Μωβ μέδουσες: Πώς η εξόντωση των θαλάσσιων χελωνών φέρνει την «επέλαση» στις ελληνικές θάλασσες

Οι ει­δι­κοί των αρ­μό­διων ορ­γα­νώ­σε­ων μι­λούν στο kathimerini.gr για το απο­τρό­παιο θέαμα που αντι­κρί­ζουν κάθε χρόνο και εξη­γούν πως αυτό σχε­τί­ζε­ται με τον «καλ­πα­σμό» των μωβ με­δου­σών – Το θε­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα του Μά­ριου στη Νάξο

Πριν ακόμα καλά καλά αρ­χί­σει, το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι είχε ήδη «κου­βα­λή­σει» πάνω του το προ­δια­γε­γραμ­μέ­νο πρό­βλη­μα των μοβ με­δου­σών. Η εξά­πλω­ση τους απα­σχό­λη­σε και πέ­ρυ­σι Έλ­λη­νες και ξέ­νους του­ρί­στες αλλά φέτος, όπως όλα δεί­χνουν, η δυ­σκο­λία να βρε­θούν «κα­θα­ρές» από μοβ μέ­δου­σες πα­ρα­λί­ες, θα είναι πολύ με­γα­λύ­τε­ρη.

Πολ­λοί ει­δι­κοί επι­στή­μο­νες που πα­ρα­τη­ρούν από κοντά το φαι­νό­με­νο πι­στεύ­ουν πως το θέμα έχει λάβει δια­στά­σεις υστε­ρί­ας. Μετά από την προ­τρο­πή του «Ελ­λη­νι­κού Πα­ρα­τη­ρη­τη­ρί­ου Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας» το κοινό ξε­κί­νη­σε από πέ­ρυ­σι να κα­τα­γρά­φει συ­στη­μα­τι­κά και σε ζω­ντα­νό χρόνο την πα­ρου­σία των μοβ με­δου­σών στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες, σε μια ει­δι­κή πλατ­φόρ­μα με τίτλο Jellyfish of Greece- iNaturalist. Σύμ­φω­να με τις κα­τα­γρα­φές των πο­λι­τών, το ανε­πι­θύ­μη­το θα­λάσ­σιο είδος εμ­φα­νί­ζε­ται αυτή τη στιγ­μή και σε πολ­λές από τις κο­σμο­σύ­χνα­στες πα­ρα­λί­ες της Ατ­τι­κής.

Και ενώ όλοι ασχο­λού­νται πια φα­να­τι­κά με το θέμα των κα­τάλ­λη­λων για κο­λύ­μπι πα­ρα­λιών, την ίδια στιγ­μή, ένα βα­σι­κό μέρος αυτού του προ­βλή­μα­τος «δου­λεύ­ει» σε πα­ράλ­λη­λο χρόνο. Ο λόγος για την υπε­ρα­λί­ευ­ση, αλλά και συχνά την εξό­ντω­ση των φυ­σι­κών θη­ρευ­τών των μοβ με­δου­σών: τις θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες, τον τόνο και τον ξιφία. Όπως εξη­γούν οι ει­δι­κοί επι­στή­μο­νες, τα πα­ρα­πά­νω τρία θα­λάσ­σια είδη τρέ­φο­νται, ανά­με­σα σε άλλα, και με μοβ μέ­δου­σες, όμως η συ­στη­μα­τι­κή αλί­ευ­ση και θα­νά­τω­σή τους «ανοί­γουν την πόρτα» στην εξά­πλω­ση των με­δου­σών.

Η ιστο­ρία που πε­ρι­γρά­φει στο kathimerini.gr o Χρή­στος Τα­κλής, θα­λάσ­σιος βιο­λό­γος και δια­χει­ρι­στής του Ελ­λη­νι­κού Πα­ρα­τη­ρη­τη­ρί­ου Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας είναι πολύ εν­δει­κτι­κή του τι συμ­βαί­νει. ‘Όπως μας λέει ο ίδιος: «Πριν από λίγες ημέ­ρες, μια σειρά από πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ορ­γα­νώ­σεις και εθε­λο­ντι­κές ομά­δες ξε­κι­νή­σα­με μια μικρή απο­στο­λή για να κα­θα­ρί­σου­με πα­ρα­λί­ες στον Πα­γα­ση­τι­κό κόλπο. Ανά­με­σα στη βρα­χο­νη­σί­δα Πρα­σού­δα με Κότ­τες Τρι­κε­ρί­ου και συ­γκε­κρι­μέ­να κοντά στη πα­ρα­λία Δια­κό­πι στο νότιο Πήλιο εί­δα­με μια νεκρή χε­λώ­να να επι­πλέ­ει στη θά­λασ­σα. Ήταν μια με­γά­λη αρ­σε­νι­κή χε­λώ­να του­λά­χι­στον 1,30 μέ­τρων μή­κους και ήταν κα­τα­φα­νές ότι είχε δε­χτεί εσκεμ­μέ­νο χτύ­πη­μα με αιχ­μη­ρό αντι­κεί­με­νο στο κε­φά­λι. Στη συ­νέ­χεια, της είχαν πε­ρά­σει και ένα σχοι­νί στο λαιμό, ίσως για να ολο­κλη­ρώ­σουν την απο­τρό­παιη ενέρ­γεια τους. Κα­λέ­σα­με αμέ­σως το λι­με­νι­κό για να κάνει κα­τα­γρα­φή του συμ­βά­ντος».

