Νέο νομοσχέδιο: Τα δέκα πλαστικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης που καταργούνται

Νομο­θε­τούμε έγκαιρα για να γνω­ρί­ζουν οι κατα­να­λω­τές και να προ­σαρ­μο­στεί ομαλά η αγορά στα νέα δεδο­μένα. Η Ελλάδα από τον Ιούλιο του 2021 θα γίνει μία χώρα με λιγό­τερα Πλα­στικά Μιας Χρήσης».

Τι προ­βλέ­πει το νομο­σχέ­διο

Με το εν λόγω νομο­σχέ­διο απα­γο­ρεύ­ε­ται από τον Ιούλιο του 2021 η διάθεση στην αγορά 10 πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων μιας χρήσης. Πρό­κει­ται για τα εξής πλα­στικά προ­ϊ­ό­ντα:

• μαχαι­ρο­πί­ρουνα,
• πιάτα,
• καλα­μά­κια,
• περιέ­κτες από φελιζόλ
• κυπε­λά­κια ποτών από φελιζόλ,
• περιέ­κτες τρο­φί­μων από φελιζόλ,
• ανα­δευ­τή­ρες ποτών,
• μπα­το­νέ­τες,
• στη­ρίγ­ματα για μπα­λό­νια,
• καθώς και πάσης φύσεως προ­ϊ­ό­ντα που δια­σπώ­νται σε μικρο­πλα­στικά (οξο­δια­σπώ­μενα πλα­στικά).

Στόχος της απα­γό­ρευ­σης σε αυτά τα πλα­στικά προ­ϊ­ό­ντα είναι η μείωση της κατα­νά­λω­σης σε πλα­στικά ποτήρια και πλα­στι­κούς περιέ­κτες τρο­φί­μων κατά 30% μέχρι το 2024 και κατά 60% μέχρι το 2026. Για να επι­τευ­χθεί αυτός ο στόχος, προ­βλέ­πε­ται:

• Ο επα­να­σχε­δια­σμός των προ­ϊ­ό­ντων με οικο­λο­γικό πρόσημο. Ειδι­κό­τερα, τίθεται υπο­χρε­ω­τι­κός στόχος χωρι­στής συλ­λο­γής των πλα­στι­κών μπου­κα­λιών κατά 77% το 2025 και κατά 90% το 2029.
• Για όσα προ­ϊ­ό­ντα απα­γο­ρεύ­ο­νται, ορί­ζο­νται με ΚΥΑ εναλ­λα­κτι­κές λύσεις, ενώ η απα­γό­ρευση αυτών ξεκινά 6 μήνες νωρί­τερα για τον δημόσιο τομέα.
• Όλα τα καπάκια θα πρέπει να είναι προ­σαρ­τη­μένα στα μπου­κά­λια τους μέχρι το 2024, ενώ τα πλα­στικά μπου­κά­λια θα πρέπει να κατα­σκευά­ζο­νται από 25% ανα­κυ­κλω­μένο περιε­χό­μενο το 2025 και από 35% αντί­στοιχα το 2030. Για να δια­σφα­λι­σθεί ότι όλοι συμ­μορ­φώ­νο­νται με τις νέες απαι­τή­σεις για το ανα­κυ­κλω­μένο περιε­χό­μενο εισά­γε­ται το Ευρω­παϊκό πρότυπο ΕΝ 15343.
• Παρέ­χε­ται ταυ­τό­χρονα το κίνητρο στους παρα­γω­γούς των προ­ϊ­ό­ντων αυτών να μειώ­νο­νται οι υπο­χρε­ω­τι­κές τους εισφο­ρές στα συστή­ματα ανα­κύ­κλω­σης, όσο περισ­σό­τερο ανα­κυ­κλω­μένο περιε­χό­μενο έχουν στα προ­ϊ­ό­ντας τους (eco-modulation).
• Εισά­γο­νται νέες απαι­τή­σεις σήμαν­σης από τον Ιούλιο του 2021, ανα­φο­ρικά με τις περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις συγκε­κρι­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων. Τα προ­ϊ­ό­ντα αυτά είναι τα πλα­στικά ποτήρια, τα υγρά μαντη­λά­κια, τα είδη προ­σω­πι­κής υγιει­νής και τα καπνικά προ­ϊ­ό­ντα.
• Θεσπί­ζο­νται έως τον Ιανουά­ριο του 2023 συστή­ματα διευ­ρυ­μέ­νης ευθύνης του παρα­γω­γού για δύο νέες ομάδες προ­ϊ­ό­ντων όπως τα καπνικά προ­ϊ­ό­ντα και τα αλιευ­τικά εργα­λεία, καθώς και άλλες 8 κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων (κυπε­λά­κια ποτών, περιέ­κτες τρο­φί­μων, περιέ­κτες ποτών, πακέτα και περι­τυ­λίγ­ματα, λεπτές σακού­λες μετα­φο­ράς, υγρά μαντη­λά­κια και μπα­λό­νια). Τα συστή­ματα διευ­ρυ­μέ­νης ευθύνης παρα­γω­γού θα είναι υπεύ­θυνα για τη δια­χεί­ριση και για τον καθα­ρι­σμό των κοι­νό­χρη­στων χώρων και ακτών από τα από­βλητα των προ­ϊ­ό­ντων αυτών.

