Πλακιωτάκης στο «ΜR»: Γιατί στηρίζουμε την ακτοπλοΐα-Έτσι θα «τρέξει» το μέλλον των νησιών

Στα 67 εκατ. ευρώ το συνο­λικό πακέτο

Τρία στο­χευ­μένα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία «ήρθαν για να μείνουν» ως μέρος της στρα­τη­γι­κής για τα ελλη­νικά νησιά, υπο­γραμ­μί­ζει με συνέ­ντευξη στο «MR» ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής Γιάννης Πλα­κιω­τά­κης. Η ακτο­πλοΐα συνδέει τα νησιά με την ενδο­χώρα και απα­σχο­λεί στα πλοία της το μεγα­λύ­τερο ποσοστό του ελλη­νι­κού ναυ­τερ­γα­τι­κού δυνα­μι­κού, τονίζει ο κ. Πλα­κιω­τά­κης, απα­ντώ­ντας στις αιτιά­σεις ότι η κυβέρ­νηση στη­ρί­ζει τις εται­ρείες του κλάδου. Ο ίδιος περι­γρά­φει τις ενέρ­γειες της κυβέρ­νη­σης προ­κει­μέ­νου να αντι­στρα­φεί η τάση συρ­ρί­κνω­σης του ελλη­νι­κού νηο­λο­γίου.

Κύριε Υπουργέ, τι προ­βλέ­πει το νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο που πρό­σφατα ψηφί­σθηκε στην Βουλή για το μέλλον των νησιών μας ;

Όπως είπα και στην Βουλή, είμαι ιδιαί­τερα ικα­νο­ποι­η­μέ­νος που ως  βου­λευ­τής, ως Υπουρ­γός αυτής της κυβέρ­νη­σης, αλλά και ως νησιώ­της, ειση­γή­θηκα ένα νομο­σχέ­διο το οποίο αλλάζει άρδην τα δεδο­μένα στον τρόπο που το Ελλη­νικό Κράτος προ­σεγ­γί­ζει τα νησιά και τους νησιώ­τες.

Μετά την υπερ­ψή­φιση του πρό­κει­ται πλέον για ένα νομο­θε­τικό πλαίσιο το οποίο αντα­πο­κρί­νε­ται πλήρως στις κυβερ­νη­τι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες όπως τις έχει θέσει η κυβέρ­νηση μας και ο ίδιος ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης.

Το 18,7% της συνο­λι­κής επι­φά­νειας του εδάφους της πατρί­δας μας απο­τε­λεί­ται από νησιά, στα οποία δια­μέ­νει το 15,1% του συνο­λι­κού μας πλη­θυ­σμού, ενώ τα νησιά και οι οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που ανα­πτύσ­σο­νται σε αυτά, στη θάλασσα και τον παρά­κτιο χώρο τους, είναι σημα­ντι­κοί  πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κοί πόροι για τη χώρα μας.

Για πρώτη φορά λοιπόν θεσμο­θε­τεί­ται μια ενιαία πολι­τική για τη νησιω­τική Ελλάδα. Για πρώτη φορά, οι απο­σπα­σμα­τι­κές παρεμ­βά­σεις, δίνουν  τη θέση τους σε ολι­στική στρα­τη­γική προ­σέγ­γιση και για πρώτη φορά υπάρ­χουν συγκε­κρι­μένα ανα­πτυ­ξιακά χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθούν οι στόχοι αυτοί. Ο νόμος 4770/2021 προ­βλέ­πει την κατάρ­τιση έως τον Αύγου­στο του 2021 της Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για την Ολο­κλη­ρω­μένη Θαλάσ­σια Πολι­τική στο Νησιω­τικό Χώρο, απο­τε­λώ­ντας τον «οδικό χάρτη» της χώρας για τις ανα­γκαίες πολι­τι­κές και χρη­μα­το­δο­τή­σεις προς το νησιω­τικό χώρο. Επι­πλέον, προ­βλέ­πε­ται η δημιουρ­γία τριών στο­χευ­μέ­νων χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων που «ήρθαν για να μείνουν». Μια νησιω­τική πολι­τική πρέπει να δια­θέ­τει εργα­λεία μόνιμου χαρα­κτήρα, επο­μέ­νως ο νόμος ήρθε να καλύψει αυτό το – επίσης – δια­χρο­νικό κενό στη δημόσια πολι­τική για τα νησιά, είτε αφορά τη δια­σφά­λιση χρη­μα­το­δό­τη­σης κρί­σι­μων δημο­σίων υπο­δο­μών και λει­τουρ­γιών (λιμάνια, δια­χεί­ριση νερού, ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις κα), είτε τη διάθεση ειδικών προ­γραμ­μά­των για παροχή κινή­τρων δια­τή­ρη­σης λει­τουρ­γίας μικρών – κυρίως οικο­γε­νεια­κών – επι­χει­ρή­σεων στα νησιά μας. Παράλ­ληλα, το νέο πλαίσιο επεν­δύει σημα­ντικά στη λεγό­μενη «συμ­με­το­χική» δια­κυ­βέρ­νηση δίδο­ντας κίνητρα στο δημόσιο διάλογο των φορέων των νησιών μας και την προ­α­γωγή συνερ­γα­σιών μέσω της σύστα­σης του Εθνικού Μητρώου Φορέων Θαλάσ­σιας Οικο­νο­μίας. Ο νησιω­τι­κός και ο θαλάσ­σιος χώρος της Ελλάδας είναι για εμάς γόνιμο πεδίο για ανά­πτυξη συνερ­γα­σιών και συνερ­γιών βασι­σμένο στο μοντέλο της «τετρα­πλής έλικας» με συνερ­γα­σία φορέων από το δημόσιο, την ιδιω­τική οικο­νο­μία, την κοι­νω­νία των πολιτών και φυσικά τους ερευ­νη­τι­κούς φορείς.

