ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Aλ. Δεσποτόπουλος: “Η συμφωνία με την Aίγυπτο δημιουργεί σημαντική δυναμική για μελλοντική προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης”

Μαίρη Φώτη 8 λεπτά ανάγνωση
ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
Η συμφωνία με την Aίγυπτο δημιουργεί σημαντική δυναμική για μελλοντική προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης

AΛ. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ

Η «επόμενη ημέρα» της συμ­φω­νίας με την Αίγυπτο, κατο­χυ­ρώ­νει το δικαί­ωμα και την επήρεια των νησιών της Ελλάδας σε υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ και δια­μορ­φώ­νει νέα δεδο­μένα στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Ο διε­θνο­λό­γος κ. Αλέ­ξαν­δρος Δεσπο­τό­που­λος, στην πολύ ενδια­φέ­ρουσα συνέ­ντευξή του στη «δημο­κρα­τική», απο­τυ­πώ­νει την νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα που απορ­ρέει από την υπο­γραφή συμ­φω­νίας χάραξης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, σημειώ­νο­ντας ότι «η εξέλιξη αυτή δημιουρ­γεί σημα­ντική δυνα­μική για μελ­λο­ντική προ­σφυγή με την Αίγυπτο στο Διεθνές δικα­στή­ριο της Χάγης προς επίλυση της δια­φο­ράς».

Επι­πλέον, ανα­φέ­ρε­ται στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, στην πρό­σφατη κρίση, στις αξιώ­σεις της γεί­το­νος χώρας εκτι­μώ­ντας ότι «τα ελα­τή­ρια της επι­θε­τι­κό­τη­τας της Τουρ­κίας δεν έχουν εκλεί­ψει», δίνει μια εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρουσα διά­σταση στην ανα­κοί­νωση του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ που μεταξύ άλλων έκανε λόγο για «αμφι­σβη­τού­μενα νερά» και χαρα­κτη­ρί­ζει ελιγμό «που δεν θα πρέπει να μας ξεγελά» την πρόθεση του Ταγίπ Ερντο­γάν, να ανοίξει τον Ναό της Πανα­γίας Σουμελά για τους Ορθό­δο­ξους Χρι­στια­νούς στην μεγάλη εορτή του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου.

Κύριε Δεσπο­τό­πουλε θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξη με την υπο­γραφή συμ­φω­νίας χάραξης ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Πόσο σημα­ντική είναι η συμ­φω­νία αυτή; Η οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας με την Τουρκία, φαί­νε­ται να επι­σκιά­ζει τις υπό­λοι­πες οριο­θε­τή­σεις με την Αλβανία, την Αίγυπτο, την Λιβύη και την Ιταλία. Γιατί συμ­βαί­νει αυτό;

Ας δούμε το ζήτημα συνο­λικά. Για πολλά χρόνια υπήρχε στα­σι­μό­τητα στη χάραξη απο­κλει­στι­κών οικο­νο­μι­κών ζωνών στην περιοχή μας, αλλά από το 2003 και μετά η Κύπρος για πρώτη φορά προ­χώ­ρησε σε οριο­θέ­τηση ΑΟΖ σχεδόν με όλα τα γει­το­νικά της κράτη.

Η εξέλιξη αυτή σε συν­δυα­σμό με τις έρευνες στην Κύπρο, την χάραξη των απώ­τε­ρων ορίων της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας σε σχετικό νόμο του Κοι­νο­βου­λίου και τη χάραξη του EastMed προ­κά­λεσε την σφοδρή αντί­δραση της Τουρ­κίας, η οποία ανάμεσα σε άλλες κινή­σεις, υπέ­γραψε το περί­φημο μνη­μό­νιο με τη Λιβύη.

