Ελληνοτουρκικά: Κλιμάκωση πιέσεων για διάλογο – Το φάουλ Στόλτενμπεργκ και η υπονομευτική στάση της Άγκυρας

Με το Oruc Reis να συνε­χί­ζει την «περι­ή­γησή» του σε περιο­χές πάνω από την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα και όλο πιο κοντά στο Καστε­λό­ριζο -το οποίο η Άγκυρα στο­χο­ποιεί τις τελευ­ταίες ημέρες- και με την πυκνό­τητα πολε­μι­κών πλοίων στην περιοχή να αυξάνει την πιθα­νό­τητα ατυ­χή­μα­τος, η ανη­συ­χία της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας είναι κάτι παρα­πάνω από έκδηλη

Καθο­ρι­στι­κός για την εξέλιξη των ελλη­νο­τουρ­κι­κών ανα­μέ­νε­ται να είναι ο Σεπτέμ­βρης, με τις δύο χώρες να βιώνουν τη μεγα­λύ­τερη σε διάρ­κεια ένταση -τόσο σε λεκτικό επίπεδο όσο και στο πεδίο- από το 1974 και μετά.

Με το Oruc Reis να συνε­χί­ζει την «περι­ή­γησή» του σε περιο­χές πάνω από την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα και όλο πιο κοντά στο Καστε­λό­ριζο -το οποίο η Άγκυρα στο­χο­ποιεί τις τελευ­ταίες ημέρες- και με την πυκνό­τητα πολε­μι­κών πλοίων στην περιοχή να αυξάνει την πιθα­νό­τητα ατυ­χή­μα­τος, η ανη­συ­χία της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας είναι κάτι παρα­πάνω από έκδηλη.

Σε διά­στημα ελά­χι­στα μεγα­λύ­τερο των 45 ημερών, οι τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις μετα­βλή­θη­καν από ενο­χλη­τι­κές φράσεις και «απλές» παρα­βιά­σεις ενα­ε­ρίου χώρου, σε διαρ­κείς προ­σβο­λές προς όποιον δεν συμ­φω­νεί με τους στόχους της Άγκυρας σε κάθε εμφά­νιση του Ταγίπ Ερντο­γάν ή και των στενών συνερ­γα­τών του και σε συνε­χείς εκδό­σεις NAVTEX, σε περιο­χές που ανήκουν στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα.

Οι κινή­σεις αυτές του τούρκου προ­έ­δρου -ο οποίος ενδέ­χε­ται να έχει επι­λέ­ξει τον δρόμο χωρίς επιστροφή- έχουν κινη­το­ποι­ή­σει τις τελευ­ταίες ημέρες σε πιο έντονο βαθμό τόσο την Ευρω­παϊκή Ένωση, και κυρίως τη Γερ­μα­νία που ακο­λου­θούσε την πολι­τική κατευ­να­σμού απέ­να­ντι στην Άγκυρα και σίγουρα θέλει να απο­φύ­γει το ενδε­χό­μενο θερμού επει­σο­δίου στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όσο και τις ΗΠΑ που έχουν το περι­θώ­ριο και τη δυνα­τό­τητα να πιέσουν τον Ερντο­γάν. 

Η πίεση της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας

Ενδει­κτική της προ­σπά­θειας για απο­κλι­μά­κωση και συζη­τή­σεων ήταν η νέα τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία που είχε η γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριος, Άνγκελα Μέρκελ, με τον τούρκο πρόεδρο, προ­κει­μέ­νου να ρίξει τους τόνους. Παρ’ ότι δεν υπάρχει κάποια ανα­κοί­νωση από τη γερ­μα­νική πλευρά, κατά τη διάρ­κεια της επι­κοι­νω­νίας τους, ο Ερντο­γάν έστρεψε τα πυρά του ενα­ντίον της Αθήνας, τονί­ζο­ντας πως «είναι απα­ρά­δε­κτο το ότι η εγω­ι­στική και άδικη στάση της Ελλάδας υπο­στη­ρί­ζε­ται από ορι­σμέ­νες χώρες».