Με ποιους τρόπους θα υλο­ποι­η­θούν οι πρό­νοιες του νέου νόμου;

Αυτό που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα απου­σί­αζε τόσα χρόνια ήταν ένα πλαίσιο δομικά στοι­χεία του οποίου θα έπρεπε να είναι η νησιω­τι­κό­τητα, η θαλάσ­σια οικο­νο­μία και η γαλάζια ανά­πτυξη.

Για πρώτη φορά λοιπόν το Κράτος δημιουρ­γεί ένα τέτοιο πλαίσιο ανα­λαμ­βά­νο­ντας τις ευθύνες του απέ­να­ντι στις τοπικές κοι­νω­νίες για να δια­σφα­λί­σει το ελά­χι­στο που οφείλει στους νησιώ­τες και κυρίως κρί­σι­μες υπο­δο­μές και δημό­σιες λει­τουρ­γίες, όπως τα λιμάνια, οι ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις κ.ά.

Ο νέος νόμος λοιπόν εισάγει την υπο­χρέ­ωση ύπαρξης μιας Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για το νησιω­τικό χώρο, με σαφείς και μετρή­σι­μους δείκτες – στόχους τόσο στο εθνικό όσο και στο περι­φε­ρειακό επίπεδο και με συγκε­κρι­μέ­νες πολι­τι­κές περι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης.

Δεν πρό­κει­ται να υπο­κα­τα­στή­σουμε κανέναν. Η Τοπική αυτο­διοί­κηση και οι τοπικοί φορείς ανα­λαμ­βά­νουν να υλο­ποι­ή­σουν όλα αυτά που απαι­τού­νται για κάθε νησί μας με βάσει τις ανάγκες του και τις προ­τε­ραιό­τη­τες του.

Χρέος του Κράτους είναι να παρεμ­βαί­νει εκεί που πρέπει ώστε να δια­σφα­λί­ζει την εδαφική συνοχή της χώρας με όρους κοι­νω­νι­κής, οικο­νο­μι­κής ισορ­ρο­πίας πάντα με γνώμονα την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και τους ιδιαί­τε­ρου οικο-πολιτιστικού απο­θέ­μα­τος των νησιω­τι­κών μας περιο­χών.

Ο νόμος προ­βλέ­πει σαφή χρο­νο­δια­γράμ­ματα και ήδη προ­χω­ράμε στην εξει­δί­κευση της δευ­τε­ρο­γε­νούς νομο­θε­σίας και στόχος μας είναι σε λιγό­τερο από 5 μήνες να έχουμε ενερ­γο­ποι­ή­σει το σύνολο των προ­βλέ­ψεων του.

Κατά την συζή­τηση στην Βουλή πολύς λόγος έγινε για την χρη­μα­το­δό­τηση αυτών των πρω­το­βου­λιών. Η αντι­πο­λί­τευση σας κατέ­κρινε ότι το εν λόγω νομο­θε­τικό πλαίσιο είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα ένα άδειο που­κά­μισο. Τι ισχύει τελικά;

Το νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο προ­βλέ­πει τρία δια­κριτά χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία που περι­λαμ­βά­νουν:

– Το πρώτο ονο­μά­ζε­ται Νέαρχος και αφορά στην χρη­μα­το­δό­τηση έργων δημο­σίου χαρα­κτήρα.

Το Πρό­γραμμα Νέαρχος θα δημιουρ­γη­θεί μέσα από τη συνερ­γα­σία του Υπ. Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής  με το Ταμείο Παρα­κα­τα­θη­κών. Στόχος μας είναι να πολ­λα­πλα­σιά­σουμε τους πόρους που ετησίως δια­θέ­τει το Υπουρ­γείο για την κάλυψη κρί­σι­μων έργων δημο­σίου χαρα­κτήρα στους τομείς λιμε­νι­κών υπο­δο­μών και εγκα­τα­στά­σεων,   συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των μελετών ωρί­μαν­σης τους.

