ΕΚΠΑ: Παγκόσμια εξασθένηση στη μετάδοση του ιού, ωστόσο οι μεταλλάξεις ανησυχούν

Ο αριθμός των νέων περι­πτώ­σεων που ανα­φέρ­θη­καν σε παγκό­σμιο επίπεδο συνε­χί­ζει να μειώ­νε­ται για έκτη συνε­χό­μενη εβδο­μάδα, όπως ανα­φέ­ρει ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας, με 2,4 εκα­τομ­μύ­ρια νέες περι­πτώ­σεις την περα­σμένη εβδο­μάδα, (δηλαδή μείωση περίπου 11% σε σύγκριση με την προη­γού­μενη εβδο­μάδα). Ο αριθμός των νέων θανάτων συνέ­χισε επίσης να μειώ­νε­ται τις τελευ­ταίες τρεις εβδο­μά­δες, με σχεδόν 66.000 νέους θανά­τους που ανα­φέρ­θη­καν την περα­σμένη εβδο­μάδα, να δεί­χνουν μια μείωση κατά 20% σε σύγκριση με την προη­γού­μενη εβδο­μάδα. Μόνο περιο­χές της Νοτιο­α­να­το­λι­κής Ασίας και της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου παρου­σιά­ζουν μια μικρή αύξηση κατά 2% και 7%, αντί­στοιχα. Στην Αμερική συνε­χί­ζει να παρα­τη­ρεί­ται η μεγα­λύ­τερη ελάτ­τωση νέων περι­πτώ­σεων σε από­λυ­τους αριθ­μούς. Την περα­σμένη εβδο­μάδα, οι πέντε χώρες με τον υψη­λό­τερο αριθμό νέων περι­πτώ­σεων εξα­κο­λου­θούν να είναι οι ΗΠΑ (480,467 νέες περι­πτώ­σεις, μείωση κατά 29%), η Βρα­ζι­λία (316,221 νέες περι­πτώ­σεις, μείωση κατά 1%), η Γαλλία ( 131,179 νέες περι­πτώ­σεις, αύξηση 3%), η Ρωσια (92,843 νέες περι­πτώ­σεις, μείωση 11%) και η Ινδία (86,711 νέες περι­πτώ­σεις, αύξηση 10%).

Σύμφωνα με τους καθη­γη­τές του ΕΚΠΑ, μια νέα πρό­κληση απο­τε­λεί η εξά­πλωση νέων στε­λε­χών του SARS-CoV-2 που αφορά τρία νέα στελέχη (που ανα­φέρ­θη­καν αρχικά στο ΗΒ, στην Ν. Αφρική και στην Βρα­ζι­λία/Ιαπωνία) ενώ ένα νέο, τέταρτο, στέ­λε­χος έχει περι­γρα­φεί πρό­σφατα στην Καλι­φόρ­νια των ΗΠΑ. Για το στέ­λε­χος 20I/501Y.V1(από τον Ηνωμένο Βασί­λειο) η έκθεση του ΠΟΥ ανα­φέ­ρει αυξη­μένη μετα­δο­τι­κό­τητα κατά (36%-75%), πιθανή αύξηση της σοβα­ρό­τη­τας και θνη­τό­τη­τας της νόσου όμως δεν φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των τριών εμβο­λίων από την Pfizer, Moderna & Astra-Zeneca/Oxford. Για το στέ­λε­χος 20H/501Y.V2 (της Νοτίου Αφρικής) ο ΠΟΥ ανα­φέ­ρει αυξη­μένη μετα­δο­τι­κό­τητα κατά περίπου 50%, αλλά μάλλον χωρίς επί­πτωση στην σοβα­ρό­τητα και θνη­τό­τητα της νόσου. Όμως σχετικά με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων, όσον αφορά τα εμβόλια της Moderna και Pfizer-BioNTech φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζε­ται η δυνα­τό­τατα εξου­δε­τέ­ρω­σης, αλλά είναι άγνωστο αν επη­ρε­ά­ζε­ται η προ­στα­σία από την εκδή­λωση της νόσου. Σχετικά με τα εμβόλια της Novavax και της Johnson & Johnson, φαί­νε­ται να παρέ­χουν ελατ­τω­μένη προ­στα­σία, ενώ όσο αφορά το εμβόλιο της AstraZeneca/ Oxford φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζε­ται σημα­ντικά η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του. Τέλος, όσον αφορά το τρίτο στέ­λε­χος (20J/501Y.V3- Βρα­ζι­λία /Ιαπωνία) φαί­νε­ται να σχε­τί­ζε­ται με αυξη­μένη μετα­δο­τι­κό­τητα αλλά δεν υπάρ­χουν ακόμα στοι­χεία που να αφορούν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα όσον αφορά την προ­στα­σία που παρέ­χουν τα διάφορα εμβόλια ενα­ντίον του.

