Εμβόλια Covid: Απαντήσεις στα 8 πιο συχνά ερωτήματα

Μέσα στο σκο­τεινό σκηνικό του δεύ­τε­ρου κύματος της παν­δη­μίας τα απο­τε­λέ­σματα από δύο μεγάλες κλι­νι­κές δοκιμές εμβο­λίων ήρθαν να λει­τουρ­γή­σουν ως φωτεινή αχτίδα αισιο­δο­ξίας. Η αρχή έγινε με το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech, το οποίο όπως ανα­κοι­νώ­θηκε είναι πάνω από 90% απο­τε­λε­σμα­τικό, για να ακο­λου­θή­σει χθες το εμβόλιο της Moderna, που έδειξε απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα 94,5% στην προ­στα­σία έναντι του νέου κορω­νοϊού. Οι ελπίδες συνο­δεύ­ο­νται ωστόσο και από κάποιες ανη­συ­χίες των πολιτών, που ζητούν απα­ντή­σεις σε κρίσιμα ερω­τή­ματα.

Πώς φτάσαμε στα εμβόλια Covid-19 σε μόλις 10 μήνες; 

Είναι γεγονός ότι για τα περισ­σό­τερα εμβόλια που έχουμε σήμερα στη διάθεση μας χρειά­στηκε να περά­σουν χρόνια ή ακόμη και δεκα­ε­τίες για να φτάσουν από το στάδιο της έρευνας στην αγορά. Ωστόσο αυτή τη φορά κυβερ­νή­σεις και διε­θνείς οργα­νι­σμοί έριξαν στή­ρι­ξαν με τερά­στια κεφά­λαια εται­ρείες και ερευ­νη­τι­κές ομάδες, ενώ ανα­πτύ­χθη­καν αρκετές πρω­το­βου­λίες διε­θνούς συνερ­γα­σίας. Η παν­δη­μία κινη­το­ποί­ησε την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα σε παγκό­σμιο επίπεδο, με απο­τέ­λε­σμα να αρχίσει ένας αγώνας σε υψηλές ταχύ­τη­τες.

Πώς λει­τουρ­γούν τα εμβόλια; 

Τα εμβόλια συνήθως μιμού­νται μέρος του ιού έναντι του οποίου μας προ­στα­τεύ­ουν, πυρο­δο­τώ­ντας αντί­δραση από το ανο­σο­ποι­η­τικό σύστημα. Τα εμβόλια των Pfizer/BioNTech και Moderna χρη­σι­μο­ποιούν και τα δύο μία νέα προ­σέγ­γιση, την οποία δεν έχουμε δει σε άλλο εγκε­κρι­μένο εμβόλιο στο παρελ­θόν. Χρη­σι­μο­ποιούν γενε­τικό κώδικα αντί μέρος του ιού αυτού καθε­αυ­τού με μία τεχνική, που ονο­μά­ζε­ται messenger RNA (mRNA). Η mRNA είναι μία γενε­τική συνταγή, η οποία κατευ­θύ­νει τα κύτταρα, προ­σφέ­ρει οδηγίες στον οργα­νι­σμό ώστε αυτός να παράγει ζωτικής σημα­σίας ιικές πρω­τε­ΐ­νες, οι οποίες μπορούν με τη σειρά τους να προ­κα­λέ­σουν ανοσο-απόκριση. Το γεγονός ότι δύο δια­φο­ρε­τι­κές εται­ρίες σε δύο ξεχω­ρι­στές, ανε­ξάρ­τη­τες μελέτες, παρή­γα­γαν παρό­μοια απο­τε­λέ­σματα, απο­τε­λεί μία ψήφο εμπι­στο­σύ­νης στην γενε­τική τεχνο­λο­γία τονί­ζουν ειδικοί.

Άλλες εται­ρείες ανα­πτύσ­σουν εμβόλια χρη­σι­μο­ποιώ­ντας δια­φο­ρε­τι­κές τεχνι­κές: Το εμβόλιο που ανα­πτύσ­σει η AstraZeneca με το Πανε­πι­στή­μιο της Οξφόρ­δης χρη­σι­μο­ποιεί έναν άλλο ιό, της οικο­γέ­νειας του αδε­νοϊού, που έχει τρο­πο­ποι­η­θεί κατά τρόπο ώστε να περιέ­χει το γονίδιο για την παρα­γωγή της πρω­τε­ΐ­νης SARS-CoV-2. Ο ιός αυτός δεν ανα­πα­ρά­γε­ται ούτε προ­κα­λεί ασθέ­νεια. Η παρ­δο­σιακή οδός προς ένα εμβόλιο είναι η χρήση απε­νερ­γο­ποι­η­μέ­νου ιού.

