Η Σύναξη των Προκαθημένων στην Κωνσταντινούπολη – Αποκλειστική συνέντευξη του αντιπροέδρου του ΤΕΕΣ Ν. Μπαλασώφ

Γράφει η Πέγκυ Ντόκου

Στις αρχές Μαρτίου (6-9) πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε η Σύναξη των Προ­κα­θη­μέ­νων των Αγιω­τά­των Αυτο­κε­φά­λων Ορθο­δό­ξων Εκκλη­σιών στην Κων­στα­ντι­νού­πολη με πρω­το­βου­λία του Οικου­με­νι­κού Πατριάρ­χου κ. Βαρ­θο­λο­μαίου.

Πρό­κει­ται για ένα κορυ­φαίο γεγονός, ίσως το σημα­ντι­κό­τερο των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών, από την έναρξη το 1992 το οποίο δυστυ­χώς αγνο­ή­θηκε σχεδόν παντε­λώς από την ειδη­σε­ο­γρα­φική επι­και­ρό­τητα των ελλη­νι­κών ΜΜΕ.

Όπως έγινε γνωστό, η Σύναξη δεν ξεκί­νησε με τους καλύ­τε­ρους… οιωνούς αφού σημειώ­θη­καν αρκετές αντι­πα­ρα­θέ­σεις αλλά και ‘απουσίες’.

Σημειώ­νουμε την στάση του Πατριαρ­χείου Αντιο­χείας, το ζήτημα της δικαιο­δο­σίας στο Κατάρ, το ζήτημα της Τσεχίας, τη Μητρό­πολη Μπου­έ­νος Άιρες αλλά και την τελική στάση της Εκκλη­σίας της Ρωσίας που τελικά στάθηκε στο ύψος των περι­στά­σεων και ‘έβαλε νερό στο κρασί της’ για την ενότητα της Ορθο­δο­ξίας.

Παρά τις όποιες δια­φο­ρές ωστόσο, που σημειώ­θη­καν σε μια σειρά από σημα­ντικά ζητή­ματα και οι οποίες φάνηκε αρχικά ότι θα δημιουρ­γή­σουν προ­βλή­ματα, οι Προ­κα­θή­με­νοι εμφα­νί­σθη­καν απρό­θυ­μοι να συγκρου­στούν αφού κατά­λα­βαν ότι τα περι­θώ­ρια για συγκρού­σεις στε­νεύ­ουν.

Τόσο το Φανάρι όσο και οι Προ­κα­θή­με­νοι από τις άλλες Εκκλη­σίες, συμ­φώ­νη­σαν στην πλήρη ομο­φω­νία στις απο­φά­σεις που θα ληφθούν. Η απόφαση να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το 2016 η Σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθο­δό­ξου Εκκλη­σίας (στον Ιερό Ναό Αγίας Ειρήνης στην Πόλη) δίνει μια νέα ώθηση στις εξε­λί­ξεις.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης κ. Βαρ­θο­λο­μαίος εργά­στηκε εντα­τικά για την Σύγκληση και σε δήλωση του τόνισε ότι η Μεγάλη Σύνοδος «θα απο­τε­λέ­σει γεγονός αληθώς πολυ­σή­μα­ντον και ιστο­ρι­κόν, το οποίον θα κατα­δείξη απτώς την ενότητα του παναρ­μο­νίου θεσμού της ενιαίας Ορθο­δο­ξίας».

Θυμί­ζουμε ότι όλα ξεκί­νη­σαν το 1961 από την Πανορ­θό­δοξη Διά­σκεψη που έγινε στη Ρόδο.

Δεν είναι τυχαίο που έναν μόλις μήνα πριν από την Σύναξη στην Κων­στα­ντι­νού­πολη, ο αρχι­γραμ­μα­τέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου κ. Βαρ­θο­λο­μαίος Σαμαράς επι­σκέ­φτηκε την Ρόδο εξε­τά­ζο­ντας ενδε­χό­μενα να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στο νησί μία από τις προ­συ­νε­δρια­κές συν­δια­σκέ­ψεις ενόψει της Σύγκλη­σης της Συνόδου το 2016 και είχε κάνει γνωστό στους Μητρο­πο­λί­τες της Δωδε­κα­νή­σου ότι η θέση του Πατριάρχη στο ζήτημα ήταν ξεκά­θαρη και δεν χωρούσε καμία αναβολή.