Παράλ­ληλα, σύμφωνα με την τουρ­κική προ­ε­δρία, εξέ­φρασε την ικα­νο­ποί­ησή του για τις προ­σπά­θειες της Μέρκελ να συμ­βά­λει στην επίλυση του προ­βλή­μα­τος στην περιοχή, το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο «προ­κα­λεί­ται από τα βήματα της Ελλάδας και των χωρών που την υπο­στη­ρί­ζουν».

Σε ό,τι αφορά τις υπό­λοι­πες χώρες – μέλη της ΕΕ, η Γαλλία είναι αυτή που έχει κατα­νο­ή­σει καλύ­τερα από κάθε άλλον τι δια­κυ­βεύ­ε­ται στην περιοχή. Το Παρίσι δεν πρό­κει­ται να δεχτεί την Τουρκία να εξε­λι­χθεί στην επι­κυ­ρί­αρχη δύναμη της Μεσο­γείου και βρί­σκε­ται στο πλευρό της Αθήνας. Ο Εμα­νουέλ Μακρόν είναι ο μόνος ηγέτης στην Ευρώπη που έχει σχέδιο για το πώς η Ευρώπη μπορεί να βγει από αυτό το τέλμα και ξέρει ότι, αν δεν μετρια­στεί η επι­θε­τι­κό­τητα της Τουρ­κίας, αυτό θα πλήξει τα συμ­φέ­ρο­ντα της ίδιας της ΕΕ. 

Αντί­δραση πάντως υπήρξε και από την άλλη πλευρά του Ατλα­ντι­κού, με την παρέμ­βαση του αμε­ρι­κα­νού υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Μάικ Πομπέο, να παίζει -μένει να απο­δει­χτεί στην πράξη- καθο­ρι­στικό ρόλο.

Ο Πομπέο κάλεσε Αθήνα και Άγκυρα για μορα­τό­ριουμ και έναρξη δια­λό­γου. Μετά την παρέμ­βαση αυτή, ο Ερντο­γάν φέρεται να ακο­λου­θεί τη διπλω­μα­τική οδό στο θέμα των δια­φο­ρών της Τουρ­κίας με την Ελλάδα για τα δικαιώ­ματα στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Σύμφωνα με τουρ­κι­κές εφη­με­ρί­δες, ο τούρκος πρό­ε­δρος είπε σε κλειστή σύσκεψη κομ­μα­τι­κών στε­λε­χών τα ακό­λουθα: «Στο θέμα της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου θα προ­χω­ρή­σουμε στα πλαίσια της διπλω­μα­τίας. Η Τουρκία στο σημείο των δικαιω­μά­των της στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο έχει 100% δίκιο. Σε περί­πτωση που και η απέ­να­ντι πλευρά απο­μα­κρυν­θεί από τα βήματα της αύξησης της έντασης, τότε στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, μέσω διπλω­μα­τίας μπο­ρούμε να εφαρ­μό­σουμε την πολι­τική «καζάν- καζάν (win-win)». Πρέπει να ανα­δεί­ξουμε τις συνερ­γα­σίες και προ­σπά­θειες αλλη­λο­ϋ­πο­στή­ρι­ξης που είχαμε με τις χώρες της περιο­χής, κυρίως με την Ελλάδα. Αυτή την προ­σπά­θεια να την ανα­δεί­ξουμε στο τραπέζι του δια­λό­γου και να την εξη­γή­σουμε στην κοινή γνώμη».

Η πρό­σκληση για διάλογο και το φάουλ του Στόλ­τεν­μπεργκ

Πρω­το­βου­λία για απο­κλι­μά­κωση της έντασης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας ανέλαβε και ο γενικός γραμ­μα­τέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλ­τεν­μπεργκ.

