Βιονικές γυναίκες οι Ελληνίδες

Τη δεύτερη χαμη­λό­τερη θέση στην ΕΕ στον Σύνθετο Δείκτη Ισό­τη­τας κατέχει η Ελλάδα, μετά την Πορ­το­γα­λία. Όπως σημεί­ωσε, η γγ Ισό­τη­τας των Φύλων, Βάσω Κόλλια, στο συνέ­δριο της Συνο­μο­σπον­δίας Οργα­νώ­σεων Οικο­γέ­νειας στην ΕΕ (COFACE) και του Κέντρου Μέρι­μνας Οικο­γέ­νειας και Παιδιού (ΚΜΟΠ), η χώρα μας κατέχει τη δεύτερη χαμη­λό­τερη θέση, μετά την Πορ­το­γα­λία, στην άνιση κατα­νομή των ευθυνών φρο­ντί­δας του νοι­κο­κυ­ριού και της οικο­γέ­νειας μεταξύ των δύο φύλων.

Στην Ευρώπη, οι εργα­ζό­με­νες γυναίκες- που έχουν ταυ­τό­χρονα τη φρο­ντίδα των παιδιών και την οικιακή εργασία- είναι κατά μέσο όρο 30% περισ­σό­τε­ρες από τους εργα­ζό­με­νους άνδρες

Ομως, η ίση κατα­νομή ευθυνών φρο­ντί­δας για το σπίτι και την οικο­γέ­νεια συνιστά πολύ σημα­ντικό παρά­γο­ντα, όχι μόνο για την ισότητα των δύο φύλων, αλλά και για την ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική που προσ­δί­δει στις «εργα­σιο­κε­ντρι­κές» δυτικές κοι­νω­νίες, η δυνα­μική εμπλοκή των γυναι­κών στην αγορά εργα­σίας.

Σύμφωνα με το Ευρω­παϊκό Ινστι­τούτο για την Ισότητα των Φύλων, στις χώρες της ΕΕ, κατά μέσο όρο, ασχο­λού­νται συστη­μα­τικά με την οικιακή φρο­ντίδα το 77% των γυναι­κών και το 24% των ανδρών. Για την Ελλάδα, τα αντί­στοιχα ποσοστά είναι 78% για τις γυναί­κες και 9% για τους άνδρες.

Στην Ευρώπη, οι εργα­ζό­με­νες γυναίκες- που έχουν ταυ­τό­χρονα τη φρο­ντίδα των παιδιών και την οικιακή εργασία- είναι κατά μέσο όρο 30% περισ­σό­τε­ρες από τους εργα­ζό­με­νους άνδρες. Στην ΕΕ, κατά μέσο όρο, οι γυναί­κες δαπα­νούν 26 ώρες την εβδο­μάδα για φρο­ντίδα μελών της οικο­γέ­νειας και οικιακή εργασία, ενώ οι άνδρες μόνο εννέα ώρες. Αντί­στοιχα, τα ποσοστά και οι αριθμοί στην Ελλάδα δεί­χνουν πολύ περισ­σό­τε­ρες ώρες απα­σχό­λη­σης για τις γυναί­κες και ελά­χι­στες για τους άνδρες.

Την ίδια ώρα, η οικο­νο­μική κρίση είναι κυρίως «γένους θηλυκού» αφού ωθεί τις γυναί­κες σε κακής ποιό­τη­τας θέσεις εργα­σίας, σε ημι- απα­σχό­ληση, σε άτυπες μορφές εργα­σίας, στη μαύρη αγορά εργασία και, τέλος, στη μη αμει­βό­μενη, μη ανα­γνω­ρι­σμένη οικιακή εργασία- φρο­ντίδα. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι σήμερα οι γυναί­κες στην ΕΕ έχουν τετρα­πλά­σιες πιθα­νό­τη­τες να εγκλω­βι­σούν στην ημι- απα­σχό­ληση, από τους άνδρες. Όπως σχο­λί­ασε η γγ Ισό­τη­τας των Φύλων «εγκλω­βι­σμέ­νες οι γυναί­κες στο ρόλο της σούπερ γυναί­κας, στη σημε­ρινή συγκυ­ρία, ανα­ζη­τούν, ακόμη πιο δυνα­μικά από τον άνδρα, πρό­σθε­τες πηγές εισο­δή­μα­τος για να στη­ρί­ξουν το νοι­κο­κυ­ριό, δια­τη­ρώ­ντας συγ­χρό­νως εξ’ ολο­κλή­ρου την οικο­γε­νειακή και οικιακή φρο­ντίδα. Επω­μί­ζο­νται πολλά καθή­κο­ντα, αλλά φαί­νε­ται ότι τα κατα­φέρ­νουν καλύ­τερα στη συμ­φι­λί­ωση εργα­σίας και οικο­γε­νεια­κής ζωής, σε σχέση με τους άνδρες εργα­ζό­με­νους. Αντί­θετα, οι άνδρες εμφα­νί­ζο­νται αμε­τα­κί­νη­τοι ως προς τις εργα­σια­κές τους συνή­θειες και νοο­τρο­πία».

