«Διπλή βάση εισαγωγής» για την είσοδο στα ΑΕΙ

Ο χάρτης της τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης στην Ελλάδα τίθεται πάλι στο τραπέζι του υπουρ­γείου Παι­δείας, με πιθανές καταρ­γή­σεις και συγ­χω­νεύ­σεις τμη­μά­των. Το ίδιο και η θέσπιση «διπλής βάσης εισα­γω­γής» στα πανε­πι­στή­μια – μία γενική βάση που θα οριστεί από το υπουρ­γείο, και μία ειδική που θα οριστεί από τα ίδια τα ΑΕΙ σε μαθή­ματα βαρύ­τη­τας. Επίσης, ο αριθμός των εισα­κτέων θα ορί­ζε­ται σε συνεν­νό­ηση με τα ΑΕΙ, ενώ θα ενι­σχυ­θεί και η επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση ώστε να μην κατευ­θύ­νο­νται όλοι οι από­φοι­τοι λυκείου στα ΑΕΙ.

«Δεν θα πρέπει να μελε­τή­σουμε και να απο­φα­σί­σουμε ποιες είναι οι ειδι­κό­τη­τες που έχει ανάγκη η πατρίδα μας; Προ­φα­νώς στη συνέ­χεια ο ακα­δη­μαϊ­κός χάρτης θα αλλάξει, όμως μόνο έτσι θα μπο­ρέ­σουν τα ίδια τα ΑΕΙ να θέσουν τα δικά τους κρι­τή­ρια εισα­γω­γής», παρα­τη­ρεί στην «Κ» ο Κυριά­κος Κου­βε­λιώ­της, καθη­γη­τής και πρύ­τα­νης του Berlin School of Business and Innovation στο Βερο­λίνο.

Ειδι­κό­τερα, όπως φάνηκε και από την πρό­σφατη ανα­κοί­νωση των βάσεων εισα­γω­γής, μεγάλος αριθμός πανε­πι­στη­μια­κών τμη­μά­των δέχο­νται φοι­τη­τές με χαμηλή βαθ­μο­λο­γία και έχουν βάση κάτω από τις 10.000 μονάδες. Οχι πως κάποιος που εισήχθη σε ΑΕΙ με χαμηλή βαθ­μο­λο­γία δεν μπορεί να κατα­φέ­ρει να είναι συνεπής στις σπουδές του. Αλλωστε, οι επι­δό­σεις των υπο­ψη­φίων εξαρ­τώ­νται από τον βαθμό δυσκο­λίας των θεμάτων στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις κάθε χρόνο, αλλά και από ειδικές συν­θή­κες, όπως η φετινή παν­δη­μία. Ωστόσο η ένταση και το εύρος του φαι­νο­μέ­νου που πλέον έχει κατα­στεί δια­χρο­νικό, προ­βλη­μα­τί­ζουν την ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας αλλά και τους πανε­πι­στη­μια­κούς, οι οποίοι δια­μαρ­τύ­ρο­νται για το χαμηλό επίπεδο των φοι­τη­τών.

«Το πρό­βλημα των χαμηλών βάσεων εισα­γω­γής είναι δια­χρο­νικό, και έχει ενταθεί με τις αλλαγές Γαβρό­γλου στον χάρτη της τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης σε συν­δυα­σμό με την αύξηση των εισα­κτέων τα τελευ­ταία χρόνια της δια­κυ­βέρ­νη­σης ΣΥΡΙΖΑ. Συγκε­κρι­μένα, την τελευ­ταία διετία το ποσοστό των τμη­μά­των με βάση κάτω από 10.000 εκτι­νά­χθηκε από το περίπου 25% που ήταν μεσο­σταθ­μικά τα προη­γού­μενα χρόνια, στο 40% φέτος», παρα­τη­ρεί ο κ. Διγα­λά­κης.

Η δια­χρο­νική έλλειψη στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού στη δια­μόρ­φωση του χάρτη της ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης έχει οδη­γή­σει στην υπερ­προ­σφορά προ­γραμ­μά­των σπουδών, «τα οποία συχνά δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στις απαι­τή­σεις της αγοράς εργα­σίας και στις εξε­λί­ξεις της οικο­νο­μίας και της 4ης βιο­μη­χα­νι­κής επα­νά­στα­σης. Την ίδια στιγμή, απου­σιά­ζουν οι αξιό­πι­στες δομές μετα­λυ­κεια­κής τεχνι­κής επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης», παρα­τη­ρεί ο κ. Διγα­λά­κης.

Οι νέοι, μη έχοντας ουσια­στική διέξοδο μετά το λύκειο, προ­τι­μούν να εισα­χθούν σε ΑΕΙ με χαμηλή βαθ­μο­λο­γία, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας την επιλογή αυτή ως ένα προ­σω­ρινό «κατα­φύ­γιο», που θα ανα­βά­λει για κάποιο χρονικό διά­στημα την έξοδο σε μία δύσκολη αγορά εργα­σίας.