Ο νορ­βη­γός πολι­τι­κός, προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γει μια δύσκολη συζή­τηση στο Βορειο­α­τλα­ντικό Συμ­βού­λιο που έχει ζητήσει η Ελλάδα για τις τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις, απέ­στειλε έγγραφο με το οποίο προ­τεί­νει διά­φο­ρους τρόπους απο­κλι­μά­κω­σης της έντασης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας στους στρα­τιω­τι­κούς αντι­προ­σώ­πους των δύο χωρών.

Το εν λόγω έγγραφο, σύμφωνα με το «Βήμα», το οποίο περι­λαμ­βά­νει μία σειρά από προ­τά­σεις, δεν φαί­νε­ται να καλύ­πτει σε αυτή τη φάση τις επι­θυ­μίες της ελλη­νι­κής πλευράς, ιδιαί­τερα σχετικά με την απο­χώ­ρηση του Oruc Reis από την Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Ωστόσο, η Αθήνα έκρινε, σε πρώτη φάση και όταν εκδη­λώ­θηκε αρχικά η σκέψη Στόλ­τε­μπεργκ, ότι δεν υπήρχε λόγος να απορ­ρί­ψει αμέσως την πρω­το­βου­λία του. Είναι επίσης σαφές, σύμφωνα με ορι­σμέ­νες πηγές, ότι υπάρχει κινη­το­ποί­ηση από συγκε­κρι­μέ­νες πηγές εντός ΝΑΤΟ (Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, Γερ­μα­νία, ίσως και άλλες). 

Ο κ. Στόλ­τε­μπεργκ έσπευσε όμως να ανα­κοι­νώ­σει ότι οι δύο χώρες «συμ­φώ­νη­σαν να προ­σέλ­θουν σε τεχνι­κές συνο­μι­λίες για τη μείωση του κιν­δύ­νου επει­σο­δίων και ατυ­χη­μά­των στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο», επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το ΝΑΤΟ είναι μία σημα­ντική πλατ­φόρμα δια­βου­λεύ­σεων επί ζητη­μά­των που επη­ρε­ά­ζουν την ασφά­λειά μας».

Αυτό προ­κά­λεσε την αντί­δραση της ελλη­νι­κής πλευράς, στην οποία υπάρχει δυσα­ρέ­σκεια για την βεβια­σμένη κίνηση του Νορ­βη­γού. Διπλω­μα­τι­κές πηγές σημεί­ω­ναν, μετά τη δήλωση Στόλ­τε­μπεργκ, ότι «οι πλη­ρο­φο­ρίες που είδαν το φως της δημο­σιό­τη­τας σχετικά με φερό­με­νες τεχνι­κές συνο­μι­λίες στο ΝΑΤΟ δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα».

Οι ίδιες πηγές τόνιζαν ότι «η μονο­με­ρής εγχεί­ριση εγγρά­φου με την παρά­κληση για σχόλια εντός μίας εβδο­μά­δας σε καμία περί­πτωση δεν συνιστά έναρξη δια­λό­γου».

Ουσια­στικά, δηλαδή, η Αθήνα διέ­ψευσε την έναρξη συνο­μι­λιών, αλλά πρό­σθεσε ότι «σε κάθε περί­πτωση, έχουμε συγκρα­τή­σει την πρόθεση του ΓΓ του ΝΑΤΟ να εργα­στεί για να θεσπί­σει μηχα­νι­σμούς απο­κλι­μά­κω­σης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Πλην όμως, απο­κλι­μά­κωση συνιστά μόνον η άμεση απο­μά­κρυνση όλων των τουρ­κι­κών πλοίων από την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα».

Η κόκκινη γραμμή της Αθήνας και η εμπρη­στική στάση της Άγκυρας

Όπως προ­κύ­πτει και μέσω της παρα­πάνω τοπο­θέ­τη­σης, η Αθήνα έχει κατα­στή­σει σαφές προς κάθε κατεύ­θυνση ότι δεν θα κάτσει στο τραπέζι του δια­λό­γου, αν η Τουρκία δεν στα­μα­τή­σει τις παρα­βιά­σεις, αν δεν συμ­μορ­φω­θεί και αν δεν απο­χω­ρή­σουν όλα τα τουρ­κικά πλοία από την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα.