Ομως, αυτή η ανι­σό­τητα των δύο φύλων δεν ανα­γά­γει μόνο υπο­χρε­ω­τικά τη γυναίκα σε «βιονική γυναίκα» όπως σημεί­ωσε η κ. Κόλλια. Κοστί­ζει ακριβά και στην ίδια την ευρω­παϊκή οικο­νο­μία, τους ρυθμούς μεγέ­θυν­σης και ανά­πτυ­ξής της. Σύμφωνα με στοι­χεία του ΟΟΣΑ, το ήμισυ της αύξησης του ρυθμού απα­σχό­λη­σης στην Ευρώπη και το 1/4 της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης οφεί­λο­νται στη μείωση του χάσμα­τος μεταξύ ανδρι­κής και γυναι­κείας απα­σχό­λη­σης, που επι­τεύ­χθηκε μετά το 1995.

Παρόλα αυτά, και ενώ σήμερα οι γυναί­κες είναι πιο μορ­φω­μέ­νες από τους άνδρες, με το 60% των πτυ­χιού­χων ΑΕΙ να είναι γυναί­κες, ελά­χι­στες αφή­νο­νται να φθάσουν στα υψη­λό­τερα κλι­μά­κια των ακα­δη­μαϊ­κών θεσμών, της έρευνας και της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Εξα­κο­λου­θούν να υπο- αντι­προ­σω­πεύ­ο­νται στα ευρω­παϊκά κέντρα λήψης πολι­τι­κών και οικο­νο­μι­κών απο­φά­σεων. Αν και αλλε­πάλ­λη­λες έρευνες έχουν δείξει ότι οι εται­ρείες με γυναί­κες επι­κε­φα­λής έχουν καλύ­τερα απο­τε­λέ­σματα κερ­δο­φο­ρίας, λιγό­τερο από 3% των μεγα­λύ­τε­ρων εισηγ­μέ­νων εται­ρειών διευ­θύ­νο­νται από γυναί­κες. «Εγκλω­βί­ζο­ντας τις γυναί­κες σε δεύ­τε­ρους ρόλους, οι κοι­νω­νίες κατα­δι­κά­ζο­νται σε στα­σι­μό­τητα» τόνισε η γγ Ισό­τη­τας των Φύλων. «Στε­ρού­νται πολύ­τιμο ταλέντο, γνώση, ανα­πτυ­ξιακό δυνα­μικό και ζωτική ενέρ­γεια» πρό­σθεσε.

Στις νέες πολι­τι­κές που ανα­πτύσ­σο­νται, με επί­κε­ντρο τη συμ­φι­λί­ωση οικογένειας- εργα­σίας, κατά την έξοδο από την οικο­νο­μική κρίση, ανα­φέρ­θηκε η γγ Πρό­νοιας και πρώην γγ Ισό­τη­τας των Φύλων, Έφη Μπέκου. Καταρ­χήν, η κ. Μπέκου μίλησε για το νέο «συμπεριφορικό- πολι­τι­στικό μοντέλο» που ανα­πτύ­χθηκε στην κρίση. Αυτό απει­κο­νί­ζε­ται γλαφυρά στη νέα νοο­τρο­πία που έχει ανα­πτυ­χθεί στην Ελλη­νίδα γυναίκα, η οποία σήμερα δεν δηλώνει οικιακά όταν, υπο­χρε­ω­τικά, έχει απο­συρ­θεί από την αγορά εργα­σίας, αλλά άνεργη. Σύμφωνα με τη γγ Πρό­νοιας, αυτό σημαί­νει ότι, πλέον, η Ελλη­νίδα διεκ­δι­κεί το βασικό αγαθό της εργα­σίας. Γι’ αυτό, στο πλαίσιο των νέων πολι­τι­κών που σχε­διά­ζο­νται για την ένταξη στην μετά κρίση αγορά εργα­σίας, καίριο ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζουν τα προ­γράμ­ματα εργα­σια­κής επα­νέ­ντα­ξης των γυναι­κών.