Η Ελλάδα άρχισε την οριο­θέ­τηση της δικής της ΑΟΖ ξεκι­νώ­ντας με την Ιταλία, για δύο λόγους: αρχικά υπήρχε ήδη χάραξη της υφα­λο­κρη­πί­δας από το 1977 ως βάση για τη χάραξη ΑΟΖ. Η χώρα μας εκεί έδειξε ευε­λι­ξία ως προς διάφορα ιταλικά αιτή­ματα, προ­κει­μέ­νου να ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία. Επι­πλέον, εμείς και η Ιταλία είμαστε οι δύο μεγα­λύ­τε­ροι εμπο­ρι­κοί εταίροι της Αλβα­νίας και δεί­χνουμε το δρόμο για το πώς πρέπει η γει­το­νική μας χώρα να διευ­θε­τή­σει τις θαλάσ­σιες ζώνες της με την Ελλάδα.

Η χώρα “κλειδί’’ στη δική μας περί­πτωση για τη συνέ­χιση της οριο­θέ­τη­σης της ΑΟΖ μας είναι η Αίγυ­πτος, διότι η συμ­φω­νία μερικής οριο­θέ­τη­σης επι­κα­λύ­πτει την ίδια έκταση με το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας επίσης υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ στα νησιά.

Οι Αιγύ­πτιοι κατά κανόνα ακο­λου­θούν τις θέσεις του διε­θνούς δικαίου, που ταυ­τί­ζο­νται με τις ελλη­νι­κές, ωστόσο δεν θέλουν να πάρουν άμεσα θέση στη διένεξη μεταξύ Ελλάδας- Τουρ­κίας, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας πλήρη επήρεια ΑΟΖ στο Καστε­λό­ριζο, στη Στρογ­γύλη και γενι­κό­τερα σε αυτό το σύμπλεγμα, διότι ξέρουν ότι σε αυτή την περί­πτωση θα έρθουν σε ρήξη με τους Τούρ­κους. Για το λόγο αυτό προ­χω­ρή­σαμε σε μερική οριο­θέ­τηση, στα σημεία που συμ­φω­νούμε και που δεν θα αφορά στο Καστε­λό­ριζο. Η εξέλιξη αυτή δημιουρ­γεί σημα­ντική δυνα­μική για μελ­λο­ντική προ­σφυγή με την Αίγυπτο στο Διεθνές δικα­στή­ριο της Χάγης προς επίλυση της δια­φο­ράς.

Μιας και ανα­φερ­θή­κατε στο Καστε­λό­ριζο, ποια είναι η σημε­ρινή κατά­σταση στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, μετά την ένταση των προη­γού­με­νων ημερών;

Τα τελευ­ταία χρόνια οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν περιέλ­θει σε τροχιά σύγκρου­σης, με διευ­ρυ­μένη την ατζέντα των δια­φο­ρών. Μέχρι πρό­σφατα η καθεμιά από τις δύο χώρες ήταν στραμ­μένη στο Αιγαίο και φυσικά στην Κύπρο. Ο εντο­πι­σμός ενερ­γεια­κών πόρων στη Μεσό­γειο διεύ­ρυνε την ατζέντα, συνα­κό­λουθα και την επι­θυ­μία επί­λυ­σης των προ­βλη­μά­των. Η προ­σφυγή σε πρα­κτι­κές που καμιά σχέση δεν έχουν με νόμιμα μέσα, όπως ήταν επόμενο τρο­φο­δο­τεί την ένταση σε βαθμό που επη­ρε­ά­ζει ακόμη την ευρύ­τερη περιοχή. Η Τουρκία προ­σπα­θεί να απο­κτή­σει ρόλο στα ενερ­γειακά σχέδια της περιο­χής και να επι­βά­λει τους όρους της δικής της πολι­τι­κής, γιατί πιστεύει ότι δια­θέ­τει την στρα­τιω­τική ισχύ και τη διπλω­μα­τική ανοχή των μεγάλων δυνά­μεων.

Με αυτό το σκε­πτικό αύξησε πρό­σφατα τις προ­κλη­τι­κές ενέρ­γειες ενα­ντίον της χώρας μας με σκοπό την επί­τευξη δια­λό­γου και την υπα­γό­ρευση των όρων τους οποίους η Ελλάδα θα ανα­γκα­ζό­ταν να απο­δε­χτεί. Υπό την απειλή των όπλων επι­χεί­ρησε να προ­ω­θή­σει το διάλογο με τη δική της ατζέντα.

