Διπλωματική ήττα της Τουρκίας εντός του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας

Η Τουρκία επι­χεί­ρησε να οδη­γή­σει σε ψηφο­φο­ρία μια τυπική δια­δι­κα­σία στα Ηνωμένα Έθνη και εν τέλει το μόνο που κατά­φερε ήταν να απο­μο­νω­θεί αφού κανένα κράτος δεν την ακο­λού­θησε στη αμφι­σβή­τηση της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Το ψήφισμα επα­να­λαμ­βά­νει την οικου­με­νι­κό­τητα της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας.

Τα ανοίγ­ματα που επι­χει­ρεί τα τελευ­ταία χρόνια η Τουρκία, προς διά­φο­ρες κατευ­θύν­σεις, στο­χεύ­ουν μεταξύ άλλων, στο να απο­κτή­σει η χώρα ένα ισχυρό έρεισμα σε διεθνή φόρα, όπως είναι τα Ηνωμένα Έθνη. Φαί­νε­ται ότι τη δεδο­μένη στιγμή κανένα κράτος, όσο κι αν ευχα­ρι­στεί την Τουρκία για στήριξη και βοήθεια, δεν είναι ακόμα δια­τε­θει­μένο να εγκα­τα­λεί­ψει διε­θνείς συμ­βά­σεις των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Όπως είναι η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας.

Οπως ανα­φέ­ρει η εφη­με­ρίδα “Φιλε­λεύ­θε­ρος” της Κύπρου, η Γενική Συνέ­λευση των Ηνω­μέ­νων Εθνών εντός Δεκεμ­βρίου υιο­θε­τεί κάθε χρόνο Απόφαση για τους Ωκε­α­νούς και το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Μια τυπική δια­δι­κα­σία που περνά χωρίς να χρειά­ζε­ται ψηφο­φο­ρία. Αυτό γινόταν όλα τα προη­γού­μενα χρόνια. Στην τελευ­ταία σύνοδο του 2020 η Τουρκία (η οποία να σημειώ­σουμε προ­ε­δρεύει φέτος της Γενικής Συνέ­λευ­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών) απο­φά­σισε να ζητήσει όπως διε­ξα­χθεί ψηφο­φο­ρία ανάμεσα στα κράτη μέλη του διε­θνούς οργα­νι­σμού.

Σίγουρα πίσω από την απόφαση για να ζητηθεί η ψηφο­φο­ρία δεν βρι­σκό­ταν η κατα­γραφή της αντί­θε­σης της Τουρ­κίας στο Δίκαιο της Θάλασ­σας, αφού αυτό θα μπο­ρούσε να το κάνει και χωρίς ψηφο­φο­ρία. Ενδε­χο­μέ­νως να ήλπιζε ότι μέσα από αυτή τη δια­δι­κα­σία θα την ακο­λου­θού­σαν κι άλλες χώρες, κάτι που θα της επέ­τρεπε να στήσει ένα νέο αφήγημα περί αμφι­σβή­τη­σης της συγκε­κρι­μέ­νης Σύμ­βα­σης. Αφήγημα το οποίο θα χρη­σι­μο­ποιούσε ως όπλο στην προ­ώ­θηση των σχεδίων της στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο σε βάρος της Κύπρου και της Ελλάδας. Στην ψηφο­φο­ρία που διε­ξή­χθη εντός Δεκεμ­βρίου στα Ηνωμένα Έθνη την εν λόγω έκθεση της Γενικής Συνέ­λευ­σης υπερ­ψή­φι­σαν 152 χώρες, 1 χώρα ενα­ντίον, η Τουρκία και τέσ­σε­ρις αποχές από Κολομ­βία, Μαδα­γα­σκάρη, Νιγηρία και Βενε­ζου­έλα.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται και σε σχετική ανα­κοί­νωση στην ιστο­σε­λίδα της Γενικής Συνέ­λευ­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών: “Μέσα από το 56σέλιδο κείμενο η Σύνοδος επα­να­βε­βαί­ωσε τον ενο­ποι­η­τικό χαρα­κτήρα της Σύμ­βα­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας και τη ζωτική σημασία που έχει στη δια­τή­ρηση της ακε­ραιό­τητά της. Καλεί όλα τα κράτη που δεν το έχουν πράξει να κατα­στούν συμ­βαλ­λό­μενα μέρη στη Σύμβαση και το Τμήμα ΧΙ της Συμ­φω­νίας που καθιέ­ρωση τη Διεθνή Αρχή Βυθού και προ­σέ­φερε ένα καθε­στώς για τα ορυκτά που βρί­σκο­νται εκτός των χωρικών υδάτων ενός κράτους ή την Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη. Παράλ­ληλα καλεί εκείνα τα κράτη που δεν το έχουν πράξει όπως συμ­βλη­θούν με τη Συμ­φω­νία για την Εφαρ­μογή των Προ­νοιών της Σύμ­βα­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας της 10ης Δεκεμ­βρίου 1982”.

