Διχάζουν την Ε.Ε. τα μέτρα για φυσικό αέριο και ενέργεια

Δια­φω­νία για πα­ρεμ­βά­σεις σε αγορά χον­δρι­κής και τιμές – Τι προ­τεί­νει η Κο­μι­σιόν

Απο­κλι­μα­κώ­νο­νται από χθες οι τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου στην Ευ­ρώ­πη, καθώς ο χει­μώ­νας οδεύ­ει προς το τέλος του και στο με­τα­ξύ οι ροές ρω­σι­κού φυ­σι­κού αε­ρί­ου συ­νε­χί­ζο­νται προς το παρόν σε ικα­νο­ποι­η­τι­κά επί­πε­δα. Πά­ντως, στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής της 24ης και της 25ης Μαρ­τί­ου οι Ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες εν­δέ­χε­ται να συμ­φω­νή­σουν στη λήψη άμε­σων μέ­τρων προ­κει­μέ­νου να γε­μί­σουν τους τα­μιευ­τή­ρες φυ­σι­κού αε­ρί­ου και σε μέτρα έκτα­κτης ανά­γκης που θα στη­ρί­ξουν τους κα­τα­να­λω­τές, ώστε να αντι­με­τω­πί­σουν τις υψη­λές τιμές της ενέρ­γειας. Δεν ανα­μέ­νε­ται, όμως, να συμ­φω­νή­σουν σε πα­ρεμ­βά­σεις στην αγορά χον­δρι­κής, καθώς επι­κρα­τεί δι­χο­γνω­μία ως προς το ποια είναι τα εν­δε­δειγ­μέ­να μέτρα για να ανα­κο­πεί η άνο­δος των τιμών της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και του φυ­σι­κού αε­ρί­ου.

Τα προ­θε­σμια­κά συμ­βό­λαια φυ­σι­κού αε­ρί­ου υπο­χώ­ρη­σαν χθες κατά 5,2%, στα 99,54 ευρώ η με­γα­βα­τώ­ρα, στην αγορά του Αμ­στερ­νταμ, ενώ η Gazprom ανα­κοί­νω­νε ότι πα­ρα­μέ­νει στα­θε­ρή και σύμ­φω­νη με τα αι­τή­μα­τα των πε­λα­τών της η ροή φυ­σι­κού αε­ρί­ου από τον αγωγό που διέρ­χε­ται μέσω Ου­κρα­νί­ας. Οι εξα­γω­γές φυ­σι­κού αε­ρί­ου της Ρω­σί­ας προς την Ε.Ε. έχουν αυ­ξη­θεί από τα ασυ­νή­θι­στα χα­μη­λά επί­πε­δα στα οποία βρί­σκο­νταν στην αρχή του έτους, αλλά δεν υπάρ­χει καμία βε­βαιό­τη­τα ως προς το πώς θα δια­μορ­φω­θούν οι ροές τον επό­με­νο μήνα. Από τα χθε­σι­νά στοι­χεία προ­κύ­πτει, άλ­λω­στε, πως η Gazprom δεν δέ­σμευ­σε χω­ρη­τι­κό­τη­τα για τον Απρί­λιο για να με­τα­φέ­ρει φυ­σι­κό αέριο στη Γερ­μα­νία μέσω του αγω­γού Yamal.

