Με αισιοδοξία και μπράντι… Γράφει η Bάσια Παπαηλία

Της Βάσιας Παπαη­λία*

Συμπλη­ρώ­νο­νται σήμερα 56 χρόνια από τον θάνατο του Ουίν­στον Τσόρ­τσιλ, πρώην στρατιωτικoύ, πολε­μι­κού αντα­πο­κριτή, συγ­γρα­φέα, πολι­τι­κού, πρω­θυ­πουρ­γού της Βρε­τα­νίας και πατέρα της νίκης στον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Η ιστορία στάθηκε περισ­σό­τερο από καλή για τον Τσόρ­τσιλ, ίσως γιατί την ιστορία την γράφουν οι νικητές και ο Τσόρ­τσιλ στάθηκε πρώτος στην πλευρά των νικητών του πολέμου. Όπως εξάλλου είχε ο ίδιος προει­δο­ποι­ή­σει, «η ιστορία θα είναι καλή μαζί μου, γιατί σκοπεύω να τη γράψω ο ίδιος». Και την έγραψε, στο μνη­μειώ­δες έργο του «Η ιστορία του Β’ παγκο­σμίου πολέμου».

Παρά την καθο­ρι­στική και μεγα­λειώδη συνει­σφορά του στη νίκη των συμ­μα­χι­κών δυνά­μεων στο Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο επί του ναζι­σμού αλλά και μετέ­πειτα στην ευρω­παϊκή ολο­κλή­ρωση, ο Τσόρ­τσιλ προ­σεγ­γί­ζε­ται από την ιστορία ως κάτι περισ­σό­τερο από πολι­τι­κός, ως μια προ­σω­πι­κό­τητα bigger than life. Είναι το μετα­νε­ω­τε­ρικό, πριν το μετα­νε­ω­τε­ρικό και ένα πολι­τικό pop icon, πολύ πριν από την εποχή της εικόνας. Πούρα, ουίσκι, ατάκες, το σήμα της νίκης «V», τα παπι­γιόν, τα παι­χνί­δια με το φακό άφησαν το μονα­δικό απο­τύ­πωμα του Τσόρ­τσιλ, εξαι­ρε­τικά γοη­τευ­τικό για όποιον ασχο­λεί­ται με την Επι­κοι­νω­νία.

Αυτο­σαρ­κα­στι­κός, μπον βιβέρ, ευφυής, απεί­θαρ­χος, με ομιλίες που άφησαν ιστορία. Oγδόντα χρόνια μετά, στην εποχή των social media και σε έναν τελείως δια­φο­ρε­τικό κόσμο, ο Τσόρ­τσιλ, με το ίδιο στυλ, τις ίδιες πόζες, την ίδια γλώσσα, κατά πάσα πιθα­νό­τητα θα «έριχνε» το Facebook και το Twitter.

Οι ομιλίες του Τσόρ­τσιλ απο­τε­λούν μνημεία. Δεν ήταν απλώς δυνατές πολι­τι­κές ομιλίες. Ήταν σύμβολα, που μπό­ρε­σαν να αντι­στρέ­ψουν το κλίμα, να εμψυ­χώ­σουν ένα έθνος, να ενώσουν γύρω του λαό και πολι­τική ελίτ, να συμπα­ρα­σύ­ρουν τους συμ­μά­χους ενάντια στη ναζι­στική λαίλαπα της εποχής και να οδη­γή­σουν εν τέλει στο πρώτο και καθο­ρι­στικό βήμα για τη νίκη επί του ναζι­σμού: «I have nothing to offer but blood, toils, tears and sweat».

«Δεν έχω τίποτα να προ­σφέρω, παρά αίμα, μόχθο, δάκρυα και ιδρώτα», 13 Μαΐου 1940, τρεις μέρες μετά την ορκω­μο­σία του ως πρω­θυ­πουρ­γός. «We shall fight on the beaches. We shall never surrender». «Θα πολε­μάμε στις ακτές. Δεν θα παρα­δο­θούμε ποτέ», 4 Ιουνίου 1940. Με τη φράση «This was their finest hour», «Αυτή ήταν η καλύ­τερή τους στιγμή» (18 Ιουνίου 1940), η Βρε­τα­νία απο­φά­σισε να εξα­κο­λου­θή­σει να πολεμά, παρά την κατάρ­ρευση της Γαλλίας και μαζί με την αμε­ρι­κα­νική και τη ρωσική πολε­μική δύναμη κατά­φερε να πατάξει τη ναζι­στική στρα­τιω­τική μηχανή του Χίτλερ.

