Απεβίωσε ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν

Ο γάλλος πρώην πρό­ε­δρος Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, φλο­γε­ρός υπο­στη­ρι­κτής της ευρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης, που κυβέρ­νησε τη Γαλλία από το 1974 ως το 1981 προ­ω­θώ­ντας εκσυγ­χρο­νι­στι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, πέθανε χθες Τετάρτη το βράδυ εξαι­τίας της COVID-19, ανα­κοί­νωσε η οικο­γέ­νειά του.

Κατά τη διάρ­κεια της θητείας του ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, πολι­τι­κός του κέντρου, επι­δί­ωξε τον εκσυγ­χρο­νι­σμό της χώρας του, προ­ω­θώ­ντας σημα­ντι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, όπως η απο­ποι­νι­κο­ποί­ηση της άμβλω­σης με σχέδιο νόμου που καταρ­τί­στηκε από την υπουργό Υγείας της κυβέρ­νη­σής του Σιμόν Βέιλ, ή η μείωση του ορίου της ενη­λι­κί­ω­σης — και κατά συνέ­πεια η από­κτηση δικαιώ­μα­τος ψήφου για τους ενδια­φε­ρό­με­νους — στα 18 έτη. Ήταν ο πρώτος πρό­ε­δρος της 5ης Γαλ­λι­κής Δημο­κρα­τίας που δεν ανήκε στον πολι­τικό χώρο των γκο­λι­κών, έπειτα από τον ίδιο τον στρα­τηγό Σαρλ ντε Γκολ και τον πολι­τικό του κλη­ρο­νόμο Ζορζ Πομπι­ντού.

Παθια­σμέ­νος υπο­στη­ρι­κτής της ιδέας της ενω­μέ­νης Ευρώπης, συνερ­γά­στηκε με τον «προ­σω­πικό του φίλο» Χέλμουτ Σμιτ για να ανε­βά­σει στροφές η γαλ­λο­γερ­μα­νική μηχανή, ενώ τη δεκα­ε­τία του 2000 έγινε πρό­ε­δρος της Συνέ­λευ­σης για το Μέλλον της Ευρώπης, που επι­φορ­τί­στηκε με την κατάρ­τιση ευρω­παϊ­κού Συντάγ­μα­τος, το οποίο απορ­ρί­φθηκε από τους πολίτες. Ήταν εξάλλου ο πατέρας αυτής που έγινε η G7, της συνερ­γα­σίας των βιο­μη­χα­νικά ανε­πτυγ­μέ­νων χωρών.

Ο νυν πρό­ε­δρος της Γαλλίας Εμα­νουέλ Μακρόν απέτισε φόρο τιμής στον προ­κά­τοχό του, ο οποίος στην επτα­ε­τία του «μετα­μόρ­φωσε τη Γαλλία». «Οι κατευ­θύν­σεις που έδωσε στη Γαλλία οδηγούν ακόμη τα βήματά μας», τόνισε, εξαί­ρο­ντας έναν «πολι­τικό άνδρα της προόδου και της ελευ­θε­ρίας» ο θάνατος του οποίου βυθίζει «στο πένθος το γαλλικό έθνος».

Οι πρώην πρό­ε­δροι Νικολά Σαρκοζί και Φραν­σουά Ολάντ επίσης εξήραν τον εκλι­πό­ντα προ­κά­τοχό τους. Για έναν πολι­τικό ο οποίος «όλη του τη ζωή εργά­στηκε για την ενί­σχυση των δεσμών μεταξύ των ευρω­παϊ­κών εθνών, επι­δί­ωξε και κατά­φερε να εκσυγ­χρο­νί­σει την πολι­τική ζωή και αφιέ­ρωσε την μεγάλη ευφυΐα του στην ανάλυση των πιο περί­πλο­κων διεθνών προ­βλη­μά­των» έκανε λόγο ο Σαρκοζί. Η Γαλλία έχασε «έναν πολι­τικό ηγέτη που είχε κάνει την επιλογή του ανοίγ­μα­τος στον κόσμο», έκρινε από την πλευρά του ο Ολάντ.

«Η ιστορία δεν έχει ακόμη απο­νεί­μει δικαιο­σύνη σε αυτόν τον παρε­ξη­γη­μένο πρόεδρο», σχο­λιά­ζει στο σημε­ρινό της φύλλο η εφη­με­ρίδα Le Parisien. «Λιγάκι ξεχα­σμέ­νος» από τους Γάλλους, προ­σθέ­τει, ο VGE ήταν «ο αρχι­τέ­κτο­νας του εκσυγ­χρο­νι­σμού της χώρας που δεν του πιστώ­θηκε ποτέ», εκτί­μησε η σύνταξη της εφη­με­ρί­δας.

Δια­πρε­πής οικο­νο­μο­λό­γος και συγ­γρα­φέας πολλών βιβλίων, ο Ντ’ Εστέν ήταν από το 2003 μέλος της Γαλ­λι­κής Ακα­δη­μίας.

