Περιβαλλοντικό έγκλημα στα «Γκαλαπάγκος της Μεσογείου»

Είκοσι τρεις νησίδες του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου -μεταξύ Κυκλά­δων και Δωδεκανήσων- με αμύθητη περι­βαλ­λο­ντική αξία βρί­σκο­νται σε άμεσο κίνδυνο κατα­στρο­φής από το φαρα­ω­νικό έργο εγκα­τά­στα­σης αιο­λι­κών με όνομα «Aigaio Project», το οποίο όχι μόνο κατα­πατά περιο­χές Natura 2000 αλλά… αυξά­νε­ται και πλη­θύ­νε­ται όσο περνάει ο χρόνος! ● Αρνη­τικά έχει γνω­μο­δο­τή­σει η Διεύ­θυνση Δια­χεί­ρι­σης Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος του υπουρ­γείου Ενέρ­γειας.

Νέα τροπή παίρνει η από­πειρα εγκα­τά­στα­σης γιγα­ντιαίων αιο­λι­κών στο σύμπλεγμα των προ­στα­τευό­με­νων, στην πλειο­νό­τητά τους ακα­τοί­κη­των, νησίδων του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου, στον θαλάσ­σιο χώρο μεταξύ Κυκλά­δων και Δωδε­κα­νή­σων, γνωστών στην επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα ως «Γκα­λα­πά­γκος της Μεσο­γείου».

Κι αυτό διότι, αν και το φαρα­ω­νικό έργο «Aigaio Project» έχει λάβει αρνη­τι­κές γνω­μο­δο­τή­σεις και έχει προ­κα­λέ­σει έντονες αντι­δρά­σεις που κάνουν λόγο για ολο­σχερή κατα­στροφή περιο­χών του πανευ­ρω­παϊ­κού δικτύου Natura 2000, είναι υπο­ψή­φιο για χρη­μα­το­δό­τηση από την Ευρω­παϊκή Ενωση και, μάλιστα, επε­κτει­νό­μενο σε ακόμη περισ­σό­τε­ρες νησίδες, αντί­θετα απ’ ό,τι προ­έ­βλε­παν ο αρχικός του σχε­δια­σμός και η αδειο­δό­τησή του.

Ο αρχικός σχε­δια­σμός του έργου αφο­ρούσε τη δημιουρ­γία τριών Αιο­λι­κών Σταθμών Παρα­γω­γής Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας (ΑΣΠΗΕ) με την εγκα­τά­σταση 106 ανε­μο­γεν­νη­τριών, ύψους 150 έως 198,5 μ., σε 14 νησίδες στο Νότιο Αιγαίο με εγκα­τε­στη­μένη ισχύ 486 MW από την εται­ρεία Κυκλα­δικά Μελ­τέ­μια Α.Ε., που ανήκει στον ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων όμιλο EUNICE ENERGY GROUP (EEG).

Το έργο χωρο­θε­τεί­ται εξ ολο­κλή­ρου σε 10 περιο­χές του δικτύου Natura 2000, 4 Ειδικές Ζώνες Δια­τή­ρη­σης και 6 Ζώνες Ειδικής Προ­στα­σίας. Για την υλο­ποί­ησή του απαι­τού­νται συνο­δευ­τικά έργα, μεταξύ άλλων η κατα­σκευή 70 χιλιο­μέ­τρων οδικού δικτύου, 14 λιμα­νιών, 14 ελι­κο­δρο­μίων, πλήθους κτιρίων, δεξα­με­νών κ.λπ. και η εγκα­τά­σταση μόνιμου έντονου φωτι­σμού τη νύχτα. Οι εργα­σίες κατα­σκευής ανα­μέ­νε­ται να διαρ­κέ­σουν πέντε ολό­κληρα χρόνια.

«Κόκκινη κάρτα»

Εξαι­τίας της ανυ­πέρ­βλη­της κατα­στρο­φής που ανα­μέ­νε­ται να προ­κλη­θεί στις τελευ­ταίες παρ­θέ­νες και -κατά τα λοιπά- προ­στα­τευό­με­νες νησίδες του Αιγαίου, η αδειο­δό­τηση του έργου έλαβε αρνη­τική γνω­μο­δό­τηση από την αρμόδια Διεύ­θυνση Δια­χεί­ρι­σης Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας του ΥΠΕΝ (25/6/2020).

