Δημ. Τριανταφύλλου: «Οι ρητορικές προκλήσεις αποτελούν πάγια τακτική της Τουρκίας»

Κύριε Τρια­ντα­φύλ­λου, η Τουρκία συνε­χί­ζει τις προ­κλή­σεις. Πού απο­σκο­πεί με αυτή τη συμπε­ρι­φορά;

Είναι σύν­θε­τος ο στόχος της Τουρ­κίας. Πέραν από το πόσο «πουλάει» η Ελλάδα στο εσω­τε­ρικό της και πόσο οι ιστο­ρι­κές ανα­φο­ρές των ηττών των Ελλήνων πριν 100 χρόνια σχε­τί­ζο­νται με το αφήγημα της σύγ­χρο­νης ισχυρής ανε­ξάρ­τη­της Τουρ­κίας από την σημε­ρινή Τουρ­κική κυβέρ­νηση στην προ­σπά­θειά της να κερ­δί­σει τις ιστο­ρι­κές εκλογές του 2023 όπου οι προσ­δο­κίες πριν μερικά χρόνια ήταν πολλές.

Ο κύριος στόχος, είναι να συνε­χί­ζει να έχει την πρω­το­κα­θε­δρία στην ευρύ­τερη περιοχή και στην γει­το­νιά της. Η ουσία είναι ότι η ομιλία Μητσο­τάκη στα δυο σώματα του Κογκρέ­σου φόβισε, όχι για το περιε­χό­μενό της αλλά για το γεγονός ότι έλαβε χώρα. Τον Ιανουά­ριο του 1954, το ίδιο βήμα είχε προ­σφερ­θεί στον τότε πρόεδρο της Τουρ­κίας Celal Bayar σημα­το­δο­τώ­ντας την έναρξη και παγίωση της ειδικής σχέσης με τις ΗΠΑ επί δεκα­ε­τίες κατά τη διάρ­κεια του Ψυχρού Πολέμου όπως και στην μετά ψυχρό πολε­μική εποχή με τις παροχές στις βάσεις του Incirlik και Σμύρνης, κλπ. Ο προ­βλη­μα­τι­σμός στην Άγκυρα είναι ότι με την ανα­βάθ­μιση της Ελλάδας και το διευ­ρυ­μένο αμε­ρι­κα­νικό απο­τύ­πωμα εκεί, ο δικός της ρόλος μειώ­νε­ται. Ως εκ τούτου, ο κύριος απο­δέ­κτης των τουρ­κι­κών προ­θέ­σεων είναι οι ΗΠΑ. Δηλαδή, η Άγκυρα δηλώνει ότι έχει την δυνα­τό­τητα και θέληση να δοκι­μά­σει τα όρια της στή­ρι­ξης των ΗΠΑ και της ΕΕ προς την Ελλάδα για μην χάσει τον πρω­τα­γω­νι­στικό της ρόλο, με οποιο­δή­ποτε κόστος αυτό συνε­πά­γε­ται.

Οι ρητο­ρι­κές προ­κλή­σεις είναι μία πάγια τακτική της Τουρ­κίας, η οποία διο­γκώ­νε­ται από τα ΜΜΕ. Ο Ερντο­γάν, είναι εκδη­λω­τι­κός και η ελλη­νική κοινή γνώμη αντιδρά στη ρητο­ρική του. Συντε­λούν σε αυτό και τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Όλοι πλέον έχουμε άποψη για την εξω­τε­ρική πολι­τική και τη διπλω­μα­τία και όλοι έχουμε πλέον το βήμα να εκφρά­σουμε τις προ­σω­πι­κές μας θέσεις και απόψεις. Τα ΜΜΕ (υπερ)προ­βάλ­λουν την είδηση και όλοι μετά σπεύ­δουν να πάρουν θέση.Και είναι λογικό, όταν δια­βά­ζει κανείς πηχυαί­ους τίτλους σε μεγάλες εφη­με­ρί­δες όπως «Έτοιμοι για όλα/Επι­φυ­λακή για όλα τα ενδε­χό­μενα», να θεω­ρούμε ότι οι προ­κλή­σεις έχουν αυξηθεί και πρέπει πραγ­μα­τικά να βρι­σκό­μα­στε σε ετοι­μό­τητα.

