Σκέψεις για το Ρώσο-Ουκρανικό ζήτημα

Τα όσα συμ­βαί­νουν στην Ου­κρα­νία αφε­νός από τις αρχές του έτους αλλά και ει­δι­κό­τε­ρα από σή­με­ρα το πρωί, μας οδη­γούν στην ασφα­λή απο­τί­μη­ση ορι­σμέ­νων δια­πι­στώ­σε­ων.

1) Πόσο ση­μα­ντι­κή ήταν άραγε η Ου­κρα­νία για την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση και τη Δύση γε­νι­κό­τε­ρα; Πολ­λές ανα­λύ­σεις ει­δι­κών τις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες έγρα­φαν για τη «ση­μα­σία της Ου­κρα­νί­ας για τη Δύση», για τις «σο­βα­ρό­τα­τες συ­νέ­πειες μιας ου­κρα­νι­κής κρί­σης» εφό­σον γι­νό­ταν ει­σβο­λή, ή ακόμη και την από­λυ­τη, σο­βα­ρή και δυ­να­μι­κή πα­ρέμ­βα­ση της Δύσης απέ­να­ντι σε όποιο κρά­τος δο­κί­μα­ζε μια ει­σβο­λή. Αυτό που συμ­βαί­νει τις τε­λευ­ταί­ες δύο μέρες με τις «εξαγ­γε­λί­ες» για κυ­ρώ­σεις, αλλά και το (ευ­γε­νι­κά ση­μειω­μέ­νο) «μού­δια­σμα» μετά τη ρω­σι­κή ει­σβο­λή δεί­χνει το δυ­στυ­χώς προ­φα­νές: Τε­λι­κά η Ου­κρα­νία δεν είναι τόσο ση­μα­ντι­κός πόλος ώστε να «αξί­ζει» μια αρωγή πέραν των ευ­χο­λο­γί­ων. Ενώ πα­ράλ­λη­λα η ΕΕ απέ­δει­ξε την έλ­λει­ψη κοι­νής στρα­τη­γι­κής στην δια­χεί­ρι­ση και αντι­με­τώ­πι­ση της κρί­σης.

2) Η ει­κό­να που πα­ρου­σιά­ζε­ται από τα ελ­λη­νι­κά ΜΜΕ, πλην ελα­χί­στων εξαι­ρέ­σε­ων, δεί­χνει τη Ρωσία ως τη μεί­ζο­να απει­λή της Δύσης. Δεν είναι έτσι. Οι ΗΠΑ (και κατά συ­νέ­πεια οι σύμ­μα­χοι τους) θε­ω­ρούν μεί­ζο­να απει­λή την Κίνα. Πα­ράλ­λη­λα όμως η Ουά­σιγ­κτον συ­νέ­χι­ζε-συ­νε­χί­ζει να ανα­λύ­ει την Μόσχα μέσα από ένα ψυ­χρο­πο­λε­μι­κό φακό δια­μορ­φώ­νο­ντας εν τέλει μια ανα­γκα­στι­κή συμ­μα­χία Ρω­σί­ας-Κίνας (William Pozner, J Mearsheimer). Κατά ένα τρόπο δη­μιουρ­γώ­ντας μια αυ­το­εκ­πλη­ρού­με­νη προ­φη­τεία.

3) Η έντα­ξη της Ου­κρα­νί­ας στο ΝΑΤΟ απο­τε­λεί αυτή ακρι­βώς την λο­γι­κή της Ουά­σιγ­κτον περί πε­ριο­ρι­σμού της Ρω­σί­ας. Αυτή αλώ­στε έχει πε­ρι­γρά­φει επαρ­κώς εδώ και πολλά χρό­νια από ανα­λυ­τές και στρα­τη­γι­κούς συμ­βού­λους των ΗΠΑ όπως ο Brezinski. Ειναί προ­φα­νές πως η Μόσχα δεν θα δε­χό­ταν ποτέ την έντα­ξη της Ου­κρα­νί­ας στο ΝΑΤΟ καθώς απο­τε­λεί για αυτήν χώρο στρα­τη­γι­κής και εθνι­κής ση­μα­σί­ας (Οι Ρώσοι ανά­γουν τον εθνι­κό τους μύθο στο Πρι­γκι­πά­το του Κί­ε­βου). Στρα­τη­γι­κά η Ρω­σι­κή Ομο­σπον­δία ανη­συ­χεί για μια πι­θα­νή εγκα­τά­στα­ση οπλι­κών συ­στη­μά­των αε­ρά­μυ­νας δυ­τι­κής προ­έ­λευ­σης, ή ακόμη και εγκα­τα­στά­σε­ων βαλ­λι­στι­κών όπλων.

