Le Monde: «Καταρρέει δραματικά ο τουρισμός στην νότια Ευρώπη»-Τι λέει για την Ελλάδα

Η ραγδαία μείωση του αριθμού των του­ρι­στών, η οποία οφεί­λε­ται στην υγειο­νο­μική κρίση, πλήττει την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελλάδα και την Πορ­το­γα­λία. Οι επαγ­γελ­μα­τίες του του­ρι­σμού ζητούν βοήθεια για να απο­φύ­γουν τις μαζικές απο­λύ­σεις, ανα­φέ­ρει ρεπορ­τάζ της γαλ­λι­κής εφη­με­ρί­δας.

Γράφει ανα­λυ­τικά η εφη­με­ρίδα, η οποία ανα­φέ­ρε­ται εκτενώς και στην Ελλάδα:

«Όλα είναι κλειστά από τη στιγμή που η παν­δη­μία έθεσε τη χώρα σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης, στις 18 Μαρτίου», δηλώνει ο Bruno Gomes, ξενο­δό­χος στην πόλη Πόρτο της Πορ­το­γα­λίας. Το 2010 είχε χάσει τη δουλειά του ως σχε­δια­στής και είχε στήσει επι­χεί­ρηση με περι­η­γή­σεις στην Λισα­βόνα και το Πόρτο. Και τότε είχε ζήσει την πρω­το­φανή οικο­νο­μική κρίση που έπληξε τη χώρα του.

Από τις αρχές Μαρτίου, το σύνολο των κρα­τή­σεων για την Ανοιξη ακυ­ρώ­θη­καν. Η επι­χεί­ρησή του πρέπει να επι­στρέ­ψει τις προ­κα­τα­βο­λές εκα­τομ­μυ­ρίων των πελατών του. Κι όλα αυτά ενώ η καλο­και­ρινή περί­ο­δος προ­μη­νύ­ε­ται χει­ρό­τερη.

Ανη­συ­χη­τική η κατά­σταση

Στην Ελλάδα, στην Ισπανία και στην Πορ­το­γα­λία εκφρά­ζο­νται οι ίδιες ανη­συ­χίες και αγωνίες. Την Δευτέρα 27 Απρι­λίου, οι χώρες του Νότου της Ευρώπης έκρου­σαν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου κατά τη διάρ­κεια του άτυπου Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου το οποίο συνήλθε για τα θέματα του­ρι­σμού. Ολοι ζήτησαν μια ισχυρή στήριξη στον τομέα, ενώ ο επί­τρο­πος Εσω­τε­ρι­κής Αγοράς της ΕΕ, Τιερί Μπρετόν, ζήτησε ένα «Σχέδιο Μάρσαλ» υπέρ του κλάδου. Και πράγ­ματι, ο του­ρι­σμός έχει χτυ­πη­θεί περισ­σό­τερο από όλους.

Σύμφωνα με την Κομι­σιόν, οι απώ­λειες εισο­δη­μά­των θα είναι της τάξης του 50% για τα ξενο­δο­χεία το 2020, στο 70% για τα πρα­κτο­ρεία του­ρι­σμού, και στο 90% για τις αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες και τις κρουα­ζιέ­ρες. Μόνο τον μήνα Μάρτιο, εκτι­μούν οι οικο­νο­μο­λό­γοι της τρά­πε­ζας UBS, οι εισπρά­ξεις κατέρ­ρευ­σαν κατά 68% στην Ευρώπη, η οποία εκπρο­σω­πεί το ήμισυ της παγκό­σμιας αγοράς του­ρι­σμού. Ειδικά στην Ιταλία έπεσαν κατά 95%, στην Ισπανία κατά 77%, στην Ελλάδα και στην Πορ­το­γα­λία κατά 70%.

«Η πτώση είναι εξαι­ρε­τικά οδυνηρή για τη Νότια Ευρώπη, όπου ο τομέας του του­ρι­σμού εκπρο­σω­πεί μερίδα πλούτου και εργα­σίας σημα­ντι­κό­τε­ρες από τον Βορρά», ανα­φέ­ρει η Nadia Gharbi, οικο­νο­μο­λό­γος της Pictet AM. Σύμφωνα με την Παγκό­σμια Τράπεζα ο του­ρι­σμός εκπρο­σω­πεί το 13,1% του ΑΕΠ της Ιταλίας, το 14,9% του ΑΕΠ Ισπα­νίας, το 17,8% του ΑΕΠ Πορ­το­γα­λίας, το 20,2% του ΑΕΠ Ελλάδας, ενώ στην Ευρω­παϊκή Ενωση εκπρο­σω­πεί το 10% του ΑΕΠ και το 9% του ΑΕΠ Γαλλίας.