Μεταξύ άλλων, η αρμόδια υπη­ρε­σία του υπουρ­γείου κρίνει σημα­ντι­κές και βλα­πτι­κές για τα οικο­συ­στή­ματα των νησίδων τις πιθανές επι­πτώ­σεις από την υλο­ποί­ηση του έργου, αξιο­λο­γώ­ντας τον πιθανό αντί­κτυπό του ως σημα­ντικό και βλαβερό για τις νησίδες και γενι­κό­τερα για την ακε­ραιό­τητα των τοπο­θε­σιών Natura 2000. Παράλ­ληλα, δια­πι­στώ­νει σοβα­ρό­τα­τες ελλεί­ψεις στη Μελέτη Ειδικής Οικο­λο­γι­κής Αξιο­λό­γη­σης που κατέ­θεσε η εται­ρεία.

Είχαν προη­γη­θεί αρνη­τι­κές γνω­μο­δο­τή­σεις για το έργο από τους Φορείς Δια­χεί­ρι­σης Προ­στα­τευό­με­νων Περιο­χών Δωδε­κα­νή­σων (22/2/2019) και Κυκλά­δων (3/4/2019). Ενδει­κτική της διά­στα­σης και των επι­πτώ­σεων του έργου είναι η δια­πί­στωση του ΦΔΠΠ Κυκλά­δων, στην οποία σημειώ­νε­ται ότι είναι «μονα­δικό πανευ­ρω­παϊκά ένα ανα­πτυ­ξιακό έργο να αντι­στρα­τεύ­ε­ται τόσο εμφα­τικά την ευρω­παϊκή νομο­θε­σία για την προ­στα­σία της φύσης» και ότι πρό­κει­ται «για πραγ­μα­τική ιερο­συ­λία, για ενέρ­γεια που υπο­θη­κεύει την αξία της χώρας μας για τη φυσική κλη­ρο­νο­μιά ολό­κλη­ρης της Ευρώπης και που προ­φα­νώς δεν μπορεί σε καμία περί­πτωση να είναι συμβατή με την ύπαρξη του δικτύου Natura 2000», αλλά και για «πρό­βλημα που δεν έχει άλλη λύση παρά μόνο τη μηδε­νική».

Την καθο­λική ενα­ντί­ωση στο «Aigaio Project» έχουν δια­τυ­πώ­σει 14 περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις και επι­στη­μο­νι­κοί φορείς, που με επι­στολή τους στον πρω­θυ­πουργό και τα αρμόδια υπουρ­γεία (7/11/2019) έκαναν λόγο «για ένα φαρα­ω­νικό έργο που θα προ­κα­λέ­σει ανε­πα­νόρ­θωτη περι­βαλ­λο­ντική βλάβη και θα αλλοιώ­σει ορι­στικά τον χαρα­κτήρα των νησίδων, θα κατα­στρέ­ψει προ­στα­τευό­με­νους οικό­το­πους και θα οδη­γή­σει στην εξα­φά­νιση ολό­κλη­ρες αποι­κίες από προ­στα­τευό­μενα είδη πουλιών και άλλα σπάνια ή/και ενδη­μικά είδη χλω­ρί­δας και πανίδας, κάποια από τα οποία ζουν απο­κλει­στικά στις νησίδες».

Επι­πλέον, το ΓΕΕΘΑ έχει απορ­ρί­ψει την εγκα­τά­σταση αιο­λι­κών σταθμών σε 7 από τις 14 νησίδες για λόγους εθνικής ασφά­λειας. Κατά του έργου τάχθηκε και ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων, που επι­σή­μανε ότι η αιτού­μενη εγκα­τά­σταση θα έχει άμεσες επι­πτώ­σεις και «στα ανέγ­γι­χτα ώς τώρα αρχαιο­λο­γικά κατά­λοιπα τα οποία εντό­πι­σαν η ΕΦΑ Δωδε­κα­νή­σου, η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας και η Εφορεία Εναλίων Αρχαιο­τή­των (…) από την 4η χιλιε­τία π.Χ. έως τους βυζα­ντι­νούς χρόνους, ενάλια μνημεία αλλά και αρχι­τε­κτο­νικά σύνολα της νεό­τε­ρης πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς» που βρί­σκο­νται στις νησίδες.

