Ανάλυση Guardian: Γιατί οι νεοναζί ηγέτες της Χρυσής Αυγής τη γλίτωναν για τόσο καιρό

«Γιατί οι νεοναζί ηγέτες της Χρυσής Αυγής τη γλί­τω­ναν για τόσο καιρό» είναι ο τίτλος του άρθρου γνώμης που υπο­γρά­φει ο βρε­τα­νός συγ­γρα­φέας και δημο­σιο­γρά­φος Ντάνιελ Τρί­λινγκ για τον Guardian.

Η εκστρα­τεία βίας της Χρυσής Αυγής ανά­γε­ται στη δεκα­ε­τία του 1990, αλλά η πολι­τική τάξη της Ελλάδας φάνηκε να κλείνει τα μάτια, γράφει ο Τρί­λινγκ. 

«Τελικά, ο ηγέτης ενός κόμ­μα­τος του οποίου οι υπο­στη­ρι­κτές απει­λού­σαν με «εμφύλιο πόλεμο» και να μετα­τρέ­ψουν τα δέρματα των μετα­να­στών σε αμπα­ζούρ, δεν πήγε καν να αντι­με­τω­πί­σει την ώρα της κρίση αυτο­προ­σώ­πως. Ο Νίκος Μιχα­λο­λιά­κος, όπως και άλλα υψη­λό­βαθμα μέλη της Χρυσής Αυγής, απου­σί­αζε χθες από το δικα­στή­ριο καθώς η δικα­στής ανέ­γνωσε μια σειρά κατα­δι­κα­στι­κών απο­φά­σεων για το νεο­να­ζι­στικό κόμμα.

Η Χρυσή Αυγή, η οποία ξεχώ­ρισε εν μέσω της οικο­νο­μι­κής κρίσης της Ευρώπης πριν από μια δεκα­ε­τία και είναι υπεύ­θυνη για μια πολυετή εκστρα­τεία βίας και εκφο­βι­σμού ενα­ντίον μετα­να­στών, μελών της κοι­νό­τη­τας LGBTQ και πολι­τι­κών αντι­πά­λων, κρίθηκε εγκλη­μα­τική οργά­νωση.

Επτά από τους πρώην βου­λευ­τές του κόμ­μα­τος, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Μιχα­λο­λιά­κου, κρί­θη­καν ένοχοι για τη διεύ­θυνση της οργά­νω­σης, ενώ μια σειρά μελών είναι ένοχοι για εγκλή­ματα, όπως δολο­φο­νία, από­πειρα δολο­φο­νίας και κατοχή όπλων. Ορι­σμέ­νοι τώρα αντι­με­τω­πί­ζουν ποινή φυλά­κι­σης έως 15 ετών. Η χθεσινή εξέλιξη ήταν η κορύ­φωση μιας μακράς δικα­στι­κής δια­δι­κα­σίας που ορι­σμέ­νοι χαρα­κτη­ρί­ζουν ως τη μεγα­λύ­τερη δίκη των Ναζί μετά τη Νυρεμ­βέργη. Αφορμή για να ξεκι­νή­σει η δίκη ήταν η δολο­φο­νία του Παύλου Φύσσα, του αντι­φα­σί­στα Έλληνα ράπερ, το 2013 – σε μια εποχή που το κόμμα ήταν το τρίτο σε πολι­τική δύναμη στην Ελλάδα». 

Η δίκη, η οποία διάρ­κεσε περισ­σό­τερα από πέντε χρόνια, έχει ήδη στα­μα­τή­σει απο­τε­λε­σμα­τικά τη δράση της Χρυσής Αυγής. Η ετυ­μη­γο­ρία προ­σφέ­ρει τώρα στην Ελλάδα την ευκαι­ρία να κλείσει ένα οδυνηρό κεφά­λαιο στην πρό­σφατη ιστορία της. Η Χρυσή Αυγή γεν­νή­θηκε από το φασι­στικό περι­βάλ­λον της ακρο­δε­ξιάς στρα­τιω­τι­κής δικτα­το­ρίας που κυβέρ­νησε την Ελλάδα μεταξύ 1967 και 1974 και δυνά­μωσε από την παγκό­σμια οικο­νο­μική κρίση του 2008. Καθώς η Ελλάδα πάλευε με την βαθιά οικο­νο­μική ύφεση και υπήρχε μεγάλος θυμός για την λιτό­τητα που επέβαλε ως επίλυση η Ευρω­παϊκή Ένωση, το κόμμα προ­σέλ­κυσε πρω­το­φανή υπο­στή­ριξη.

