Γιατί είναι τόσο σημαντική η Ημέρα της Γυναίκας

Ημέρα της Γυναί­κας σήμερα και η αλήθεια είναι πως πολλοί ανα­ρω­τιού­νται πώς καθιε­ρώ­θηκε αυτή η γιορτή, η οποία κάθε χρόνο τιμά τις γυναί­κες όλου του πλανήτη στις 8 Μαρτίου.

Οι βάσεις για την Ημέρα της Γυναί­κας τέθηκαν από το εργα­τικό κίνημα το 1908, όταν 15.000 γυναί­κες δια­δή­λω­σαν στη Νέα Υόρκη διεκ­δι­κώ­ντας μικρό­τερο ωράριο εργα­σίας, καλύ­τε­ρες αμοιβές αλλά και δικαί­ωμα ψήφου. Ένα χρόνο αργό­τερα, το Σοσια­λι­στικό Κόμμα της Αμε­ρι­κής κήρυξε την πρώτη Ημέρα της Γυναί­κας. Η ιδέα, όμως, ώστε αυτή η μέρα να γίνει κάτι περισ­σό­τερο, ένα διεθνές γεγονός, προήλθε από την Κλάρα Ζέτκιν, κομ­μου­νί­στρια, ακτι­βί­στρια και υπέρ­μαχο των δικαιω­μά­των των γυναι­κών.

Η ιδέα της το 1910 πήρε σάρκα και οστά και τέθηκε στη Διεθνή Διά­σκεψη Εργα­ζό­με­νων Γυναι­κών στην Κοπεγ­χάγη. Η πρότασή της υπο­στη­ρί­χθηκε ομόφωνα από 100 γυναί­κες 17 χωρών που συμ­με­τεί­χαν στη διά­σκεψη. Η πρώτη Ημέρα της Γυναί­κας γιορ­τά­στηκε το 1911, στην Αυστρία, τη Δανία, τη Γερ­μα­νία και την Ελβετία. Τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) άρχισαν να γιορ­τά­ζουν την ημέρα της γυναί­κας το 1975. Το πρώτο θέμα που υιο­θε­τή­θηκε από τον ΟΗΕ το 1996 ήταν «Γιορ­τά­ζο­ντας το παρελ­θόν, σχε­διά­ζο­ντας το μέλλον». Γιατί όμως η Ημέρα της Γυναί­κας γιορ­τά­ζε­ται στις 8 Μαρτίου;

Η αρχική ιδέα της Κλάρα Ζέτκιν για έναν διεθνή εορ­τα­σμό δεν ήταν συν­δε­δε­μένη με μια συγκε­κρι­μένη ημέρα. Η ημε­ρο­μη­νία της 8ης Μαρτίου επι­λέ­χθηκε αφού οι Ρωσίδες απαί­τη­σαν «ψωμί και ειρήνη» κατά τη διάρ­κεια μιας απερ­γίας εν καιρώ πολέμου το 1917. Τέσ­σε­ρις ημέρες μετά την απεργία, ο τσάρος ανα­γκά­στηκε να παραι­τη­θεί και η προ­σω­ρινή κυβέρ­νηση χορή­γησε στις γυναί­κες το δικαί­ωμα ψήφου.

Σύμφωνα με το Ιου­λιανό ημε­ρο­λό­γιο που ίσχυε τότε στη Ρωσία, η απεργία των γυναι­κών ξεκί­νησε στις 23 Φεβρουα­ρίου, ενώ στο Γρη­γο­ριανό ημε­ρο­λό­γιο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται στο μεγα­λύ­τερο μέρος του υπό­λοι­που κόσμου, η ημε­ρο­μη­νία αυτή είναι η 8η Μαρτίου. Η Ημέρα της Γυναί­κας είναι εθνική εορτή σε πολλές χώρες. Στην Κίνα, πολλές γυναί­κες παίρ­νουν μισή ημέρα άδεια από την εργασία τους, όπως συνιστά το Κρατικό Συμ­βού­λιο.