Ενδει­κτικά, ποσοστό περίπου 80% των απο­φοί­των λυκείου, διπλά­σιο από τη διεθνή πρα­κτική, εισά­γε­ται σε ΑΕΙ. Ετσι, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα καλύ­πτε­ται το έλλειμμα στην επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση και ως εκ τούτου αλλοιώ­νε­ται ο σκοπός και ο ρόλος των ΑΕΙ.

Οι «λιμνά­ζο­ντες» φοι­τη­τές

Και αυτό απο­δει­κνύ­ε­ται και από την ποιο­τική υπο­βάθ­μιση των σπουδών, που παρα­τη­ρεί­ται στα πανε­πι­στή­μια, με χαμηλά ποσοστά απο­φοί­τη­σης και υψηλά ποσοστά «λιμνα­ζό­ντων» φοι­τη­τών. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του υπουρ­γείου Παι­δείας, η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην τελευ­ταία θέση στην Ευρώπη στον δείκτη του ποσο­στού απο­φοί­των επί του συνόλου των φοι­τη­τών. Το 2017 ο δείκτης στην Ελλάδα ήταν 9,41%, ενώ ο μέσος όρος της Ευρώπης των «28» ήταν 24,15%.

Για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος οι λύσεις που μελε­τώ­νται, σχε­διά­ζο­νται –όπως ανέφερε στην «Κ» ο κ. Διγα­λά­κης– πάνω στους εξής τέσ­σε­ρις άξονες:

– Τη θεσμο­θέ­τηση γενικής βάσης εισα­γω­γής στα ΑΕΙ (π.χ. 10 με άριστα το 20) από το υπουρ­γείο Παι­δείας, αλλά και ειδικής βάσης σε ένα ή δύο μαθή­ματα που θα κρίνει κάθε σχολή ως απα­ραί­τητα για τους υπο­ψή­φιους φοι­τη­τές της (π.χ. τα Μαθη­μα­τικά για τα τμήματα Μαθη­μα­τι­κών).

– Την ανα­διά­ταξη του χάρτη της τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Σήμερα υπάρ­χουν 459 τμήματα στα πανε­πι­στή­μια. Η Εθνική Αρχή Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ), στο πλαίσιο του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού και της αξιο­λό­γη­σης και πιστο­ποί­η­σης ακα­δη­μαϊ­κών μονάδων και προ­γραμ­μά­των σπουδών, μπορεί να ειση­γη­θεί την κατάρ­γηση ή τη συγ­χώ­νευση ενός τμή­μα­τος και τη διακοπή ενός προ­γράμ­μα­τος σπουδών.

– Την κατάρ­τιση πολυ­ε­τών προ­γραμ­μα­τι­κών συμ­φω­νιών μεταξύ ΑΕΙ – υπουρ­γείου Παι­δείας, κατόπιν εισή­γη­σης της ΕΘΑΑΕ, οι οποίες θα περι­λαμ­βά­νουν και τον αριθμό εισα­κτέων για τα επόμενα 4 χρόνια.

– Την ανα­βάθ­μιση της μετα­λυ­κεια­κής επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης, με κεντρικό σχε­δια­σμό για τα προ­σφε­ρό­μενα προ­γράμ­ματα σε εθνικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο, βάσει των αναγκών και της στρα­τη­γι­κής ανά­πτυ­ξης της χώρας. Αλλωστε, το επόμενο νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Παι­δείας θα αφορά την επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση και κατάρ­τιση.

Ταυ­τό­χρονα, βέβαια, οι πανε­πι­στη­μια­κοί επι­ση­μαί­νουν ότι οι αλλαγές θα πρέπει να στο­χεύ­ουν και στη βελ­τί­ωση της εκπαί­δευ­σης από τη βάση. «Ο μαγικός αριθμός 10 από μόνος του δεν θα μπο­ρούσε να θερα­πεύ­σει ένα συνον­θύ­λευμα παθο­γε­νειών που συνο­δεύει τις νέες γενιές δεκα­ε­τίες τώρα. Το κύριο ζήτημα όπως και σε όλα τα προ­βλή­ματα είναι η απο­τροπή τους και όχι ο χει­ρι­σμός τους όταν έχουν εξε­λι­χθεί σε κρίση. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να εξα­φα­νί­σουμε τις κακές επι­δό­σεις εν τη γενέσει τους και όχι στη Γ΄ Λυκείου», παρα­τη­ρεί ο κ. Κου­βε­λιώ­της. Και προ­σθέ­τει: «Η τεχνο­λο­γία απο­τε­λεί έναν από τους καλύ­τε­ρους συμ­μά­χους μας. Δεν μας παρέχει απλά μια δέσμη εργα­λείων, αλλά έχει δημιουρ­γή­σει η ίδια νέες εκπαι­δευ­τι­κές μεθο­δο­λο­γίες. Ας τις αξιο­ποι­ή­σουμε στο έπακρο. Σε κάθε περί­πτωση, ένα νέο παιδί που ξεκι­νάει τώρα τις σπουδές του θα πρέπει να γνω­ρί­ζει ότι θα χρεια­σθεί να αποκτά συνεχώς νέες δεξιό­τη­τες, να σπου­δά­σει αργό­τερα στη ζωή του ένα νέο γνω­στικό αντι­κεί­μενο και να αλλάξει καριέρα ίσως ακόμα και δέκα φορές».