Από την πλευρά τους, οι Μητρο­πο­λί­τες και μάλιστα οι δύο Συνο­δι­κοί που παίζουν τον κυριό­τερο ρόλο στα εκκλη­σια­στικά δρώμενα της περιο­χής (ο Ρόδου κ. Κύριλ­λος και ο Κώου-Νισύρου κ. Ναθα­ναήλ) φέρο­νται να παρα­κο­λου­θούν τις εξε­λί­ξεις με ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον, μιας και η Δωδε­κά­νη­σος θα τεθεί -εκτός απροότου- στο προ­σκή­νιο για ακόμη μια φορά.

Η Ρωσική Εκκλη­σία

Εντύ­πωση προ­κά­λεσε η στάση της Ρωσικής Εκκλη­σίας, η οποία φάνηκε εν τέλει περισ­σό­τερο διαλ­λα­κτική αυτή τη φορά, ενδε­χο­μέ­νως επειδή θέλησε να απο­φύ­γει οποια­δή­ποτε ρήξη στην Πόλη, η οποία ίσως δεν οδη­γούσε πουθενά και θα ήταν άκαιρη. Επέλεξε λοιπόν την διπλω­μα­τική οδό, έκανε ένα πρώτο βήμα προ­σέγ­γι­σης και με την αμοι­βαία υπο­χώ­ρηση και του Φανα­ρίου, άνοιξε ο δρόμος για την Σύγκληση του Συνόδου αλλά και συμ­φω­νία σε διάφορα θέματα.

Όπως ανέφερε μεταξύ άλλων στην τοπο­θέ­τησή του ο Πατριάρ­χης Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Κύριλ­λος:

«Ἱεράρ­χες τῆς Ρωσ­σι­κῆς Ἐκκλη­σίας θεωροῦν ὅτι ἡ προ­πα­ρα­σκευή τῆς Πανορ­θο­δό­ξου Συνόδου πρέπει να προ­βλέ­πει τὴν εὐρεία συζή­τη­σιν τῶν ὑπὸ προ­ε­τοι­μα­σία ἀπο­φά­σεων και να δια­κρί­νε­ται διά τὴν ἱδιαι­τέρα φρο­ντίδα τῆς δια­φυ­λά­ξεως τῆς καθα­ρό­τη­τος τῆς Ὀρθο­δό­ξου διδα­σκα­λίας.
Ἡ Πανορ­θό­δο­ξος Σύνοδος πρέπει να γίνει τόπος, ὅπου τὸ Ἅγιον Πνεύμα θα ἔχει τὴν παρου­σίαν τοῦ ἐν ὁμο­φρο­σύνῃ τῶν Ἐκκλη­σιών καὶ ὅπου θα άπο­κλεί­ε­ται ἡ τυραν­νική ὑποταγή τῆς μειο­ψη­φίας εἰς την βού­λη­σιν τῆς πλειο­ψη­φίας» όπως είπε.
Διευ­κρι­νί­ζο­ντας την ουσία της θέσεως ο Αγιώ­τα­τος Πατριάρ­χης Κύριλ­λος υπεν­θύ­μισε ότι «ὁ δι΄ὀμο­φω­νίας τρόπος λήψεως ἀπο­φά­σεων ἕως προ­σφά­τως ἐφαρ­μό­ζετο ἐπι­τυ­χώς εἰς την πορείαν προ­πα­ρα­σκευῆς τῆς Συνόδου, ἀρξα­μένη ὑπὸ τῆς ἑν Ρόδῳ Δια­σκέ­ψεως τοῦ ἔτους 1961, ὅτε τῇ πρω­το­βου­λίᾳ τοῦ Πατριαρ­χείου Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως ὡς βάσις διά την λήψιν ἀπο­φά­σεων ἐτέθῃ ἡ ἑν λόγῳ ἀρχή».

Σε άλλο σημείο ανα­φέ­ρε­ται και στον πρώτο εκ των Προ­κα­θη­μέ­νων, λέγο­ντας: «Επι­πλέον η Ορθό­δοξη Εκκλη­σία της Ρωσίας τονίζει την ανάγκη το Προ­ε­δρείο της Πανορ­θο­δό­ξου Συνόδου να απαρ­τί­ζε­ται από τους Προ­κα­θη­μέ­νους των κατά τόπους Ορθο­δό­ξων Εκκλη­σιών με επι­κε­φα­λής τον πρώτον εξ αυτών Πανα­γιώ­τατο Πατριάρχη Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως».