Επέλεξε γνω­στούς στόχους για να κατη­γο­ρη­θούν για την κατά­σταση της Ελλάδας: μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες, πολι­τι­κούς και την παγκό­σμια τρα­πε­ζική ελίτ. Αλλά αυτή η ακρο­δε­ξιά ρητο­ρική υπο­στη­ρί­χθηκε από μια παρα­στρα­τιω­τική οργά­νωση που λει­τουρ­γούσε παράλ­ληλα με το πολι­τικό κόμμα, καθώς και μια λατρεία στις ναζι­στι­κές πεποι­θή­σεις. Καθώς η Χρυσή Αυγή μεγά­λωνε, τάγματα εφόδου με ένστολα μέλη, μερικές φορές οπλι­σμένα, προ­σπά­θη­σαν να κατα­λά­βουν γει­το­νιές σε ελλη­νι­κές πόλεις και ξεκί­νη­σαν να επι­τί­θε­νται και να εκφο­βί­ζουν τμήματα του τοπικού πλη­θυ­σμού. Μεγάλο μέρος της βίας εκφρά­στηκε δημόσια, αλλά για χρόνια ήταν ατι­μώ­ρητο.

Πριν από την ετυ­μη­γο­ρία, πολι­τι­κοί ηγέτες της Αρι­στε­ράς και της Δεξιάς εκφρά­στη­καν με κοινό τόνο. «Η Ελλάδα υπέφερε όσο λίγες χώρες από τον ναζισμό», έγραψε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης σε εφη­με­ρίδα, ανα­φε­ρό­με­νος στην κατα­στρο­φική κατοχή της χώρας από τη Γερ­μα­νία κατά τον Δεύτερο Παγκό­σμιο Πόλεμο. «Δεν υπάρχει θέση στη χώρα μας για μιμητές και οπαδούς του.» Όμως ο συμ­βι­βα­σμός απαιτεί αλήθεια και η δίκη εγείρει μια σειρά ερω­τη­μά­των που πρέπει να απα­ντη­θούν, σημειώ­νει ο συγ­γρα­φέας.

Αμεί­λι­κτα ερω­τή­ματα για την άνοδο της Χρυσής Αυγής

Γιατί, πάνω απ ‘όλα, επι­τρά­πηκε στη Χρυσή Αυγή να δρα ανε­μπό­δι­στα για τόσο καιρό; Το κόμμα συν­δέ­ε­ται με μια σειρά σοβαρών επι­θέ­σεων από τη δεκα­ε­τία του 1990, αλλά για χρόνια η πολι­τική τάξη της Ελλάδας φαι­νό­ταν απρό­θυμη να επι­βά­λει τον νόμο: όπως μας λέει ο Κωστής Παπαϊ­ω­άν­νου, ακτι­βι­στής ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των που παρα­κο­λου­θεί τη δίκη, «μια μακρά παρά­δοση ατι­μω­ρη­σίας για ρατσι­στι­κές επι­θέ­σεις» επέ­τρεψε στη Χρυσή Αυγή να «συνυ­πάρ­ξει» με την Ελλάδα. Υπήρξαν ισχυ­ρι­σμοί ότι ορι­σμέ­νοι αστυ­νο­μι­κοί ήταν υπο­στη­ρι­κτές της: τα απο­δει­κτικά στοι­χεία που ακού­στη­καν στο δικα­στή­ριο απο­κά­λυ­ψαν άμεση επαφή μεταξύ των μελών της Χρυσής Αυγής και αρκετών αστυ­νο­μι­κών. Θα εξε­τα­στούν πλήρως αυτές οι δια­συν­δέ­σεις; 

Υπάρ­χουν επίσης ευρύ­τερα πολι­τικά ζητή­ματα. Η Νέα Δημο­κρα­τία, το κυβερ­νών κόμμα τη στιγμή της εκλο­γι­κής επι­τυ­χίας της Χρυσής Αυγής – και στην κυβέρ­νηση και πάλι σήμερα – βρήκε χρήσιμο να έχει ένα ακρο­δε­ξιό κόμμα που λει­τουρ­γεί ως αντί­βαρο στον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς προ­σπά­θησε να επι­βά­λει τη μη δημο­φιλή λιτό­τητα;

