Παιδεία : Tι αλλάζει σε Γυμνάσια, Λύκεια, ΑΕΙ – Ολες οι μεγάλες αλλαγές

Στις αρχές Νοεμ­βρίου ανα­μέ­νε­ται να κατα­τε­θεί στη δια­βού­λευση το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Παι­δείας για την επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση. Οι αλλαγές που επι­φέ­ρει η συγκε­κρι­μένη πρω­το­βου­λία της Νίκης Κερα­μέως δεν συνι­στούν απλώς ανα­βάθ­μιση της επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης, αλλά απο­κα­θι­στούν τον χαμένο κρίκο στα οκτώ επίπεδα προ­σό­ντων, τα οποία είναι κοινώς απο­δε­κτά σε όλον τον προηγ­μένο κόσμο.

Για να γίνει κατα­νοητό το μέγεθος του προσ­δο­κώ­με­νου απο­τε­λέ­σμα­τος αρκεί ένα μόνο στοι­χείο: Στην Ελλάδα μόνο το 28% των μαθητών επι­λέ­γουν να φοι­τή­σουν σε ένα επαγ­γελ­μα­τικό σχολείο, ενώ σε χώρες όπως η Γερ­μα­νία και η Φιν­λαν­δία το αντί­στοιχο ποσοστό ξεπερνά το 60%. Ο λόγος είναι απλός, τα σχολεία αυτά είναι άμεσα συν­δε­μένα με την αγορά εργα­σίας και προ­σφέ­ρουν γρήγορη επαγ­γελ­μα­τική απο­κα­τά­σταση.

 

Μεταρ­ρύθ­μιση με ορί­ζο­ντα δεκα­ε­τίας

 

Η αλυσίδα των μεταρ­ρυθ­μί­σεων σε όλες τις βαθ­μί­δες της εκπαί­δευ­σης, παρότι παρου­σιά­ζε­ται και εφαρ­μό­ζε­ται στα­διακά ώστε να μην ανα­στα­τώ­σει την εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα, έχει εσω­τε­ρική συνοχή και ορί­ζο­ντα από­δο­σης σε βάθος δεκα­ε­τίας. Τερά­στιο διά­στημα και ακόμα μεγα­λύ­τερο στοί­χημα για την κυρία Κερα­μέως, όπως ήταν και για σχεδόν όλους τους προ­κα­τό­χους της, οι οποίοι είδαν αντί­στοιχα νομο­θε­τή­ματα να μένουν μισά, να «ξηλώ­νο­νται» ή να μην εφαρ­μό­ζο­νται ποτέ.

Ισως είναι νωρίς για να προ­βλέ­ψει κανείς την κατά­ληξη της συγκε­κρι­μέ­νης εκπαι­δευ­τι­κής μεταρ­ρύθ­μι­σης, δεδο­μέ­νων των αντι­δρά­σεων που εκδη­λώ­νο­νται ήδη για διάφορα θέματα και της αρνη­τι­κής στάσης που τηρεί μια μερίδα συν­δι­κα­λι­στών της ΝΔ, οι οποίες ανα­μέ­νε­ται να εντα­θούν όταν κατα­τε­θεί το νομο­σχέ­διο για την αξιο­λό­γηση των εκπαι­δευ­τι­κών. Υπάρ­χουν, πάντως, δύο αξιο­ση­μεί­ω­τες δια­φο­ρές με ό,τι συνέ­βαινε στο παρελ­θόν. Η κυρία Κερα­μέως δεν βιά­στηκε να καταρ­γή­σει όλα όσα έκανε ο προ­κά­το­χός της, αντι­θέ­τως δια­τή­ρησε και βελ­τί­ωσε τις αλλαγές που είχε κάνει ο Κώστας Γαβρό­γλου στην προ­σχο­λική εκπαί­δευση. Επι­πλέον, η υπουρ­γός Παι­δείας έχει, μέχρι νεω­τέ­ρας, την απόλυτη στήριξη του Κυριά­κου Μητσο­τάκη.

Η φιλο­σο­φία των αλλαγών, άλλωστε, έχει και τη δική του νοητή σφρα­γίδα: Αλλαγή της δια­δι­κα­σίας μάθησης στα σχολεία, εξω­στρέ­φεια, νέα προ­γράμ­ματα σπουδών, σύνδεση με την αγορά εργα­σίας, αξιο­κρα­τία και αξιο­λό­γηση των σχο­λι­κών μονάδων και των στε­λε­χών της εκπαί­δευ­σης, σύνδεση της χρη­μα­το­δό­τη­σης των πανε­πι­στη­μίων με αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια ποιό­τη­τας, αυτο­νο­μία στη δια­χεί­ριση των εκπαι­δευ­τι­κών τους προ­γραμ­μά­των και συνερ­γα­σία με κορυ­φαία πανε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού.

