Έρευνα- Παιδιά και internet: Από 11 ετών στα social media

Οι γονείς εκφρά­ζουν την αγωνία τους για το πως θα επα­νέλ­θει η ισορ­ρο­πία μεταξύ της offline και της online ζωής των παιδιών την επόμενη μέρα, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που δηλώ­νουν ότι εξαι­τίας της πολύ­ω­ρης χρήσης – ειδικά κατά τη διάρ­κεια των lockdown – τα παιδιά έγιναν πιο νευρικά, παρου­σιά­ζουν σωμα­τικά συμ­πτώ­ματα όπως πονο­κε­φά­λους και πόνο στα μάτια ενώ απέ­κτη­σαν και­νού­ριες δια­δι­κτυα­κές συνή­θειες όπως συνο­μι­λία με άλλους χρήστες οι οποίοι δεν είναι απα­ραί­τητα γνωστοί τους στην πραγ­μα­τική ζωή, ενα­σχό­ληση με το online gaming και με κοι­νω­νικά δίκτυα. Πολλοί γονείς πάντως υπο­γραμ­μί­ζουν και την εξοι­κεί­ωση που παρα­τη­ρούν να έχουν πλέον τα παιδιά τους με τον ψηφιακό κόσμο.

Η έρευνα πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε δια­δι­κτυακά κατά τους μήνες Νοέμβριο-Ιανουάριο 2020-2021 και συμ­με­τεί­χαν σε αυτήν 1750 γονείς. Η πλειο­ψη­φία των συμ­με­τε­χό­ντων ήταν γυναί­κες (84%) κατά 56% ηλικίας από 40-49 ετών και ακο­λου­θούν κατά 31% οι συμ­με­τέ­χο­ντες ηλικίας από 30-39 ετών. Η ηλικία των παιδιών των συμ­με­τε­χό­ντων κατά 40% είναι από 9 εως 12 ετών και ακο­λου­θεί με ποσοστό 23% η ηλι­κιακή ομάδα παιδιών από 6-8 ετών. Το φύλο των παιδιών είναι κατά 54% αγόρι και κατά 46% κορίτσι. Το 66% των συμ­με­τε­χό­ντων δηλώνει πολυετή εμπει­ρία (πάνω από 10 χρόνια) χρήσης του δια­δι­κτύου, η πλειο­ψη­φία (60%) είναι πανε­πι­στη­μια­κής εκπαί­δευ­σης και δια­μέ­νει σε πόλη (69%).

Η βασική αγωνία των γονιών, όπως προ­κύ­πτει από τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας, είναι κατά 69% ο βαθμός επη­ρε­α­σμού των παιδιών από το δια­δι­κτυακό περιε­χό­μενο στο οποίο εκτί­θε­νται και αμέσως μετά ακο­λου­θεί κατά 64% ο χρόνος τον οποίο δαπα­νούν στο δια­δί­κτυο. Εντύ­πωση προ­κα­λεί το γεγονός ότι η δια­δι­κτυακή φήμη του παιδιού δεν είναι από τα θέματα που απα­σχο­λούν ιδιαί­τερα τους γονείς- μόνο το 10% ανη­συ­χεί για αυτό το ζήτημα- και μόνο το 32% των ερω­τη­θέ­ντων ανη­συ­χεί αν το παιδί έχει επαφή με αγνώ­στους κατά τη δια­δι­κτυακή του ενα­σχό­ληση.

Η ηλικία έναρξης ενα­σχό­λη­σης με το δια­δί­κτυο κατα 38%  είναι πλέον τα 6-8 έτη, κατά 30,8% τα 9-11 έτη και κατά 21% τα 3-5 έτη ενώ προφίλ σε κοι­νω­νικό δίκτυο σύμφωνα με τη δήλωση της πλειο­ψη­φίας των γονιών που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα είναι στην ηλικία των 11-13 ετών.