Περαι­τέρω “καλεί όλα τα κράτη όπως εναρ­μο­νί­σουν την εθνικής τους νομο­θε­σία με τις πρό­νοιες της Σύμ­βα­σης και, αν δεν το έχουν ήδη πράξει, να κατα­θέ­σουν προς τον Γενικό Γραμ­μα­τέα τους πίνακες ή τις λίστες των γεω­γρα­φι­κών συντε­ταγ­μέ­νων όπως καθο­ρί­ζο­νται από τη Σύμβαση”.

Το ψήφισμα της από­φα­σης της Γενικής Συνέ­λευ­σης καλεί τα κράτη μέλη του διε­θνούς οργα­νι­σμού όπως επι­λύ­ουν ειρη­νικά τις όποιες δια­φο­ρές έχουν σε σχέση με την εφαρ­μογή της Σύμ­βα­σης και να εργά­ζο­νται προς την κατεύ­θυνση της δια­τή­ρη­σης συν­θή­κων ασφά­λειας εντός των θαλασ­σών.

Η τουρ­κική αντί­δραση

Ο εκπρό­σω­πος της Τουρ­κίας, στην παρέμ­βασή του προς εξήγηση της θέσης του ( προ­βαί­νο­ντας σε δικαιο­λό­γηση ψήφου) ανέφερε ότι η αντι­προ­σω­πεία του αισθάν­θηκε υπο­χρέ­ωση να ζητήσει ψήφο για το “L.39” λόγω της ανα­φο­ράς του στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Η Τουρκία, ανέφερε ο Τούρκος αντι­πρό­σω­πος, δεν είναι μέρος του εν λόγω μηχα­νι­σμού και δια­φω­νεί με την άποψη ότι η Σύμβαση έχει οικου­με­νικό χαρα­κτήρα. Σύμφωνα με την τουρ­κική θέση, η Σύμβαση δεν είναι το μόνο νομικό πλαίσιο που καθο­ρί­ζει τον έλεγχο επί των ωκεανών και των θαλασ­σών.

Σίγουρα η Τουρκία δεν ζήτησε την ψηφο­φο­ρία προ­κει­μέ­νου να εξη­γή­σει τη θέση της, όπως ήταν το επι­χεί­ρημα του Τούρκου αντι­προ­σώ­που στη Γενική Συνέ­λευση των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Προ­φα­νώς επε­δί­ωκε να κερ­δί­σει κάτι περισ­σό­τερο μέσα από την συγκε­κρι­μένη ψηφο­φο­ρία. Αλλά φαί­νε­ται πως ούτε και οι χώρες με τις οποίες συμπο­ρεύ­ε­ται και συνερ­γά­ζε­ται τον τελευ­ταίο ένα χρόνο δεν την ακο­λού­θη­σαν στην προ­σπά­θεια αμφι­σβή­τη­σης της Σύμ­βα­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών. Γιατί εάν το επι­τύγ­χανε έστω και μερικώς σίγουρα η τουρ­κική διπλω­μα­τία θα είχε τρόπους να το πλα­σά­ρει διεθνώς.

