Αυτή ήταν η πρόταση της Ελλάδας στη Σύνοδο Κορυφής-Τι απορρίφθηκε

Χρειά­στη­καν 9 ώρες και πολλά «γράψε – σβήσε» για να επι­τευ­χθεί ομο­φω­νία σχετικά με την Τουρκία στο κείμενο συμπε­ρα­σμά­των της Συνόδου Κορυφής. Ελλάδα και Κύπρος είχαν τις ενστά­σεις τους, που συζη­τή­θη­καν εκτενώς μέχρι να φτά­σουμε στο τελικό κείμενο.

Ένα κείμενο που Ελλάδα και Κύπρος διά στό­μα­τος, Κυριά­κου Μητσο­τάκη και Νίκου Ανα­στα­σιάδη, δηλώ­νουν πως τους ικα­νο­ποιεί, αν και δεν ανα­φέ­ρο­νται ρητά οι κυρώ­σεις προς την Τουρκία, ούτε και η αυτό­ματη ενερ­γο­ποί­ηση ενός μηχα­νι­σμού για την επιβολή κυρώ­σεων, σε περί­πτωση που η Τουρκία δεν συμ­μορ­φω­θεί με τις υπο­δεί­ξεις.

Καλώς ή κακώς αυτές οι προσ­δο­κίες είχαν δημιουρ­γη­θεί από την ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά, πριν από τη Σύνοδο, αλλά δεν επι­βε­βαιώ­θη­καν.

Αντί­θετα, υπήρξε ένα πρώτο προ­σχέ­διο συμ­φω­νίας από τον Πρόεδρο του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, Σαρλ Μισέλ, που «πάγωσε» την ελλη­νική και την κυπριακή αντι­προ­σω­πεία. Ήξεραν ότι δεν θα υπάρχει αναφορά σε κυρώ­σεις, αλλά το αρχικό κείμενο ήταν πολύ ευνοϊκό για την Τουρκία.

Κύπρος, αλλά και Ελλάδα απέρ­ρι­ψαν άμεσα το πρώτο κείμενο σχεδόν «σοκα­ρι­σμέ­νοι». Ιδιαί­τερα για την Κύπρο το κείμενο ήταν σκληρό, καθώς ουσια­στικά καλούσε την Κύπρο να προ­χω­ρή­σει σε συνεκ­με­τάλ­λευση υδρο­γο­ναν­θρά­κων με την Τουρκία. Επίσης, οι δια­τυ­πώ­σεις σχετικά με ενδε­χό­με­νες κυρώ­σεις δεν ήταν όσο σαφείς επι­θυ­μούσε η Ελλάδα.

Η πρόταση της Ελλάδας-Τρία «όχι» της ΕΕ

Έτσι, η χώρα μας κατέ­θεσε δική της πρόταση, λίγο πριν από τα μεσά­νυ­χτα της Πέμπτης. Σύμφωνα με εμπι­στευ­τικά έγγραφα που δια­κι­νή­θη­καν στη Σύνοδο και περι­ήλ­θαν στην κατοχή του Reporter.gr, η Ελλάδα κατέ­θεσε μία πολύ «φιλό­δοξη» πρόταση (ίσως επειδή είχε προη­γη­θεί το «φιλο­τουρ­κικό draft» του Μισέλ) που απορ­ρί­φθηκε σχεδόν αμέσως σε βασικά της σημεία.

Συγκε­κρι­μένα, σύμφωνα με το περιε­χό­μενο του εγγρά­φου που έχει στη διάθεσή του το Reporter, η Ελλάδα ζήτησε βασικά τρία επι­πλέον πράγ­ματα σε σχέση με το κείμενο που τελικά συμ­φω­νή­θηκε.

-Η Ελλάδα ζήτησε να υπάρχει ρητή αναφορά στο κείμενο πως αν δεν τελε­σφο­ρή­σει η δια­πραγ­μά­τευση με την Τουρκία, το επόμενο βήμα είναι η προ­σφυγή στη Χάγη, κάτι που είπε και ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στις δηλώ­σεις του μετά τη Σύνοδο, αλλά δεν υπάρχει στο κείμενο συμπε­ρα­σμά­των.

-Ζήτησε ακόμα να επι­ση­μά­νει η ΕΕ ότι δεν έχει νομικό έρεισμα ο χάρτης του Μαβί Βαταν, της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» δηλαδή που συχνά-πυκνά ανα­φέ­ρει η Τουρκία.