Μέσω αυτής της συνέρ­γειας θα καλυ­φθούν παρεμ­βά­σεις για την ασφά­λεια της ναυ­σι­πλο­ΐας, την επάρ­κεια υπο­δο­μών, την προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος, την δημιουρ­γία υπο­δο­μών αφα­λά­τω­σης και δικτύων δια­νο­μής ύδατος ιδίως για τα μικρά, απο­μα­κρυ­σμένα και άνυδρα νησιά,

Επίσης, θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν έργα δια­χεί­ρι­σης ενέρ­γειας, ενώ θα καλυ­φθούν και οι πολυ­ε­τείς συμ­βά­σεις δημό­σιας υπη­ρε­σίας, δηλαδή οι άγονες γραμμές.

Με τον τρόπο αυτό δημιουρ­γούμε τον πιο κρίσιμο κρίκο της αλυ­σί­δας ανά­πτυ­ξης των νησιών που έχει να κάνει με την επαρκή και ασφαλή δια­σύν­δεση.

– Το δεύτερο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο μας είναι το Πρό­γραμμα Νησιω­τι­κής Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας το οποίο θα υλο­ποι­η­θεί σε δια­δο­χι­κούς κύκλους σε συνερ­γα­σία με την Ελλη­νική Ανα­πτυ­ξιακή Τράπεζα.

Το πρό­γραμμα αυτό προ­βλέ­πει την στήριξη των λει­τουρ­γι­κών εξόδων μικρών και πολύ μικρών νησιω­τι­κών επι­χει­ρή­σεων μέσω μικρο­πι­στώ­σεων ή επι­χο­ρη­γή­σεων.

Η στήριξη του κράτους είναι ανα­γκαία για να μειωθεί το λει­τουρ­γικό κόστος που σχε­τί­ζε­ται με τα μειο­νε­κτή­ματα ή τις δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζει ο νησιώ­της επι­χει­ρη­μα­τίας και ιδίως στα μικρά νησιά.

Στο πλαίσιο μελέτης που ανα­θέ­σαμε ως Υπουρ­γείο και εκπο­νεί­ται από το Πανε­πι­στή­μιο Πει­ραιώς, διε­ξή­χθη για πρώτη φορά έρευνα σε νησιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις το οποίο ανέ­δειξε ότι η λει­τουρ­γική υπο­στή­ριξη στη μικρο-επιχειρηματικότητα των νησιών απο­τε­λεί τον πιο κρίσιμο παρά­γο­ντα για τη δια­τή­ρηση της μικρο-επιχειρηματικότητας στα νησιά μας, ενώ παράλ­ληλα το χρη­μα­το­δο­τικό κενό ανά επι­χεί­ρηση είναι μικρό­τερο των 100 χιλιά­δων ευρώ, επο­μέ­νως μιλάμε για μικρο-επενδύσεις και λει­τουρ­γικά έξοδα σε ορί­ζο­ντα λίγων ετών.

– Το τρίτο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο μας είναι το Ταμείο Θαλάσ­σιας – Γαλά­ζιας Οικο­νο­μίας.

Πρό­κει­ται για Ταμείο Χαρ­το­φυ­λα­κίου που θα προ­κύ­ψει από την συνερ­γα­σία του Υπουρ­γείου με την Ελλη­νική Ανα­πτυ­ξιακή Τράπεζα και θα εστιά­ζει στη χρη­μα­το­δό­τηση υφι­στά­με­νων και νέων επι­χει­ρή­σεων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται ή επι­θυ­μούν να στρέ­ψουν το παρα­γω­γικό τους μοντέλο σε δρα­στη­ριό­τη­τες της θαλάσ­σιας οικο­νο­μίας.

Δίνουμε έμφαση στους τομείς ναυ­τι­λια­κής τεχνο­λο­γίας, του ναυ­τι­λια­κού ή/ και ναυ­πη­γι­κού εξο­πλι­σμού, ανά­πτυ­ξης εφαρ­μο­γών και χρήση τεχνο­λο­γίας, πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νιών. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δημιουρ­γούμε ένα ελλη­νικό «BlueInvest» FUND κατά τα πρότυπα αντί­στοι­χων ευρω­παϊ­κών ταμείων.

Όλα αυτά δεν είναι ασκή­σεις επί χάρτου, αλλά μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα η οποία πολύ σύντομα θα μας δώσει μια άλλη εικόνα της νησιω­τι­κής Ελλάδας. Η χρη­μα­το­δό­τηση των εργα­λείων αυτών, αλλά και της μεταρ­ρύθ­μι­σης αυτής συνο­λικά, θα έλθει μέσα από πόρους του ΕΣΠΑ 2021 2027 καθώς και μέσα από το Τομεακό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης 2021-2026 του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής. Από την πρώτη ημέρα δου­λεύ­ουμε συστη­μα­τικά για το σκοπό αυτό. Ο νόμος αυτός δεν είναι η αρχή, αλλά ένας βασικός σταθμός μιας οργα­νω­μέ­νης προ­σπά­θειας που ξεκί­νησε τον Ιούλιο του 2019 και με τη σαφή εντολή του Πρω­θυ­πουρ­γού για την εκπό­νηση ενός Επι­χει­ρη­σια­κού Σχεδίου για τα νησιά μας. Αυτό πράτ­τουμε και σύντομα θα είμαστε σε θέση να ανα­κοι­νώ­σουμε και συγκρι­μέ­νους πόρους που θα δια­τε­θούν για το σκοπό αυτό.

