Mιχάλης Tσαβαρής: O ροκάς… ιεροψάλτης που διδάσκει βυζαντινή μουσική και εντυπωσιάζει με τη φωνή του!

Μιχάλη, υπάρχει ένα τρα­γούδι του Γιο­κα­ρίνη με τίτλο «κιθα­ρί­στας ή ντράμερ», στην περί­πτωσή σου βέβαια η ερώτηση είναι «τρα­γου­δι­στής ή πρω­το­ψάλ­της»! Τι ήρθε πρώτο;

Μπαί­νουμε απευ­θείας στο ψητό της συνέ­ντευ­ξης που λένε! Στην περί­πτωσή μου, λοιπόν, η απά­ντηση στο ερώτημα είναι «πρω­το­ψάλ­της»! Εγώ προ­έρ­χο­μαι από ιερα­τική οικο­γέ­νεια, οπότε οι εικόνες που έχω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου περι­στρέ­φο­νται γύρω από την εκκλη­σία. Ο μακα­ρι­στός πατέρας μου αλλά και ο παππούς μου, ήταν ιερείς της Ρόδου με ιδιαί­τερη αγάπη για το λει­τούρ­γημά τους και για το ποίμνιο. Οπότε, όπως κατα­λα­βαί­νεις, ως παιδί που γεν­νή­θηκε ουσια­στικά μέσα στην εκκλη­σία, το μικρό­βιο της ψαλ­τι­κής ήταν εκείνο που ήρθε πρώτο. Αυτό είναι το μεράκι μου! Είναι η μεγάλη μου αγάπη!

Η επόμενη ερώτηση που προ­κύ­πτει, είναι πώς συν­δυά­ζε­ται η ροκ με τη βυζα­ντινή μουσική, νομίζω ότι και στις δύο περι­πτώ­σεις μιλάμε για τρόπο ζωής. Πώς βρί­σκεις την ισορ­ρο­πία να αφιε­ρώ­νε­σαι και να κάνεις εξίσου καλά και τα δύο;

Ως άνθρω­ποι μπο­ρούμε να αγα­πή­σουμε πολλά πρόσωπα ταυ­τό­χρονα. Έτσι συμ­βαί­νει και με τη μουσική! Η ψυχο­λο­γική δύναμη των ήχων και της μου­σι­κής είναι τερά­στια. Έτσι και εγώ, όταν άκουσα μικρός πρώτη φορά Queen, Pink Floyd κ.α. κατά­λαβα ότι αυτό το είδος μου­σι­κής είχε κάτι δια­φο­ρε­τικό από τα ακού­σματα της εποχής στη χώρα μας! Χωρίς βέβαια αυτό να σημαί­νει ότι δεν θα ακούσω κι ένα ποιο­τικό ρεμπέ­τικο τρα­γούδι. Εξάλλου το ρεμπέ­τικο, είναι από τα… πιο ροκ είδη μου­σι­κής. Η ισορ­ρο­πία ουσια­στικά βρί­σκε­ται μέσα μας κι έχει να κάνει πρω­τί­στως με τον χαρα­κτήρα μας! Έχω μάθει να ξεχω­ρίζω και να ζω τις φάσεις της ζωής μου και όχι να τις χωρίζω σε εκκλη­σια­στι­κές ή ροκ! Επίσης να σου αναφέρω ότι προτιμώ τις μοτο­συ­κλέ­τες από τα αυτο­κί­νητα και οδηγώ μια Harley Davidson! Αυτό πάλι είναι η τρίτη αγάπη!

Ιερο­ψάλ­της, που ακούει και παίζει ροκ μουσική και οδηγεί Harley Davidson! Είναι αν μη τι άλλο πρω­τό­τυπο.

Δεν θα το έλεγα, για ‘μενα είναι τρόπος ζωής και όλα συν­δυά­ζο­νται στην καθη­με­ρι­νό­τητά μου.

Από πού πήρες τα ερε­θί­σματά σου για τη βυζα­ντινή μουσική και πώς έφτασες να είσαι σήμερα Πρω­το­ψάλ­της;

Τα ερε­θί­σματα για να ασχο­ληθώ με τη βυζα­ντινή μουσική, τα πήρα αρχικά από τον πάτερα μου. Εκείνος, αργό­τερα με πήρε από το χέρι, και με έγραψε στο Ωδείο και από εκεί όλα πήραν το δρόμο τους πλάι στον δάσκαλό μου Παντελή Ανα­στα­σό­πουλο, για να φτάσω εδώ που είμαι σήμερα. Τους ευγνω­μονώ γι΄αυτό το δώρο και θα τους ευγνω­μονώ για πάντα!

Είναι ενθαρ­ρυ­ντικό πάντως γεγονός ότι συνα­ντάμε όλο και πιο συχνά νέους ανθρώ­πους που ακο­λου­θούν την ιερο­ψαλ­τική δια­κο­νία, η οποία δεν είναι μια διεκ­πε­ραιω­τική δια­δι­κα­σία αλλά έχει το δικό της ξεχω­ρι­στό ρόλο μέσα στην εκκλη­σία.