Χιλιά­δες εκδη­λώ­σεις πραγ­μα­το­ποιού­νται παγκο­σμίως, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων πορειών, ομιλιών, συναυ­λιών, εκθέ­σεων και συζη­τή­σεων. Στην Ιταλία, η ημέρα ονο­μά­ζε­ται Festa della Donna και τα άνθη μιμόζας είναι ένα δημο­φι­λές δώρο. Οι πωλή­σεις λου­λου­διών στη Ρωσία συνήθως διπλα­σιά­ζο­νται γύρω από την Ημέρα της Γυναί­κας. Στις ΗΠΑ, ο Μάρτιος είναι ο μήνας ιστο­ρίας των γυναι­κών, ενώ μια προ­ε­δρική δια­κή­ρυξη που εκδί­δε­ται κάθε χρόνο τιμά τα επι­τεύγ­ματα των Αμε­ρι­κα­νί­δων.

Σε μια ανάρ­τηση στο Instagram στις αρχές του Μαρτίου 2024, ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Τζο Μπάι­ντεν δήλωσε ότι ο μήνας αυτός θα «γιορ­τά­σει την κλη­ρο­νο­μιά των τρα­γου­δι­σμέ­νων και αφανών πρω­το­πό­ρων και των υπο­στη­ρι­κτών που έκαναν τον κόσμο ένα πιο δίκαιο, δίκαιο και ελεύ­θερο μέρος». Το μωβ, το πράσινο και το λευκό είναι τα χρώματα της Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας, σύμφωνα με τον ιστό­τοπο της Ημέρας της Γυναί­κας. Συγκε­κρι­μένα ανα­φέ­ρε­ται πως «το μωβ σημα­το­δο­τεί τη δικαιο­σύνη και την αξιο­πρέ­πεια. Το πράσινο συμ­βο­λί­ζει την ελπίδα. Το λευκό αντι­προ­σω­πεύει την αγνό­τητα, αν και μια αμφι­λε­γό­μενη έννοια».

Το θέμα της Ημέρας της Γυναί­κας για το 2024

Το θέμα του ΟΗΕ για το 2024 είναι «Επεν­δύ­στε στις γυναί­κες: Επι­τα­χύ­νετε την πρόοδο», το οποίο απο­σκο­πεί στην ανά­δειξη της σημα­σίας των μέτρων για την ισότητα των φύλων. «Οι συγκρού­σεις και η άνοδος των τιμών μπορεί να οδη­γή­σουν το 75% των χωρών να περι­κό­ψουν τις δημό­σιες δαπάνες έως το 2025, επη­ρε­ά­ζο­ντας αρνη­τικά τις γυναί­κες και τις βασικές υπη­ρε­σίες τους», ανα­φέ­ρει σε ανα­κοί­νωσή του ο ΟΗΕ.

Ο ιστό­το­πος για την Ημέρα της Γυναί­κας έχει επι­λέ­ξει το θέμα «Inspire Inclusion» (Εμπνεύ­στε την ένταξη). Λέει ότι οι διορ­γα­νω­τές και οι εκδη­λώ­σεις στο­χεύ­ουν «να σπάσουν τα εμπόδια, να αμφι­σβη­τή­σουν τα στε­ρε­ό­τυπα και να δημιουρ­γή­σουν περι­βάλ­λο­ντα όπου όλες οι γυναί­κες εκτι­μώ­νται και γίνο­νται σεβα­στές». Οι διορ­γα­νω­τές παράλ­ληλα υπο­στη­ρί­ζουν πως η ημέρα αυτή παρέχει την ευκαι­ρία να επι­ση­μαν­θεί η πρόοδος που έχει σημειω­θεί, αλλά και να επι­ση­μαν­θεί η διά­βρωση των δικαιω­μά­των των γυναι­κών σε όλο τον κόσμο, καθώς και οι επι­πτώ­σεις της βίας και της κακο­ποί­η­σης των φύλων.

