B. Kαλοπήτας, Mηχανικός Περιβάλλοντος: «Τα οφέλη από την ανακύκλωση για τον άνθρωπο και την βιωσιμότητα του νησιού είναι ανυπολόγιστα»

Κύριε Καλο­πήτα, να ξεκι­νή­σουμε την συνέ­ντευξη από την πρό­σφατη ανα­κοί­νωση λει­τουρ­γίας της Δωδε­κα­νη­σια­κής Ανα­κύ­κλω­σης, της οποίας είστε ιδρυτής. Ποια ανάγκη οδήγησε στην ίδρυση και τη λει­τουρ­γία της;

Η εναλ­λα­κτική δια­χεί­ριση των στερεών απο­βλή­των από εκσκα­φές, κατα­σκευές, κατε­δα­φί­σεις, (ΑΕΚΚ), αλλά και άλλες οικο­δο­μι­κές εργα­σίες, είναι πλέον μονό­δρο­μος. Τα ΑΕΚΚ είναι από τα πιο ογκώδη από­βλητα και καλύ­πτουν περίπου το 30% της συνο­λι­κής παρα­γω­γής απο­βλή­των στην χώρα μας. Ενώ η χώρα μας είχε στόχο βάσει της πρά­σι­νης συμ­φω­νίας για την Κλι­μα­τική Αλλαγή στο τέλος του 2020 να ανα­κυ­κλώ­νει το 70% των στερεών απο­βλή­των, το ποσοστό ανα­κύ­κλω­σης στο τέλος του έτους δεν ξεπέ­ρασε το 10%. Την ίδια στιγμή στο νησί της Ρόδου το ποσοστό ανα­κύ­κλω­σης της συγκε­κρι­μέ­νης κατη­γο­ρίας βρί­σκε­ται κοντά στο 0%!

Του­λά­χι­στον απο­γοη­τευ­τικό το ποσοστό για το νησί μας.

Ακριβώς! Και να σκε­φτείτε ότι τα υλικά αυτά είναι σχεδόν όλα ανα­κυ­κλώ­σιμα και μπορούν να επι­στρέ­φουν και να ενι­σχύ­ουν την οικο­νο­μία της Ρόδου, παρόλα αυτά κατα­λή­γουν παρα­νό­μως σε χώρους ανε­ξέ­λεγ­κτης από­θε­σης, σε οικό­πεδα ή ακόμη και ρέματα, δημιουρ­γώ­ντας φαι­νό­μενα μόλυν­σης του περι­βάλ­λο­ντος. Σε περι­πτώ­σεις έντονης βρο­χό­πτω­σης, μεγάλες ποσό­τη­τες από τις παρά­νο­μες απο­θέ­σεις κατα­λή­γουν σε ποτάμια και ρέματα με επι­πτώ­σεις κατα­στρο­φι­κές για την ασφά­λεια της ζωής πολιτών και των περιου­σιών τους… Στη Ρόδο δυστυ­χώς, το βιώσαμε με τον πιο σκληρό τρόπο.

Πώς, λοιπόν, μπορεί να επω­φε­λη­θεί ο πολίτης και το περι­βάλ­λον από τη λει­τουρ­γία της Δωδε­κα­νη­σια­κής Ανα­κύ­κλω­σης;