-Τέλος, η Ελλάδα ήθελε η Ευρώπη να απορ­ρί­ψει ξανά με ξεκά­θαρο τρόπο το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, κάτι που επίσης παρα­λή­φθηκε από το κείμενο.

Το τελικό κείμενο και το γκρίζο σημείο

Τα παρα­πάνω σημεία σβή­στη­καν και έγιναν οι τελευ­ταίες αλλαγές, προ­κει­μέ­νου να υπάρξει συμ­φω­νία. Η Ελλάδα ουσια­στικά “πήρε” μία καλύ­τερη δια­τύ­πωση για την περι­γραφή των ενδε­χό­με­νων κυρώ­σεων προς την Τουρκία και η Κύπρος κατά­φερε να μη συμπε­ρι­λη­φθεί η πρόταση για συνεκ­με­τάλ­λευση. Γκρίζο σημείο της συμ­φω­νίας παρα­μέ­νει φυσικά η προ­ώ­θηση πολυ­με­ρούς διε­θνούς διά­σκε­ψης για την ανα­το­λική Μεσό­γειο, για την οποία η Κύπρος διεκ­δί­κησε δέσμευση πως δεν θα υπάρξει εκπρο­σώ­πηση Τουρ­κο­κυ­πρίων, αλλά δεν την πήρε.

Ο απο­λο­γι­σμός

Ελλάδα και Κύπρος σημειώ­νουν, πάντως, πως σε γενικές γραμμές η συμ­φω­νία που επε­τεύ­χθη είναι καλή και πως υπάρ­χουν σημεία που δόθηκε μάχη για να συμπε­ρι­λη­φθούν στο τελικό κείμενο. Σημειώ­νουν πως είναι σημα­ντικό ότι στην παρά­γραφο 20 της συμ­φω­νίας ανα­φέ­ρε­ται ότι εφόσον η Τουρκία συνε­χί­σει μονο­μερή επι­θε­τική συμπε­ρι­φορά θα υπάρ­χουν συνέ­πειες.

«Η Ε.Ε. θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σει σε αυτή την περί­πτωση όλα τα εργα­λεία για να υπε­ρα­σπι­στεί τα συμ­φέ­ρο­ντά της. Οι εξε­λί­ξεις θα παρα­κο­λου­θού­νται. Οι όποιες απο­φά­σεις θα παρθούν μέχρι τέλη Δεκεμ­βρίου», ανα­φέ­ρε­ται.

Όπως έχουμε ήδη σημειώ­σει σε προη­γού­μενα ρεπορ­τάζ, αυτές οι ανα­φο­ρές σε συγκε­κρι­μένα άρθρα της Συν­θή­κης για τη λει­τουρ­γία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, που περι­λαμ­βά­νουν τη δυνα­τό­τητα επι­βο­λής κυρώ­σεων και περιο­ρι­στι­κών μέτρων «ξεκλεί­δω­σαν» τη συμ­φω­νία.

Επίσης, είναι σημα­ντικό, λένε κυβερ­νη­τι­κές πηγές πως «ξεκα­θα­ρί­ζε­ται στην παρά­γραφο 16 ότι οι διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές αφορούν ένα ζήτημα, την οριο­θέ­τηση θαλασ­σίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο».

Ανάλογη ικα­νο­ποί­ηση εκφρά­ζει και η Κύπρος, αν και δεν πέτυχε δύο βασι­κούς στόχους. Την επιβολή άμεσων κυρώ­σεων και την ξεκά­θαρη απόρ­ριψη του αιτή­μα­τος της Τουρ­κίας για συμ­με­τοχή της Τουρ­κο­κυ­πρια­κής πλευράς στην προ­α­ναγ­γελ­θείσα διεθνή διά­σκεψη για την ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Υπάρ­χουν, ωστόσο, σαφείς ανα­φο­ρές κατα­δί­κης της τουρ­κι­κής επι­θε­τι­κό­τη­τας και η πλήρης ανα­γνώ­ριση του διε­θνούς δικαίου. Απορ­ρί­φθηκε επίσης όπως σημειώ­σαμε και παρα­πάνω η φράση περί συνεκ­με­τάλ­λευ­σης υδρο­γο­ναν­θρά­κων.

Σημα­ντική θεω­ρει­ται τέλος και η αναφορά στο ψήφισμα 550 του ΟΗΕ το οποίο ανα­φέ­ρε­ται με σαφή­νεια στα ζητή­ματα που αφορούν την Αμμό­χω­στο.

Σπύρος Πολυ­χρο­νό­που­λος