Παράλ­ληλα, με το δόγμα «ψυχραι­μία και αυτο­πε­ποί­θηση» η Αθήνα παρα­κο­λου­θεί στενά τις κινή­σεις της Τουρ­κίας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αλλά και τη συνε­χι­ζό­μενη επι­θε­τική ρητο­ρική της Άγκυρας, ενώ παράλ­ληλα εντεί­νει τις διπλω­μα­τι­κές πρω­το­βου­λίες στους διε­θνείς θεσμούς.

Η ελλη­νική πλευρά προ­τάσ­σει τον διάλογο, όμως η συνε­χι­ζό­μενη τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα δεν βοηθά στην εκτό­νωση της έντασης.

Σε μια ακόμα κίνηση εντυ­πω­σια­σμού, ο τούρκος υπουρ­γός Άμυνας, Χου­λουσί Ακάρ, με πλήρη στρα­τιω­τική εξάρ­τυση και συνο­δευό­με­νος από τον αρχηγό της τουρ­κι­κής αερο­πο­ρίας, πραγ­μα­το­ποί­ησε πτήση με F-16 πάνω από τo βόρειο Αιγαίο. Πιστός στη γραμμή της σκληρής ρητο­ρι­κής, εξα­πέ­λυσε πυρά κατά Γαλλίας και ΗΠΑ, δηλώ­νο­ντας πως «υπάρ­χουν εκείνοι που έρχο­νται από χιλιό­με­τρα μακριά και υπο­δύ­ο­νται τον ρόλο του φύλακα αγγέλου. Δεν είναι δυνατόν να το απο­δε­χτούμε αυτό. Θα φύγουν όπως ήρθαν».

Στο πλαίσιο των κινή­σεων που δημιουρ­γούν σύγχυση και τρο­φο­δο­τούν την ένταση στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου εντάσ­σε­ται και η πρόθεση της Άγκυρας να εμπλέ­ξει τη Ρωσία με την έκδοση δύο NAVTEX, ειδο­ποιώ­ντας για ασκή­σεις του ρωσικού στόλου με πραγ­μα­τικά πυρά.

Η Άγκυρα προ­σπά­θησε να αξιο­ποι­ή­σει τη συγκυ­ρία μπαί­νο­ντας σφήνα κατά τη συγκε­κρι­μένη περίοδο για να απο­κτή­σει «δικαιο­δο­σία» σε θαλάσ­σια περιοχή που δεν της ανήκει. Ας σημειω­θεί δε πως η NAVTEX που εξέδωσε δεν είναι κάλυψη των ρωσικών ασκή­σεων αλλά προει­δο­ποί­ηση προς τα ρωσικά πλοία να μην πλη­σιά­σουν τις περιο­χές που έχει δεσμεύ­σει παρα­νό­μως η Τουρκία για γεω­λο­γι­κές έρευνες.

Μετά, λοιπόν, την ηχηρή αντί­δραση της Μόσχας που έκανε λόγο για ανυ­πό­στα­τους ισχυ­ρι­σμούς πως η Ρωσία στη­ρί­ζει τη στάση της Άγκυρας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ήρθε εκ των υστέρων διευ­κρί­νιση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας ότι πρό­κει­ται για ρωσικές ασκή­σεις κι όχι κοινές με την Τουρκία.

Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νει, προέβη στην έκδοση των συγκε­κρι­μέ­νων NAVTEX από «συνήθη πρα­κτική», καθώς η περιοχή όπου πρό­κει­ται να διε­ξα­χθούν οι ρωσικές ασκή­σεις βρί­σκε­ται εντός της δικαιο­δο­σίας της Υδρο­γρα­φι­κής και Ωκε­α­νο­γρα­φι­κής Υπη­ρε­σίας της Τουρ­κίας.

Πηγή: in.gr