Και θα ήθελα να κατα­χρα­στώ την φιλο­ξε­νία σας και να ευχα­ρι­στήσω όλους όσους εργά­στη­καν για αυτό το νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο, τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία, όσους συμ­με­τεί­χαν στη δημόσια δια­βού­λευ­σης, τους Περι­φε­ρειάρ­χες, Δημάρ­χους και τους 327 κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους και φορείς που έλαβαν μέρος στους 14 Περι­φε­ρεια­κούς Δια­λό­γους που διορ­γα­νώ­σαμε. Συνέ­βα­λαν όλοι σε μια καθο­ρι­στική αλλαγή στην ανα­πτυ­ξιακή πορεία των νησιών μας.

Kύριε Υπουργέ, ένας από τους κλάδους που βίωσαν και συνε­χί­ζουν να βιώνουν με ιδιαί­τερη ένταση τις αρνη­τι­κές συνέ­πειες της παν­δη­μίας είναι αυτός της ακτο­πλο­ΐας. Καθώς η ομαλή λει­τουρ­γία του κλάδου συν­δέ­ε­ται άμεσα με την συνοχή του εθνικού χώρου και την δια­σφά­λιση της επι­κοι­νω­νίας των νησιών μας με την ενδο­χώρα, τι μέτρα έχετε λάβει;

Σας ευχα­ρι­στώ για την ερώτηση γιατί μου δίνετε την ευκαι­ρία να ξεκα­θα­ρίσω κάποια πράγ­ματα.

Κατη­γο­ρούν την κυβέρ­νηση ότι στη­ρί­ζει τις εται­ρίες της ακτο­πλο­ΐας κάτι που είναι αληθές, αλλά είναι η μισή αλήθεια.

Η άλλη μισή είναι πως οι εται­ρίες αυτές δια­σφα­λί­ζουν την σύνδεση των νησιών μας με την ενδο­χώρα, ενώ την ίδια ώρα απα­σχο­λούν στα πλοία τους το μεγα­λύ­τερο ποσοστό του Ελλη­νι­κού ναυ­τερ­γα­τι­κού δυνα­μι­κού, χωρίς να ανα­φερθώ και στις θέσεις εργα­σίας που δια­τη­ρούν στα γραφεία τους στην ξηρά. Η ακτο­πλοΐα στη χώρα μας επι­τε­λεί – ιδίως την περίοδο της παν­δη­μίας – ένα πολύ κρίσιμο ρόλο, αυτό της δια­τή­ρη­σης της συνε­κτι­κό­τη­τας και της εδα­φι­κής συνοχής της χώρας μας, επο­μέ­νως η δια­τή­ρηση του δικτύου θαλασ­σίων μετα­φο­ρών δια­σφα­λί­ζει τόσο την κανο­νι­κό­τητα στη τρο­φο­δο­σία, αλλά και τη μετα­κί­νηση επι­βα­τών και εργα­ζο­μέ­νων. Επο­μέ­νως, είναι εύκολα αντι­λη­πτό ότι εν μέσω τόσο δυσμε­νών συν­θη­κών και με πλειάδα περιο­ρι­σμών έχει περιο­ρι­στεί το μετα­φο­ρικό έργο, όμως η μη λει­τουρ­γία ή παύση γραμμών δεν είναι κάτι που πρέπει να συμβεί, κυρίως για εθνι­κούς λόγους, αλλά και λόγους κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Εν μέσω παν­δη­μίας κανένα νησί μας δεν έμεινε χωρίς ακτο­πλοϊκή σύνδεση και όπου τυχόν προ­έ­κυ­ψαν ζητή­ματα αντι­με­τω­πί­σθη­καν άμεσα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι άγονες γραμμές λει­τούρ­γη­σαν κανο­νι­κό­τατα, ενώ κάποιες από αυτές επε­κτά­θη­καν και χρονικά και γεω­γρα­φικά.

Σε απόλυτα νούμερα, μαζί με τα πρό­σθετα 12 εκατ. Ευρώ για την επόμενη περίοδο που δια­σφα­λί­σαμε ως Υπουρ­γείο για την στήριξη του κλάδου προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στούν οι αρνη­τι­κές συνέ­πειες της συνε­χι­ζό­με­νης παν­δη­μίας, το συνο­λικό πακέτο στή­ρι­ξης για την ακτο­πλοΐα ανέρ­χε­ται πλέον στα 67 εκατ. ευρώ.