Μετά ένα στάδιο κλι­μά­κω­σης της έντασης, ελλη­νι­κής αντί­δρα­σης με την επί­κληση του διε­θνούς δικαίου, του δικαίου της θάλασ­σας, του ευρω­παϊ­κού και του νατοϊ­κού παρά­γο­ντα, αυτή τη στιγμή βρι­σκό­μα­στε στο στάδιο της απε­μπλο­κής και της προ­σπά­θειας επα­νέ­ναρ­ξης του δια­λό­γου, που έχει δια­κο­πεί από το 2016 με τα γεγο­νότα στη γει­το­νική χώρα.

Η κρίση που προ­κλή­θηκε στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις επ’ αφορμή της επα­πει­λού­με­νης εξόδου του Oruç Reis, εκτο­νώ­θηκε -αν μπο­ρούμε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε αυτό τον όρο- επειδή η τουρ­κική πλευρά, «ως κίνηση καλής θέλησης» επέλεξε να διευ­κο­λύ­νει τον «διάλογο». Τι έχουμε να περι­μέ­νουμε αλήθεια από τον διάλογο αυτό αφού η Τουρκία δεν δέχθηκε ποτέ να συζη­τή­σει επί της ουσίας για το ζήτημα των θαλασ­σίων ζωνών όπως η υφα­λο­κρη­πίδα και εσχάτως η Α.Ο.Ζ.

Η Τουρκία ανα­γνω­ρί­ζει ως πρό­βλημα την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας και κατ’ επέ­κταση των θαλασ­σίων ζωνών ως μία εκκρε­μό­τητα με την Ελλάδα που δέχεται να συζη­τή­σει. Το 1976 μάλιστα βρε­θή­καμε κοντά στην από κοινού προ­σφυγή στο Διεθνές δικα­στή­ριο της Χάγης για την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας. Ας σημειω­θεί εδώ ότι ο όρος θαλάσ­σιες ζώνες έχει εισα­χθεί στο διεθνές δίκαιο μετά το 1982.

Η δυσχέ­ρεια συνεν­νό­η­σης με την Τουρκία έγκει­ται στο ότι προ­σπα­θεί αφενός να υπο­βαθ­μί­σει στο διάλογο την αξία του Κυπρια­κού ζητή­μα­τος και αφε­τέ­ρου να εντάξει σε αυτόν αξιώ­σεις που θίγουν ελλη­νικά κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα, όπως της απο­στρα­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών του Αιγαίου και ανα­γνώ­ρι­σης Τουρ­κι­κής μειο­νό­τη­τας στη Θράκη αλλά και δικής της κυριαρ­χίας στις απο­κα­λού­με­νες από την ίδια γκρίζες ζώνες.

Το μέγα ερώτημα είναι τι τελικά θέλει να επι­τύ­χει η Τουρκία επι­λέ­γο­ντας αυτή την προ­κλη­τική στάση και πού στο­χεύει τελικά.

Η Τουρκία θεωρεί ότι με τη Συνθήκη της Λωζάνης δεν της απο­δό­θηκε ο ζωτικός χώρος στη θάλασσα που της ανα­λο­γεί και ότι δεν αντι­στοι­χή­θηκε η διευ­θέ­τηση αυτή με τη στρα­τιω­τική επι­τυ­χία, που είχε προη­γη­θεί. Αναμ­φί­βολα η Συνθήκη αυτή θα μπο­ρούσε να είναι δυσχε­ρέ­στερη για τα ελλη­νικά συμ­φέ­ρο­ντα, όμως δια­τη­ρή­θη­καν σημα­ντι­κές ισορ­ρο­πίες, χάρη κυρίως στη διπλω­μα­τική ευφυΐα του Ελευ­θέ­ριου Βενι­ζέ­λου. Εξάλλου, τότε η Τουρκία, που επέλεξε ως πρω­τεύ­ουσα την Άγκυρα, μια πόλη στην ενδο­χώρα, ήταν χώρα αγρο­τική. Εδώ και δεκα­ε­τίες, καθώς απέ­κτησε νέα πολ­λα­πλή σημασία ο παρά­κτιος και θαλάσ­σιος χώρος, θέλει να γυρίσει πίσω τον χρόνο, στο 1923, να την φέρει στα δικά της σημε­ρινά μέτρα, να ανα­δεί­ξει το περί­φημο δόγμα της γαλά­ζιας πατρί­δας, να απο­κτή­σει ζωτικό χώρο στο Αιγαίο και τη Μεσό­γειο, που ανήκει νόμιμα και αναμ­φι­σβή­τητα στην Ελλάδα. Στόχος της είναι να οικειο­ποι­η­θεί και να αξιο­ποι­ή­σει ενερ­γειακά επι­κα­λού­μενη αρχές δικαίου δικής της έμπνευ­σης, οι οποίες περι­φρο­νούν τη γείτονα χώρα και τη διεθνή νομι­μό­τητα.