Η απά­ντηση της Κύπρου

Η θέση που εξέ­φρασε η Τουρκία ενώπιον της Γενικής Συνέ­λευ­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών έλαβε και σχετική απά­ντηση από πλευράς Κύπρου. Ο εκπρό­σω­πος της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας που έλαβε το λόγο, σύμφωνα με τη σχετική ανα­κοί­νωση του ΟΗΕ, ανέφερε πως η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας κωδι­κο­ποιεί το εθιμικό διεθνές δίκαιο και οι πρό­νοιες τους είναι δεσμευ­τι­κές για όλα τα κράτη. Υπέ­δειξε πως εάν η Τουρκία έχει πρό­βλημα με την εφαρ­μογή του δικαίου της θάλασ­σας, υπάρ­χουν πάντοτε τρόποι επί­λυ­σης τους και σ’ αυτούς περι­λαμ­βά­νε­ται και το Διεθνές Δικα­στή­ριο.

Και από το βήμα της Γενικής Συνέ­λευ­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών η Κυπριακή Δημο­κρα­τία κάλεσε εκ νέου την Τουρκία να απευ­θυν­θούν στο Διεθνές Δικα­στή­ριο που εδρεύει στη Χάγη προ­κει­μέ­νου να επι­λύ­σουν τις όποιες δια­φω­νίες έχουν επί του συγκε­κρι­μέ­νου θέματος.

Για την Κύπρο το περιε­χό­μενο της εν λόγω από­φα­σης θεω­ρεί­ται ιδιαί­τερα σημα­ντικό πέραν από την επα­νά­ληψη της οικου­με­νι­κό­τη­τας της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Κρί­νε­ται σημα­ντικό και σ’ ότι αφορά την έκκληση που απευ­θύ­νει προς τα κράτη μέλη του διε­θνούς οργα­νι­σμού να προ­χω­ρή­σουν και να συμ­βλη­θούν με τη Σύμβαση υιο­θε­τώ­ντας όλες τις πρό­νοιες της. Επίσης σημα­ντικό, για την περί­πτωση της Κύπρου, η έκκληση για ειρη­νική επίλυση των όποιων δια­φο­ρών υπάρ­χουν σε σχέση με της θαλάσ­σιες περιο­χές.

Μηνύ­ματα που στην περί­πτωση της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου έχουν ένα συγκε­κρι­μένο απο­δέ­κτη που είναι η Άγκυρα, αφού η Τουρκία είναι η μόνη χώρα που όχι απλώς αρνεί­ται να δεχθεί τις πρό­νοιες της εν λόγω Σύμ­βα­σης αλλά με επι­χει­ρεί με συγκε­κρι­μέ­νες ενέρ­γειες να την αμφι­σβη­τή­σει. Ενώ η απόφαση δείχνει μια συγκε­κρι­μένη κατεύ­θυνση ως προς την ύπαρξη δια­φο­ρών που δεν είναι άλλη από την ειρη­νική επίλυσή τους, είτε μέσω απευ­θείας δια­λό­γου είτε με προ­σφυγή στα αρμόδια διεθνή.

Το ψήφισμα που υιο­θέ­τησε η Γενική Συνέ­λευση των Ηνω­μέ­νων Εθνών:

1. Επα­να­βε­βαιώ­νει τον ενιαίο χαρα­κτήρα της Σύμ­βα­σης και τη κρίσιμη σημασία που έχει η δια­τή­ρηση της ακε­ραιό­τητά της.

2. Καλεί όλα τα κράτη που δεν το έχουν πράξει, προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί πλήρως ο στόχος της οικου­με­νι­κής συμ­με­το­χής, να συμ­βλη­θούν με τη Σύμβαση.