Κοι­τάξτε, θεωρώ ότι πολλές φορές οι πολι­τι­κές ηγεσίες τόσο της Τουρ­κίας όσο και της Ελλάδας, αξιο­ποιούν αυτό το τεχνητό κλίμα πόλωσης.

Η ουσία όμως είναι ότι οι δύο πλευρές, γνω­ρί­ζο­ντας ότι υπάρ­χουν κάποιες δια­φο­ρές που είναι ανα­γκαίο να επι­λυ­θούν, πρέπει να καθί­σουν να συζη­τή­σουν και να συμ­φω­νή­σουν σε κάποια λύση. Γιατί μπορεί να υπάρ­χουν δια­φο­ρές, υπάρχει όμως και πεδίο σύγκλι­σης. Από το 2003 έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί 65 γύροι διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών, πράγμα που σημαί­νει ότι θα μπο­ρού­σαν να συμ­φω­νή­σουν σε ένα πλαίσιο έτσι ώστε να επι­λύ­σουν κάποια ζητή­ματα.

Και είναι βέβαιο ότι το σχέδιο αυτό το έχουν βρει οι διπλω­μά­τες των δύο χωρών. Όμως τις απο­φά­σεις τις παίρ­νουν οι πολι­τι­κές ηγεσίες.

Παρόλο που και οι δύο χώρες κατα­λα­βαί­νουν ότι πρέπει να ξεκα­θα­ρί­σουν τις δια­φο­ρές τους, αρκού­νται τα τελευ­ταία 40 χρόνια απλά στη δια­τή­ρηση του Status Quo.

Ακόμη και η ευρω­παϊκή πορεία της Τουρ­κίας δεν θα επι­λύ­σει ουσια­στικά τίποτε. Αν δε κάτσουν κάτω οι δύο πλευρές – και αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι είναι δια­τε­θει­μέ­νες να το κάνουν-να συζη­τή­σουν, αλλιώς θα διαιω­νί­ζε­ται αυτό το καθε­στώς

Είναι τόσο σύνθετα τα ζητή­ματά που καμία κυβέρ­νηση δε τόλμησε να κάτσει κάτω και να κατα­λή­ξει σε ένα συμ­βι­βα­σμό. Η λέξη στην ελλη­νική και στην τουρ­κική γλώσσα δεν είναι εύηχη. Δημιουρ­γεί την εντύ­πωση ότι παρα­χω­ρείς τα πάντα!

Ο συμ­βι­βα­σμός δεν συνε­πά­γε­ται υπο­χω­ρή­σεις; Και μέχρι πού μπορεί να φτάσει κανείς;

Ας πάρουμε για παρά­δειγμα την επέ­κταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Ασφαλώς και το Δίκαιο της Θάλασ­σας μας δίνει τη δυνα­τό­τητα αυτή. Μόνο που πουθενά δεν γίνεται λόγος για επέ­κταση στα 12 ναυτικά μίλια απο­κλει­στικά και απα­ρέ­γκλιτα, αλλά για επέ­κταση μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια. Δεν θα μπο­ρούσε λ.χ. να ήταν τα 10 ναυτικά μίλια (όπου ταυ­τί­ζε­ται με τον εναέριο χώρο της χώρας) η χρυσή τομή; Θα σήμαινε ότι κάναμε υπο­χώ­ρηση, ότι ηττη­θή­καμε; Θα ήταν πολύ απλά ένας συμ­βι­βα­σμός εκ μέρους της Ελλάδας.