Μεγε­θυ­σμένο έργο

Εν τούτοις, παρά τις αρνη­τι­κές γνω­μο­δο­τή­σεις και τις έντονες αντι­δρά­σεις που έχουν προ­κλη­θεί για το έργο, οι δια­δι­κα­σίες για την υλο­ποί­ησή του συνε­χί­ζο­νται, καθώς το κομμάτι του που αφορά τη δια­σύν­δεση μεταξύ των νησίδων και με Λαύριο-Κρήτη είναι υπο­ψή­φιο για ένταξη και χρη­μα­το­δό­τηση στα «Εργα Κοινού Ενδια­φέ­ρο­ντος» (Projects of Common Interest – PCI) της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής στον τομέα της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, η λίστα των οποίων έχει τεθεί σε δημόσια δια­βού­λευση έως τις 8/4/2021.

Με μια σημα­ντική διαφορά σε σχέση με την αρχική του αδειο­δό­τηση, αφού η περι­γραφή που γίνεται από την εται­ρεία προ­κει­μέ­νου να εντα­χθεί στα PCI αφορά την τοπο­θέ­τηση επι­πλέον ανε­μο­γεν­νη­τριών σε περισ­σό­τε­ρες νησίδες και συγκε­κρι­μένα 138 ανε­μο­γεν­νη­τριών σε 23 νησίδες.

Φωτο­ρε­α­λι­στική απει­κό­νιση των σχε­δια­ζό­με­νων έργων στα Λέβιθα

Το εντυ­πω­σιακό είναι ότι πρό­κει­ται για έναν μεγε­θυ­σμένο σε κλίμακα σχε­δια­σμό του έργου, που όμως είχε απορ­ρι­φθεί, λόγω σοβαρών συνε­πειών στο περι­βάλ­λον, στη Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΜΠΕ) που έχει κατα­θέ­σει η ίδια η εται­ρεία, λόγος για τον οποίο ο τελικός σχε­δια­σμός αφο­ρούσε την εγκα­τά­σταση σε 14 νησίδες.

«Ετσι στον τελικό σχε­δια­σμό (14 νησίδες) δεν περι­λαμ­βά­νο­νται 9 νησίδες του αρχικά εξε­τα­ζό­με­νου σχε­δια­σμού (23 νησίδες) λόγω του ότι παρου­σί­α­σαν πολύ σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στο φυσικό περι­βάλ­λον», ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά στη ΜΠΕ της εται­ρείας. Τι να άλλαξε, άραγε, στην πορεία και το φαρα­ω­νικό έργο γιγα­ντώ­θηκε ακόμη περισ­σό­τερο εν όψει της ένταξής του για ευρω­παϊκή χρη­μα­το­δό­τηση;

Σημειώ­νε­ται ότι τα «Εργα Κοινού Ενδια­φέ­ρο­ντος» (PCI) είναι έργα δια­συ­νο­ρια­κών υπο­δο­μών που συν­δέ­ουν τα ενερ­γειακά συστή­ματα των χωρών της Ε.Ε., δηλαδή τα Διευ­ρω­παϊκά Δίκτυα Ενέρ­γειας. Το αίτημα της εται­ρείας για τη χρη­μα­το­δό­τηση του έργου με το ποσό του 1,83 δισ. ευρώ αφορά μόνο τις δια­συν­δέ­σεις με καλώδια μεταξύ των νησίδων και στη συνέ­χεια με το Λαύριο και την Κρήτη. Ωστόσο, κατά τις παρου­σιά­σεις του έργου στα μέσα ενη­μέ­ρω­σης η εται­ρεία κάνει λόγο για «συνο­λική επέν­δυση 1,5 δισ. ευρώ».

Εξίσου εντυ­πω­σια­κός είναι και ο ισχυ­ρι­σμός της εται­ρείας στη λίστα των υπό ένταξη έργων ότι «εντός του τρέ­χο­ντος έτους (2021) θα εγκρι­θεί η ΜΠΕ ολό­κλη­ρου του έργου από το ΥΠΕΝ, καθώς και οι τελικοί όροι δια­σύν­δε­σης από τον ΑΔΜΗΕ, με απο­τέ­λε­σμα την ολο­κλή­ρωση της αδειο­δο­τι­κής δια­δι­κα­σίας και την έναρξη της υλο­ποί­η­σης του έργου». Αν μη τι άλλο, είναι του­λά­χι­στον απορίας άξιο το πώς προ­κα­τα­λαμ­βά­νει μια εται­ρεία την έγκριση του σχε­δια­ζό­με­νου έργου της.