Η «βροχή» των πτυχίων και οι αιτίες της

«Οι χιλιά­δες υπο­ψή­φιοι που έγραψαν κάτω από τη βάση έχουν απο­λυ­τή­ριο λυκείου! Δεν υπάρ­χουν ευθύνες σε κανέναν γι’ αυτό; Οι γονείς δεν ανη­συ­χούν γι’ αυτό;» λέει στην «Κ» η Ευγενία Μπουρ­νόβα, ιστο­ρι­κός, καθη­γή­τρια στο τμήμα Οικο­νο­μι­κών Επι­στη­μών του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, εστιά­ζο­ντας στο πρό­βλημα της υπο­βαθ­μι­σμέ­νης μέσης εκπαί­δευ­σης.

Από την άλλη, η κοι­νω­νική πίεση είναι ισχυρή, καθώς οι γονείς θέλουν απλώς τα παιδιά τους να μπουν στο πανε­πι­στή­μιο, ακόμα και αν οι πραγ­μα­τι­κές γνώσεις τους δεν θα το επέ­τρε­παν.

Και η ίδια περι­γρά­φει τις πτυχές του προ­βλή­μα­τος και πώς ανα­πτύσ­σε­ται: «Η ελλη­νική κοι­νω­νία, μαζί με τις πολι­τι­κές ηγεσίες σε πλήρη συνε­νοχή, απαιτεί πανε­πι­στη­μιακά πτυχία για τα παιδιά της. Γι’ αυτό, αφού το παιδί εισα­χθεί στο πανε­πι­στή­μιο, αρχίζει τις πιέσεις για να περνάει τα μαθή­ματα, όπως είχε μάθει να πιέζει ο μπαμπάς ή η μαμά τούς καθη­γη­τές για μεγά­λους βαθμούς στο σχολείο. Το κάνει διότι θέλει να βγει στην αγορά εργα­σίας.

Ετσι, όταν ο αριθμός των φοι­τη­τών που συσ­σω­ρεύ­ο­νται στα διάφορα μαθή­ματα αυξάνει πολύ, για κάποιους πολύ παλιούς φοι­τη­τές το γραπτό τους, που αξίζει να βαθ­μο­λο­γη­θεί με 3-4, φτάνει στο 5. Επι­πλέον, για κάποια χρόνια το υπουρ­γείο Παι­δείας –προ­στα­τεύ­ο­ντας τους λεγό­με­νους “αιώ­νιους” φοι­τη­τές– είχε εγκρί­νει και επι­πλέον εξε­τα­στική περίοδο για όσους ήταν εγγε­γραμ­μέ­νοι πάνω από 4 έτη. Φέτος, μετά την πανε­πι­στη­μιο­ποί­ηση των ΤΕΙ και τη δημιουρ­γία πολλών νέων τμη­μά­των ανά την επι­κρά­τεια –η πιο λαϊ­κί­στικη πολι­τική που έγινε ποτέ–, προς μεγάλη ικα­νο­ποί­ηση των ελλη­νι­κών οικο­γε­νειών, τα παιδιά εισά­γο­νται πλέον απο­κλει­στικά σε πανε­πι­στή­μιο, χωρίς τον φόβο να μειωθεί το κύρος της οικο­γέ­νειας από πιθανή είσοδο στα ΤΕΙ. Τι θα γίνει, όμως, στα πανε­πι­στή­μια; Οσο η τεχνο­λο­γική εκπαί­δευση δεν ανα­βαθ­μί­ζε­ται και όσο τα πανε­πι­στη­μιακά τμήματα δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα να ορίζουν την κατώ­τερη βαθ­μο­λο­γία εισα­γω­γής στα βασικά μαθή­ματα της επι­στή­μης τους (η πρόταση έχει κατα­τε­θεί πριν από χρόνια), η καθο­δική πορεία στην εκπαί­δευση θα συνε­χί­ζε­ται».

Πηγή: kathimerini.gr

Από­στο­λος Λακασάς