Γιατί οι υπεύ­θυ­νοι χάραξης πολι­τι­κής της ΕΕ και οι διε­θνείς δανει­στές επέ­μει­ναν σε τόσο αυστη­ρούς όρους που συν­δέ­ο­νται με τη διάσωση της Ελλάδας, όταν ήταν προ­φα­νές ότι δια­λύ­ουν τον κοι­νω­νικό ιστό της χώρας; Η ελλη­νική κοι­νω­νία πρέπει σίγουρα να αντι­με­τω­πί­σει ένα άβολο ερώτημα, συγκε­κρι­μένα γιατί χρειά­στηκε η δολο­φο­νία ενός Έλληνα – του Παύλου Φύσσα – για να πυρο­δο­τή­σει μια απο­φα­σι­στική αντί­δραση ενα­ντίον της Χρυσής Αυγής, όταν μια καλά τεκ­μη­ριω­μένη σειρά επι­θέ­σεων ενα­ντίον μετα­να­στών απέτυχε να έχει το ίδιο απο­τέ­λε­σμα.

Η απειλή της ακρο­δε­ξιάς

Τέτoια ερω­τή­ματα δεν έχουν σημασία μόνο για την Ελλάδα. Θα ήταν εύκολο να μιλάμε για τη Χρυσή Αυγή ως εκτροπή στις πιο σκο­τει­νές στιγμές του 20ού αιώνα. Όμως, η ακρο­δε­ξιά βία είναι από πολλές απόψεις ένα σύμ­πτωμα ενός προ­βλή­μα­τος, όχι η αιτία του, και οι συν­θή­κες που τη γέν­νη­σαν είναι σήμερα υπαρ­κτές και σε άλλα μέρη του κόσμου. Δεν λατρεύ­ουν κρυφά όλοι οι ακρο­δε­ξιοί εθνι­κι­στές τον Χίτλερ, και δεν ενορ­χη­στρώ­νουν όλοι τη βία με τον τρόπο που το έκανε η Χρυσή Αυγή.

Όμως η ακρο­δε­ξιά κοσμο­θε­ω­ρία είναι εγγενώς βίαιη: προ­σφέ­ρει μια μόνο εξήγηση για την κοι­νω­νική δυσα­ρέ­σκεια, δηλαδή ότι το έθνος έχει μολυν­θεί από λάθος είδος ανθρώ­πων και η λύση έγκει­ται στην απο­μά­κρυνσή τους. Μερικοί επι­διώ­κουν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν αυτήν τη βία ως όχημα για την εξουσία. Άλλοι, επι­διώ­κουν την εξουσία ώστε να μπορούν να κάνουν τη βία τους νόμιμη.

Πολύ συχνά, υπάρχει ο πει­ρα­σμός να αρνη­θούμε αυτήν την απειλή βίας, να το εξη­γή­σουμε ως ένα συνη­θι­σμένο, ακόμη και λογικό μέρος της πολι­τι­κής. Ακόμα και σε μια περί­πτωση τόσο ακραία όσο η Χρυσή Αυγή, κάποιοι το έχουν δοκι­μά­σει: τον Ιούλιο του 2013, δύο μήνες πριν από τη δολο­φο­νία του Φύσσα, ο Τάκης Θεο­δω­ρα­κό­που­λος έγραψε στη στήλη του στο περιο­δικό «The Spectator»  ότι τα μέλη της ήταν «παλιάς σχολής πατριώ­τες Έλληνες» οι οποίοι ήταν οργι­σμέ­νοι με τη μετα­νά­στευση και την πολι­τική ορθό­τητα. 

Ίσως το πιο σημα­ντικό με τη δίκη δεν είναι αυτό που απο­κά­λυψε για τους κατη­γο­ρού­με­νους, αλλά για τους ανθρώ­πους που αντέ­δρα­σαν. Χωρίς τους ακτι­βι­στές των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και τους δημο­σιο­γρά­φους που τεκ­μη­ρί­ω­σαν τη ρατσι­στική βία, τους αντι­φα­σί­στες ακτι­βι­στές που οργά­νω­σαν μαζικές δια­μαρ­τυ­ρίες, τις εθε­λο­ντι­κές νομικές ομάδες και τα θύματα και τους μάρ­τυ­ρες που έδωσαν απο­δει­κτικά στοι­χεία στο δικα­στή­ριο, δεν θα υπήρχε ποτέ η ετυ­μη­γο­ρία αυτή. Ο ρατσι­σμός, οι δια­κρί­σεις και ο ακρο­δε­ξιός εθνι­κι­σμός δεν εξα­φα­νί­στη­καν από την Ελλάδα, αλλά ένα κίνημα που προ­σπά­θησε να τα οργα­νώ­σει στην πιο τρο­μα­κτική βία έχει καταρ­ρεύ­σει.

Πηγή: in.gr