«Σβήστε μ’ απ’ τον χάρτη»

Επι­πλέον ερω­τή­ματα προ­κα­λεί και η εξα­φά­νιση από τον χάρτη των λιγο­στών κατοί­κων που ζουν σε δύο από τις νησίδες όπου σχε­διά­ζε­ται το έργο, καθώς σε όλες τις ανα­φο­ρές της η εται­ρεία χαρα­κτη­ρί­ζει όλες ανε­ξαι­ρέ­τως τις νησίδες ακα­τοί­κη­τες.

Δεν είναι ακα­τοί­κητα! Οι μόνιμοι κάτοι­κοι των Λεβίθων φωτο­γρα­φί­ζο­νται με μέλη της Κίνησης Πολιτών για την Προ­στα­σία των Νησίδων του Αιγαίου

Πώς μπορεί να συμ­βαί­νει αυτό όταν είναι ευρέως γνωστό από τα μέσα μαζικής ενη­μέ­ρω­σης ότι στην Κίναρο κατοι­κεί η κυρα-Ρηνιώ (Ειρήνη Κατσο­τούρχη) και στα Λέβιθα η οικο­γέ­νεια Καμπό­σου; Το τι ακριβώς δια­δρα­μα­τί­στηκε εξηγεί σε επι­στολή της προς τον υπουργό Εθνικής Αμυνας (2/2/2021) η Κίνηση Πολιτών για την Προ­στα­σία των Νησίδων του Αιγαίου, που δημιουρ­γή­θηκε σε μια προ­σπά­θεια απο­τρο­πής της υλο­ποί­η­σης του «Aigaio Project» στις νησίδες του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου.

Το 2011, η Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή για πρώτη φορά δεν απέ­γραψε τους κατοί­κους των νησιών Κίναρος και Λέβιθα που διοι­κη­τικά υπά­γο­νται στον Δήμο Λέρου, «εξα­φα­νί­ζο­ντάς» τους από τον χάρτη. Μόλις δύο μήνες αργό­τερα, η εται­ρεία «Κυκλα­δικά Μελ­τέ­μια» λαμ­βά­νει άδεια παρα­γω­γής από τη Ρυθ­μι­στική Αρχή Ενέρ­γειας (ΡΑΕ) για τερά­στιες βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις αιο­λι­κής ενέρ­γειας στην Κίναρο, στα Λέβιθα και ακόμα 12 νησίδες.

Στις 30/12/2013, η ΡΑΕ τρο­πο­ποιεί την άδεια παρα­γω­γής, απο­δε­χό­μενη πλήθος στοι­χείων που απο­δει­κνύ­ουν την κατοί­κηση στα Λέβιθα και μειώνει τον αριθμό των ανε­μο­γεν­νη­τριών σε 12 και στα δύο νησιά. Ωστόσο, στις 4/12/2014, έπειτα από αίτηση ανα­θε­ώ­ρη­σης της εται­ρείας, η ΡΑΕ επα­να­φέ­ρει την ισχύ της αρχικής άδειας παρα­γω­γής, που προ­βλέ­πει την εγκα­τά­σταση 40 Α/Γ στα νησιά Κίναρος και Λέβιθα, απο­δε­χό­μενη στην τακτική της συνε­δρί­αση (17/7/2014) ως μόνο απο­δει­κτικό στοι­χείο τη (μη) απο­γραφή της ΕΛΣΤΑΤ, εξηγεί η Κίνηση. Πάντως, αυτή η περί­εργη παρά­λειψη λογικά θα διορ­θω­θεί στην προσεχή απο­γραφή που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021.

Αρνη­τικά ως προς την υλο­ποί­ηση του έργου τοπο­θε­τή­θη­καν εκ νέου και από κοινού 12 περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις και η Κίνηση για την Προ­στα­σία των Νησίδων του Αιγαίου στη δια­βού­λευση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, κατα­θέ­το­ντας λεπτο­μερή τεκ­μη­ρί­ωση σύμφωνα με την οποία το προ­τει­νό­μενο έργο δεν είναι περι­βαλ­λο­ντικά βιώσιμο σύμφωνα με τον Κανο­νι­σμό 2020/852/ΕΕ για τις Βιώ­σι­μες Επεν­δύ­σεις, καθώς θα είναι επι­ζή­μιο για το φυσικό περι­βάλ­λον και την πολύ­τιμη βιο­ποι­κι­λό­τητα των νησίδων.