Εάν όντως επε­κτεί­νουμε στα 12 ναυτικά μίλια τα χωρικά μας ύδατα θα προ­κλη­θεί θέμα ελεύ­θε­ρης ναυ­σι­πλο­ΐας για τρίτες χώρες, καθώς θα έκλεινε το μεγα­λύ­τερο τμήμα του Αιγαίου. Σε κάποια σημεία τα χωρικά ύδατα θα ανήκουν 100% στην ελλη­νική επι­κρά­τεια και αυτό θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να δημιουρ­γή­σουμε ζώνες πρό­σβα­σης για τις τρίτες χώρες, πράγμα με το οποίο δεν συμ­φω­νούν ΗΠΑ, Γαλλία, Ρωσία.

Η υπο­χώ­ρηση δεν είναι ήττα εφόσον είναι προϊόν αμοι­βαίου συμ­βι­βα­σμού βασι­ζό­μενη στην νομι­μό­τητα. Φτάσαμε στο σημείο σύμφωνα με τη ρητο­ρική μας να τα θεω­ρούμε όλα ήττα, επειδή αισθα­νό­μα­στε δια­χρο­νικά τον κίνδυνο από την Τουρκία. Η Ελλάδα είναι μία μικρό­τερη χώρα που έχει να αντι­με­τω­πί­σει μία γείτονα που εγείρει απαι­τή­σεις και αξιώ­σεις ως πρώην αυτο­κρα­το­ρία διεκ­δι­κώ­ντας την επί­βλεψη της ευρύ­τε­ρης περιο­χής. Μόνο με την πρόθεση κοινής συναί­νε­σης βασι­ζό­μενη στο διεθνές δίκαιο και θεμε­λιώ­νο­ντας την ασφά­λεια, στα­θε­ρό­τητα και ευη­με­ρία των δύο χωρών μπο­ρούνε να κάνουμε την υπέρ­βαση.

Λόγω της Τουρ­κίας και του τρόπου που προ­βάλ­λει τις θέσεις της, έχουμε φτάσει να θεω­ρούμε οτι­δή­ποτε κάτω από 12 μίλια ως ήττα. Και αυτό είναι το πρό­βλημα δια­χρο­νικά της εκά­στοτε κυβέρ­νη­σης, είτε μιλάμε για μία ισχυρή είτε μία όχι τόσο ισχυρή κυβέρ­νηση.

Για πολ­λο­στή φορά, ο Ερντο­γάν και ο Τσα­βού­σο­γλου κάλεσαν την Ελλάδα να προ­χω­ρή­σει σε απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση νησιών απει­λώ­ντας ότι η Τουρκία θα θέσει θέμα κυριαρ­χίας. Έχουν κάποια βάση οι αξιώ­σεις αυτές;

Όλες αυτές τις δηλώ­σεις πρέπει να τις φιλ­τρά­ρουμε και να αντι­λη­φθούμε πώς ό,τι έχει να κάνει με την Ελλάδα, πουλάει στο ακρο­α­τή­ριο της Τουρ­κίας. Του χρόνου που θα γίνουν οι τουρ­κι­κές εκλογές, θα εορ­τά­ζε­ται η επέ­τειος των 100 ετών από την ίδρυση του τουρ­κι­κού κράτους από τον Μου­σταφά Κεμάλ Ατα­τούρκ. Ο Ερντο­γάν στην ουσία θέλει να δείξει ότι είναι ο συνε­χι­στής του, ο νέος στρα­τάρ­χης. Και δεν θέλει η μικρή Ελλάδα να σηκώνει κεφάλι. Δεν τον συμ­φέ­ρει να έχει η Ελλάδα την υπο­στή­ριξη των ΗΠΑ και της Γαλλίας. Προ­σπα­θεί να κερ­δί­σει πόντους στη χώρα του για να κερ­δί­σει τις εκλογές.