 

 

Να γίνει συνει­δητή επιλογή για πολλούς

 

Η επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση δεν θα είναι πλέον μια λύση ανάγκης για λίγους. Ο στόχος είναι να μετα­τρα­πεί σε συνει­δητή επιλογή για όσους μαθητές και μαθή­τριες θέλουν να μπουν πιο άμεσα στην αγορά εργα­σίας. Μέχρι τώρα τα επαγ­γελ­μα­τικά λύκεια κατάρ­τι­ζαν το πρό­γραμμα σπουδών τους ανάλογα με το ποιες ειδι­κό­τη­τες καθη­γη­τών ήταν δια­θέ­σι­μες σε κάθε περιοχή. Στο εξής θα υπάρχει ένας κοινός βασικός κορμός μαθη­μά­των, ο οποίος θα συμπλη­ρώ­νε­ται από μαθή­ματα επι­λο­γής, προσ­διο­ρι­σμένα στη βάση των αναγκών εργα­σίας για κάθε περι­φέ­ρεια. Παρα­δείγ­μα­τος χάριν, του­ρι­στικά επαγ­γέλ­ματα στις του­ρι­στι­κές περιο­χές, συν­δε­μένα με τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας στις Δυτική Μακε­δο­νία, όπου θα προ­χω­ρή­σει η απο­λι­γνι­το­ποί­ηση.

Το ενδια­φέ­ρον είναι ότι το πρό­γραμμα σπουδών δεν θα καταρ­τι­στεί μόνο από το υπουρ­γείο Παι­δείας. Θα προ­κύ­ψει από τη δια­βού­λευση, που ολο­κλη­ρώ­νε­ται εντός των προ­σε­χών ημερών, με τους κοι­νω­νι­κούς φορείς, τους περι­φε­ρειάρ­χες, τα επι­με­λη­τή­ρια, τους συν­δέ­σμους της βιο­μη­χα­νίας, του του­ρι­σμού, της αγρο­τι­κής παρα­γω­γής, κ.ά., ώστε να εντο­πι­στούν τα τεχνικά επαγ­γέλ­ματα που αντα­πο­κρί­νο­νται πραγ­μα­τικά στις ανάγκες της αγοράς εργα­σίας και τα οποία χρειά­ζε­ται η Ελλάδα για να ανα­πτυ­χθεί. Επι­πλέον, θα δοθεί η δυνα­τό­τητα να δημιουρ­γη­θούν και πρότυπα επαγ­γελ­μα­τικά λύκεια, ενώ αλλά­ζουν εκ βάθρων η κατάρ­τιση και η διά βίου εκπαί­δευση μέσω των ΙΕΚ, προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει η κακο­δια­χεί­ριση των ανθρώ­πι­νων και οικο­νο­μι­κών πόρων.

 

Ανάμεσα σε γυμνά­σιο και πανε­πι­στή­μιο

 

Με άλλα λόγια, επι­χει­ρεί­ται μια παρέμ­βαση ουσίας στον χώρο ανάμεσα στο γυμνά­σιο και στο πανε­πι­στή­μιο, με την εισα­γωγή αφενός ενός επι­πέ­δου που δεν υπήρχε στο ελλη­νικό σύστημα και αφορά τα επαγ­γελ­μα­τικά σχολεία μετά το γυμνά­σιο, και αφε­τέ­ρου τον επα­να­προσ­διο­ρι­σμό και την ανα­βάθ­μιση των επαγ­γελ­μα­τι­κών λυκείων και των ΙΕΚ. Με βάση μελέτες της ΕΕ, τα επόμενα χρόνια θα υπάρχει στην Ευρώπη μεγα­λύ­τερη ανάγκη για προ­σω­πικό από αυτά τα επίπεδα εκπαί­δευ­σης.

Ακόμα, επι­στρέ­φει ο θεσμός του σχο­λι­κού συμ­βού­λου, με μια νέα αντί­ληψη για τα καθή­κο­ντά του, η οποία συμπυ­κνώ­νε­ται στην ιδέα να βρί­σκε­ται πιο κοντά στο σχολείο. Αυτό σημαί­νει ότι οι σχο­λι­κοί σύμ­βου­λοι θα είναι περισ­σό­τε­ροι σε σύγκριση με το παρελ­θόν αλλά και ότι θα έχουν μικρό­τε­ρες περι­φέ­ρειες υπό την επο­πτεία τους.

 

 

Τα κομ­μά­τια που ήδη εφαρ­μό­ζο­νται

 

Παράλ­ληλα, ένα κομμάτι της εκπαι­δευ­τι­κής μεταρ­ρύθ­μι­σης ήδη εφαρ­μό­ζε­ται, κυρίως αλλαγές που αφορούν τα νηπια­γω­γεία – σύμφωνα με τα συμπε­ρά­σματα του διε­θνούς προ­γράμ­μα­τος αξιο­λό­γη­σης μαθητών PISA, απο­δί­δουν καλύ­τερα όσοι μαθητές ξεκι­νούν νωρί­τερα το νηπια­γω­γείο, και στην Ελλάδα καθιε­ρώ­θηκε υπο­χρε­ω­τικά η προ­σχο­λική αγωγή από τα 4 έτη -, τα δημο­τικά, τα γυμνά­σια και τα λύκεια.