«Προ­σω­πι­κός φίλος» του Κων­στα­ντί­νου Καρα­μανλή — του διέθεσε το προ­ε­δρικό αερο­σκά­φος του για να επι­στρέ­ψει στην Ελλάδα το 1974 — ο Ντ’ Εστέν δήλωνε το 2019 σε συνέ­ντευξή του στην εφη­με­ρίδα Καθη­με­ρινή ότι χάρη σε εκείνον «η Ελλάδα μπόρεσε να βρει τον δρόμο προς τη δημο­κρα­τία και να γίνει, το 1981, μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης».

Ο VGE εξελέγη πρό­ε­δρος επι­κρα­τώ­ντας του Φραν­σουά Μιτεράν, σε μια Γαλλία που εντα­φί­αζε τριάντα χρόνια οικο­νο­μι­κής ακμής και προ­σπα­θούσε ακόμα να χωνέψει τον Μάη του ’68.

Το πρώτο διά­στημα μετά την επι­κρά­τησή του, έπνευσε άνεμος ελευ­θε­ρίας στη Γαλλία, έπειτα από τα χρόνια του Ντε Γκολ και του Πομπι­ντού, με πρω­το­βου­λίες ενός πολι­τι­κού που μετα­μόρ­φωσε την πολι­τική επι­κοι­νω­νία στη χώρα του.

Ο Ντ’ Εστέν, καθαρό προϊόν της γαλ­λι­κής ελίτ, έγινε για πρώτη φορά μέλος της κυβέρ­νη­σης το 1959· ήταν υπουρ­γός Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών τις δεκα­ε­τίες του 1960 και του 1970. Δήμαρ­χος της Σαμα­λιέρ, του πολι­τι­κού οχυρού του στην Ωβέρνη, επι­σκί­ασε τον Ζακ-Σαμπάν Ντελμάς για να μετα­τρα­πεί σε αδια­φι­λο­νί­κητο ηγέτη της γαλ­λι­κής δεξιάς ως την εκλο­γική του νίκη το 1974.

Έπειτα όμως από την πολλά υπο­σχό­μενη αρχή της προ­ε­δρίας του, ο Ντ’ Εστέν θα βρι­σκό­ταν αντι­μέ­τω­πος με την πρώτη του κρίση το 1976, όταν ο πρω­θυ­πουρ­γός του, ο γκο­λι­κός μετέ­πειτα πρό­ε­δρος Ζακ Σιράκ, παραι­τή­θηκε.

Η επι­βρά­δυνση της γαλ­λι­κής οικο­νο­μίας μετά την πετρε­λαϊκή κρίση, τα σκάν­δαλα — η ύποπτη αυτο­κτο­νία του υπουρ­γού του Ρομπέρ Μπουλάν, τα δια­μά­ντια που του πρό­σφερε ο ηγέτης της Κεντρο­α­φρι­κα­νι­κής Δημο­κρα­τίας Ζαν-Μπεντέλ Μποκασά — και η στροφή του σε πιο συντη­ρη­τι­κές πολι­τι­κές θέσεις και στη λιτό­τητα έπληξαν τη δημο­τι­κό­τητά του.

Τη 10η Μαΐου 1981, δεν κατά­φερε να επα­νε­κλε­γεί, ηττή­θηκε με διαφορά ενός εκα­τομ­μυ­ρίου ψήφων από τον Φραν­σουά Μιτεράν, ο οποίος θα γινόταν ο πρώτος αρι­στε­ρός πρό­ε­δρος της 5ης γαλ­λι­κής Δημο­κρα­τίας, που εγκα­θι­δρύ­θηκε το 1958. «Δεν είχα φαντα­στεί ποτέ την ήττα», θα παρα­δε­χό­ταν αργό­τερα.

Έπειτα από μια απο­χώ­ρηση που χαρά­χτηκε στη μνήμη πολλών για την άδεια καρέκλα που απέ­μεινε στο πλάνο μετά το τελευ­ταίο του προ­ε­δρικό διάγ­γελμα, ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν πέρασε βαθιά κατά­θλιψη. Αυτό που θυμόταν περισ­σό­τερο, θα έγραφε το 2006, δεν ήταν «η ταπεί­νωση», αλλά κάτι πολύ πιο οδυνηρό: «η από­γνωση του να αφήνεις το έργο σου ανο­λο­κλή­ρωτο».

Στα­διακά το δεύτερο μισό της δεκα­ε­τίας του 1990 ο πρώην πρό­ε­δρος και οι πολι­τι­κές του χάνο­νταν από το πολι­τικό τοπίο.

Ο πρώην αρχηγός του κράτους, ευρω­βου­λευ­τής από το 1989 ως το 1993, πεπει­σμέ­νος ευρω­παίος, θα επι­δί­ωκε μολα­ταύτα να επι­τύ­χει έναν τελευ­ταίο μεγα­λε­πή­βολο στόχο, να εκλεγεί πρό­ε­δρος της Ευρώπης, κάτι που δεν κατά­φερε μετά την απόρ­ριψη του ευρω­συ­ντάγ­μα­τος.

Πηγή: ΑΠΕ, AFP