DW: Λύση για το εμβόλιο η κατάργηση της «πατέντας»;

Οι σημε­ρι­νές ποσό­τη­τες εμβο­λίου δεν επαρ­κούν για την κατα­πο­λέ­μηση της παν­δη­μίας. Για χώρες όπως η Ινδία και η Νότια Αφρική η λύση είναι απλή: Ας καταρ­γη­θούν, έστω και προ­σω­ρινά, οι ακριβές ευρε­σι­τε­χνίες (πατέ­ντες) με την οποία οι μεγάλες φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίες έχουν κατο­χυ­ρώ­σει την τεχνο­γνω­σία τους για το εμβόλιο, παρά­γο­ντας συγκε­κρι­μέ­νες ποσό­τη­τες σε υψηλό κόστος. Αν γίνει αυτό, υπο­στη­ρί­ζουν οι ενδια­φε­ρό­με­νες χώρες, θα μπορούν να παρα­σκευά­ζουν το εμβόλιο όλοι όσοι δια­θέ­τουν την τεχνική δυνα­τό­τητα, σε πολύ χαμη­λό­τερη τιμή.

Είναι πράγ­ματι τόσο απλο; Η πρόταση θα συζη­τη­θεί την Πέμπτη στα πλαίσια του Παγκο­σμίου Οργα­νι­σμού Εμπο­ρίου (ΠΟΕ) στη Γενεύη. Με βάση πάντως παλαιό­τερη συμ­φω­νία για τον σεβασμό της πνευ­μα­τι­κής ιδιο­κτη­σίας στα εμπο­ρικά προ­ϊ­ό­ντα (TRIPS) τα 164 κράτη-μέλη του ΠΟΕ δεσμεύ­ο­νται να σεβα­στούν κάθε ευρε­σι­τε­χνία, που προ­στα­τεύει ένα προϊόν από απο­μι­μή­σεις. Η βασική αρχή είναι ότι μόνο εκείνος που δια­θέ­τει την απα­ραί­τητη πατέντα μπορεί να παράγει ένα συγκε­κρι­μένο προϊόν.

«Αυτο­γκόλ» της Δύσης;

Αυτό σημαί­νει ότι ο κάτοχος της πατέ­ντας συνα­πο­φα­σί­ζει για την ποσό­τητα της παρα­γω­γής και για το κέρδος. Μόνο που στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση, υπο­στη­ρί­ζει ο εκπρό­σω­πος της Ινδίας στον ΠΟΕ, οι πλού­σιες χώρες της Δύσης έβαλαν «αυτο­γκόλ» με την επιμονή τους στην τήρηση της ευρε­σι­τε­χνίας. Και αυτό γιατί, σύμφωνα πάντα με την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία της Ινδίας, «η ανα­στολή της πατέ­ντας θα προ­κα­λούσε αύξηση στην παγκό­σμια παρα­γωγή με απο­τέ­λε­σμα να μπορούν όλοι να προ­μη­θεύ­ο­νται επαρκή ποσό­τητα εμβο­λίων σε λογικές τιμές».

Οι πλού­σιες χώρες τάσ­σο­νται στο πλευρό της φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίας. «Ο σεβα­σμός της συμ­φω­νίας TRIPS απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση για να δρα­στη­ριο­ποιεί­ται μία εταιρία όπως η BionTech στην έρευνα για το εμβόλιο», επι­ση­μαί­νει δυτικός διπλω­μά­της στη Γενεύη. «Η ανα­στολή της ευρε­σι­τε­χνίας θα έστελνε εντελώς λάθος μήνυμα σε όλους», υπο­στη­ρί­ζει. Εντελώς δια­φο­ρε­τική άποψη εκφρά­ζει η Κέιτ Έλντερ, συνερ­γά­τις των «Γιατρών χωρίς Σύνορα» με ειδί­κευση στους εμβο­λια­σμούς. «Πρό­κει­ται για απόλυτη υπο­κρι­σία των κυβερ­νή­σεων εκείνων που συσ­σω­ρεύ­ουν απο­θέ­ματα εμβο­λίων», υπο­στη­ρί­ζει. «Πρώτα σαρώ­νουν την αγορά και μετά θέλουν να εμπο­δί­σουν τις φτω­χό­τε­ρες χώρες να παρά­γουν κι εκείνες το εμβόλιο. Πρό­κει­ται για μία αντί­ληψη αποι­κιο­κρα­τική και απο­τρό­παια».