Είναι ακριβώς έτσι. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ιερο­ψάλ­της είναι ο κατώ­τε­ρος βαθμός του κλήρου. Ασκεί ιερό Λει­τούρ­γημα, οφείλει να έχει πλήρη συνεί­δηση της ιδιό­τη­τός του και του ρόλου του.Ο ιερο­ψάλ­της, απο­τε­λεί τον βασικό συνερ­γάτη του Ιερέως του Ναού. Το ότι πολλοί νέοι έχουν έρθει κοντά στην βυζα­ντινή μουσική είναι κάτι που έχω παρα­τη­ρή­σει και εγώ και είναι ιδιαι­τέ­ρως ενθαρ­ρυ­ντικό. Είναι ένα κάλο σημάδι που δείχνει ότι η ξεχω­ρι­στή αυτή τέχνη δεν θα χαθεί και τα ανα­λό­για στις εκκλη­σίες μας θα συνε­χί­σουν να έχουν ψάλτες! Κι αυτό είναι κάτι που έχουμε μεγάλη ανάγκη, ιδιαί­τερα στα νησιά και τα χωριά μας. Είναι σημα­ντικό να αναφέρω στο σημείο αυτό ότι η Unesco, ενέ­κρινε την εγγραφή της Βυζα­ντι­νής Μου­σι­κής στον Αντι­προ­σω­πευ­τικό Κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ανθρω­πό­τη­τας ως ζωντανή παρα­δο­σιακή τέχνη στην Ελλάδα και την Κύπρο, και απο­τε­λεί ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα πολι­τι­σμικά μας αγαθά τα οποία όχι μόνο πρέπει να δια­φυ­λά­ξουμε αλλά και να μετα­λα­μπα­δεύ­σουμε. Γι αυτό και είναι σημα­ντικό, το γεγονός ότι υπάρ­χουν νέοι άνθρω­ποι που ενδια­φέ­ρο­νται για την βυζα­ντινή μουσική.

Υπήρξαν φορές που έπρεπε να δια­λέ­ξεις το ένα ή το άλλο;

Όχι, δεν υπήρξε ποτέ κάποια τέτοια στιγμή στη ζωή μου. Αν όμως για κάποιο λόγο κάποια στιγμή θα έπρεπε να διαλέξω, θα έδινα το 101% στη βυζα­ντινή μουσική!

Θέλω να μου πεις τι σχόλια ακούς από τους συνα­δέλ­φους σου ιερο­ψάλ­τες για την πορεία σου στη ροκ μουσική και τι σχόλια ακούς από τους μου­σι­κούς συγκρο­τη­μά­των που κατά καιρούς συνερ­γά­ζε­ται και τους ροκάδες φίλους σου για την ιερο­ψαλ­τική.

Και που να ‘ξερες πόσοι ιερο­ψάλ­τες ακούνε ροκ μουσική η παίζουν κάποιο όργανο (κιθάρα, μπάσο, ντραμς κλπ) που δεν έχει σχέση και τόσο με την ελλη­νική παρά­δοση, όπως του­λά­χι­στον την έχει στην αντί­ληψή του ο περισ­σό­τε­ρος κόσμος! Οι περισ­σό­τε­ροι φίλοι μου είναι μου­σι­κοί. Όποτε κατα­λα­βαί­νουν και ξεχω­ρί­ζουν τη μεγάλη αγάπη που έχω για τη βυζα­ντινή μουσική. Μια μουσική που έχω την τιμή να διδάσκω σε μαθητές. Μια μουσική που όσο ζεις δε στα­μα­τάς ποτέ να μαθαί­νεις και να εξε­λίσ­σε­σαι! Οι διά­φο­ρες συναυ­λίες με μπάντες είναι κάτι σαν ένα χόμπι που αγαπώ, που με δια­σκε­δά­ζει και που το απο­λαμ­βάνω… Ομως η εκκλη­σια­στική μουσική είναι στη ζωή μου από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, είναι η ταυ­τό­τητά μου, όλη μου η πορεία είναι ταυ­τι­σμένη με την βυζα­ντινή μουσική.

Ως καθη­γη­τής Βυζα­ντι­νής Μου­σι­κής στο Ωδείο Δωδε­κα­νή­σου θα έλεγες ότι υπάρχει ενδια­φέ­ρον γι αυτό το είδος μου­σι­κής στη Ρόδο;

Το Ωδείο Δωδε­κα­νή­σου με τη βοήθεια της διευ­θύ­ντριας κ. Νεκτα­ρίας Κασιώτη και σε συνερ­γα­σία με τη σχολή βυζα­ντι­νής μου­σι­κής της Ιεράς Μητρο­πό­λεως Ρόδου -η οποία με τις ευλο­γίες του μητρο­πο­λί­του μας κ. κ. Κυρίλ­λου ξεκι­νάει ακόμα μια νέα σχολική χρονιά- έχει ανοίξει τμήμα βυζα­ντι­νής μου­σι­κής και οι έγγρα­φες έχουν ήδη ξεκι­νή­σει! Με κατα­ξιω­μέ­νους ιερο­ψάλ­τες – καθη­γη­τές και στή­ριγμα τον πρόεδρο ιερο­ψαλ­τών Ρόδου κ. Στέργο Παρα­σκευά ο οποίος παλεύει καθη­με­ρινά για το καλύ­τερο απο­τέ­λε­σμα τα πρώτα σημάδια είναι ενθαρ­ρυ­ντικά!

Όταν σε ρωτούν με τι ασχο­λεί­σαι, τι απαντάς; Ποιο είναι εκείνο που σε προσ­διο­ρί­ζει;

Εργάτης της ψαλ­τι­κής τέχνης! Μου­σι­κός!