Γερμανικός Τύπος για Μίκη Θεοδωράκη – Με ποίηση απέναντι στους δαίμονες κάθε δικτατορίας

«Συν­θέ­της, μαχητής, μου­σι­κός, υπε­ρα­σπι­στής του λαού αλλά και αμφί­θυ­μος Έλληνας ήρωας». Κάπως έτσι βλέπει στο μακρο­σκε­λές της αφιέ­ρωμα τον Μίκη Θεο­δω­ράκη η Ζeit Online, τον οποίο χαρα­κτη­ρί­ζει «μια από τις προ­σω­πι­κό­τη­τες του αιώνα» παρου­σιά­ζο­ντας στη συνέ­χεια εκτενώς τις μεγάλες στιγμές της μου­σι­κής του δημιουρ­γίας και της πολι­τι­κής του δράσης. Για την τερά­στια μουσική του παρα­γωγή, η οποία ξεπερνά «τα χίλια τρα­γού­δια, κυρίως βασι­σμένα στην ποίηση, πέντε όπερες, επτά μπαλέτα, σχεδόν 30 θεα­τρικά έργα συν πολι­τι­κούς ύμνους, ορα­τό­ρια, καντά­τες, μουσική δωμα­τίου και μεγάλα συμ­φω­νικά έργα». Η Ζeit σημειώ­νει: «Η μουσική του, μέσα στην πολυ­μορ­φία και την πολυ­φω­νία της, βρί­σκε­ται σε διαρκή αναφορά με την ελλη­νική γλώσσα, την παρά­δοση, την ιστορία και τη λογο­τε­χνία. Ουσια­στικά το έργο του Μίκη Θεο­δω­ράκη είναι πολι­τικό και το γεγονός αυτό τον συγκα­τα­λέ­γει στους σημα­ντι­κό­τε­ρους συν­θέ­τες του εικο­στού αιώνα»

«Στην κορυφή του Ολύμπου, αρι­στερά»

Με αυτόν τον τίτλο και μια μεγάλη ασπρό­μαυρη φωτο­γρα­φία του Μίκη Θεο­δω­ράκη κυκλο­φο­ρεί την Παρα­σκευή η εφη­με­ρίδα Τageszeitung, κάτω από την οποία σημειώ­νει: «Συν­θέ­της, κομ­μου­νι­στής, αγω­νι­στής ενάντια στη δικτα­το­ρία, ταρα­χο­ποιός: Γιατί ο Έλληνας λαϊκός ήρωας Μίκης Θεο­δω­ρά­κης αφήνει πίσω του πολύ περισ­σό­τερα από τη μουσική της ταινίας ‘Αλέξης Ζορμπάς’».

Η αρι­στερή εφη­με­ρίδα του Βερο­λί­νου γράφει για το πολυ­σύν­θετο έργο και την προ­σω­πι­κό­τητα του Μίκη Θεο­δω­ράκη:«Θα μπο­ρούσε κανείς να πει πολλά στον Μίκη Θεο­δω­ράκη και τη ζωή του. Eθνικό σύμβολο, πολι­τι­κός και ευπρε­πής αρι­στε­ρός, αγω­νι­στής της ελευ­θε­ρίας, αντι­φα­σί­στας και σκε­πτό­με­νος ιδε­ο­λό­γος. Αν και άφησε περι­θώ­ρια να του προ­σά­ψουν πολλά, παρέ­μεινε με αξιο­θαύ­μα­στο τρόπο ένας λαϊκός μου­σι­κός που χάραξε έναν ανε­ξάρ­τητο δρόμο. Μέχρι τέλους ασχο­λή­θηκε με νέες συν­θέ­σεις και με το ερώτημα τι προ­σφέ­ρει η τέχνη σε αστα­θείς εποχές. Ο θάνατός του υπεν­θυ­μί­ζει ότι ο πόνος των πολι­τι­κών εμπει­ριών, σύμφωνα με μια από τις αγα­πη­μέ­νες του εκφρά­σεις, δεν μπορεί να για­τρευ­τεί μόνο με τη λογική. Η βαθιά ποι­η­τική του απά­ντηση στους δαί­μο­νες κάθε δικτα­το­ρίας, θα είναι σίγουρα ένα από τα δια­χρο­νικά κλη­ρο­δο­τή­ματα ενός αιώνα ζωής.»