Σε ό,τι αφορά το νέο ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο, η κ. Μπέκου σημεί­ωσε ότι δεν μπο­ρούμε, πλέον, να προ­χω­ρή­σουμε στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη χωρίς να συμπε­ρι­λά­βουμε και το στοι­χείο της κοι­νω­νι­κής ανά­πτυ­ξης, που αφορά την κοι­νω­νική ένταξη όλων των ομάδων πλη­θυ­σμού και την κοι­νω­νική συνοχή, που θα υπη­ρε­τη­θούν με υπη­ρε­σίες συμ­φι­λί­ω­σης οικο­γε­νεια­κής ζωής- εργα­σια­κού βίου για τα δύο φύλα και την κοι­νω­νική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα. Γι’ αυτό στις νέες σχε­δια­ζό­με­νες πολι­τι­κές πρέπει να ανα­δει­χθούν τα ανα­πτυ­ξιακά στοι­χεία της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής και να μπει στην άκρη η παρα­δο­σιακή, προ­νοιακή αντί­ληψη.

Ένα τρίτο στοι­χείο, το οποίο, κατά τη γγ Πρό­νοιας, ολο­κλη­ρώ­νει τις νέες πολι­τι­κές στη μετά κρίση εποχή είναι το δημο­γρα­φικό. Όπως επι­σή­μανε, στο πλαίσιο αυτό εντάσ­σε­ται η ανα­θε­ώ­ρηση των οικο­γε­νεια­κών παροχών με πολι­τι­κές στή­ρι­ξης από το πρώτο παιδί και όχι με πολι­τι­κές που ευνοούν απο­κλει­στικά τις πολύ­τε­κνες οικο­γέ­νειες. Οι στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές είναι ανα­γκαίες για την έξοδο από την κρίση και στο πλαίσιο αυτών θα υπάρ­ξουν σύντομα ανα­κοι­νώ­σεις για το ελά­χι­στο, εγγυ­η­μένο εισό­δημα.

Τέλος, η υφυ­πουρ­γός Υγείας και επίσης πρώην γγ Ισό­τη­τας των Φύλων, Ζέτα Μακρή, ανα­φέρ­θηκε στις επι­πτώ­σεις που έχει η οικο­νο­μική κρίση στους οικο­γε­νεια­κούς και εργα­σια­κούς θεσμούς. Όπως είπε, η κρίση έχει εντεί­νει τη βία κατά των γυναι­κών, είτε πρό­κει­ται για εργα­σιακή παρε­νό­χληση, είτε για ενδο- οικο­γε­νειακή βία, είτε για εν γένει βίαιες συμπε­ρι­φο­ρές. Κι αυτό, διότι το άγχος οδηγεί τους άνδρες σε βίαιες και ανε­ξέ­λεγ­κτες ενέρ­γειες.

Έναν τρόπο αντί­δρα­σης συνιστά η υλο­ποί­ηση προ­γραμ­μά­των για την κατα­πο­λέ­μηση των στε­ρε­ό­τυ­πων λόγω φύλου και η υλο­ποί­ηση δράσεων που θα βελ­τιώ­σουν τον κατα­με­ρι­σμό οικογενειακής- επαγ­γελ­μα­τι­κής ζωής. Η κ. Μακρή υπο­γράμ­μισε ότι η πολι­τεία θα πρέπει να ενθαρ­ρύ­νει την πρό­σβαση των γυναι­κών στην αγορά εργα­σίας με προ­γράμ­ματα κατάρ­τι­σης, μέρι­μνας για τα παιδιά και εφαρ­μογή των ισχυου­σών ρυθ­μί­σεων για τη μητρό­τητα και την πατρό­τητα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