ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Καθαρογραμμένη η αειφορία στα καστρόσπιτα της Σύμης και στην «Κάμπα του Αη Γιάννη»

news room 4 λεπτά ανάγνωση
αειφορία6[1]

Αυτές οι μέρες, που οτι­δή­ποτε κι αν γραφτεί στο τώρα ανα­τρέ­πε­ται ακριβώς την επόμενη ώρα, δίνουν μια καλή αφορμή για στροφή στο παρελ­θόν, στον τρόπο με τον οποίο οι πρό­γο­νοί μας στα νησιά δια­χει­ρί­ζο­νταν τη ζωή τους και στις μεθό­δους που χρη­σι­μο­ποιού­σαν ώστε να ανα­πτύσ­σο­νται σε αρμονία με το φυσικό περι­βάλ­λον. Οι άνθρω­ποι αυτοί εφάρ­μο­ζαν στην πράξη και απο­τε­λε­σμα­τικά εκείνο που αιώνες αργό­τερα ονο­μά­στηκε αει­φο­ρία και βιώσιμη ανά­πτυξη.

Η Σύμη απο­τε­λεί ένα εξαι­ρε­τικό παρά­δειγμα του τρόπου με τον οποίο οι νησιώ­τες δια­χει­ρί­στη­καν συνετά τα όσα απλό­χερα τους προ­σέ­φερε το φυσικό περι­βάλ­λον. Οι τεχνι­κές που χρη­σι­μο­ποιού­σαν εξα­κο­λου­θούν να είναι ορατές μέχρι σήμερα και χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από ένα βασικό στοι­χείο: Οι Συμια­κοί τεχνί­τες για την κατα­σκευή των σπιτιών, των καστρό­σπι­των και των μύλων τους ακο­λου­θού­σαν τον τρόπο με τον οποίο η ίδια η φύση δημιούρ­γησε στο νησί το περι­βάλ­λον στα βουνά.

Στο σημε­ρινό αφιέ­ρωμα της «δημο­κρα­τι­κής», φιλο­ξε­νούμε φωτο­γρα­φίες, όπου φαί­νε­ται ο τρόπος χρήσης του δομικού υλικού με το οποίο η φύση έχτισε στη θάλασσα τη Σύμη, όπως και πολλά άλλα νησιά: Την πέτρα.

Οι Συμια­κοί τεχνί­τες, δεν παίρ­νουν απλώς την πέτρα από το βουνό, αλλά τη χρη­σι­μο­ποιούν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, με την ίδια φορά και το ίδιο σχήμα που υπάρχει στο περι­βάλ­λον. Η ομοιό­τητα είναι εύκολα ορατή στα καστρό­σπιτα της κορυφής του Χωριού, διότι σ’ αυτά, το δομικό στοι­χείο είναι εμφανές. Μάλιστα, η επιλογή αυτού του είδους της εμφά­νι­σης των σπιτιών δεν υπη­ρε­τούσε αισθη­τι­κούς κανόνες, αλλά λόγους ασφά­λειας, καθώς ο επί­δο­ξος εισβο­λέας στη θέα των πέτρι­νων τοίχων αντι­λαμ­βα­νό­ταν ότι είναι αδύνατο να τους διαρ­ρή­ξει ή να απει­λή­σει με φωτιά εκεί­νους που κλει­δα­μπα­ρώ­νο­νταν πίσω απ’ αυτούς.

Η ίδια τεχνική υιο­θε­τεί­ται και στα σπίτια που χτί­στη­καν μετα­γε­νέ­στερα μέχρι και στη μεγάλη οικο­νο­μική άνθηση της Σύμης των αρχών του περα­σμέ­νου αιώνα. Τα αρχο­ντικά του νησιού μπορεί να δια­θέ­τουν κερα­μί­δια από τη Μασ­σα­λία, πόρτες και παρά­θυρα με ξύλα από την Τερ­γέ­στη, μάρμαρα από την Πεντέλη, όμως το βασικό τους δομικό υλικό παρα­μέ­νει η πέτρα και αυτή εξα­κο­λου­θούν να τη χρη­σι­μο­ποιούν όπως και οι πρό­γο­νοί τους· τη χτίζουν με την ίδια φορά και το ίδιο σχήμα που την βλέπουν να κάθεται στο βουνό. Η επι­δε­ξιό­τητα εκείνων των τεχνι­τών φαί­νε­ται στα εγκα­τα­λε­λειμ­μένα αρχο­ντικά, που σιγά-σιγά απο­φλοιώ­νο­νται από τα επι­χρί­σματα και απο­κα­λύ­πτουν την κρυμ­μένη τέχνη.

Οι ξεχα­σμέ­νοι οικι­σμοί

και τα βυζα­ντινά

πατη­τή­ρια της «Κάμπας

του Άη Γιάννη»

Μπορεί η Σαντο­ρίνη να φημί­ζε­ται για το καλό, λιαστό, λευκό τής κρασί και το Vinsanto σήμερα να απο­τε­λεί επιλογή υψηλής γαστρο­νο­μι­κής απαί­τη­σης, η σχεδόν ισο­με­γέ­θης (δια­φέ­ρουν κατά 20 τ.χιλιό­με­τρα) σε έκταση Σύμη είχε το δικό της περί­φημο κρασί από τους βυζα­ντι­νούς χρόνους. Οι υπο­μο­νε­τι­κοί τεχνί­τες και η αρμονία με το περι­βάλ­λον ήταν και σε αυτή την περί­πτωση το χαρα­κτη­ρι­στικό γνώ­ρι­σμα των αμπε­λώ­νων του νησιού.