Η Κο­μι­σιόν έχει πα­ρου­σιά­σει τις προ­τά­σεις της για να μειώ­σει η Ε.Ε. την ενερ­γεια­κή εξάρ­τη­σή της από τη Μόσχα κατά τα 2/3 μέσα στο τρέ­χον έτος, και οι κυ­βερ­νή­σεις υφί­στα­νται εντει­νό­με­νες πιέ­σεις από κα­τα­να­λω­τές και επι­χει­ρή­σεις για λήψη μέ­τρων που θα πε­ριο­ρί­σουν τον αντί­κτυ­πο της ενερ­γεια­κής κρί­σης. Επι­κρα­τεί, όμως, δι­χο­γνω­μία με­τα­ξύ χωρών-μελών ως προς το πώς πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­σθεί η εκτό­ξευ­ση των τιμών της ενέρ­γειας, με τις χώρες του Νότου να πιέ­ζουν για άμεση λήψη δρά­σης ώστε να απο­συν­δε­θούν οι τιμές της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από εκεί­νες του φυ­σι­κού αε­ρί­ου, και τα κράτη-μέλη του ευ­ρω­παϊ­κού Βορρά να επι­μέ­νουν σε δη­μο­σιο­νο­μι­κά συ­νε­τές πο­λι­τι­κές. Σε συ­νο­μι­λία που είχαν την Πα­ρα­σκευή οι πρω­θυ­πουρ­γοί Ελ­λά­δας, Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, Ιτα­λί­ας, Μάριο Ντρά­γκι, Ισπα­νί­ας, Πέδρο Σάν­τσεθ, και Πορ­το­γα­λί­ας, Αντό­νιο Κόστα, συ­ζή­τη­σαν γύρω από ένα σχέ­διο ενερ­γεια­κής ενί­σχυ­σης της Ευ­ρώ­πης, το οποίο, με­τα­ξύ άλλων, θα προ­βλέ­πει και την επι­βο­λή ορίου στις τιμές ει­σα­γό­με­νου φυ­σι­κού αε­ρί­ου. Στον αντί­πο­δα, οι χώρες του ευ­ρω­παϊ­κού Βορρά, Ολ­λαν­δία, Δανία, Γερ­μα­νία, Εσθο­νία και Φιν­λαν­δία, τάσ­σο­νται κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά ενα­ντί­ον οποιασ­δή­πο­τε πα­ρέμ­βα­σης στην αγορά χον­δρι­κής, όπως και ενα­ντί­ον οποιου­δή­πο­τε ορίου στις τιμές. Δε­δο­μέ­νου ότι για τη λήψη σχε­τι­κής από­φα­σης απαι­τεί­ται ομο­φω­νία, δεν ανα­μέ­νε­ται να κα­τα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία. Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έχουν, άλ­λω­στε, τόσο δια­φο­ρε­τι­κές πηγές ενέρ­γειας, ώστε είναι πολύ δύ­σκο­λο να κα­τα­λή­ξουν σε κά­ποια κοινή από­φα­ση για την αντι­με­τώ­πι­ση της κα­τά­στα­σης.

Το ση­μείο στο οποίο συμ­φω­νούν όλα τα κράτη-μέλη είναι η ανά­γκη να ανα­πλη­ρώ­σουν τα απο­θέ­μα­τα ενέρ­γειας και να κι­νη­θούν συ­ντο­νι­σμέ­να.

Σύμ­φω­να με δι­πλω­μα­τι­κές πηγές που μί­λη­σαν στο Bloomberg σε κα­θε­στώς ανω­νυ­μί­ας, η Κο­μι­σιόν σχε­διά­ζει νέα δέσμη μέ­τρων έκτα­κτης ανά­γκης που θα προ­τεί­νει στα κράτη-μέλη. Αυτά επι­κε­ντρώ­νο­νται στη στή­ρι­ξη του ει­σο­δή­μα­τος των οι­κο­νο­μι­κά ασθε­νέ­στε­ρων κα­τα­να­λω­τών, όπως τα κου­πό­νια ή οι με­ρι­κώς επι­δο­τού­με­νοι λο­γα­ρια­σμοί της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και οι κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις στις χει­μα­ζό­με­νες επι­χει­ρή­σεις. Οι ίδιες πηγές ανα­φέ­ρουν πως ανά­με­σα στα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα έκτα­κτης ανά­γκης που θα προ­τεί­νει η Κο­μι­σιόν είναι η μεί­ω­ση των ει­δι­κών φόρων κα­τα­νά­λω­σης και των συ­ντε­λε­στών του ΦΠΑ στα προ­ϊ­ό­ντα ενέρ­γειας. Θα προ­τεί­νει επί­σης τη θέ­σπι­ση ευ­ρω­παϊ­κού φορέα που θα αγο­ρά­ζει ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια στην αγορά και στη συ­νέ­χεια θα την που­λά­ει στους κα­τα­να­λω­τές σε τιμές κάτω από τις τρέ­χου­σες της αγο­ράς. Ο κύ­ριος σκό­πε­λος στον οποίο θα προ­σκρού­σει αυτή η ιδέα θα είναι η με­γά­λη δη­μο­σιο­νο­μι­κή επι­βά­ρυν­ση που συ­νε­πά­γε­ται. Μια άλλη ιδέα που θα προ­τα­θεί με σκοπό τον έλεγ­χο των τε­λι­κών τιμών της ενέρ­γειας θα είναι ο κα­θο­ρι­σμός μιας τιμής ανα­φο­ράς στην αγορά χον­δρι­κής. Στην πε­ρί­πτω­ση αυτή, οι εται­ρεί­ες πα­ρα­γω­γής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας θα επι­δο­τού­νται για τη δια­φο­ρά ανά­με­σα στο τρέ­χον κό­στος του φυ­σι­κού αε­ρί­ου, πε­τρε­λαί­ου ή άν­θρα­κα και την προ­κα­θο­ρι­σμέ­νη τιμή ανα­φο­ράς. Εναλ­λα­κτι­κώς θα προ­τα­θεί να θε­σπι­στεί ανώ­τα­το όριο στην τιμή χον­δρι­κής στην αγορά ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας. Σύμ­φω­να πά­ντως με τις εκτι­μή­σεις της Κο­μι­σιόν, τα μέτρα αυτά αφε­νός συ­νε­πά­γο­νται με­γά­λο κό­στος και αφε­τέ­ρου θα προ­κα­λέ­σουν στρε­βλώ­σεις στον αντα­γω­νι­σμό και θα πε­ρι­πλέ­ξουν το δια­συ­νο­ρια­κό εμπό­ριο.