Η πιο και­νο­τό­μος αλλαγή στην υπο­χρε­ω­τική εκπαί­δευση είναι η εισα­γωγή στο υπο­χρε­ω­τικό ωρο­λό­γιο πρό­γραμμα των δημο­τι­κών και των γυμνα­σίων των Εργα­στη­ρίων Δεξιο­τή­των, με νέες θεμα­τι­κές ενό­τη­τες: Ευ ζην, μαθή­ματα αγωγής υγείας, όπως η πρόληψη από εξαρ­τή­σεις, η οδική ασφά­λεια, η σεξουα­λική αγωγή. Περι­βάλ­λον, κοι­νω­νική συναί­σθηση και ευθύνη, δημιουρ­γική σκέψη και πρω­το­βου­λία, με θεμα­τι­κές που αφορούν τις τεχνο­λο­γίες αιχμής, τη ρομπο­τική, την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και τον επαγ­γελ­μα­τικό προ­σα­να­το­λι­σμό. Παράλ­ληλα, προ­σλαμ­βά­νο­νται 2.800 ψυχο­λό­γοι και κοι­νω­νι­κοί λει­τουρ­γοί, οι οποίοι κρί­νο­νται ιδιαί­τερα απα­ραί­τη­τοι στις περιο­ρι­στι­κές συν­θή­κες που δημιουρ­γεί η κρίση κορω­νοϊού.

Επι­πλέον, δρο­μο­λο­γή­θη­καν νέα προ­γράμ­ματα σπουδών, εκσυγ­χρο­νί­ζο­νται τα σχολικά βιβλία, τα οποία περιεί­χαν πολλούς ανα­χρο­νι­σμούς καθώς έμειναν ανέγ­γι­χτα για 20 έτη, ενι­σχύ­θηκε η διδα­σκα­λία της πλη­ρο­φο­ρι­κής, των ξένων γλωσσών, των κλα­σι­κών γραμ­μά­των και της φυσικής αγωγής, και προ­ω­θή­θηκε η εκπό­νηση ερευ­νη­τι­κών και συν­θε­τι­κών εργα­σιών ως συμπλη­ρω­μα­τι­κός ή εναλ­λα­κτι­κός τρόπος αξιο­λό­γη­σης.

 

Δυνα­τό­τητα από­κτη­σης κοινών πτυχίων από δύο σχολές

 

Ανα­μέ­νο­νται με ενδια­φέ­ρον οι απο­φά­σεις του υπουρ­γείου Παι­δείας και για τις αλλαγές στην ανώτατη εκπαί­δευση, τη δια­κε­καυ­μένη ζώνη που «τσου­ρού­φλισε» πολι­τι­κές καριέ­ρες. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, ετοι­μά­ζο­νται δομικές αλλαγές τόσο στη διοί­κηση των πανε­πι­στη­μίων όσο και στα προ­γράμ­ματα σπουδών, όπως η δυνα­τό­τητα από­κτη­σης κοινών πτυχίων από δύο σχολές.

 

Καθιε­ρώ­νε­ται η αξιο­λό­γηση εκπαι­δευ­τι­κών και σχο­λι­κών μονάδων

 

Βασικό στοι­χείο της συνο­λι­κής στρα­τη­γι­κής του υπουρ­γείου Παι­δείας απο­τε­λεί η αξιο­λό­γηση των σχο­λι­κών μονάδων και των εκπαι­δευ­τι­κών. Σε ό,τι αφορά τους εκπαι­δευ­τι­κούς θα εισα­χθεί ένα δια­φα­νές και αξιο­κρα­τικό σύστημα αξιο­λό­γη­σης, το οποίο θα επι­βρα­βεύει όσους μοχθούν στις σχο­λι­κές αίθου­σες, θα προ­βλέ­πει την επι­μόρ­φωση όσων χρειά­ζο­νται βοήθεια και, ασφαλώς, τη μετα­κί­νηση σε άλλες υπη­ρε­σίες όσων εκπαι­δευ­τι­κών κριθούν ακα­τάλ­λη­λοι να διδά­ξουν. Ο στόχος της αξιο­λό­γη­σης, όπως σημειώ­νουν πηγές του υπουρ­γείου, δεν είναι τιμω­ρη­τι­κός και γι’ αυτό θα λαμ­βά­νο­νται υπ’ όψιν διάφορα κρι­τή­ρια, ακόμη και πρω­το­βου­λίες για δράσεις εκτός της τάξης, όπως π.χ. συμ­με­τοχή σε δια­γω­νι­σμούς ή άλλες εκπαι­δευ­τι­κές πρω­το­βου­λίες. Αγνωστο είναι πώς θα γίνει δεκτή η αξιο­λό­γηση από τους εκπαι­δευ­τι­κούς, καθώς υπήρξαν έντονες αντι­δρά­σεις από την απόφαση της υπουρ­γού Παι­δείας να διε­νερ­γού­νται οι εκλογές στα υπη­ρε­σιακά συμ­βού­λια με ηλε­κτρο­νική ψηφο­φο­ρία, εκτός σχο­λι­κού ωραρίου. Οι αλλαγές, όμως, έχουν την έγκριση του Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου και δύσκολα θα υπάρ­ξουν πισω­γυ­ρί­σματα.

Πηγή: tovima.gr