Κατά την άποψή σας έχει απο­σο­βη­θεί ο κίν­δυ­νος ενός θερμού επει­σο­δίου στο Αιγαίο μετά τα πρό­σφατα γεγο­νότα στο Καστε­λό­ριζο;

Η ευρω­παϊκή αντί­δραση και η ελλη­νική επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα ήταν δια­φο­ρε­τι­κές από αυτές που ανέ­με­ναν οι Τούρκοι. Η Ευρώπη διά της Γερ­μα­νίας, της χώρας που έχει την προ­ε­δρία της ΕΕ στην παρούσα συγκυ­ρία, υπο­γράμ­μισε προ­βλή­ματα -καταστροφικά μη ανα­στρέ­ψιμα κατά τη γνώμη μας- που θα ανέ­κυ­πταν από μια εμπλοκή στρα­τιω­τι­κού τύπου για την Τουρκία. Ωστόσο, τα ελα­τή­ρια της επι­θε­τι­κό­τη­τας της Τουρ­κίας δεν έχουν εκλεί­ψει και η διαρκής διπλω­μα­τική και επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα, πολύ περισ­σό­τερο ως το φθι­νό­πωρο, επη­ρε­ά­ζε­ται και την πολι­τική των ΗΠΑ.

• Πώς θα χαρα­κτη­ρί­ζατε την στάση που τήρησαν Ευρώπη, Αμερική και Ρωσία στην ένταση που καλ­λιέρ­γησε η Τουρκία όλο το προη­γού­μενο διά­στημα; Ποιοι είναι τελικά οι σύμ­μα­χοί μας;

Οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείας και η Ρωσία απο­τε­λούν σημα­ντι­κούς προ­μη­θευ­τές ενέρ­γειας της Ευρώπης και ως εκ τούτου κάθε ελεγ­χό­μενη ανα­στά­τωση στη Μεσό­γειο που καθυ­στε­ρεί την προ­ώ­θηση των δικών της ενερ­γεια­κών πόρων στην Ευρώπη, αν δεν είναι καλο­δε­χού­μενη, σίγουρα δεν είναι ενο­χλη­τική. Αμφό­τε­ρες επίσης έχουν ισχυ­ρούς δεσμούς με την Τουρκία. Ας μην ξεχνούμε ότι από τους τέσ­σε­ρις αγωγούς που δια­σχί­ζουν την Τουρκία, οι δύο μετα­φέ­ρουν ρωσικό φυσικό αέριο. Το μεγάλο ερώτημα είναι η αντί­δραση της Ευρώπης και η αδυ­να­μία συγκρό­τη­σης μίας ενιαίας στρα­τη­γι­κής αντι­με­τώ­πι­σης των προ­κλή­σεων στη Μεσό­γειο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της αντι­με­τώ­πι­σης των τουρ­κι­κών επι­διώ­ξεων. Μέχρι στιγμής οι ισχυρές διμε­ρείς σχέσεις κάποιων κρατών μελών με την Τουρκία και οι ενδο­ευ­ρω­παϊ­κοί αντα­γω­νι­σμοί δεν έχουν ευνο­ή­σει την ανά­πτυξη μιας ενιαίας μεσο­γεια­κής πολι­τι­κής. Η ίδια η ασφά­λεια της ανα­το­λι­κής Ευρώπης επα­φί­ε­ται στο ΝΑΤΟ, δηλαδή και στην Τουρκία, ενώ για την αξιο­ποί­ηση των ενερ­γεια­κών πόρων της Μεσο­γείου ανα­πτύσ­σο­νται περι­φε­ρεια­κοί αντα­γω­νι­σμοί, με πλέον χαρα­κτη­ρι­στικό αυτόν μεταξύ Γαλλίας και Ιταλίας, αλλά και Ελλάδας, Κύπρου και Ιταλίας για τον EastMed. Είναι λοιπόν επι­τα­κτική ανάγκη η Ένωση να υιο­θε­τή­σει μία κοινή γραμμή στα ζητή­ματα γεω­πο­λι­τι­κής και ασφά­λειας, όχι μόνο έναντι της Τουρ­κίας, αλλά και έναντι της Κίνας, αλλιώς θα εξα­κο­λου­θεί να έχει ισχύ ανα­ντί­στοιχη του οικο­νο­μι­κού και στρα­τιω­τι­κού της μεγέ­θους. Επί του παρό­ντος, στην περί­πτωση ελλη­νο­τουρ­κι­κής σύρ­ρα­ξης, ο Ελλη­νι­σμός, αυτό έχει γίνει αντι­λη­πτό, δεν θα κάνει πίσω.