Η Κο­μι­σιόν ανα­μέ­νε­ται, επί­σης, να προ­τεί­νει ένα είδος πλα­φόν πάνω από το οποίο θα φο­ρο­λο­γού­νται τα κέρδη ορι­σμέ­νων ενερ­γεια­κών επι­χει­ρή­σε­ων που δεν εξαρ­τώ­νται από το φυ­σι­κό αέριο και επο­μέ­νως θα επι­βα­ρύ­νο­νται με πρό­σθε­το κό­στος πα­ρα­γω­γής. Μια άλλη ιδέα που ανα­μέ­νε­ται να προ­τεί­νει η Κο­μι­σιόν είναι η επι­βο­λή ενός εί­δους προ­σω­ρι­νού προ­στί­μου στα υπερ­βο­λι­κά κέρδη ορι­σμέ­νων εται­ρειών πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας. Οπως η ίδια η Κο­μι­σιόν ανα­γνω­ρί­ζει, ένα τέ­τοιο μέτρο είναι εξαι­ρε­τι­κά επι­σφα­λές καθώς μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει κύμα ενα­ντί­ον της αγω­γών, με τους κιν­δύ­νους που κάτι τέ­τοιο συ­νε­πά­γε­ται για την προ­σφο­ρά ενέρ­γειας. Ενό­ψει της Συ­νό­δου Κο­ρυ­φής, πά­ντως, η Κο­μι­σιόν έχει το­νί­σει στους εκ­προ­σώ­πους των κρα­τών-μελών ότι δεν υπάρ­χουν μα­γι­κές λύ­σεις και κάθε επι­λο­γή έχει πλε­ο­νε­κτή­μα­τα και μειο­νε­κτή­μα­τα.

Εναλ­λα­κτι­κώς, ως μέσον για τη μεί­ω­ση των τιμών του φυ­σι­κού αε­ρί­ου η Κο­μι­σιόν θα προ­τεί­νει να δια­πραγ­μα­τευ­θεί για λο­γα­ρια­σμό της Ε.Ε. με επί­δο­ξους προ­μη­θευ­τές, ώστε να ασκή­σει πίεση ως ο με­γα­λύ­τε­ρος ει­σα­γω­γέ­ας φυ­σι­κού αε­ρί­ου μέσω αγω­γών. Το ση­μείο στο οποίο συμ­φω­νούν όλα τα κράτη-μέλη είναι η ανά­γκη να ανα­πλη­ρώ­σουν τα απο­θέ­μα­τα ενέρ­γειας και να κι­νη­θούν συ­ντο­νι­σμέ­να. Ως εκ τού­του θα υιο­θε­τή­σουν την υπο­χρέ­ω­ση για άμεση πλή­ρω­ση των τα­μιευ­τή­ρων και θα συ­νερ­γα­στούν με την Κο­μι­σιόν.

Πηγή kathimerini.gr