Παράλ­ληλα, συνε­χί­ζουμε να στη­ρί­ζουμε τους ναυ­τι­κούς και τους εργα­ζό­με­νους στον κλάδο. Ενδει­κτικά σας αναφέρω την απο­ζη­μί­ωση ειδικού σκοπού, την παρά­ταση ασφα­λι­στι­κής ικα­νό­τη­τας ανέργων ναυ­τι­κών και παροχής επι­δό­μα­τος ανερ­γίας, την ένταξη της ακτο­πλο­ΐας στο καθε­στώς επι­δό­τη­σης εργο­δο­τι­κών εισφο­ρών για ενερ­γούς ναυ­τι­κούς, την ανα­θε­ώ­ρηση προ­ϋ­πο­θέ­σεων για την εγγραφή άνεργων ναυ­τι­κών στους κατα­λό­γους προ­σφε­ρό­με­νων προς ναυ­το­λό­γηση, την κάλυψη μέρους των ενοι­κίων των ανέργων ναυ­τι­κών. Συνο­λικά, τα μέτρα στή­ρι­ξης της ναυ­τι­κής εργα­σίας προ­σεγ­γί­ζουν τα 15 εκ. ευρώ.

Παρότι οι μεσο­πρό­θε­σμες επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στους διά­φο­ρους τομείς και κλάδους της οικο­νο­μίας είναι ακόμη άγνω­στες, φαί­νε­ται πως το πλήγμα για τις ακτο­πλοϊ­κές επι­χει­ρή­σεις είναι ήδη μεγάλο, καθότι βιώνουν εκτε­τα­μένη μείωση της δρα­στη­ριό­τη­τας τους στα πλαίσια του περιο­ρι­σμού της διά­δο­σης του κορω­νοϊού, καθώς και τερά­στια απώλεια εσόδων.

Ο κίν­δυ­νος της απο­δρο­μο­λό­γη­σης πλοίων, της από­λυ­σης πλη­ρω­μά­των και εν τέλει της μη εξυ­πη­ρέ­τη­σης των νησιών συνη­γο­ρούν στην ανάγκη στο­χευ­μέ­νων παρεμ­βά­σεων επι της λει­τουρ­γίας και εκτέ­λε­σης των δρο­μο­λο­γίων. Λόγω της καθί­ζη­σης της επι­βα­τι­κής κίνησης, το 30% του δια­θέ­σι­μου στόλου παρέ­μεινε και παρα­μέ­νει σε ακι­νη­σία, γεγονός που πιέζει σημα­ντικά τις εται­ρίες ως προς τη δια­τή­ρηση ναυ­το­λο­γίων, υψηλού κόστους συντή­ρη­σης και αβε­βαιό­τητα για τη δια­θε­σι­μό­τητα των πλοίων κατά την επόμενη δρο­μο­λο­γιακή περίοδο.

Μια πιθανή ακι­νη­σία μεγάλου αριθμού πλοίων, θα οδη­γή­σει σε αύξηση της ανερ­γίας των ναυ­τι­κών, επο­μέ­νως θα πρέπει να ληφθούν εκ νέου μέτρα χρη­μα­το­δό­τη­σης της απα­σχό­λη­σης αυτών και δια­τή­ρη­σης ανοι­κτών ναυ­το­λο­γίων από τις εται­ρίες. Ειδική μέριμνα θα ληφθεί για τις περι­πτώ­σεις επι­χει­ρή­σεων και εργα­ζο­μέ­νων στις κατη­γο­ρίες των ημε­ρό­πλοιων και λαντζών, οι οποίοι έχουν πληγεί σε μεγα­λύ­τερο ποσοστό, καθότι συν­δε­ό­με­νοι άρρηκτα με την του­ρι­στική ζήτηση.

Έως και το Μάιο του 2021 και με δεδο­μένη τη μειω­μένη ζήτηση των θερινών μηνών, οι οικο­νο­μι­κές πιέσεις στις εται­ρίες για δια­τή­ρηση δρο­μο­λο­γίων και εκτέ­λεση αυτών, θα απαι­τή­σει εκ νέου χρη­μα­το­δό­τηση της ελά­χι­στης συγκοι­νω­νια­κής εξυ­πη­ρέ­τη­σης βασικών δρο­μο­λο­για­κών γραμμών για την τρο­φο­δο­σία και αδιά­λει­πτη επι­κοι­νω­νία των νησιών με την ηπει­ρω­τική χώρα.

Κύριε Υπουργέ, ένα άλλο μείζον θέμα είναι η διαρροή των πλοίων από την γαλα­νό­λευκη.  Τα νούμερα είναι αμεί­λι­κτα. Το εθνικό νηο­λό­γιο φθίνει. Τι κάνετε για αυτό;

Οι Έλληνες δια­χει­ρι­στές πλοίων κατέ­χουν πάνω από 21% του παγκό­σμιου και 54% του ευρω­παϊ­κού στόλου. Παρόλα αυτά, μόνο το 16,7% της ελλη­νό­κτη­της χωρη­τι­κό­τη­τας φέρει σήμερα την ελλη­νική σημαία. Οι αιτίες συρ­ρί­κνω­σης της ελλη­νι­κής σημαίας, μια τάση που ξεκί­νησε ήδη από τη 10ετία του 1990, είναι πολλές και απο­τε­λούν συν­δυα­σμό παρα­γό­ντων, εμπο­ρι­κών, πολι­τι­κών, συν­δι­κα­λι­στι­κών, ιστο­ρι­κών, τόσο στο εσω­τε­ρικό όσο και στο εξω­τε­ρικό της χώρας.