Χίτλερ και Τσόρ­τσιλ, δύο μονο­μά­χοι, από την ανα­μέ­τρηση των οποίων εξαρ­τή­θηκε η τύχη του κόσμου στα μέσα του 20ού αιώνα. Δύο δια­με­τρικά αντί­θε­τες προ­σω­πι­κό­τη­τες, δύο απο­λύ­τως ανόμοια πρότυπα ηγετών: ο Χίτλερ, φανα­τι­κός της υγιει­νής ζωής και της γυμνα­στι­κής, χορ­το­φά­γος, απέ­φευγε το αλκοόλ και κάθε κατά­χρηση.

Ο Τσόρ­τσιλ ζούσε μέσα στις κατα­χρή­σεις, μονίμως με ένα πούρο και ένα ποτήρι ουίσκι (ή μπράντυ ή κρασί) από το πρωί μέχρι το βράδυ, ζούσε σαν να μην υπάρχει αύριο.

Ο Τσόρ­τσιλ δεν δίσταζε να αυτο­σαρ­κα­στεί δημο­σίως, ο Χίτλερ ήταν μονίμως προ­σε­κτι­κός με τη δημόσια εικόνα του, υπη­ρε­τώ­ντας με κάθε κίνηση και κάθε λέξη του την προ­πα­γάνδα του καθε­στώ­τος του. Ο Τσόρ­τσιλ πήγαινε στο μέτωπο, ο Χίτλερ, πλην μιας επί­σκε­ψης στο Παρίσι μετά την κατά­κτησή του, δεν βγήκε από τα όρια του στρα­τη­γείου του. Είναι του­λά­χι­στον ενθαρ­ρυ­ντικό για την ανθρω­πό­τητα που από αυτή την μονο­μα­χία νικητής βγήκε ο Τσόρ­τσιλ.

Ανα­πό­σπα­στο μέρος της προ­σω­πι­κό­τη­τάς του, υπήρξαν και οι «κακιού­λες» του, όπου μέσα σε λίγες μόνο λέξεις συμπύ­κνωνε όλο το βρε­τα­νικό φλεγ­μα­τικό χιούμορ και σαρ­κα­σμό. «Έφτασε ένα άδειο ταξί και από μέσα κατέ­βηκε ο Άτλι», ο πολι­τι­κός του αντί­πα­λος, ηγέτης των Εργα­τι­κών και συχνό­τερο «θύμα» του: «Είναι πολύ μετριό­φρων και έχει κάθε λόγο να είναι». Κορυ­φαία προ­σβολή επε­φύ­λαξε στη Λαίδη Άστορ με τον διάλογο: – «Αν ήσουν άντρας μου θα σου έριχνα δηλη­τή­ριο στον καφέ». – «Αν ήσουν γυναίκα μου, θα τον έπινα». Αλλά και στην Μπέσι Μπρά­ντοκ: – «Ουίν­στον, είσαι μεθυ­σμέ­νος». – «Κι εσύ είσαι άσχημη. Αλλά εγώ αύριο θα έχω ξεμε­θύ­σει».

Πάνω απ’ όλα όμως, ο Τσόρ­τσιλ υπήρξε ένας πολύ γεν­ναίος άνθρω­πος. Πολέ­μησε την απώλεια ενός παιδιού, τον «μαύρο σκύλο», όπως περιέ­γραψε την κατά­θλιψη, από την οποία έπασχε για πολλά χρόνια, δεν άφησε τις κινη­τι­κές του αδυ­να­μίες να τον καθη­λώ­σουν, νίκησε τις ασθέ­νειες και τις ατυχίες του. Ένας αλη­θι­νός πολε­μι­στής, με ισχυρή πίστη και ικα­νό­τητα να εμπνέει, που και στις πιο δύσκο­λες στιγμές, εξέ­πε­μπε μια αισιο­δο­ξία. Αυτό ήταν και το σήμα κατα­τε­θέν του, εξάλλου.

Τα χρόνια του πολέμου είχε πει: «Δύο πράγ­ματα δεν θα λείψουν ποτέ από αυτό το γραφείο: η αισιο­δο­ξία και το μπράντι…».

Σαν σήμερα, το 1965 οι Βρε­τα­νοί απο­χαι­ρε­τούν τον άνθρωπο που τους ενέ­πνευσε και τους οδήγησε στην «πιο ωραία τους στιγμή».

* H Βάσια Παπαη­λία ειναι σύμ­βου­λος στρα­τη­γι­κής  επι­κοι­νω­νίας