ­κι­κών ενόπλων δυνά­μεων . Σε κάθε περί­πτωση, δεδο­μέ­νου ότι σε σημα­ντικό βαθμό και από πολλές κατευ­θύν­σεις προ­ε­ξο­φλεί­ται η δρα­στη­ριο­ποί­ηση των τουρ­κι­κών γεω­τρύ­πα­νων και ερευ­νη­τι­κών στην κυπριακή υφα­λο­κρη­πίδα, στην Αθήνα υπάρχει ετοι­μό­τητα και για το ενδε­χό­μενο επα­να­φο­ράς της έντασης στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Ανη­συ­χία για Σουηδία – Φιν­λαν­δία

Στους διπλω­μα­τι­κούς κύκλους σημα­ντι­κών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ επι­κρα­τεί βαθιά ανη­συ­χία για το τι πρό­κει­ται να συμβεί αν ο κ. Ερντο­γάν επι­μεί­νει στην αδιάλ­λα­κτη στάση του έναντι Σου­η­δίας και Φιν­λαν­δίας, δεδο­μέ­νης της σθε­να­ρής υπο­στή­ρι­ξης που έχει δώσει η Ουά­σιγ­κτον στην ένταξη των δύο συγκε­κρι­μέ­νων χωρών στο Βορειο­α­τλα­ντικό Σύμφωνο. Εμπει­ροι διπλω­μά­τες προ­ε­ξο­φλούν ότι σε αυτή την περί­πτωση οι ΗΠΑ θα αντι­δρά­σουν με έντονο τρόπο κατά της Τουρ­κίας, που θα ξεκι­νάει από την τυπική λήξη της προ­σπά­θειας της Aγκυρας να προ­μη­θευ­τεί F-16, αλλά θα επε­κτεί­νε­ται και σε άλλα σκέλη της διμε­ρούς σχέσης τους. Εκ των πραγ­μά­των μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί παρά να επη­ρε­ά­σει εμμέσως και τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, δεδο­μέ­νου μάλιστα ότι στην καθη­με­ρινή τουρ­κική προ­πα­γάνδα παρου­σιά­ζει την Αθήνα ως αιχμή του δυτικού δόρατος κατά της Αγκυρας.

Πηγή kathimerini.gr