Ηδη το 2010, την ώρα της κρίσης χρέους, η Αθήνα και η Λισα­βόνα ανα­γκά­στη­καν να ζητή­σουν τη βοήθεια των ευρω­παίων εταίρων τους και του ΔΝΤ, οι οποίοι τους παρα­χώ­ρη­σαν δάνεια με αντάλ­λαγμα οδυ­νη­ρές μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Η Ιταλία βυθί­στηκε σε οικο­νο­μική στα­σι­μό­τητα, ενώ η Ισπανία, η οποία επλήγη από την φούσκα των ακι­νή­των, ανα­γκά­στηκε να επι­βάλ­λει πολι­τι­κές λιτό­τη­τας. Αλλά από το 2015, αυτές οι οικο­νο­μίες ανέ­καμ­ψαν μερικώς χάρη στην άνοδο του του­ρι­σμού, σημειώ­νει ο Jésus Castillo, οικο­νο­μο­λό­γος της Natixis. «Επω­φε­λή­θη­καν, κυρίως, από την επι­στροφή των του­ρι­στών που απέ­φευ­γαν πλέον την Βόρεια Αφρική, για λόγους ασφά­λειας».

Το απόλυτο σκοτάδι

Το 2018, ο του­ρι­στι­κός τομέας έφερε 16 δις επι­πλέον στα ταμεία της Πορ­το­γα­λίας, δηλαδή το διπλό από το 2010. Χάρη σε αυτά τα χρήματα, η Λισα­βόνα και το Πόρτο ανα­καί­νι­σαν το κέντρο των πόλεων. Στην Ελλάδα, ο αριθμός των του­ρι­στών αυξή­θηκε στα 24 εκα­τομ­μύ­ρια το 2015, ενώ το 2019 ξεπέ­ρασε τα 30 εκα­τομ­μύ­ρια, βοη­θώ­ντας την ανα­διά­ταξη της χώρας.

«Στη διάρ­κεια της κρίσης του 2008, το εισό­δημα των Ελλήνων ήταν πολύ χαμηλό. Εδώ και δύο-τρία χρόνια έχουμε μια ανά­πτυξη χάρη στον του­ρι­σμό και στην αύξηση του εισο­δή­μα­τος των Ελλήνων, οι οποίοι άρχισαν ξανά να βγαί­νουν τα σαβ­βα­το­κύ­ριακα», δηλώνει στην Le Monde ο Εκτορας Μπο­τρίνι, ιδιο­κτή­της δύο εστια­το­ρίων στην Αθήνα και στην Κέρκυρα, εκ των οποίων το ένα έχει αστέρι Μισελέν. Ανη­συ­χεί για το μέλλον του και για το μέλλον των εξήντα εργα­ζο­μέ­νων του: «Τώρα είμαστε στο απόλυτο σκοτάδι. Δεν ξέρουμε τι μας περι­μέ­νει».

Θα ανοί­ξουν τα σύνορα της ΕΕ πριν το καλο­καίρι; Τα αερο­πλάνα θα πετούν ξανά; Πώς θα εφαρ­μο­στούν τα μέτρα με τις απο­στά­σεις στις παρα­λίες; Απέ­να­ντι στις αβε­βαιό­τη­τες, και ενώ οι χώρες ετοι­μά­ζο­νται να άρουν σιγά σιγά τα μέτρα περιο­ρι­σμού, οι εκπρό­σω­ποι του του­ρι­στι­κού τομέα ανα­μέ­νουν μια πραγ­μα­τική κατα­στροφή. Και την απώλεια του έτους 2020. «Πάνω από 2,8 εκα­τομ­μύ­ρια θέσεις εργα­σίας απει­λού­νται», ανα­φέ­ρει ο Gabriel Escarrer, πρό­ε­δρος της ένωσης Exceltur, στην οποία συμ­με­τέ­χουν οι κύριοι του­ρι­στι­κοί πρά­κτο­ρες της Ισπα­νίας, σε μια συνέ­ντευξη τύπου στις 22 Απρι­λίου.

