«Αλληλεγγύη» με αστερίσκους από την Ε.Ε. για προσφυγικό

Μεγάλες προσ­δο­κίες, πολύ­πλο­κες δια­δι­κα­σίες, αλλά μικρές στην πράξη αλλαγές και ελά­χι­στα οφέλη για την Ελλάδα φέρει η πρόταση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για τη Μετα­νά­στευση και το Ασυλο. Πρό­κει­ται βεβαίως για μια προ­σπά­θεια να επι­τευ­χθεί σχεδόν το αδύνατο, να εξα­σφα­λι­στεί δηλαδή μια πλατ­φόρμα η οποία θα απο­τε­λέ­σει βάση συζή­τη­σης πλευρών με εκ δια­μέ­τρου αντί­θε­τες θέσεις για την αντι­με­τώ­πιση του μετα­να­στευ­τι­κού/προ­σφυ­γι­κού θέματος.

Από την πλευρά της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης, προς το παρόν, γίνεται λόγος για «έντονη δια­πραγ­μά­τευση» επί των κει­μέ­νων που παρου­σιά­στη­καν, ενώ ανα­γνω­ρί­ζε­ται η προ­σπά­θεια που κατέ­βαλε η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή «να συγκε­ρά­σει απο­κλί­νου­σες απόψεις, προ­ερ­χό­με­νες από δια­φο­ρε­τι­κές ομάδες κρατών».

Το νέο Σύμφωνο για τη Μετα­νά­στευση και το Ασυλο περι­λαμ­βά­νει τρεις «και­νο­το­μίες» η απο­δο­τι­κό­τητα των οποίων, ωστόσο, εξαρ­τά­ται από πολ­λα­πλούς αστάθ­μη­τους παρά­γο­ντες καθώς επι­βάλ­λει συνεν­νο­ή­σεις αλλά δεν καθο­ρί­ζει συγκε­κρι­μέ­νες δράσεις: Τις ευέ­λι­κτες μορφές συνει­σφο­ράς εκ μέρους των κρατών-μελών, τη χορηγία αλλη­λεγ­γύης και ταχύ­τε­ρες δια­δι­κα­σίες στα σύνορα.

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αν το σύστημα δεν απο­δώ­σει, η Ελλάδα όπως και οι άλλες χώρες πρώτης υπο­δο­χής είναι αυτές που και πάλι θα επω­μι­στούν το βάρος», τονίζει στην «Κ» η στρα­τη­γός εν απο­στρα­τεία κ. Ζαχα­ρούλα Τσι­ρι­γώτη, η οποία έχει εκτε­λέ­σει επί σειράν ετών χρέη γενικού επι­θε­ω­ρητή Αστυ­νο­μίας Αλλο­δα­πών και Προ­στα­σίας συνόρων.

Προ­βλέ­πε­ται κατ’ αρχάς ένας «νέος μηχα­νι­σμός στα­θε­ρής αλλη­λεγ­γύης», ο οποίος όμως δεν είναι μόνιμος ή αυτό­μα­τος αλλά ενερ­γο­ποιεί­ται με αίτημα του κράτους-μέλους το οποίο βρί­σκε­ται σε έκτα­κτες συν­θή­κες. Ως «έκτα­κτες συν­θή­κες» νοού­νται οι περι­πτώ­σεις πίεσης ή και απειλής πίεσης αυξη­μέ­νων ροών στα σύνορα ενός κράτους-μέλους και οι περι­πτώ­σεις δια­σώ­σεων στη θάλασσα. Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις το κράτος-μέλος που βρί­σκε­ται υπό πίεση μπορεί να ανα­στέλ­λει την εξέταση των αιτη­μά­των ασύλου για μικρό χρονικό διά­στημα. Εφόσον η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή εγκρί­νει το σχετικό αίτημα τα κράτη- μέλη μπορούν να επι­λέ­ξουν τους τρόπους να δείξουν την αλλη­λεγ­γύη τους:

• Να προ­σφέ­ρουν άμεση επι­χει­ρη­σιακή στήριξη. Κάτι που ήδη συμ­βαί­νει συχνά με τα κράτη-μέλη να έχουν στείλει σκηνές, είδη πρώτης ανάγκης, τρόφιμα και άλλα πολλές φορές στην Ελλάδα, η οποία όμως τελικά πρέπει να αντι­με­τω­πί­σει το πρό­βλημα.