«Ο αρχι­τρα­γου­δι­στής μιας ελεύ­θε­ρης Ελλάδας»

Από την πλευρά της η Frankfurter Allgemeine Zeitung στο δικό της αφιέ­ρωμα ανα­φέ­ρει μεταξύ άλλων: «Ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης όχι μόνο ανα­ζη­τούσε μια αισθη­τική με τρεις πυλώνες, την περί­τε­χνη σύνθεση, την ενεργό κοι­νω­νική αντί­σταση και την εξαι­ρε­τικά επι­τυ­χη­μένη εκλα­ΐ­κευση, αλλά επέ­μεινε εντυ­πω­σιακά σε αυτήν, στον δικό του τρόπο. Έτσι έγινε ο αρχι­τρα­γου­δι­στής μιας ελεύ­θε­ρης Ελλάδας, κι αυτό όχι μόνο με την έννοια μιας ζωηρής αρρε­νω­πό­τη­τας (σσ: αναφορά στην ταινία ‘Αλέξη Ζορμπάς’, τον Άντονι Κουίν και το συρτάκι). Η μουσική του έφερε σε παγκό­σμιο επίπεδο την εικόνα ενός φολκλόρ που σφύζει από ζωή και που πλη­ρούσε βέβαια τις απαι­τή­σεις της ψυχα­γω­γίας. Το αν όλα αυτά ήταν αυθε­ντικά δεν έχει σημασία, η μουσική του Θεο­δω­ράκη για την ταινία αυτή λει­τούρ­γησε σαν μια ανα­κά­λυψη του αρχέ­τυ­που».

Κλεί­νο­ντας και η FAZ ανα­φε­ρό­μενη στον «πολι­τικό» Θεο­δω­ράκη σημειώ­νει: «Στον Θεο­δω­ράκη η λαϊκή τέχνη και η πολι­τική παρέμ­βαση έγιναν ένα. Και η ζωή του έγινε ταυ­τό­χρονα μια ιστορία πόνου και επι­τυ­χίας.»

«Δύσκο­λος καλε­σμέ­νος στην Ανα­το­λική Γερ­μα­νία»

Και η γερ­μα­νική ραδιο­φω­νία Deutschlandfunk στο πολι­τι­στικό της πρό­γραμμα αφιε­ρώ­νει ρεπορ­τάζ και ανα­σύ­ρει παλαιό­τερη συνέ­ντευξη του Μίκη Θεο­δω­ράκη το 2002 στο σπίτι του στην Αθήνα αλλά και απο­τι­μή­σεις Γερ­μα­νών ειδικών για το έργο του. Μεταξύ άλλων σημειώ­νει: «Τη δεκα­ε­τία του ’60 πήγε στο Παρίσι για να παρα­κο­λου­θή­σει σύνθεση στην τάξη του Ολιβιέ Μεσιάν. Αλλά η avantgarde δεν ήταν ο δικός του τρόπος. Bρήκε τη δική του γλώσσα, την οποία κατά­λαβε ένα κοινό εκα­τομ­μυ­ρίων».

Το DLF ανα­φέ­ρε­ται και στον πολι­τι­κο­ποι­η­μένο καλ­λι­τέ­χνη Θεο­δω­ράκη και την ιδιαί­τερη σχέση του με την πρώην Λαο­κρα­τική Δημο­κρα­τία της Γερ­μα­νίας: «Όσο ελκυ­στική κι αν ήταν η μουσική του, άλλο τόσο αμφι­λε­γό­με­νες ήταν οι πολι­τι­κές του θέσεις. Γιατί άλλαζε στάση ξανά και ξανά και μάλιστα έντονα. Έτσι συχνά αμφι­τα­λα­ντευό­ταν. Ως κομ­μου­νι­στής στη Λαο­κρα­τική Δημο­κρα­τία της Γερ­μα­νίας θεω­ρή­θηκε δύσκο­λος καλε­σμέ­νος, ο οποίος συχνά εκφρα­ζό­ταν επι­κρι­τικά για τη Σοβιε­τική Ένωση.».

Πηγή: Deutsche Welle