Αν ήθελε κανείς να ανα­φερ­θεί, με ειλι­κρί­νειας και αυτο­κρι­τική, σε κάποιους από αυτούς θα όφειλε να κατα­γρά­ψει την αδυ­να­μία των κυβερ­νή­σεων να επι­λύ­σουν χρόνια προ­βλή­ματα σε θέματα στε­λέ­χω­σης των πλοίων, ευε­λι­ξίας των Υπη­ρε­σιών, αλλά και σε απαι­τή­σεις των ναυ­λω­τών, πολι­τι­κών της ΕΕ που δεν έδωσαν τη δέουσα σημασία στην παρά­με­τρο αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της ευρω­παϊ­κής ναυ­τι­λίας.

Παρά τη φθί­νουσα πορεία όμως του ελλη­νι­κού νηο­λο­γίου, η ελλη­νική δια­χεί­ριση συνε­χί­ζει τη σταθερά ανα­πτυ­ξιακή της πορεία, στη βάση της εμπε­δω­μέ­νης σχέσης εμπι­στο­σύ­νης με την Ελλη­νική Πολι­τεία.

Σήμερα, 1.419 εγκα­τε­στη­μέ­νες στην Ελλάδα εται­ρείες δια­χει­ρί­ζο­νται  4.717 πλοία και απα­σχο­λούν στα γραφεία τους 17.872 εργα­ζό­με­νους. Οι αριθμοί αυτοί απο­τε­λούν ιστο­ρικό υψηλό στους σχε­τι­κούς δείκτες και επι­βε­βαιώ­νουν την άρρηκτη σύνδεση της ελλη­νι­κής ναυ­τι­λίας με την ελλη­νική οικο­νο­μία, στη βάση ενός στα­θε­ρού θεσμι­κού πλαι­σίου με ανα­πτυ­ξιακή προ­ο­πτική.

Στη βάση ανά­κτη­σης της εμπι­στο­σύ­νης με τη ναυ­τι­λιακή κοι­νό­τητα, προ­χω­ρούμε στην εξά­λειψη όλων των ανα­σχε­τι­κών παρα­γό­ντων  για την επι­στροφή σημα­ντι­κού μέρους της ελλη­νό­κτη­της ναυ­τι­λίας στην εθνική σημαία. Για την κυβέρ­νησή μας, η ενί­σχυση του ελλη­νι­κού νηο­λο­γίου απο­τε­λεί πρό­κληση και όραμά μας και εργα­ζό­μα­στε μεθο­δικά και σε συνερ­γα­σία με τους ναυ­τι­λια­κούς φορείς προς την κατεύ­θυνση αυτή.

Στον ενάμιση χρόνο της Κυβέρ­νη­σης μας έγιναν ήδη πολλά και σημα­ντικά βήματα για την ανά­κτηση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της ελλη­νι­κής σημαίας. Από την πρώτη στιγμή υιο­θε­τή­σαμε την πολι­τική «Flag-Gain» και απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο και βασικό στοι­χείο του Κυβερ­νη­τι­κού Έργου και μέρος του Εθνικού Προ­γράμ­μα­τος Μεταρ­ρυθ­μί­σεων εγκε­κρι­μένο από το Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο. Βάζουμε τέλος στην απραξία των προη­γού­με­νων κυβερ­νή­σεων και σε συνερ­γα­σία με τους θεσμι­κούς φορείς της ναυ­τι­λίας και ναυ­τι­κής εργα­σίας δια­μορ­φώ­νουμε το πλαίσιο που αρμόζει στην πρώτη ναυ­τι­λιακή δύναμη.

Μεταρ­ρυθ­μί­σαμε το καθε­στώς ναυ­το­λό­γη­σης στα πλοία υπό ελλη­νική σημαία, ώστε να δοθεί νέα πνοή και δυνα­μική στο ελλη­νικό νηο­λό­γιο, καθι­στώ­ντας το ελκυ­στική επιλογή για τα πλοία.

Παράλ­ληλα οι νέοι μας, που επι­ζη­τούν ελκυ­στι­κές ευκαι­ρίες εργα­σίας και επαγ­γελ­μα­τι­κής απο­κα­τά­στα­σης, μπορούν να έχουν τη ναυ­τι­λία ως βασική επιλογή και διέξοδο.

Για το σκοπό αυτό, νομο­θε­τή­σαμε (Ν. 4714/2020) την εφαρ­μογή των διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νων και εκά­στοτε ισχυου­σών Συλ­λο­γι­κών Συμ­βά­σεων Εργα­σίας (Collective Agreements) PNO-ITF-TCC ή PNO-IBF, κατά την ελεύ­θερη κρίση της πλοιο­κτή­τριας εται­ρείας εξαι­ρε­τικά και μόνο για τις ναυ­το­λο­γή­σεις ειδι­κο­τή­των κατω­τέ­ρου πλη­ρώ­μα­τος, καθώς και των ειδι­κο­τή­των του ανθυ­πο­πλοιάρ­χου και γ’ μηχα­νι­κού Ε.Ν.