• Μετε­γκα­τά­σταση αφι­χθέ­ντων ατόμων. Σε αυτή την περί­πτωση προ­σφέ­ρε­ται χρη­μα­το­δό­τηση ύψους 10.000 ευρώ για κάθε άτομο, ενώ προ­τε­ραιό­τητα δίνεται στα ασυ­νό­δευτα, η μετε­γκα­τά­σταση των οποίων πρι­μο­δο­τεί­ται με 12.000 ευρώ κατά άτομο.

• «Χορηγία επι­στρο­φής». Τα κράτη-μέλη που δεν θέλουν να ανα­λά­βουν το βάρος της φιλο­ξε­νίας αιτού­ντων άσυλο, θα ανα­λαμ­βά­νουν την ευθύνη της επι­στρο­φής στις χώρες τους όσων το αίτημα ασύλου έχει απορ­ρι­φθεί. Μάλιστα δίνεται και η δυνα­τό­τητα στα κράτη-μέλη να επι­λέ­ξουν την εθνι­κό­τητα των ατόμων που θα επι­στρέ­ψουν ανάλογα με τη σχέση που έχουν με τις χώρες προ­έ­λευ­σης.

Εφόσον όμως δεν επι­τύ­χουν την απο­στολή τους εντός 8 μηνών τότε, οι προς επα­να­πα­τρι­σμό απορ­ρι­φθέ­ντες, θα μετα­φέ­ρο­νται στο κράτος-μέλος που είχε ανα­λά­βει τη μετα­φορά!

«Λαμ­βά­νο­ντας υπ’ όψιν ότι κάθε χρόνο επι­στρέ­φε­ται το 1/3 των προς επι­στροφή ατόμων, η συγκε­κρι­μένη πρό­βλεψη είναι σαν να απει­λούμε τις χώρες του Βίσε­γκραντ ότι θα μετα­φέ­ρουμε στην επι­κρά­τειά τους παρά­νο­μους μετα­νά­στες», λέει η κ. Τσι­ρι­γώτη.

Στέ­λε­χος της ομάδας δια­πραγ­μά­τευ­σης που έχει συστα­θεί από την ελλη­νική πλευρά ανα­φέ­ρει ότι «αυτό το στοι­χείο μόνο ως μέσο πίεσης μπο­ρούμε να το εκλά­βουμε. Δεν μπορεί να εφαρ­μο­στεί, ούτε βέβαια καμία χώρα θα το δεχθεί», τονίζει: «Στην πράξη οι χώρες πρώτης υπο­δο­χής θα ανα­γκα­στούν να έχουν μεγάλα κέντρα κρά­τη­σης, στα οποία θα παρα­μέ­νουν οι προς επι­στροφή μετα­νά­στες», συμπλη­ρώ­νει.

Ακριβώς λόγω της μεγάλης δυσκο­λίας του εγχει­ρή­μα­τος των επι­στρο­φών πάγιο αίτημα της Ελλάδας αλλά και άλλων χωρών της Ε.Ε. είναι η δημιουρ­γία ενός ευρω­παϊ­κού μηχα­νι­σμού επι­στρο­φών σε συνεν­νό­ηση και συνερ­γα­σία με τα κράτη-μέλη.  Στο πλαίσιο της «αλλη­λεγ­γύης» προ­βλέ­πε­ται ότι η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή  θα μπορεί να παρέμ­βει και να επι­βά­λει στα μέλη να συνει­σφέ­ρουν στη δια­δι­κα­σία μετε­γκα­τά­στα­σης και επι­στρο­φών. Πάντως, η δια­δι­κα­σία μετε­γκα­τά­στα­σης το 2016 χρειά­στηκε περισ­σό­τερο από ένα χρόνο για να ολο­κλη­ρω­θεί για μόλις 23.000 ανθρώ­πους, ενώ εκκρε­μούν κυρώ­σεις προς τις χώρες του Βίσε­γκραντ οι οποίες ποτέ δεν συμ­με­τεί­χαν στη δια­δι­κα­σία.