3. Καλεί τα κράτη που δεν το έχουν πράξει, προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί οικου­με­νική συμ­με­τοχή, να κατα­στούν μέρος της Συμ­φω­νίας για την Εφαρ­μογή των Προ­νοιών της Σύμ­βα­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας της 10ης Δεκεμ­βρίου 1982.

4. Καλεί τα κράτη να εναρ­μο­νί­σουν την εθνική τους νομο­θε­σία με τις πρό­νοιες της Σύμ­βα­σης… ώστε να δια­σφα­λί­σουν ότι οι όποιες απο­φά­σεις και συμ­φω­νίες τους δεν είναι αντί­θε­τες με τη Σύμβαση.

Θα πρέπει να σημειω­θεί ότι το ψήφισμα ανα­γνω­ρί­ζει τη σημασία που έχει να βοη­θη­θούν ανα­πτυσ­σό­με­νες και λιγό­τερο ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων μικρών νήσων προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σουν σε εφαρ­μογή της Σύμ­βα­σης των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας.

Δεσμευ­τική για όλα τα κράτη δηλώνει ο ΟΗΕ

Ευρω­παϊκή Ένωση και κράτη μέλη είχαν κοινή θέση ως προς την υιο­θέ­τηση του ψηφί­σμα­τος για τους Ωκε­α­νούς και το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Η Τουρκία δέχθηκε, στην προ­κει­μένη περί­πτωση, κι ένα δεύτερο ράπισμα από τον ευρω­παϊκό χώρο αφού με την κοινή ευρω­παϊκή θέση συμπο­ρεύ­θη­καν χώρες με τις οποίες η Άγκυρα έχει αδελ­φι­κές σχέσεις.

Όπως ανέφερε ο εκπρό­σω­πος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης με την κοινή δήλωση της ΕΕ και των κρατών μελών της συντά­χτη­καν οι υπο­ψή­φιες χώρες Βόρεια Μακε­δο­νία, Μαυ­ρο­βού­νιο, Σερβία, Αλβανία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη, καθώς επίσης και οι Ουκρα­νία, Μολ­δα­βία και Γεωργία.

Η θέση της ΕΕ και των κρατών μελών της όπως κατα­γρά­φηκε στην τελευ­ταία απόφαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών περι­λαμ­βά­νει τα εξής:

– Η UNCLOS ορθώς χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ως το Σύνταγμα των Ωκεανών, η πρό­νοιες της οποίας αντι­κα­το­πτρί­ζουν το διεθνές δίκαιο και ως εκ τούτου δεσμεύει όλα τα κράτη ανε­ξαρ­τή­τως εάν έχουν ή όχι εντα­χθεί στη Σύμβαση. Με την εφαρ­μογή ενός νομικού πλαι­σίου για τις θάλασ­σες και τους ωκε­α­νούς, η Σύμβαση συμ­βάλ­λει στην αειφόρο ανά­πτυξη καθώς και στην ειρήνη, ασφά­λεια, συνερ­γα­σία και τις φιλικές σχέσεις ανάμεσα στα κράτη.

– Για το σκοπό αυτό είναι επά­να­γκες να υπάρχει σεβα­σμός στις ελευ­θε­ρίες που απο­λαμ­βά­νο­νται κάτω από τη Σύμβαση από όλα τα κράτη, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και περί­κλει­στων από ξηρά. Να υπάρχει επίσης σεβα­σμός στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα των παρά­κτιων κρατών επί των θαλάσ­σιων ζωνών τους, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και εκείνων που δημιουρ­γού­νται από νησιά.

– Όλα τα μέλη της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας θα πρέπει να δεσμεύ­ο­νται από τις βασικές αρχές και κανόνες του δικαίου της θάλασ­σας και θα πρέπει να απέχουν από τις όποιες ενέρ­γειες οι οποίες υπο­σκά­πτουν την περι­φε­ρειακή στα­θε­ρό­τητα.

Πηγή: philenews.com