Σύμ­φω­να με τον κ. Τακλή, η συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ριο­χή όπου βρέ­θη­κε η νεκρή χε­λώ­να είναι πολύ κοντά σε αυτές που πέ­ρυ­σι το κα­λο­καί­ρι είχαν «δει­νο­πα­θή­σει» από την επέ­λα­ση των μoβ με­δου­σών, όπως άλ­λω­στε όλος ο Πα­γα­ση­τι­κός κόλ­πος. «Σκε­φτεί­τε πως σε ξε­νο­δο­χεια­κό συ­γκρό­τη­μα στην πα­ρα­λία Χόρτο στο νότιο Πήλιο ένας επι­χει­ρη­μα­τί­ας το­πο­θέ­τη­σε το προη­γού­με­νο κα­λο­καί­ρι τα πολύ ακρι­βά ει­δι­κά δί­χτυα που συ­γκρα­τούν τις μοβ μέ­δου­σες έξω από τα όρια που κι­νού­νται οι κο­λυμ­βη­τές. Το πρό­βλη­μα είναι ήδη υπαρ­κτό και φέτος σε αυτή την ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή».

Ο κ. Τα­κλής το­νί­ζει πως δυ­στυ­χώς η θλι­βε­ρή ει­κό­να που αντί­κρι­σε πριν από λίγες ημέ­ρες τεί­νει να γί­νε­ται ολο­έ­να και πιο συχνή τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Σύμ­φω­να με τον ίδιο: «οι άν­θρω­ποι που προ­βαί­νουν στους εσκεμ­μέ­νους τραυ­μα­τι­σμούς είναι στην πλειο­νό­τη­τά τους ψα­ρά­δες οι οποί­οι κυ­νη­γούν τις χε­λώ­νες, γιατί σύμ­φω­να με τους ίδιους, τους σκί­ζουν τα δί­χτυα και τους τρώνε τα ψάρια που βέ­βαια οι ίδιοι υπε­ρα­λιεύ­ουν. Δεν γνω­ρί­ζου­με πόσος είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ο πλη­θυ­σμός των θα­λάσ­σιων χε­λω­νών στην Ελ­λά­δα, γνω­ρί­ζου­με όμως ότι η επί­θε­ση που δέ­χο­νται κάθε χρόνο για τους πα­ρα­πά­νω λό­γους, είναι με­γά­λη».

Εξη­γώ­ντας πε­ραι­τέ­ρω το πρό­βλη­μα, ο κ. Τα­κλής ση­μειώ­νει και το εξής: «η έντα­ση της εξά­πλω­σης των μοβ με­δου­σών σε όλη τη Με­σό­γειο και φυ­σι­κά και στην Ελ­λά­δα έχει να κάνει με την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, με την υπερ­θέρ­μαν­ση των θα­λασ­σών αλλά και με την εξό­ντω­ση των φυ­σι­κών θη­ρευ­τών των με­δου­σών και ανά­με­σα στους θη­ρευ­τές τους, κυ­ρί­αρ­χες είναι οι θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες».

Το κα­λο­καί­ρι της μοβ μέ­δου­σας

«Η πρό­κλη­ση τραύ­μα­τος στο κε­φά­λι της χε­λώ­νας είναι κάτι που δεν πα­ρα­τη­ρεί­ται στις υπό­λοι­πες χώρες της Με­σο­γεί­ου»

Ο Δη­μή­τρης Φυ­τί­λης, υπεύ­θυ­νος στο Κέ­ντρο Διά­σω­σης Θα­λάσ­σιας Χε­λώ­νας «Αρ­χέ­λων» στην Γλυ­φά­δα λέει στο kathimerini.gr πως μόνο το 2021 οι ανα­φο­ρές των πο­λι­τών για εκ­βρα­σμούς χε­λω­νών σε όλη την πα­ρά­κτια Ελ­λά­δα σε συ­νερ­γα­σία με το Λι­με­νι­κό Σώμα έδω­σαν στοι­χεία για πάνω από 1.000 πε­ρι­πτώ­σεις. «Η εκτί­μη­ση μας είναι πως από τις τραυ­μα­τι­σμέ­νες χε­λώ­νες που πε­ρι­θάλ­που­με στο κέ­ντρο διά­σω­σης, ένα πο­σο­στό της τάξης του 40% αφορά σε χε­λώ­νες που δέ­χτη­καν σκό­πι­μο τραυ­μα­τι­σμό στο κε­φά­λι. Αυτή η σο­κα­ρι­στι­κή ει­κό­να είναι κάτι που δεν πα­ρα­τη­ρεί­ται στις υπό­λοι­πες χώρες της Με­σο­γεί­ου. Οι τρά­τες και η υπε­ρα­λί­ευ­ση είναι ση­μα­ντι­κό μέρος του προ­βλή­μα­τος. Να ση­μειώ­σου­με πως ένα με­γά­λο πο­σο­στό του εκ­βρα­σμού των χε­λω­νών οφεί­λε­ται σε τραυ­μα­τι­σμό τους και από κα­τά­πο­ση αγκι­στριών ή εγκλω­βι­σμό τους σε αλιευ­τι­κά ερ­γα­λεία».