Η εται­ρεία Moderna ανα­φέ­ρει ότι η μια νέα έκδοση του εμβο­λίου είναι προ­σαρ­μο­σμένη για να εξου­δε­τε­ρώ­σει τη λοίμωξη από το στέ­λε­χος από τη Νότια Αφρική. Ήδη μια ποσό­τητα του εμβο­λίου έχει σταλεί στα Ινστι­τούτα Υγείας των ΗΠΑ ώστε να δοκι­μα­στεί εάν το τρο­πο­ποι­η­μένο εμβόλιο θα διε­γεί­ρει μια ισχυρή ανο­σο­λο­γική από­κριση. Η Moderna δοκι­μά­ζει επίσης το υπάρχον εμβόλιο που χορη­γεί­ται σε δυο δόσεις για να προσ­διο­ρί­σει εάν μια τρίτη δόση θα προ­σφέ­ρει μια ισχυρή ενί­σχυση της ανοσίας έναντι της Νοτιο­α­φρι­κα­νι­κής μετάλ­λα­ξης. Η Pfizer, ο άλλος κατα­σκευα­στής εμβο­λίων με εγκε­κρι­μένο εμβόλιο mRNA, δήλωσε ότι λαμ­βά­νει παρό­μοια μέτρα ως προ­φύ­λαξη για να προσ­διο­ρί­σει εάν πρέπει να παρα­χθούν εμβόλια που στο­χεύ­ουν την παραλ­λαγή ή εάν θα είναι επαρκής ο αρχικός εμβο­λια­σμός. Τα αρχικά εμβόλια των Pfizer και Moderna έχουν απο­δει­χθεί ότι εξου­δε­τε­ρώ­νουν μεν την Νοτιο­α­φρι­κα­νι­κής μετάλ­λαξη στο εργα­στή­ριο αλλά με ελατ­τω­μένα ποσοστά αντα­πό­κρι­σης.

Στις 27 Φεβρουα­ρίου 2021 ο FDA ενέ­κρινε το εμβόλιο της Johnson & Johnson, το οποίο είναι το τρίτο εμβόλιο που θα είναι δια­θέ­σιμο στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Κατά τη διάρ­κεια της μεγάλης διάρ­κειας συζή­τη­σης, οι ερευ­νη­τές της Johnson & Johnson υπο­στή­ρι­ξαν ότι το εμβόλιο που χορη­γεί­ται σε μία μόνο δόση ήταν 66% απο­τε­λε­σμα­τικό στην προ­στα­σία από περι­πτώ­σεις μέτριας έως σοβαρής νόσου σε μια μεγάλη, παγκό­σμια κλινική δοκιμή και 85% απο­τε­λε­σμα­τική έναντι σοβαρών περι­πτώ­σεων. Μάλιστα, η Καλι­φόρ­νια ανα­μέ­νει την παρά­δοση 380.300 δόσεων εμβο­λίου της Johnson & Johnson μέχρι την επόμενη εβδο­μάδα, ώστε να ξεκι­νή­σει άμεσα την χορή­γηση του δήλωσε ο Κυβερ­νή­της της Πολι­τείας.