Τι παρε­νέρ­γειες έχουν; 

Προς το παρόν δεν έχουν κατα­γρα­φεί σοβαρές παρε­νέρ­γειες στις κλι­νι­κές δοκιμές των δύο εμβο­λίων, αν και περι­μέ­νουμε οι εται­ρείες προς τα τέλη του μήνα να δώσουν ανα­λυ­τικά στοι­χεία για την ασφά­λεια των εμβο­λίων. Κάποια συμ­πτώ­ματα όπως χαμηλός πυρετός ή ήπιος πόνος έχουν εκδη­λω­θεί, αλλά είναι συνη­θι­σμένα στους εμβο­λια­σμούς και δεν προ­κα­λούν ανη­συ­χία.

Απο­τρέ­πουν την μόλυνση; 

Δεν είναι ακόμη ξεκά­θαρο εάν τα εμβόλια θα απο­τρέ­πουν το να κολ­λή­σει κάποιος τον ιό ή θα απο­τρέ­πουν το να εκδη­λώ­σει συμ­πτώ­ματα ή του­λά­χι­στον το να νοσήσει βαριά σε περί­πτωση που κολ­λή­σει. Εάν εμπο­δί­ζουν την μόλυνση θα εμπο­δί­ζουν και την μετά­δοση από τον έναν άνθρωπο στον άλλο, κάτι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό.

Θα είναι απο­τε­λε­σμα­τικά σε παιδιά και ηλι­κω­μέ­νους;

Παιδιά άνω των 12 ετών και ηλι­κιω­μέ­νοι έως και 85 ετών έχουν συμπε­ρι­λη­φθεί σε κλι­νι­κές μελέτες. Ωστόσο προς το παρόν δεν έχουν δοθεί στη δημο­σιό­τητα ξεχω­ρι­στά απο­τε­λέ­σματα για κάθε ηλι­κιακή ομάδα. Η εμπει­ρία έχει δείξει ότι τα περισ­σό­τερα εμβόλια δεν λει­τουρ­γούν το ίδιο ικα­νο­ποι­η­τικά σε ηλι­κιω­μέ­νους όσο σε νεό­τε­ρους.

Πόσο θα διαρκεί η προ­στα­σία; 

Για να απα­ντή­σουμε με βεβαιό­τητα σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να γίνουν follow up έρευνες. Προς το παρόν καμία από τις εται­ρείες, που βρί­σκο­νται στο τελικό στάδιο κλι­νι­κών δοκιμών δεν έχει δώσει στοι­χεία για τη διάρ­κεια της προ­στα­σίας.

Πόσο σύντομα μπορώ να εμβο­λια­στώ; 

Τα πρώτα εμβόλια θα είναι στη διάθεσή μας στα τέλη του έτους ή στις αρχές του επό­με­νου. Ωστόσο δεν θα υπάρ­χουν αρκετές δόσεις για όλους. Οι περισ­σό­τε­ρες χώρες έχουν απο­φα­σί­σει ότι πρέπει να εμβο­λια­στούν οι επαγ­γελ­μα­τίες του χώρου της υγείας και να ακο­λου­θή­σουν οι ομάδες υψηλού κιν­δύ­νου (ηλι­κιω­μέ­νοι, άνθρω­ποι με υπο­κεί­μενα νοσή­ματα). Συνο­λικά η Ε.Ε. θα προ­μη­θευ­τεί 1,1 δισε­κα­τομ­μύ­ριο δόσεις εμβο­λίων για την Covid-19. Στην Ελλάδα αντί­στοι­χούν περί τα 25 εκα­τομ­μύ­ρια δόσεων. Ο εμβο­λια­σμός θα είναι δωρεάν και θα γίνεται σε 1.018 κέντρα ανά τη χώρα. Θα υπάρ­χουν επίσης και κινητά συνερ­γεία που θα εμβο­λιά­ζουν όσους δεν μπορούν να μετα­κι­νη­θούν.

Θα είναι υπο­χρε­ω­τικό ή μπορώ να επιλέξω να μην εμβο­λια­στώ; 

Η κυβέρ­νηση έχει ξεκα­θα­ρί­σει ότι στην Ελλάδα το εμβόλιο δεν θα είναι υπο­χρε­ω­τικό. Ωστόσο οι ειδικοί επι­ση­μαί­νουν πόσο σημα­ντικό είναι να θωρα­κι­στούμε απέ­να­ντι στον νέο κορω­νοϊό.

Με πλη­ρο­φο­ρίες από CNN, Guardian