Αντα­πο­κρι­νό­με­νοι επίσης στις σύγ­χρο­νες ανάγκες της ναυ­τι­λίας για άμεση εξεύ­ρεση πλη­ρω­μά­των, οι οποίες εντά­θη­καν λόγω αδυ­να­μίας αντι­κα­τά­στα­σής τους στην εποχή της παν­δη­μίας, δώσαμε τη δυνα­τό­τητα ναυ­το­λό­γη­σης αλλο­δα­πού πλοιάρ­χου (Ν. 4714/2020), εφόσον απο­δε­δειγ­μένα δεν προ­σφέ­ρε­ται έλληνας για τις ανάγκες της πλοιο­κτή­τριας ή της δια­χει­ρί­στριας εται­ρείας του πλοίου και εφόσον η δια­χεί­ριση του πλοίου γίνεται από την Ελλάδα.

Ταυ­τό­χρονα, εξορ­θο­λο­γί­σαμε τις συνέ­πειες της παρά­βα­σης της υπο­χρέ­ω­σης ναυ­το­λό­γη­σης σπου­δα­στή και κατα­στή­σαμε λει­τουρ­γι­κό­τερη της δυνα­τό­τητα μετα­χρέ­ω­σης σπου­δα­στών. Ειδι­κό­τερα:

• Χωρίς να αίρεται η υπο­χρέ­ωση ναυ­το­λό­γη­σης σπου­δα­στή ΑΕΝ (πλοιάρ­χου ή μηχα­νι­κού), η παρά­βαση αυτή θα συνε­πά­γε­ται επιβολή προ­στί­μου σε βάρος της εται­ρείας, ποσού δύο χιλιά­δων πεντα­κο­σίων (2.500) ευρώ ανά σπου­δα­στή, για χρονική περίοδο του ναυ­το­λο­γίου, υπέρ ΚΝΕ / NAT και δεν υφί­στα­ται υπο­χρέ­ωση του πλοιο­κτήτη για την κατα­βολή εισφο­ρών στο ΝΑΤ και τα λοιπά Ταμεία για το σύνολο της οργα­νι­κής συν­θέ­σεως. Ορίσαμε επίσης ότι λόγω της φύσης και λει­τουρ­γίας του σπου­δα­στή ως εκπαι­δευο­μέ­νου, τόσο η εται­ρεία όσο και ο σπου­δα­στής, απαλ­λάσ­σο­νται από την υπο­χρέ­ωση κατα­βο­λής ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών, χωρίς να θίγο­νται τα ασφα­λι­στικά δικαιώ­ματα του σπου­δα­στή από την θαλάσ­σια υπη­ρε­σία του στο πλοίο. Το σχετικό κόστος θα βαρύνει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του ΝΑΤ.
• Επίσης, μετά από έγκριση της Αρχής, ο πλοιο­κτή­της μπορεί να εξα­ντλεί την υπο­χρέ­ωση για ναυ­το­λό­γηση σπου­δα­στή ΑΕΝ, με τη ναυ­το­λό­γηση ενός επι­πλέον σπου­δα­στή σε άλλο πλοίο ελλη­νι­κής ή ξένης σημαίας.

Σε θεσμικό πεδίο, ενσω­μα­τώ­σαμε στο εθνικό δίκαιο το θεσμό της ναύ­λω­σης γυμνού πλοίου, ώστε σε δυσμε­νείς οικο­νο­μικά περιό­δους όπως αυτές που βιώνει για πολλά έτη η ναυ­τι­λία, να μπορεί να δια­σφα­λί­ζε­ται η χρη­μα­το­δό­τηση νέων επεν­δύ­σεων στο ναυ­τι­λιακό τομέα.

Σε εται­ρικό και φορο­λο­γικό επίπεδο αυτό πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε με νομο­θε­τική παρέμ­βαση στα τέλη του 2019 (ν. 4646/2019) με θετική αντα­πό­κριση από πολλές ναυ­τι­λια­κές εται­ρείες, ενώ πριν από λίγες μέρες ολο­κλη­ρώ­σαμε την παρέμ­βαση αυτή και μέσω της εγκρι­τι­κής πράξης νηο­λό­γη­σης πλοίων.

Με άλλα λόγια, πλοία που ανήκουν εξαρχής ή μετα­βι­βά­ζο­νται κατά κυριό­τητα σε αλλο­δαπή εται­ρεία και στη συνέ­χεια ναυ­λώ­νο­νται γυμνά ή μέσω leasing σε έλληνες εφο­πλι­στές, μπορούν πλέον να υψώσουν την ελλη­νική σημαία.