4) Όποιος και όποια επι­θυ­μεί να αντι­λη­φθεί τι ση­μαί­νουν οι «θρυ­λι­κές» κυ­ρώ­σεις της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, των ΗΠΑ και λοι­πών χωρών απέ­να­ντι στη Ρω­σι­κή Ομο­σπον­δία, δεν χρειά­ζε­ται να δια­βά­σουν τη δική μου ανά­λυ­ση ή άλλων συ­να­δέλ­φων. Αρκεί μόνο να ψά­ξουν στο ίντερ­νετ, και να δια­βά­σουν την επί­δρα­ση των κυ­ρώ­σε­ων που επι­βλή­θη­καν στη Ρωσία το 2014, στο Ιράν, στη Σα­ου­δι­κή Αρα­βία κτλ. Αξί­ζει δε, να ρί­ξε­τε και μια ματιά στην κρίση των πυ­ραύ­λων της Κού­βας το 1962. Του­λά­χι­στον στην ακα­δη­μαϊ­κή κοι­νό­τη­τα η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των κυ­ρώ­σε­ων ως μέσο άσκη­σης εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής έχει ανα­λυ­θεί εκτε­νώς.

5) Ποιος είναι ο πραγ­μα­τι­κά χα­μέ­νος σε γε­ω­πο­λι­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό επί­πε­δο (πέραν φυ­σι­κά του λαού της Ου­κρα­νί­ας που δέ­χε­ται την ει­σβο­λή); Μα φυ­σι­κά η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, η οποία κα­λεί­ται (για ακόμα μία φορά) να ει­σά­γει φυ­σι­κό αέριο (αλλά και άλλα προ­ϊ­ό­ντα βα­σι­κών ανα­γκών) από τρί­τες χώρες (πλην Ρω­σι­κής Ομο­σπον­δί­ας) με απο­τέ­λε­σμα ανα­τι­μή­σεις στις τιμές. Την ίδια στιγ­μή οι ΗΠΑ ανα­μέ­νο­νται να αυ­ξή­σουν τις εξα­γω­γές σχι­στο­λι­θι­κού αε­ρί­ου. Όμως κυ­ρί­ως αυτή η απο­τυ­χία της Δύσης να προ­στα­τέ­ψει την Ου­κρα­νία θα εντεί­νει τις ανη­συ­χί­ες των Βαλ­τι­κών χωρών και της Πο­λω­νί­ας καθώς δίνει την εντύ­πω­ση πως η ΕΕ και το ΝΑΤΟ δεν μπο­ρούν να ανα­σχέ­σουν την Μόσχα. Πα­ράλ­λη­λα και ίσως πιο επι­κίν­δυ­να συ­ντε­λεί στην ενί­σχυ­ση των φυ­γό­κε­ντρων τά­σε­ων σε μια χρο­νι­κή στιγ­μή όπου το Διε­θνές σύ­στη­μα βρί­σκε­ται σε φάση ανα­διά­τα­ξης ισχύ­ος.

6) Το Διε­θνές Δί­καιο που δι­καί­ως μεν, δια­κα­ώς δε πα­ρου­σιά­ζου­με στην Ελ­λά­δα ως «ευαγ­γέ­λιο», είναι σαφές (και δεν πε­ρί­με­νε κα­νέ­νας σώ­φρων ρε­α­λι­στής τη ρω­σι­κή ει­σβο­λή για να το πει) πως όπου ισχύ­ει, ισχύ­ει α λα καρτ, και μόνο στην πε­ρί­πτω­ση της αμοι­βαί­ας αντί­λη­ψης αντι­δί­κων κρα­τών περί της ισχύ­ος του με ελά­χι­στες ίσως εξαι­ρέ­σεις. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα το Διε­θνές Δί­καιο αφορά μο­νά­χα τις μι­κρές και τις αδύ­να­μες δυ­νά­μεις του πα­γκό­σμιου θε­ά­τρου των Διε­θνών Σχέ­σε­ων, καθώς οι ισχυ­ροί τού­του του μά­ταιου κό­σμου λο­γί­ζουν την ισχύ τους ως το μόνο μέσο άσκη­σης πο­λι­τι­κής. Και απέ­να­ντι στον κρότο των όπλων, δύ­σκο­λα μπο­ρούν να κερ­δί­σουν οι δι­πλω­μά­τες, όσο καλοί ρή­το­ρες κι αν είναι…

Μηνάς Λυ­ρι­στής

Υπ. Δι­δά­κτωρ Διε­θνών Σχέ­σε­ων

Πε­ρι­φε­ρεια­κός Σύμ­βου­λος Νο­τί­ου Αι­γαί­ου