Πάντως, η ανα­κοί­νωση του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ που μεταξύ άλλων έκανε λόγο για «αμφι­σβη­τού­μενα νερά», είναι αλήθεια ότι τάραξε τα νερά κι εντός και εκτός Ελλάδας. Τι πιστεύτε ότι σημα­το­δο­τεί αυτός ο χαρα­κτη­ρι­σμός;

Το ερώτημα είναι αν η ατυχής δια­τύ­πωση ήταν εντασ­σό­μενη στο πλαίσιο απο­κλι­μά­κω­σης, που είχε δια­μορ­φω­θεί ή σημα­το­δο­τεί αλλαγή της αμε­ρι­κα­νι­κής προ­σέγ­γι­σης και αύξηση της πίεσης προς τη χώρα μας για διάλογο με την Τουρκία εφ’ όλης της ύλης. Οι δηλώ­σεις του State Department είναι πάντα καλά μελε­τη­μέ­νες. Επο­μέ­νως, η αναφορά σε αμφι­σβη­τού­μενα ύδατα, σημαί­νει είτε ότι δεν θέλουν να πάρουν θέση στη διένεξη, όπερ άτοπο, είτε στέλ­νουν μήνυμα ειρη­νι­κής διευ­θέ­τη­σης των δια­φο­ρών, η οποία, ωστόσο, δεν μπορεί να είναι εκβια­στικά ετε­ρο­βα­ρής.

Τέλος, κύριε Δεσπο­τό­πουλε θα ήθελα το σχόλιό σας, για την πρόθεση του Ταγίπ Ερντο­γάν να ανοίξει για τους ορθό­δο­ξους Χρι­στια­νούς ενόψει της εορτής του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου την Ιερά Μονή Πανα­γίας Σουμελά στην Τρα­πε­ζού­ντα, μετά τις επι­κρί­σεις για τη μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Η μετα­τροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί απο­τέ­λεσε μία ψηφο­θη­ρική κίνηση του προ­έ­δρου Ερντο­γάν, εντασ­σό­μενη ταυ­τό­χρονα στην προ­σπά­θεια ενί­σχυ­σης του θρη­σκευ­τι­κού πατερ­να­λι­στικό προφίλ του στο σύνολο του μου­σουλ­μα­νι­κού κόσμου. Επι­μέ­ρους ελιγμοί δεν αλλοιώ­νουν τον πυρήνα της πολι­τι­κής αυτής και δεν θα πρέπει να μας ξεγε­λούν. Η σημε­ρινή τουρ­κική ηγεσία έχει προ πολλού απο­μα­κρυν­θεί από την εκσυγ­χρο­νι­στική κεμα­λική πολι­τική και ρέπει προς το ριζο­σπα­στικό ισλα­μι­σμό, που «απε­νο­χο­ποιεί» στρα­τιω­τι­κές παρεμ­βά­σεις στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ιράκ.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.