Φωτο­ρε­α­λι­στική απει­κό­νιση των σχε­δια­ζό­με­νων έργων στην Κίναρο

Εάν το έργο λάβει το πράσινο φως σε ευρω­παϊκό και εθνικό επίπεδο, είναι βέβαιο ότι η Ελλάδα, η Ευρώπη και ολό­κλη­ρος ο κόσμος θα χάσουν ένα μονα­δικό οικο­σύ­στημα, το οποίο θεω­ρεί­ται ένα από τα τελευ­ταία αυθε­ντικά «εξε­λι­κτικά εργα­στή­ρια», όπου τα οικο­συ­στή­ματα και τα είδη εξα­κο­λου­θούν να λει­τουρ­γούν υπό φυσικές δια­δι­κα­σίες, ανε­πη­ρέ­α­στα από τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες, ανα­φέ­ρουν.

Επι­πλέον, επι­ση­μαί­νουν ότι το προ­τει­νό­μενο έργο δια­πι­στώ­νε­ται πως είναι περιττό λόγω άλλων, αλλη­λε­πι­κα­λυ­πτό­με­νων έργων δια­σύν­δε­σης που ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θούν σύντομα, με χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα τη δια­σύν­δεση Κρήτης-Πελοποννήσου και τη δια­σύν­δεση Κρήτης-Αττικής. Ομως, πέρα από περιττό, το έργο αυτό είναι και ιδιαί­τερα κοστο­βόρο καθώς θα απαι­τή­σει σχεδόν 50% περισ­σό­τερο καλώδιο μετα­φο­ράς από τη λύση που ήδη εφαρ­μό­ζε­ται από τον ΑΔΜΗΕ για την ίδια δια­σύν­δεση.

Η άρνηση της εται­ρείας

Ακο­λου­θώ­ντας τη δεο­ντο­λο­γία, απο­στεί­λαμε σε εκπρό­σωπο της εται­ρείας EUNICE ENERGY GROUP, έπειτα από τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία, οκτώ συγκε­κρι­μέ­νες και τεκ­μη­ριω­μέ­νες ερω­τή­σεις οι οποίες αφο­ρού­σαν όλα τα ζητή­ματα που θίγο­νται στο ρεπορ­τάζ. Αν και μια εται­ρεία οφείλει να ενη­με­ρώ­νει τους πολίτες στο πλαίσιο της δια­φά­νειας που αφορά ζητή­ματα τα οποία συν­δέ­ο­νται με το περι­βάλ­λον και το δημόσιο συμ­φέ­ρον, αντί απα­ντή­σεων η εται­ρεία απέ­στειλε στον συντά­κτη το ακό­λουθο μήνυμα:

«Σχετικά με το κείμενο που απο­στεί­λατε, το οποίο όπως καλά γνω­ρί­ζετε απο­τε­λεί στο σύνολό του μονο­μερή παρά­θεση ψευδών, παρα­πλα­νη­τι­κών, συκο­φα­ντι­κών και ατεκ­μη­ρί­ω­των θέσεών σας, με τη μορφή δήθεν δημο­σιο­γρα­φι­κών ερω­τή­σεων, αντί άλλης απά­ντη­σης σας απο­στέλλω σύν­δε­σμο του Κατα­στα­τι­κού της Ενώσεως Συντα­κτών Ημε­ρή­σιων Εφη­με­ρί­δων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ),εφι­στώ­ντας την προσοχή σας στο “ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΜΕΛΩΝ Αρθρο 7 1.

Τα δόκιμα, τακτικά και αντε­πι­στέλ­λο­ντα μέλη έχουν την υπο­χρέ­ωση: α) Να ασκούν τη δημο­σιο­γρα­φία ευσυ­νεί­δητα και με καλή πίστη, να τηρούν την επαγ­γελ­μα­τική αλλη­λεγ­γύη και να δεί­χνουν διαγωγή, συμπε­ρι­φορά και ήθος ανά­λο­γες με το λει­τούρ­γημα που ασκούν”».

Πηγή: efsyn.gr