Από την πλευρά του, ο Μητρο­πο­λί­της Βολο­κο­λάμσκ Ιλα­ρί­ω­νας, σε πρό­σφατη συνέ­ντευξή του στην εφη­με­ρίδα National Catholic Register, επι­ση­μαί­νει μεταξύ άλλων:

«Η σημασία της Πανορ­θο­δό­ξου Συνόδου είναι ότι μετά την εποχή των Οικου­με­νι­κών Συνόδων θα είναι η πρώτη Σύνοδος, όπου θα εκπρο­σω­πη­θούν όλες οι κοινώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νες σήμερα Ορθό­δο­ξες Εκκλη­σίες. Τους δώδεκα αιώνες που μεσο­λά­βη­σαν συγκα­λού­ντο διά­φο­ρες Σύνοδοι με συμ­με­τοχή εκπρο­σώ­πων δια­φό­ρων Εκκλη­σιών, αλλά η εν λόγω θα είναι η πρώτη πανορ­θό­δοξη Σύνοδος της ως άνω περιό­δου. Η παρούσα Σύνοδος τυγ­χά­νει καρπός εργα­σιών μιας και πλέον πεντη­κο­ντα­ε­τίας».

«Είναι επι­θυ­μη­τοί για όλες τις κατά τόπους Εκκλη­σίες οι συνο­δι­κοί μηχα­νι­σμοί στο Πανορ­θό­δοξο επίπεδο. Αυτούς είχαν ως κίνητρο προς συμ­με­τοχή τους στην προ­πα­ρα­σκευή της Συνόδου οι κατά τόπους Εκκλη­σίες, η οποία άρχισε το 1961 από την Πανορ­θό­δοξη Διά­σκεψη στη Ρόδο. Τώρα ολο­κλη­ρώ­νε­ται αυτή η μακρο­χρό­νια προ­πα­ρα­σκευα­στική εργασία, γι΄αυτό η σύγκληση της Συνόδου προ­γραμ­μα­τί­σθηκε για το 2016 εκτός απρο­ό­πτου».

Ο Πρω­θιε­ρέας Νικό­λαος Μπα­λα­σώφ

Με αφορμή τις εξε­λί­ξεις σε κορυ­φαίο πλέον επίπεδο, ζητή­σαμε από τον Αντι­πρό­ε­δρο του Τμή­μα­τος Εξω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων του Πατριαρ­χείου Μόσχας –Πρω­θιε­ρέα Νικόλαο Μπα­λα­σώφ να σχο­λιά­σει τα απο­τε­λέ­σματα της Σύναξης.

Πρό­κει­ται όχι μόνον για έναν κορυ­φαίο ιεράρχη, αλλά έναν από τους ισχυ­ρούς άνδρες της Ρωσικής Ορθό­δο­ξης Εκκλη­σίας & διπλω­μα­τίας, ‘δεξί’ χέρι του Πατριάρχη Μόσχας & Πασών των Ρωσιών κ. Κυρίλ­λου και στενό συνερ­γάτη του επίσης ισχυρού άνδρα της Εκκλη­σίας και Διπλω­μα­τίας, Μητρο­πο­λίτη Βολο­κο­λάμσκ Ιλα­ρί­ωνα Αλφέ­γιεφ–επι­κε­φα­λής του Τμή­μα­τος Εξω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων του Πατριαρ­χείου Μόσχας.

Σημειώ­νουμε ότι ο π.Νικό­λαος Μπα­λα­σώφ είχε βρεθεί στην Ρόδο πριν από μερικά χρόνια στο πλαίσιο του διορ­θό­δο­ξου δια­λό­γου ενώ αυτή είναι από τις πλέον ‘σπάνιες’ συνε­ντεύ­ξεις που δίνει σε ελλη­νικό μέσο ενη­μέ­ρω­σης.

Στη απο­κλει­στική συνέ­ντευξη την οποία παρα­χώ­ρησε στην εφη­με­ρίδα ‘Δημο­κρα­τική της Ρόδου’ εξηγεί τις θέσεις της Ρωσικής Ορθό­δο­ξης Εκκλη­σίας στην πρό­σφατη Σύναξη των Προ­κα­θη­μέ­νων αλλά και τι περι­μέ­νει ενόψει της σύγκλι­σης της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθο­δό­ξου Εκκλη­σίας το 2016.

(Η συνέ­ντευξη μετα­φρά­στηκε από την ρωσική γλώσσα)