Η ΔΑΝΑΕΚΚ είναι το Σύστημα Συλ­λο­γι­κής Εναλ­λα­κτι­κής Δια­χεί­ρι­σης (ΣΣΕΔ) που απο­σκο­πεί στην νόμιμη δια­χεί­ριση των στερεών απο­βλή­των από εκσκα­φές, κατα­σκευές, κατε­δα­φί­σεις, στο νησί της Ρόδου αλλά και στα υπό­λοιπα νησιά. Θα συνερ­γά­ζε­ται με μονάδες δια­χεί­ρι­σης στερεών απο­βλή­των, εφόσον βεβαιω­θεί ότι δια­χει­ρί­ζο­νται με απόλυτη νομι­μό­τητα τα από­βλητα που φτάνουν σε αυτές, θα συνερ­γά­ζε­ται με παρα­γω­γούς, μετα­φο­ρείς και δια­χει­ρι­στές ΑΕΚΚ. Προς το παρόν στο νησί της Ρόδου παρου­σιά­ζε­ται μία μόνο μονάδα δια­χεί­ρι­σης στερεών απο­βλή­των από εκσκα­φές, κατα­σκευές, κατε­δα­φί­σεις, ωστόσο πολύ σύντομα το δίκτυο συνερ­γα­ζό­με­νων μονάδων θα καλύψει όλο το νησί. Κεντρι­κός της στόχος είναι ο έλεγχος και η παρε­μπό­διση της ανε­ξέ­λεγ­κτης απόρ­ρι­ψης των απο­βλή­των σε δρόμους, χωράφια, δασικές εκτά­σεις και ρέματα όπως μέχρι σήμερα συμ­βαί­νει στο νησί μας. Εξάλλου και η έγκριτη εφη­με­ρίδα σας, πολλές φορές έχει ανα­φερ­θεί και καυ­τη­ριά­σει το γεγονός των παρά­νο­μων χωμα­τε­ρών που βρί­σκο­νται διά­σπαρ­τες ανά το νησί, απο­τε­λώ­ντας εστίες υγειο­νο­μι­κής μόλυν­σης αλλά και αιτίες πυρ­κα­γιάς μέσα στα δάση. Η ΔΑΝΑΕΚΚ συνερ­γά­ζε­ται επίσης με μηχα­νι­κούς, εργο­λά­βους ιδιω­τι­κών και δημό­σιων έργων, με εται­ρείες συλ­λο­γής, μετα­φο­ράς και προ­σω­ρι­νής απο­θή­κευ­σης για την απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση και ανα­κύ­κλωση των απο­βλή­των από εκσκα­φές, κατα­σκευές και κατε­δα­φί­σεις. Επίσης, οφείλει να υπο­στη­ρί­ζει δημό­σιους φορείς και οργα­νι­σμούς, ιδιαί­τερα τις Περι­φέ­ρειες και τους Δήμους για την πρόληψη παρα­γω­γής, την ορθή δια­χεί­ριση και την κατα­πο­λέ­μηση της ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης των μπαζών στην περιοχή ευθύνης τους. Το ΣΣΕΔ είναι υπο­χρε­ω­μένο να παρα­κο­λου­θεί και να κατα­γρά­φει τα στοι­χεία για την εναλ­λα­κτική δια­χεί­ριση και να συντάσ­σει απο­λο­γι­σμούς προς τον Ελλη­νικό Οργα­νι­σμό Ανα­κύ­κλω­σης (ΕΟΑΝ).

Ο πολίτης που δια­πι­στώ­νει παρά­νομη απόθεση μπαζών, ποιον θα πρέπει να ενη­με­ρώ­σει;