Και βεβαίως δεν πρέπει να ξεχνάμε τη διεθνή συγκυ­ρία. Ο κόσμος έχει αλλάξει ριζικά μετά την 24η Φεβρουα­ρίου με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία. Η Τουρκία θέτει βέτο ένταξης της Σου­η­δίας και της Φιν­λαν­δίας στο ΝΑΤΟ, θέτο­ντας ζητή­ματα τρο­μο­κρα­τίας, γνω­ρί­ζο­ντας ότι υπό άλλες συν­θή­κες δύσκολα θα μπο­ρούσε να το κάνει. Ταυ­τό­χρονα ετοι­μά­ζει επι­χεί­ρηση στη Συρία. Ξέρει ότι όλα αυτά έχουν απήχηση το τουρ­κικό κοινό.

Πώς εξη­γείτε τις πρό­σφα­τες δηλώ­σεις του Γερ­μα­νού Καγκε­λά­ριου Όλαφ Σόλτς υπέρ της Ελλάδας; Δια­κρί­νετε μετα­στροφή της στάσης της Γερ­μα­νίας στα Ελλη­νο­τουρ­κικά;

Θα δούμε αν πρό­κει­ται τελικά για μετα­στροφή. Η Γερ­μα­νία όπως κάθε κράτος μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, κρατά ίσες απο­στά­σεις. Ας μη ξεχνάμε ότι στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο τις 30-31 Μαΐου ναι μεν συμ­φω­νή­θηκε το 6ο πακέτο κυρώ­σεων κατά της Ρωσίας, πάρ­θη­καν όμως σημα­ντι­κές απο­φά­σεις στον τομέα της άμυνας, όπως η ενερ­γο­ποί­ηση του άρθρου 42,7 (ρήτρα αμοι­βαίας συν­δρο­μής). Αυτό σημαί­νει ότι η ΕΕ με αργά και σταθερά βήματα προ­σπα­θεί να ενι­σχύ­σει την άμυνά της, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της υπο­χρέ­ω­σης προ­στα­σίας κράτους μέλους εάν απει­λη­θεί η κυριαρ­χία της. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι ο Σόλτς δήλωσε πώς ανε­ξάρ­τητα από το γεγονός της ένταξης της Σου­η­δίας στο ΝΑΤΟ, η Γερ­μα­νία θα στη­ρί­ζει την κυριαρ­χία της εάν αυτή απει­λη­θεί.

Θα πρέπει να περι­μέ­νουμε ένα… θερμό καλο­καίρι;

Είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο να προ­βλέ­ψουμε και να πούμε κάτι τέτοιο. Η Ρωσία λ.χ. ως μόνιμο κράτος μέλος του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας του ΟΗΕ, παρα­βί­ασε κάθε κανόνα συμπε­ρι­φο­ράς. Έχει ευνοη­θεί από το διεθνές σύστημα από το τέλος του ΒΠΠ. Εισέ­βαλε παρόλα αυτά στην Ουκρα­νία χωρίς να το περι­μέ­νει κανείς και όλοι ανα­ρω­τιό­μα­στε εάν θα μπο­ρούσε να κάνει κάτι αντί­στοιχο και η Τουρκία.

Προ­σω­πικά, θεωρώ ότι υπάρ­χουν ασφα­λι­στι­κές δικλί­δες. Και οι δυο χώρες είναι κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, έχοντας εντα­χθεί μαζί πριν από 70 χρόνια. Η Τουρκία επι­μέ­νει στην ευρω­παϊκή της προ­ο­πτική και ένταξη στους κόλπους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Έχει ανάγκη άμεσων ξένων επεν­δύ­σεων (που να προ­έρ­χο­νται από Ευρω­παϊ­κές χώρες) να στη­ρι­χθεί η οικο­νο­μία της. Λογικά, δεν θα έκανε τίποτε που θα έθετε σε κίνδυνο την ευρω­παϊκή της πορεία. Αλλά έχει βρει τον τρόπο να μας αιφ­νι­διά­ζει η ηγεσία της με την συμπε­ρι­φορά της και μας βρίσκει ανή­συ­χους.