Για τη θεσμική ολο­κλή­ρωση και κατο­χύ­ρωση των παρεμ­βά­σεων αυτών, προ­χω­ρή­σαμε σε συνερ­γα­σία με τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία Οικο­νο­μι­κών και Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων και το Ναυτικό Απο­μα­χικό Ταμείο, στην τρο­πο­ποί­ηση του όρου 8 των Εγκρι­τι­κών Πράξεων νηο­λό­γη­σης πλοίων στην ελλη­νική σημαία, ώστε να περι­βλη­θούν με την αυξη­μένη τυπική (υπερ­νο­μο­θε­τική) ισχύ που συνο­δεύει την Εγκρι­τική Πράξη. Με τον τρόπο αυτό, η θεσμι­κές εγγυ­ή­σεις της Πολι­τείας προς τη ναυ­τι­λιακή κοι­νό­τητα επε­κτεί­νο­νται στα νέα αυτά πεδία και κατο­χυ­ρώ­νο­νται θεσμικά.

Εξάλλου, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής έχει ήδη βελ­τι­στο­ποι­ή­σει τις δια­δι­κα­σίες εγγρα­φής και δια­γρα­φής από και προς το ελλη­νικό νηο­λό­γιο οι οποίες υλο­ποιού­νται σε χρόνο μιας, το πολύ δύο, ημερών.

Παρόλα αυτά, η κυβέρ­νησή μας έχει δεσμευ­θεί  να προ­χω­ρή­σει στην παροχή ηλε­κτρο­νι­κών υπη­ρε­σιών στη ναυ­τι­λιακή κοι­νό­τητα, τόσο σε ό,τι αφορά το πλοίο και τη νηο­λό­γησή του, όσο και τη ναυ­τι­λιακή εται­ρεία. Για το σκοπό αυτό, θα υλο­ποι­ή­σουμε έργα πλη­ρο­φο­ρι­κής που αφορούν το πλοίο και τους ναυ­τι­κούς που παρέ­με­ναν στο συρτάρι για πολλά χρόνια, όπως το Ολο­κλη­ρω­μένο Πλη­ρο­φο­ριακό Σύστημα για τη Ναυ­τι­λία.

Φιλο­δο­ξούμε να προ­κη­ρύ­ξουμε αυτό το εμβλη­μα­τικό έργο, με χρη­μα­το­δό­τηση από το ΕΣΠΑ και στο πλαίσιο της προ­γραμ­μα­τι­κής μας συμ­φω­νίας με το Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης μέσα στους επό­με­νους μήνες. Έτσι οι εται­ρείες θα μπορούν να αλλη­λε­πι­δρούν με το νηο­λό­γιο και τα Μητρώα τους ηλε­κτρο­νικά, να υπο­βάλ­λουν τα οικο­νο­μικά τους στοι­χεία, να αιτού­νται και να λαμ­βά­νουν όλα τα ανα­γκαία για τη λει­τουρ­γία τους έγγραφα από τον υπο­λο­γι­στή τους. Αντί­στοι­χες παρεμ­βά­σεις θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν και στον Κλάδο Επι­θε­ώ­ρη­σης Πλοίων.

Καθώς η  ελλη­νική ναυ­τι­λία έχει τερά­στια ιστορία, το επόμενο βήμα θα είναι να αξιο­ποι­ή­σουμε και το Ταμείο Ανά­καμ­ψης από την παν­δη­μία, προ­κει­μέ­νου να ψηφιο­ποι­ή­σουμε τα νηο­λό­για και τους εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες φακέ­λους πλοίων και εται­ρειών, που ανα­τρέ­χουν σε βάθος πολλών δεκα­ε­τιών, ώστε να μπο­ρούμε να μιλάμε για ένα ψηφιακό νηο­λό­γιο. Μέσα από τις παρεμ­βά­σεις μας αυτές θέτουμε τις στέρεες βάσεις για ένα ακόμη πιο λαμπρό μέλλον για τη ναυ­τι­λία μας, με βάση τις σύγ­χρο­νες τεχνο­λο­γίες.

Η πορεία προς την ανά­καμψη του ελλη­νι­κού νηο­λο­γίου απαιτεί ένα νέο συμ­βό­λαιο μεταξύ της Πολι­τείας και της ναυ­τι­λια­κής κοι­νό­τη­τας, το οποίο από την πλευρά μας προ­τεί­νουμε σήμερα και είμαστε έτοιμοι να τιμή­σουμε. Προσ­δο­κούμε στη θετική αντα­πό­κριση της μεγάλης ναυ­τι­λια­κής κοι­νό­τη­τας για την επι­στροφή σημα­ντι­κού μέρους της ελλη­νό­κτη­της ναυ­τι­λίας -εκ των περίπου 4000 πλοίων που φέρουν ξένη σημαία- στη γαλα­νό­λευκη.

Καθώς το ελλη­νικό πλοίο απο­τε­λεί το φυσικό χώρο εργα­σίας του έλληνα ναυ­τι­κού, η ανά­καμψη του ελλη­νι­κού νηο­λο­γίου θα δώσει νέα πνοή και στη ναυτική απα­σχό­ληση, δημιουρ­γώ­ντας νέες ευκαι­ρίες ποιο­τι­κής εργα­σίας σε σύγ­χρονα πλοία και προ­ά­γο­ντας την υψηλή ναυ­τι­λιακή μας τεχνο­γνω­σία.

Πηγή moneyreview.gr