Σε περί­πτωση που γίνει αντι­λη­πτή παρά­νομη ή ανε­ξέ­λεγ­κτη απόθεση μπαζών στην περιοχή μας, θα πρέπει να ενη­με­ρω­θεί ο Δήμος. Είναι αρμο­διό­τητα των Δήμων η απο­μά­κρυνση των ΑΕΚΚ από τους χώρους παρά­νο­μης από­θε­σης και η μετα­φορά τους σε εγκε­κρι­μένη μονάδα δια­χεί­ρι­σης μέσω Συλ­λο­γι­κού Συστή­μα­τος Δια­χεί­ρι­σης ΑΕΚΚ. Εδώ πρέπει να τονί­σουμε ότι η ανα­γκαιό­τητα δια­χεί­ρι­σης των ΑΕΚΚ που παρά­γο­νται λόγω κάποιας δρα­στη­ριό­τη­τας, προ­κύ­πτει από την κείμενη νομο­θε­σία.Η υπο­χρέ­ωση πηγάζει από το Σύνταγμα που προ­βλέ­πει την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και της δημό­σιας υγείας. ‘’Υποχρεούμαι σαν παρα­γω­γός απο­βλή­των να δια­χει­ρί­ζο­μαι νόμιμα τα από­βλητα που παράγω’’ (Αρθρο 7 της ΚΥΑ 36259/2010). Επι­πλέον, ο Ν. 4042/2012 «Ποινική προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος − Εναρ­μό­νιση με την Οδηγία 2008/99/ΕΚ − Πλαίσιο παρα­γω­γής και δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των − Εναρ­μό­νιση με την Οδηγία 2008/99/ΕΚ − Ρύθμιση θεμάτων Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος Ενέρ­γειας και Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής» ορίζει ότι υπεύ­θυ­νος για τη δια­χεί­ριση των απο­βλή­των είναι ο παρα­γω­γός τους. Επι­πλέον, η σχετική νομο­θε­σία ορίζει ότι οι Δήμοι θα πρέπει να ανα­λά­βουν την απο­μά­κρυνση των ΑΕΚΚ από το χώρο και τη μετα­φορά τους σε εγκε­κρι­μένη μονάδα δια­χεί­ρι­σης μέσω ΣΣΕΔ ΑΕΚΚ. Η ανα­κύ­κλωση, είναι υπόθεση όλων μας. Αυτό πρέπει να γίνει κατα­νοητό, ότι μόνο μέσα από τη συνερ­γα­σία πολιτών, φορέων και υπη­ρε­σιών, θα κατα­φέ­ρουμε να μπει φρένο στην κακο­ποί­ηση του περι­βάλ­λο­ντος.

Τι εννο­ούμε όμως όταν λέμε νόμιμη δια­χεί­ριση των μπαζών ή υλικών κατε­δά­φι­σης ή εκσκα­φής;

Τα από­βλητα μπαζών, υλικών κατε­δά­φι­σης και εκσκα­φής θα πρέπει να οδη­γού­νται σε εγκε­κρι­μένη από τον Ελλη­νικό Οργα­νι­σμό Ανα­κύ­κλω­σης, μονάδα ανα­κύ­κλω­σης ΑΕΚΚ. Ο παρα­γω­γός θα πρέπει να έρθει σε επι­κοι­νω­νία με μία εται­ρεία συλ­λο­γής – μετα­φο­ράς ώστε να προ­μη­θευ­τεί έναν κατάλ­ληλο κάδο (skip) για τη συλλογή των απο­βλή­των του. Καλό είναι επίσης, να προ­σέ­χουμε και να ζητάμε από την εται­ρεία που θα μετα­φέ­ρει τα από­βλητά μας, να μας επι­βε­βαιώ­σει ότι είναι εγγε­γραμ­μένη στο ΗΜΑ και συμ­βαλ­λό­μενη με ένα ΣΣΕΔ.

Στην περί­πτωση που ο παρα­γω­γός δεν φρο­ντί­ζει για την δια­χεί­ριση των απο­βλή­των του, τι προ­βλέ­πε­ται;