Ελεγχος υγείας

Το νέο Σύμφωνο προ­βλέ­πει επίσης την πραγ­μα­το­ποί­ηση γρή­γο­ρων δια­δι­κα­σιών δια­χω­ρι­σμού προσφύγων-μεταναστών στα σημεία εισόδου στην Ε.Ε. Αυτή η δια­δι­κα­σία θα περι­λαμ­βά­νει ανα­γνώ­ριση, έλεγχο υγείας και ασφά­λειας, απο­τυ­πώ­ματα και κατα­γραφή στο ευρω­παϊκό σύστημα Eurodac.

Οι fast-track δια­δι­κα­σίες για τον δια­χω­ρι­σμό όσων φτάνουν και την άμεση απόρ­ριψη αιτη­μά­των ασύλου ατόμων που προ­έρ­χο­νται από χώρες οι οποίες έχουν χαμηλό ποσοστό ανα­γνώ­ρι­σης είναι μια δια­δι­κα­σία η οποία έχει ήδη γίνει προ­σπά­θεια να εφαρ­μο­στεί στα ΚΥΤ (κέντρα υπο­δο­χής και ταυ­το­ποί­η­σης) στα ελλη­νικά νησιά, όχι όμως με μεγάλη επι­τυ­χία. Σύμφωνα με το σχέδιο ο δια­χω­ρι­σμός αν το αίτημα ασύλου θεω­ρεί­ται παρα­δε­κτό, οπότε μπορεί να προ­χω­ρή­σει η δια­δι­κα­σία εξέ­τα­σης ή απα­ρά­δε­κτο οπότε δεν συντρέ­χουν λόγοι περαι­τέρω εξέ­τα­σης, πρέπει να γίνεται μέσα σε διά­στημα πέντε ημερών. Επι­πλέον το αίτημα ασύλου συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της ένστα­σης θα πρέπει να εξε­τά­ζε­ται σε χρονικό διά­στημα συνο­λικά 12 εβδο­μά­δων.

Δεδο­μέ­νου ότι αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα εκκρε­μούν πάνω από 90.000 αιτή­ματα ασύλου προς εξέταση είναι ολο­φά­νερη η δυσκο­λία του διοι­κη­τι­κού μηχα­νι­σμού να αντε­πε­ξέλ­θει σε ένα τέτοιο χρο­νο­διά­γραμμα. Πόσα άτομα θα χρειά­ζο­νται για να εξυ­πη­ρε­τού­νται όσοι φτάνουν; Δεδο­μέ­νου ότι οι ροές δεν είναι στα­θε­ρές, πώς θα στηθεί ένας μόνιμος μηχα­νι­σμός; «Εφόσον τα κράτη πρώτης υπο­δο­χής θα κάνουν το screening είναι αυτο­νό­ητο ότι στα ελλη­νικά νησιά ή στον Εβρο θα έχουμε και πάλι εγκλω­βι­σμό ατόμων όταν αυξη­θούν οι ροές», επι­ση­μαί­νει ο  ίδιος άνθρω­πος που επε­ξερ­γά­ζε­ται τις ελλη­νι­κές προ­τά­σεις.

Επι­ση­μαί­νει επίσης ότι δεν πρέπει να «βλέ­πουμε» τη σημε­ρινή κατά­σταση όπου οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές στα ελλη­νικά νησιά είναι μειω­μέ­νες, αλλά τις περιό­δους στις οποίες θα υπάρξει πραγ­μα­τικά κρίση.