Εθνικά μέτρα-Κίνητρα για Επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση – Ανα­κύ­κλωση

Όπως είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί από τον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Κωστή Χατζη­δάκη, με το παρόν νομο­σχέ­διο νομο­θε­τού­νται και εθνικά μέτρα με κίνητρα για την ενί­σχυση της Πρό­λη­ψης (επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση) στη δημιουρ­γία πλα­στι­κών απο­βλή­των. Ειδι­κό­τερα με το νομο­σχέ­διο:

• Θεσπί­ζε­ται περι­βαλ­λο­ντική εισφορά για τα πλα­στικά ποτήρια και τους περιέ­κτες τρο­φί­μων από 01.01.2022. Τα χρήματα που θα συλ­λέ­γο­νται θα πηγαί­νουν στο Πράσινο Ταμείο και θα επι­στρέ­φουν στους Δήμους και τις Περι­φέ­ρειες για δράσεις κατα­πο­λέ­μη­σης της περι­βαλ­λο­ντι­κής ρύπαν­σης που προ­κα­λούν τα εν λόγω προ­ϊ­ό­ντα.
• Θεσπί­ζε­ται η υπο­χρέ­ωση διά­θε­σης επα­να­χρη­σι­μο­ποι­ή­σι­μων εναλ­λα­κτι­κών προ­ϊ­ό­ντων από 01.01.2022. στις επι­χει­ρή­σεις μαζικής εστί­α­σης, καθώς και η υπο­χρέ­ωση να πωλούν τα προ­ϊ­ό­ντα τους με έκπτωση, σε περί­πτωση που ο κατα­να­λω­τής έχει δικό του επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­μενο σκεύος.
• Θεσπί­ζε­ται η υπο­χρέ­ωση των Δήμων να δια­θέ­τουν δημό­σιες βρύσες για τη δωρεάν παροχή πόσιμου νερού σε δημο­τι­κές αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις και παι­δι­κές χαρές, από την 1η Ιουλίου του 2021.
• Θεσπί­ζε­ται πανελ­λα­δικό σύστημα επι­στρο­φής εγγύ­η­σης στον πολίτη. Από 05.01.2023 οι πολίτες που θα επι­στρέ­φουν στα σημεία πώλησης τα πλα­στικά μπου­κά­λια -τα οποία θα επι­βα­ρύ­νο­νται με λίγα λεπτά- θα λαμ­βά­νουν πίσω τα επι­πλέον χρήματα, ως αντα­μοιβή για τη συμ­με­τοχή τους στην ανα­κύ­κλωση. Για την απο­τε­λε­σμα­τική εφαρ­μογή του μέτρου αυτού και τον καθο­ρι­σμό της εγγύ­η­σης θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μελέτη εφαρ­μο­γής έως τον Ιούλιο του 2021.
• Διευ­ρύ­νε­ται η περι­βαλ­λο­ντική σήμανση σε όλα τα Πλα­στικά Μιας Χρήσης που εμπί­πτουν στην Οδηγία από 03.01.2022, ώστε να γνω­ρί­ζουν οι πολίτες ποια προ­ϊ­ό­ντα προ­ο­ρί­ζο­νται για επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση, ποια για ανα­κύ­κλωση και ποια για κομπο­στο­ποί­ηση.

Αντι­κί­νη­τρα – Κυρώ­σεις

Παράλ­ληλα, στα εθνικά μέτρα για τη μείωση της πλα­στι­κής ρύπαν­σης που θεσπί­ζο­νται στο νομο­σχέ­διο, προ­βλέ­πο­νται και συγκε­κρι­μένα αντι­κί­νη­τρα, υπό τη μορφή κυρώ­σεων.

Ειδι­κό­τερα, στις περι­πτώ­σεις διά­θε­σης προ­ϊ­ό­ντων που υπό­κει­νται σε απα­γό­ρευση επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο που αντι­στοι­χεί:

• Στον παρα­γωγό –1% επί του κύκλου εργα­σιών του προη­γού­με­νου έτους, καθώς και στην
• Στην επι­χεί­ρηση εστί­α­σης: 5€ ανά τεμάχιο προ­ϊ­ό­ντος που διέθεσε στην αγορά (με ελά­χι­στο πρό­στιμο τα 1.000 €).

Για τη μη απόδοση της Εισφο­ράς από τα πλα­στικά ποτήρια και τους περιέ­κτες τρο­φί­μων επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο:

• Στις επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης 1.000 € ανά παρά­βαση και σε περί­πτωση υπο­τρο­πής διπλα­σια­σμός των ποσών.

Για τη διάθεση προ­ϊ­ό­ντων που δεν πληρούν τις προ­δια­γρα­φές οικο­λο­γι­κού σχε­δια­σμού για ανα­κυ­κλω­μένο περιε­χό­μενο επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο:

• Στον παρα­γωγό ύψους –1% επί του κύκλου εργα­σιών του προη­γού­με­νου έτους