Κάθε δια­χει­ρι­στής ΑΕΚΚ, ή άλλος οικο­νο­μι­κός παρά­γο­ντας ή επι­χεί­ρηση, που ασκεί δρα­στη­ριό­τητα κατά παρά­βαση της κεί­με­νης νομο­θε­σίας, υφί­στα­ται τις κυρώ­σεις που προ­βλέ­πο­νται από αυτήν και είναι μάλιστα αυστη­ρές αφού προ­βλέ­πε­ται φυλά­κιση ενός έτους και χρη­μα­τική ποινή (3.000 έως 60.000€) καθώς και κυρώ­σεις που προ­βλέ­πο­νται από άλλες ειδι­κό­τε­ρες δια­τά­ξεις. Πέραν όμως των οικο­νο­μι­κών κυρώ­σεων, είναι πιο σημα­ντικό να γνω­ρί­ζουμε ότι η ανε­ξέ­λεγ­κτη διάθεση από­βλη­των στο περι­βάλ­λον δημιουρ­γεί κιν­δύ­νους για τη δημόσια υγεία, υπο­βαθ­μί­ζει αισθη­τικά και ρυπαί­νει το φυσικό περι­βάλ­λον με ιδιαί­τερο κίνδυνο για τα επι­φα­νειακά και υπόγεια ύδατα καθώς και το έδαφος. Ακόμα μεγα­λύ­τε­ρους κιν­δύ­νους για το περι­βάλ­λον ενέχει η διάθεση των απορ­ριμ­μά­των σε προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές. Τέλος, τα ΑΕΚΚ μπορεί να απο­τε­λού­νται από μικρό­τε­ρες ή μεγα­λύ­τε­ρες ποσό­τη­τες επι­κίν­δυ­νων ουσιών, οι οποίες μπορεί να αποβούν κατα­στρο­φι­κές για το περι­βάλ­λον και τον άνθρωπο.

Ποιο είναι το κόστος για την ανα­κύ­κλωση των απο­βλή­των;

Ένας κάδος (skip) μεικτού απο­βλή­του με μείγ­ματα απο­βλή­των δομικών κατα­σκευών και κατε­δα­φί­σεων κοστί­ζει για ανα­κύ­κλωση περίπου 24 ευρώ ανά τόνο απο­βλή­του προ ΦΠΑ. Γενι­κό­τερα όσο καθα­ρό­τερο είναι το από­βλητο τόσο φθη­νό­τερο είναι γιατί ανα­κυ­κλώ­νε­ται ευκο­λό­τερα. Αυτό όμως που πρέπει να γνω­ρί­ζουν οι πολίτες είναι πως το κόστος από τις κατα­στρο­φές που έχουν δημιουρ­γη­θεί το επω­μι­ζό­μα­στε όλοι. Σήμερα ο πολίτης πλη­ρώ­νει εται­ρείες να δια­χει­ρι­στούν το από­βλητό του και δεν έχει γνώση τι γίνεται αυτό το από­βλητο. Άρα θα πρέπει τα χρήματά του να πιάνουν τόπο ακο­λου­θώ­ντας την νόμιμη δια­δι­κα­σία να κατα­λή­γουν δηλαδή σε αδειο­δο­τη­μέ­νες μονάδες απο­βλή­των και όχι στο κοντι­νό­τερο ρέμα, όπως συνήθως συμ­βαί­νει. Το σίγουρο είναι πως με την υπάρ­χουσα κατά­σταση υπάρ­χουν σοβαροί κίν­δυ­νοι, μέχρι και απώ­λειας ανθρώ­πι­νης ζωής από πιθανές πλημ­μυ­ρι­κές κατα­στρο­φές και κατο­λι­σθή­σεις… Στην ανα­το­λική Ρόδο περιου­σίες κατα­στρέ­φο­νται κάθε χειμώνα ενώ στη δυτική, η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι σκλη­ρό­τερη όπου συμπο­λί­τες μας έχασαν την ζωή τους από την ανε­ξέ­λεγ­κτη ορμή των χει­μάρ­ρων… Συνεπώς, το κόστος που απαι­τεί­ται για τη νόμιμη δια­χεί­ρισή τους, είναι πολύ πιο μικρό από τις ολέ­θριες συνέ­πειες της παρά­νο­μης δια­χεί­ρι­σης.