Το «κόκκινο πανί» της φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίας

Για τη φαρ­μα­κευ­τική βιο­μη­χα­νία η κατάρ­γηση της ευρε­σι­τε­χνίας απο­τε­λεί «κόκκινο πανί» και αυτό όχι μόνο στα εμβόλια. «Ακόμα και αν ανα­κα­λού­σαμε την πατέντα, δεν θα έφτανε ούτε μία επι­πλέον δόση στους ενδια­φε­ρό­με­νους», προει­δο­ποιεί ο Τόμας Κούενο, γενικός διευ­θυ­ντής του συν­δέ­σμου IMFPA και υπεν­θυ­μί­ζει ότι μόνο η κατα­σκευή ενός εργο­στα­σίου διαρκεί τρία έως πέντε χρόνια. Ο Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νός επι­κε­φα­λής της Pfizer Άλμπερτ Μπουρλά ξεκα­θα­ρί­ζει ότι χωρίς ευρε­σι­τε­χνίες η φαρ­μα­κευ­τική βιο­μη­χα­νία δεν μπορεί να λει­τουρ­γή­σει: «Μας δίνουν χρήματα για να βρί­σκουμε λύσεις και για να γίνει αυτό, πρέπει να έχουμε και έσοδα», επι­ση­μαί­νει. Ωστόσο, υπο­στη­ρί­ζει ο Μπουρλά, η φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νία δεν επι­διώ­κει πάντα το μέγιστο δυνατό κέρδος, γι αυτό και οι τιμές των φαρ­μά­κων στις πιο φτωχές χώρες είναι αισθητά χαμη­λό­τερη. Σύμφωνα με πρό­σφατη ανα­κοί­νωση της εται­ρείας, το εμβόλιο των BionTech/Pfizer θα απο­φέ­ρει στα ταμεία της περίπου 15 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια για το 2021.

Για την Κέιτ Έλντερ από τους «Για­τρούς χωρίς Σύνορα» υπάρχει και ο αντί­λο­γος που λέει ότι, για να ανα­πτύ­ξει το εμβόλιο, η φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νία έχει λάβει σημα­ντική χρη­μα­το­δό­τηση από πολλές κυβερ­νή­σεις με χρήματα των φορο­λο­γου­μέ­νων, τα οποία «δεν προ­σφέ­ρο­νται χωρίς αντάλ­λαγμα». Στην Ινδία και τη Νότια Κορέα οι «Γιατροί χωρίς Σύνορα» κινού­νται νομικά κατά της Pfizer, που έχει μπλο­κά­ρει την κυκλο­φο­ρία ενός φτηνού φαρ­μά­κου κατά της πνευ­μο­νίας στις χώρες αυτές. Μπορούν να κερ­δί­σουν την υπόθεση;

«Mission Impossible» υπο­στη­ρί­ζει δυτικός διπλω­μά­της στη Γενεύη. Πάντως ο Γερ­μα­νός υπο­διευ­θυ­ντής του ΠΟΕ Καρλ Μπρά­ου­νερ θεωρεί ότι υπάρ­χουν δυνα­τό­τη­τες συνερ­γα­σίας, κάτι που απο­δει­κνύ­ε­ται από το ότι ήδη σήμερα η ινδική φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίας Serum συνερ­γά­ζε­ται με την AstraZeneca για την παρα­σκευή του δικού της εμβο­λίου. «Με ή χωρίς τη συμ­φω­νία TRIPS είναι ευτυχές γεγονός ότι έχουμε ήδη ένα παρά­δειγμα συνερ­γα­σίας για την Παρα­σκευή του εμβο­λίου ανάμεσα σε πάροχο τεχνο­γνω­σίας από μία πλούσια βιο­μη­χα­νική χώρα και παρα­γωγό ευρείας κλί­μα­κας από μία ανα­πτυσ­σό­μενη χώρα», επι­ση­μαί­νει ο Γερ­μα­νός ειδικός.

Πηγή: DW