Στην Ιταλία, όπου τα εστια­τό­ρια και τα καφέ θα ανοί­ξουν ξανά την 1η Ιουνίου, η επαγ­γελ­μα­τική ένωση του τομέα, η Confturismo, εκτιμά ότι οι απώ­λειες θα ξεπε­ρά­σουν τα 200 δις ευρώ. Η Ιταλία έχασε ήδη 30 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες μεταξύ Μαρτίου και Μαίου 2020.

Η περί­πτωση της Ελλάδας

Στην Ελλάδα, πάνω από 45 000 θέσεις εργα­σίας απει­λού­νται στα ξενο­δο­χεία, όπως προ­βλέ­πει η ένωση ξενο­δό­χων της χώρας. «Η κατά­σταση είναι πολύ δύσκολη, πολλά εστια­τό­ρια απει­λού­νται με λουκέτο και δεν μπορούν να καλύ­ψουν τα έξοδα», ανα­φέ­ρει ο σεφ Εκτορας Μπο­τρίνι. Σύμφωνα με τον Γιάννη Ρέτσο, πρόεδρο της Ομο­σπον­δίας Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ελλάδας, οι εισπρά­ξεις από τον του­ρι­σμό ανήλθαν στα 18 δις το 2019. «Τους πρώτους μήνες του 2020, οι εισπρά­ξεις ήταν μόνο 1,7 δις ευρώ», λέει.

Το ίδιο απαι­σιό­δοξη είναι η πρό­βλεψη και για την Λισα­βόνα. «Τον Απρίλιο, πάνω από 90% των επι­χει­ρή­σεων θα εισπρά­ξουν μηδέν ευρώ», δηλώνει ο Francisco Calheiros, πρό­ε­δρος της Συνο­μο­σπον­δίας Του­ρι­σμού της Πορ­το­γα­λίας. Απέ­να­ντι σε αυτή την βίαιη πτώση, είναι αδύνατο να πλη­ρω­θούν μισθοί, προ­μη­θευ­τές, φόροι και δάνεια.

Παντού, τα κατα­στή­ματα οργα­νώ­νο­νται προ­σπα­θώ­ντας να επι­βιώ­σουν περι­μέ­νο­ντας καλύ­τε­ρες ημέρες. Ορι­σμέ­νοι επι­χει­ρούν το ντε­λί­βερι για να μειώ­σουν τη χασούρα. Ο Gregg Hupert, επι­κε­φα­λής σε δύο εστια­τό­ρια Boa Bao, στην Λισα­βόνα και στο Πόρτο, ξεκί­νησε το ντε­λί­βερι. «Μας δίνει μια ανάσα οξυ­γό­νου», ομο­λο­γεί. Στο Πόρτο, η Karina Couto επω­φε­λεί­ται από την καρα­ντίνα για να κάνει ανα­καί­νιση στους ξενώνες της και να καθα­ρί­σει τα 14 δωμάτια, περι­μέ­νο­ντας να ξανα­νοί­ξει. Οι δύο εργα­ζό­με­νοί της βρί­σκο­νται σε μερική ανεργία. Η ίδια, ο πατέρας της, οι διευ­θυ­ντές της, δεν έχουν πλέον εισο­δή­ματα. «Εχουμε μεγάλη αγωνία. Η κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης θα λήξει στις 2 Μαίου, αλλά τα ξενο­δο­χεία όπως το δικό μας δεν πρό­κει­ται να συνέλ­θουν άμεσα», δηλώνει.

Για να μειώ­σουν τις απώ­λειες και να περι­σώ­σουν την καλο­και­ρινή περίοδο, οι Ισπανοί τουρ οπε­ρέι­τορς ελπί­ζουν στο κύμα εσω­τε­ρι­κού του­ρι­σμού, ειδικά αν τα σύνορα αργή­σουν να ανοί­ξουν. «Ο εθνικός του­ρι­σμός θα ξεκι­νή­σει άμεσα, ο διεθνής θα είναι πιο δύσκο­λος», δήλωσε ο σοσια­λι­στής Ισπανός υπουρ­γός Του­ρι­σμού, Reyes Maroto. «Δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι αυτό θα είναι αρκετό. Ο αριθμός των Ισπανών που πηγαί­νουν δια­κο­πές κάθε χρόνο είναι πολύ μικρό­τε­ρος από τους ξένους του­ρί­στες που έρχο­νται στην Ισπανία».