Ενας εργο­λά­βος τι δια­δι­κα­σία πρέπει να ακο­λου­θή­σει για τη νόμιμη διάθεση των απο­βλή­των από ένα έργο κατα­σκευής ή κατε­δά­φι­σης;

Επι­κοι­νω­νεί με την Δωδε­κα­νη­σιακή Ανα­κύ­κλωση η οποία θα τον κατευ­θύ­νει σχετικά με τη δια­χεί­ριση των απο­βλή­των. Τα βήματα είναι απλά. Για παρά­δειγμα, εγώ, ως υπό­χρεος δια­χει­ρι­στής θα πρέπει αρχικά να κάνω ένα Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των (ένα ΣΔΑ όπως λέγεται) με τη βοήθεια του υπεύ­θυ­νου μηχα­νι­κού. Παράλ­ληλα, θα πρέπει να υπο­γράψω συμ­φω­νη­τικό ή σύμβαση συνερ­γα­σίας με το ΣΣΕΔ που θέλω να συνερ­γα­στώ. Κατά την υλο­ποί­ηση του έργου, θα πρέπει να επι­κοι­νω­νήσω με μία επι­χεί­ρηση η οποία είναι αδειο­δο­τη­μένη να συλ­λέ­γει και να μετα­φέ­ρει ΑΕΚΚ, καθώς όλα τα παρα­γό­μενα ΑΕΚΚ θα πρέπει να μετα­φέ­ρο­νται στην μονάδα ανα­κύ­κλω­σης της επι­λο­γής μου σε συνερ­γα­σία με το αρμόδιο ΣΣΕΔ. Οι εται­ρείες μετα­φο­ράς ΑΕΚΚ πρέπει να είναι εγγε­γραμ­μέ­νες στο Ηλε­κτρο­νικό Μητρώο Απο­βλή­των (ΗΜΑ) για την δρα­στη­ριό­τητα της συλ­λο­γής μετα­φο­ράς απο­βλή­των, να είναι συμ­βε­βλη­μέ­νες με ΣΣΕΔ και να οδηγούν τα ΑΕΚΚ σε συνερ­γα­ζό­μενη με το Σύστημα μονάδα επε­ξερ­γα­σίας. Η μονάδα θα πρέπει να ζυγίζει την ποσό­τητα που υπο­δέ­χε­ται και να εκδίδει δελτίο ποσο­τι­κής και ποιο­τι­κής παρα­λα­βής. Κάθε μήνα το αρμόδιο ΣΣΕΔ εκδίδει αντί­στοιχο τιμο­λό­γιο ή από­δειξη λια­νι­κής ανάλογη των ποσο­τή­των που έχει παρα­λά­βει η συμ­βε­βλη­μένη μονάδα. Μετά την υλο­ποί­ηση του έργου και εφόσον όλα τα από­βλητα ΑΕΚΚ έχουν παρα­δο­θεί στην μονάδα ανα­κύ­κλω­σης, θα πρέπει να εκδοθεί η Βεβαί­ωση Παρα­λα­βής. Η βεβαί­ωση παρα­λα­βής ΑΕΚΚ την οποία λαμ­βά­νει ο δια­χει­ρι­στής του έργου μετά το πέρας των εργα­σιών, θα πρέπει να ανα­φέ­ρει ανα­λυ­τικά τα ποσο­τικά και ποιο­τικά στοι­χεία των απο­βλή­των που έχουν φτάσει στην συμ­βε­βλη­μένη με το σύστημα μονάδα (ανα­λυ­τικά ζυγο­λό­για και ημε­ρο­λό­για παρα­δό­σεων). Σε περί­πτωση που οι απο­κλί­σεις δεν δικαιο­λο­γού­νται η επι­βλέ­πουσα υπη­ρε­σία δεν πρέπει να παρα­λά­βει το έργο και ο ανά­δο­χος έχει ευθύνες και του επι­βάλ­λο­νται κυρώ­σεις.

Τι γίνο­νται όλα αυτά τα μπάζα μετά;

Η ανα­κύ­κλωση ΑΕΚΚ έχει ως κύριο στόχο την ανά­κτηση. Όλα αυτά τα υλικά, μπορούν να επι­στρέ­ψουν στην αγορά, ως υλικά με πολύ καλές προ­δια­γρα­φές, για χρήση σε δημόσια ή ιδιω­τικά έργα. Τα οφέλη από την κυκλική αυτή δια­δι­κα­σία για τον άνθρωπο και την βιω­σι­μό­τητα του νησιού μας είναι ανυ­πο­λό­γι­στα.