Ένα τέταρτο νέο στέ­λε­χος του ιού SARS-CoV-2, που εντο­πί­στηκε για πρώτη φορά και τώρα εξα­πλώ­νε­ται στην Καλι­φόρ­νια, φαί­νε­ται να είναι κάπως πιο μετα­δο­τικό και να αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσου και ανάγκη νοση­λείας σε ΜΕΘ και το θάνατο, σύμφωνα με τα πρώτα επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα. Επι­πλέον πιθανόν να εμφα­νί­ζει και κάποιου βαθμού αντοχή στα εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα, αλλά τα δεδο­μένα είναι πολύ πρώιμα, και σε μικρο αριθμό περι­πτώ­σεων. Η παραλ­λαγή αυτή του ιού (που υπάρχει σε δυο βασικές μορφές που ονο­μά­ζο­νται B.1.427 and B.1.429) έχει βρεθεί και σε άλλες πολι­τείες, αλλά πλέον αφορά περισ­σό­τερο από το 50% των κρου­σμά­των στην Καλι­φόρ­νια. Μια σχετικά μελέτη βρί­σκε­ται δια­θέ­σιμη με την μορφή προ-δημοσίευσης. Σε αυτή, οι ερευ­νη­τές αλλη­λού­χη­σαν 2172 γονι­διώ­ματα από δείγ­ματα ιών από ασθε­νείς σε 44 κομη­τείες της Καλι­φόρ­νια και μελέ­τη­σαν επίσης τα ιατρικά αρχεία 324 ατόμων με COVID-19, συγκρί­νο­ντας ασθε­νείς με δια­φο­ρε­τικά στελέχη του ιού. Όπως ανα­φέ­ρουν, οι ασθε­νείς που νοσού­σαν από την παραλ­λαγή του ιού είχαν σχεδόν 5 φορές περισ­σό­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες να χρεια­στούν νοση­λείας σε ΜΕΘ και περισ­σό­τε­ρες από 11 φορές πιο πιθανό να πεθά­νουν. Φυσικά, αυτά τα απο­τε­λέ­σματα αντι­με­τω­πί­ζο­νται με επι­φύ­λαξη καθώς οι αριθμοί είναι πολύ μικροί για να βγουν ορι­στικά συμπε­ρά­σματα.

Άλλα δεδο­μένα δεί­χνουν επίσης ότι η παραλ­λαγή είναι πιο μετα­δο­τική. Οι επι­στή­μο­νες δια­πί­στω­σαν ότι τα άτομα που είχαν μολυν­θεί με την παραλ­λαγή είχαν περίπου διπλά­σια ποσό­τητα του ιού στις μύτες τους, που μπορεί να τους κάνει πιο μολυ­σμα­τι­κούς. Στο εργα­στή­ριο, οι ιοί που μια βασική μετάλ­λαξη της παραλ­λα­γής φαί­νε­ται να δια­μο­λύ­νουν πιο γρήγορα τα κύτταρα στο εργα­στή­ριο, ενώ σε ένα γηρο­κο­μείο που δια­πι­στώ­θηκε μόλυνση από την παραλ­λαγή του ιού , η λοίμωξη εξα­πλώ­θηκε πολλές φορές γρη­γο­ρό­τερα από ότι σε τέσσερα άλλα γηρο­κο­μεία που προ­κλή­θη­καν λοι­μώ­ξεις από άλλες παραλ­λα­γές του ιού. Σε εργα­στη­ρια­κές μελέτες, η παραλ­λαγή Β.1.429 επη­ρέ­ασε επίσης την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των αντι­σω­μά­των καθώς ήταν τέσ­σε­ρις φορές λιγό­τερο ευαί­σθη­τος από τον αρχικό κορο­ναϊό σε εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα από το αίμα ατόμων που ανέ­καμ­ψαν από την COVID-19 και δύο φορές λιγό­τερο ευαί­σθητη σε αντι­σώ­ματα από το αίμα άτομων που εμβο­λιά­στη­καν με τα εμβόλια Pfizer ή Moderna. Εκτός από άλλες μεταλ­λά­ξεις, τα στελέχη αυτά (Β.1.427 και Β.1.429) έχουν μια τριάδα μεταλ­λά­ξεων στην πρω­τε­ΐνη ακίδα με την οποία ο ιός εισβά­λει σε ανθρώ­πινα κύτταρα. Πιστεύ­ε­ται ότι αυτές στα­θε­ρο­ποιούν τη σύνδεση με τον υπο­δο­χέα ACE2 ενώ καμία από αυτές τις τρεις μεταλ­λά­ξεις δεν βρί­σκε­ται στις τρεις άλλες παραλ­λα­γές (που πρω­το­εμ­φα­νί­στη­καν στο Ηνωμένο Βασί­λειο, τη Νότια Αφρική και τη Βρα­ζι­λία/Ιαπωνία). Εντού­τοις, οι εξε­λι­κτι­κοί βιο­λό­γοι σημειώ­νουν ότι τα στελέχη αυτά B.1.427 και B.1.429 πιθανώς εμφα­νί­στη­καν τον Ιούλιο και τον Ιούνιο του 2020, αντί­στοιχα, αλλά οι λοι­μώ­ξεις από αυτά τα στελέχη δεν έχουν εμφα­νί­σει εκρη­κτική αύξηση.