Το στοί­χημα μοιάζει δύσκολο και στην Ιταλία, όπου ο πρω­θυ­πουρ­γός Τζιου­ζέπε Κόντε κάλεσε τους πολίτες να πάνε δια­κο­πές εντός της χώρας. Το 60% των Ιταλών περνούν δια­κο­πές εντός της χώρας και οι επαγ­γελ­μα­τίες του χώρου ελπί­ζουν ότι ο αριθμός θα ανέβει στο 80% το 2019. «Θα πάμε στη θάλασσα φέτος το καλο­καίρι» υπο­σχέ­θηκε η ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Του­ρι­σμού της Ιταλίας Lorenza Bonaccorsi. Τα μέτρα παρα­μέ­νουν δρα­κό­ντια, η από­σταση ανάμεσα στις ξαπλώ­στρες καθο­ρι­σμένη, ενώ οι ώρες προ­σέ­λευ­σης στην παραλία ποι­κίλ­λει ανάλογα με την ηλικία και τα προ­βλή­ματα υγείας.

Το χαρτί της ασφα­λείας

«Στην Πορ­το­γα­λία στοι­χη­μα­τί­ζουμε εν πρώτοις στην αγορά της saudade [νοσταλ­γίας], δηλαδή στους Πορ­το­γά­λους που ζουν στο εξω­τε­ρικό, ειδικά στη Γαλλία, και έρχο­νται συχνά στη χώρα», ανα­φέ­ρει ο João Fernandes, πρό­ε­δρος του οργα­νι­σμού Του­ρι­σμού της Algarve. Είναι πεπει­σμέ­νος ότι η Πορ­το­γα­λία, η οποία κατόρ­θωσε να ανα­χαι­τί­σει την επι­δη­μία του κορω­νοϊού πιο γρήγορα από την Ισπανία και την Ιταλία, θα εμπνεύ­σει εμπι­στο­σύνη στους του­ρί­στες από άποψη ασφά­λειας.

Αλλά και η Ελλάδα υπο­λο­γί­ζει σε αυτό για για προ­σελ­κύ­σει του­ρί­στες. Σύμφωνα με τον υπουργό Του­ρι­σμού Χάρη Θεοχάρη, ένα σύστημα «δια­βα­τη­ρίου καλής υγείας» θα δια­νέ­με­ται στους ταξι­διώ­τες που είναι αρνη­τι­κοί στον κορω­νοϊό, μόλις ξεκι­νούν από το αερο­δρό­μιο της χώρας τους, ενώ τα ξενο­δο­χεία θα ανοί­ξουν στα τέλη Ιουνίου. Στο μεταξύ, περι­μέ­νο­ντας ένα υπο­τι­θέ­μενο του­ρι­στικό κύμα, η Ελλάδα στήριξε τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις με μείωση ενοι­κίου, πάγωμα των δόσεων ή επι­δό­τηση της ανερ­γίας. Στην Ισπανία, οι του­ρι­στι­κοί πρά­κτο­ρες ζητούν πάγωμα των δόσεων σε εφορία και τρά­πε­ζες, ώσπου να αρχί­σουν ξανά οι εισπρά­ξεις.

Την Δευτέρα, 27 Απρι­λίου, οι τέσ­σε­ρις αυτές χώρες, στις οποίες προ­στέ­θη­καν η Γαλλία, η Μάλτα, η Κύπρος, η Βουλ­γα­ρία και η Ρου­μα­νία κάλεσαν τις άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες-μέλη να συνερ­γα­στούν για την υιο­θέ­τηση κοινών κανόνων στην κυκλο­φο­ρία των πολιτών. Διότι φοβού­νται ότι μια άναρχη άρση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων θα βλάψει τον του­ρι­στικό τομέα και θα αυξήσει τον αθέμιτο αντα­γω­νι­σμό μεταξύ των του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών. Η Κομι­σιόν δεσμεύ­τηκε να απο­κα­λύ­ψει τις προ­τά­σεις της πριν το καλο­καίρι, για να απο­τρέ­ψει αυτά τα ενδε­χό­μενα.

Πηγή iefimerida.gr