Αντί­θετα με τους Σαντο­ρι­νιούς που είχαν στη διάθεσή τους αρκετές, ορεινές μεν, ωστόσο επί­πε­δες εκτά­σεις, οι Συμια­κοί έπρεπε να απα­ντή­σουν στο ερώτημα: Πώς σ’ ένα βουνό καλυμ­μένο από πέτρες και κυπα­ρίσ­σια θα καλ­λιερ­γη­θούν αμπε­λώ­νες και με ποιό τρόπο το παρα­γό­μενο σταφύλι θα γίνει κρασί.

Η σωζό­μενη μέχρι το Σήμερα «Κάμπα του Άη Γιάννη» δίνει μια καλή απά­ντηση. «Κάμπα» είναι ο κάμπος και προ­στά­της του αμπε­λιού για τους Συμια­κούς είναι ο Άγιος Ιωάννης. Οι τεχνί­τες για να δημιουρ­γή­σουν την κάμπα ξεκί­νη­σαν ένα απί­στευτο έργο αφαί­ρε­σης μικρών και μεγάλων λίθων από την περιοχή που είχαν επι­λέ­ξει. Τις πέτρες τις χρη­σι­μο­ποί­η­σαν για να φτιά­ξουν μικρούς οικι­σμούς και ξερο­λι­θιές. Με τις ίδιες κατα­σκεύ­α­σαν μικρά πατη­τή­ρια γύρω από την καλ­λιέρ­γεια, ώστε ο καρπός να μη χρειά­ζε­ται μεγάλο κόπο μετα­φο­ράς. Άλλωστε, όλοι οι κάτοι­κοι και τα οικό­σιτα ζώα του νησιού βρι­σκό­ντου­σαν σε μια διαρκή κίνηση μετα­φο­ράς υλικών και η προ­σθήκη επι­πλέον φόρτου εργα­σίας θα επι­βά­ρυνε περαι­τέρω τη μέρα τους.

Όπως μας περι­γρά­φει από το έργο του ο τοπικός ιστο­ριο­δί­φης Σαρά­ντης Κρη­τι­κός «το λευκό κρασί της Σύμης ήταν φημι­σμένο και σχε­τι­κές μαρ­τυ­ρίες μας δίνει από το έτος 1420 ο Ιταλός καλό­γε­ρος και γεω­γρά­φος Cristoforo Buondelmonti». Ο κ. Σαρά­ντης μας εξηγεί ότι «είναι αξιο­ση­μεί­ωτο το πώς τα πατη­τή­ρια ακο­λου­θού­σαν την κλίση του εδάφους, έτσι αντί οι Συμια­κοί να σκάψουν ώστε να δημιουρ­γή­σουν ένα πλάτωμα πάνω στο οποίο θα δομή­σουν το πατη­τήρι του στα­φυ­λιού, σεβό­ντου­σαν την πλαγιά και έχτισαν το κεκλι­μένο έδαφος». Τις μεγα­λύ­τε­ρες πέτρες που αφαί­ρε­σαν από την κάμπα, «οι τεχνί­τες τις λάξευαν και δημιουρ­γού­σαν μονο­λι­θικά εργα­λεία, που χρη­σι­μο­ποιού­σαν είτε στα πατη­τή­ρια για τη ροή του μούστου, είτε στους μύλους, είτε αλλού».

Το παρελ­θόν

διδά­σκει την αξία της

ανα­κύ­κλω­σης

Η επα­νά­χρηση των υλικών είναι βασικό βήμα στη σημε­ρινή ανάγκη για την προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος. Απο­τε­λεί την και­νού­ρια ζωή και ίσως μία από τις λίγες και ουσια­στι­κές διδαχές που αφήνει πίσω του ο Covid19.

Απο­μεί­ωση, επα­νά­χρηση, ανα­κύ­κλωση απο­τε­λούν τις βασικές αρχές στις οποίες πλέον επι­τα­κτικά θα στη­ρί­ζε­ται η λει­τουρ­γία όλης της σύγ­χρο­νης κοι­νω­νίας. Αυτές οι αρχές τώρα θα εντα­χθούν στα σχολεία, αυτές στην καθη­με­ρι­νό­τητα των νοι­κο­κυ­ριών και της οικο­νο­μίας ολό­κλη­ρης.

Τις ίδιες αρχές της απο­μεί­ω­σης χρη­σι­μο­ποιού­με­νης ενέρ­γειας (τα πατη­τή­ρια κοντά στην κάμπα), της επα­νά­χρη­σης (λαξευ­μένα μονο­λι­θικά εργα­λεία) και της ανα­κύ­κλω­σης (υλικά που προη­γου­μέ­νως τα χρη­σι­μο­ποιούσε η φύση) τις είχαν ως τρόπο ζωής οι Συμια­κοί και γενι­κό­τερα οι νησιώ­τες. Για τους νησιώ­τες δεν υπάρχει ανάγκη να διδα­χθούν νέο τρόπο ζωής. Αρκεί να θυμη­θούν τις ζωές των προ­γό­νων τους, οι μνήμες είναι κρυμ­μέ­νες μέσα τους, χαραγ­μέ­νες στο DNA τους. Και δε ξεχνάμε, ότι αυτοί καθαυ­τοί οι ήπειροι περι­βάλ­λο­νται από θάλασσα, υπό αυτή την έννοια είναι κι οι ήπειροι νησιά σε μεγέ­θυνση, συνεπώς και οι κάτοι­κοί τους νησιώ­τες, που αν ψάξουν στο μέσα τους θα βρουν καθα­ρο­γραμ­μένα τα συστα­τικά της αει­φο­ρι­κής ζωής.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου 1 σχόλιο

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

  1. Nικόλαος Φαρμακίδης

    Εξαιρετικό!!!!!!!!!!!!!!