Ο εσκεμ­μέ­νος τραυ­μα­τι­σμός των θα­λάσ­σιων χε­λω­νών είναι και κατά τον κ. Φυ­τί­λη μέρος ενός προ­βλή­μα­τος με πολλά «κε­φά­λια» στο τέλος του οποί­ου κά­νουν την εμ­φά­νι­ση τους και οι μοβ μέ­δου­σες.

«Όταν εξο­ντώ­νε­ται ένα ή πε­ρι­σό­τε­ρα θα­λάσ­σια είδη, προ­κα­λεί­ται απορ­ρύθ­μι­ση στο σύ­στη­μα και αρ­χί­ζει να ανα­πα­ρά­γε­ται ανε­ξέ­λεγ­κτα ένα άλλο», εξη­γεί ο ίδιος και κα­τα­λή­γει: «Το καλό σε σχέση με τα προη­γού­με­να χρό­νια είναι πως το κοινό είναι πια πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νο με το θέμα και μας στέλ­νει τις ανα­φο­ρές του και τις κα­τα­γρα­φές του, δί­νο­ντάς μας πο­λύ­τι­μα στοι­χεία για να κα­τα­λα­βαί­νου­με το μέ­γε­θος του προ­βλή­μα­τος, αλλά και το που πρέ­πει να στο­χεύ­σου­με στις κα­μπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης».

Το θε­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα του Μά­ριου στη Νάξο

Για τη ση­μα­ντι­κή πά­ντως δου­λειά που κά­νουν ως θη­ρευ­τές μοβ με­δου­σών οι θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες, μας μί­λη­σε ο Γιάν­νης Ορ­φα­νός, υπεύ­θυ­νος του «Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Άγριας Ζωής Νάξου». Την αφορ­μή έχει δώσει ο viral πια, σύμ­φω­να και με τον κο Ορ­φα­νό, Μά­ριος, η θα­λάσ­σια χε­λώ­να που πέ­ρυ­σι έτρω­γε εκα­το­ντά­δες μοβ μέ­δου­σες σε μια κε­ντρι­κή πα­ρα­λία της Νάξου.

«Οι μοβ μέ­δου­σες χτύ­πη­σαν πέ­ρυ­σι τη Νάξο προς το τέλος του Αυ­γού­στου» μας λέει ο ίδιος και συ­νε­χί­ζει: «Εκεί­νες τις ημέ­ρες, ο Μά­ριος βρι­σκό­ταν στην πο­λυ­σύ­χνα­στη πα­ρα­λία της Αγίας Άννας. Δρού­σε στα 20 με 30 μέτρα από τη θά­λασ­σα. Μια μέρα που βού­τη­ξα, τον βι­ντε­ο­σκό­πη­σα να κα­τα­βρο­χθί­ζει εκα­το­ντά­δες μέ­δου­σες μέσα σε μισή ώρα και αυτό που λέω δεν είναι κα­θό­λου υπερ­βο­λι­κό. Στην ουσία, ο Μά­ριος βο­ή­θη­σε τρο­με­ρά στο να πα­ρα­μεί­νει προ­σβά­σι­μη για το κοινό η διά­ση­μη πα­ρα­λία της Αγίας Άννας. Και μαζί του βο­ή­θη­σαν και άλλες θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες που κυ­κλο­φο­ρούν στις θά­λασ­σες της Νάξου. Τα τε­λευ­ταία δέκα χρό­νια έχουν κα­τα­γρα­φεί στο νησί γύρω στις 100 θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες».

Όσο για τον Μάριο, όπως μας εξη­γεί ο κ. Ορ­φα­νός, η συ­μπα­θέ­στα­τη χε­λώ­να βρί­σκε­ται στην πα­ρα­λία της Αγίας Άννας εδώ και οκτώ χρό­νια και στην αρχή μέχρι να κα­τα­λά­βουν το φύλο της, οι υπεύ­θυ­νοι του συλ­λό­γου την είχαν ονο­μά­σει… Μαρία. Όπως πέ­ρυ­σι, έτσι και φέτος, ο Μά­ριος είναι έτοι­μος να κάνει τη δου­λειά του αν χρεια­στεί. «Για την ώρα, η Νάξος δεν έχει κα­θό­λου μοβ μέ­δου­σες» μας λέει ο κ. Ορ­φα­νός και κα­τα­λή­γει: «ίσως γιατί τα νερά στο νησί είναι ακόμα κρύα και ως γνω­στόν, οι μέ­δου­σες προ­τι­μούν τα ζεστά νερά ενώ φυ­σι­κά στη με­τα­κί­νη­σή τους το ρόλο τους παί­ζουν και τα θα­λάσ­σια ρεύ­μα­τα».

Πηγή kathimerini.gr