Αντι­δρά­σεις

Η πρόταση συνά­ντησε ήδη τη σφοδρή αντί­δραση και των δύο πλευρών, τις θέσεις των οποίων φιλο­δο­ξεί να συγκε­ρά­σει: των χωρών του Βίσε­γκραντ που δεν συζη­τούν μηχα­νι­σμό μετε­γκα­τά­στα­σης και του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου που παρα­δο­σιακά ζητεί περισ­σό­τερη και συγκε­κρι­μένη αλλη­λεγ­γύη. Την επόμενη κιόλας ημέρα της ανα­κοί­νω­σης, την προη­γού­μενη Πέμπτη, οι πρω­θυ­πουρ­γοί Ουγ­γα­ρίας, Πολω­νίας και Τσεχίας συνα­ντή­θη­καν με την πρόεδρο της Επι­τρο­πής Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν για να της γνω­στο­ποι­ή­σουν  ότι η πρόταση που κατέ­θεσε η Επι­τροπή είναι «απα­ρά­δε­κτη». Ο Ούγγρος πρω­θυ­πουρ­γός Βίκτορ Ορμπαν ζήτησε να γίνει δεκτή η πρόταση της Ουγ­γα­ρίας σύμφωνα με την οποία «κανένας δεν μπορεί να εισέλ­θει σε ευρω­παϊκό έδαφος πριν ένα κράτος-μέλος δεν εγκρί­νει το αίτημα ασύλου του».

Ο Τσέχος πρω­θυ­πουρ­γός Α. Μπάμπις τόνισε πως δεν συζητεί την περί­πτωση των ποσο­στώ­σεων και ότι η Ευρω­παϊκή Ενωση θα πρέπει να σταματά τους μετα­νά­στες στα σύνορα, να τους γυρίζει πίσω και να τους προ­σφέ­ρει βοήθεια στις χώρες τους. Την ίδια ημέρα σε ανα­κοί­νωσή του το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο χαρα­κτή­ρισε το νέο Σύμφωνο «ανε­παρ­κές». Ωστόσο, κάποιοι ευρω­βου­λευ­τές ανέ­φε­ραν ότι είναι «βήμα προς τη σωστή κατεύ­θυνση».

Συζη­τή­σεις για δευ­τε­ρο­γε­νείς μετα­κι­νή­σεις

Οι δια­φο­ρε­τι­κές εθνι­κό­τη­τες των αιτού­ντων άσυλο στα κράτη-μέλη δεί­χνουν πόσο ακόμα πιο περί­πλοκο είναι το θέμα των μετα­να­στευ­τι­κών ροών στην Ευρω­παϊκή Ενωση. Την ίδια ώρα που Αφγανοί, Σύροι και Πακι­στα­νοί στρι­μώ­χνο­νται στα ΚΥΤ της Ελλάδας, στην Ισπανία φθάνουν –νόμιμα, αφού δεν απαι­τεί­ται βίζα– με το αερο­πλάνο άνθρω­ποι από τη Βενε­ζου­έλα, την Κολομ­βία και την Ονδούρα, οι οποίοι στη συνέ­χεια κατα­θέ­τουν αίτημα ασύλου. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι επίσης το γεγονός ότι σχεδόν 15.000 άνθρω­ποι από την Τουρκία ζήτησαν άσυλο στην Ευρω­παϊκή Ενωση –στη Γερ­μα­νία και στην Ελλάδα– τον προη­γού­μενο χρόνο.  Το γεγονός ότι χώρες όπως η Γαλλία και η Γερ­μα­νία, που δεν βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή υπο­δο­χής, δέχο­νται αιτή­ματα ασύλου από εθνι­κό­τη­τες που δέχεται και η Ελλάδα έχει επίσης προ­κα­λέ­σει συζη­τή­σεις για τη δυνα­τό­τητα δευ­τε­ρο­γε­νών μετα­κι­νή­σεων αιτού­ντων άσυλο μεταξύ των κρατών-μελών.

Πηγή: kathimerini.gr

Τάνια Γεωρ­γιο­πού­λου