Οι γονείς κατά 49% δηλώ­νουν ότι εν μέρει έχουν τον έλεγχο της δια­δι­κτυα­κής δρα­στη­ριό­τη­τας του παιδιού. Τον απόλυτο έλεγχο δηλώνει ότι έχει το 35% και κανέναν έλεγχο το 13%. Το 11% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώνει ότι δε γνω­ρί­ζει με ποιους συνο­μι­λεί το παιδί του στο δια­δί­κτυο. Το 56% των ερω­τη­θέ­ντων απά­ντησε ότι συζητά πολύ συχνά με το παιδί για την ασφαλή χρήση του δια­δι­κτύου, το 29% πολύ συχνά και από σπάνια έως καθόλου το 16%. Όρια σχετικά με το χρόνο που μπορεί το παιδί να δαπα­νή­σει σε καθη­με­ρινή βάση στο δια­δί­κτυο δηλώνει ότι βάζει το 81% των ερω­τη­θέ­ντων. Το 54% των ερω­τη­θέ­ντων μάλιστα δηλώνει ότι έχει επαρ­κείς γνώσεις για να μάθει στο παιδί να προ­στα­τεύ­ε­ται στο δια­δί­κτυο και μόνο το 24% ενη­με­ρώ­νε­ται σπάνια για τους κιν­δύ­νους του ψηφια­κού κόσμου.

Εργα­λεία γονικού ελέγχου σε μόνιμη βάση ή περι­στα­σιακά χρη­σι­μο­ποιεί το 48% των ερω­τη­θέ­ντων ενώ ένα 18% δηλώνει ότι θα ήθελε αλλά δε γνω­ρί­ζει πως να τα χρη­σι­μο­ποιεί.

Από την άλλη πλευρά περίπου οι μισοί γονείς δεν είναι ενη­με­ρω­μέ­νοι για τη σήμανση ηλι­κια­κής δια­βάθ­μι­σης PEGI και το 72% δεν ανα­γνω­ρί­ζει τι σημα­το­δο­τούν τα σύμβολα περιε­χο­μέ­νου PEGI. Παρόλα αυτά, σχεδόν το σύνολο των ερω­τη­θέ­ντων θεωρεί ότι αυτές οι σημάν­σεις είναι ένα εργα­λείο στα χέρια των γονιών  και θα ήθελε να γνω­ρί­ζει εκ των προ­τέ­ρων τι πιθανώς επι­βλα­βές περιε­χό­μενο περιέ­χε­ται στο οπτι­κο­α­κου­στικό υλικό που θα δει το παιδί. Πάντως μόνο το 2% των ερω­τη­θέ­ντων έχει εισάγει κριτική για ηλι­κιακή σήμανση ή σήμανση επι­βλα­βούς περιε­χο­μέ­νου σε δημό­σιες βάσεις δεδο­μέ­νων.

Από την ανάλυση συσχε­τί­σεων προ­κύ­πτει ότι όσοι απα­ντούν ότι έχουν εγκα­τα­στή­σει εργα­λεία γονικού ελέγχου απα­ντούν συχνό­τερα ότι έχουν τον έλεγχο της δια­δι­κτυα­κής δρα­στη­ριό­τη­τας του παιδιού και ότι δια­θέ­τουν επαρ­κείς γνώσεις για τους κιν­δύ­νους του ψηφια­κού κόσμου. Επίσης, όσο περισ­σό­τερο συζη­τάνε οι γονείς για την ασφαλή χρήση του δια­δι­κτύου με τα παιδιά, τόσο περισ­σό­τερη εμπι­στο­σύνη απο­λαμ­βά­νουν από τα παιδιά για το συγκε­κρι­μένο θέμα.

Το Ελλη­νικό Κέντρο Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου θα ήθελε να ενη­με­ρώ­σει ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αυτά τα ποσοστά βασί­ζο­νται σε απα­ντή­σεις γονέων που αυθόρ­μητα λάβανε μέρος στην έρευνα που έγινε μέσω ανώ­νυ­μου δια­δι­κτυα­κού ερω­τη­μα­το­λο­γίου για την ασφά­λεια στο δια­δί­κτυο. Ως εκ τούτου εκφρά­ζει τις απόψεις γονέων που έχουν γνώσεις υπο­λο­γι­στών, και μπαί­νουν οι ίδιοι στο δια­δί­κτυο. Θεω­ρούμε ότι υπάρχει ανάγκη στο μέλλον να γίνει και μια μεγα­λύ­τερη έρευνα για τους γονείς, ώστε να είμαστε σε θέση να απα­ντή­σουμε τι ποσοστό γονέων έχει γνώσεις δια­δι­κτύου και τι ποσοστό γονέων είναι ψηφιακά αναλ­φά­βη­τοι.