Τους τελευ­ταί­ους 12 μήνες, οι γυναί­κες στη Μέση Ανατολή, το Αφγα­νι­στάν, το Ιράν και την Ουκρα­νία αγω­νί­στη­καν για τα δικαιώ­ματά τους εν μέσω πολέμου και βία. Οι εμπει­ρο­γνώ­μο­νες του ΟΗΕ λένε ότι έχουν λάβει αξιό­πι­στες καταγ­γε­λίες για παρα­βιά­σεις των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των σε βάρος γυναι­κών και κορι­τσιών στη Γάζα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων περι­πτώ­σεων βιασμού από τις ισραη­λι­νές δυνά­μεις. Το BBC έχει επίσης δει στοι­χεία για βια­σμούς, σεξουα­λική βία και ακρω­τη­ρια­σμούς ισραη­λι­νών γυναι­κών κατά τη διάρ­κεια των επι­θέ­σεων της Χαμάς στις 7 Οκτω­βρίου.

Στο Αφγα­νι­στάν, οι Ταλι­μπάν εξα­κο­λου­θούν να απα­γο­ρεύ­ουν στα κορί­τσια άνω της ηλικίας του δημο­τι­κού την είσοδο στις σχο­λι­κές αίθου­σες, εμπο­δί­ζο­ντας την πρό­σβαση των γυναι­κών σε ισότιμη εκπαί­δευση. Στο Ιράν, πολλοί συνε­χί­ζουν να αψηφούν τους κανόνες που απαι­τούν από τις γυναί­κες να καλύ­πτουν τα μαλλιά τους, ενώ ακτι­βί­στριες όπως η βρα­βευ­μένη με Νόμπελ Ειρήνης Ναργκίς Μοχα­μα­ντί, αντι­με­τω­πί­ζουν μακρο­χρό­νιες ποινές φυλά­κι­σης.

Ο ΟΗΕ ανα­φέ­ρει ότι γυναί­κες και κορί­τσια στο Σουδάν απα­γά­γο­νται και βιά­ζο­νται σε περιο­χές που ελέγ­χο­νται από τις Δυνά­μεις Ταχείας Υπο­στή­ρι­ξης (RSF), όπου ανα­γκά­ζο­νται να παντρευ­τούν και κρα­τού­νται για λύτρα. Σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Δείκτη Χάσμα­τος Φύλων 2023, που δημο­σιεύ­ε­ται κάθε χρόνο από το Παγκό­σμιο Οικο­νο­μικό Φόρουμ, καμία χώρα δεν έχει ακόμη επι­τύ­χει πλήρη ισότητα ή ισο­τι­μία των φύλων. Προει­δο­ποιεί δε, πως είναι πιθανό να χρεια­στεί περισ­σό­τε­ρος από ένας αιώνας μέχρι να επι­τευ­χθεί σε όλο τον κόσμο.

Η Διεθνής Ημέρα των Ανδρών πραγ­μα­το­ποιεί­ται στις 19 Νοεμ­βρίου από τη δεκα­ε­τία του 1990, όμως η εκδή­λωση δεν ανα­γνω­ρί­ζε­ται από τον ΟΗΕ. Ωστόσο, την γιορ­τά­ζουν περισ­σό­τε­ρες από 80 χώρες παγκο­σμίως, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου. Η ημέρα επι­κε­ντρώ­νε­ται «στη θετική αξία που προ­σφέ­ρουν οι άνδρες στον κόσμο, στις οικο­γέ­νειές τους και στις κοι­νό­τη­τές τους», σύμφωνα με τους διορ­γα­νω­τές. Στόχος της είναι να ανα­δεί­ξει τα θετικά πρότυπα, να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σει τους άνδρες για την ευη­με­ρία τους και να βελ­τιώ­σει τις σχέσεις των δύο φύλων.

Με πλη­ρο­φο­ρίες από BBC