Η Ρόδος, μετρά ξανά τις πληγές της από τις πλημμύρες

• Οι φονικές κακο­και­ρίες του παρελ­θό­ντος από το 1989 έως σήμερα

Η τρα­γω­δία στα Στεγνά του Αρχαγ­γέ­λου, με τον θάνατο του Ευάγ­γε­λου Γιο­μπλιάκη στη φονική νερο­πο­ντή της 14ης Οκτω­βρίου 2026, επα­να­φέ­ρει με τον πιο οδυνηρό τρόπο το ζήτημα της αντι­πλημ­μυ­ρι­κής θωρά­κι­σης της Ρόδου.

Το νησί βρέθηκε ξανά αντι­μέ­τωπο με ορμη­τικά νερά, πλημ­μυ­ρι­σμέ­νους δρόμους, κατο­λι­σθή­σεις και εκτε­τα­μέ­νες ζημιές, ενώ τέσσερα οχήματα παρα­σύρ­θη­καν στη θαλάσ­σια περιοχή των Στεγνών. Σύμφωνα με τα στοι­χεία που δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν μετά την κακο­και­ρία, περισ­σό­τερα από 250 χιλιο­στά βροχής κατα­γρά­φη­καν μέσα σε τέσ­σε­ρις ώρες, προ­κα­λώ­ντας σοβαρά προ­βλή­ματα σε μεγάλο μέρος του νησιού. Το τραγικό περι­στα­τικό δεν απο­τε­λεί ένα μεμο­νω­μένο επει­σό­διο στην ιστορία της Ρόδου. Από τις φονικές πλημ­μύ­ρες της δεκα­ε­τίας του 1990 και τις κατα­στρο­φές του 2013, μέχρι τον θάνατο γυναί­κας στην Ιαλυσό το 2019 και την κακο­και­ρία Bora το 2024, η διαδοχή των ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων ανα­δει­κνύει μια δια­χρο­νική απειλή για κατοί­κους, εργα­ζό­με­νους, επι­σκέ­πτες και υπο­δο­μές.

Από το 1989 έως σήμερα: Μια μακρά αλυσίδα πλημ­μυ­ρι­κών επει­σο­δίων

Η ανα­δρομή στα κατα­γε­γραμ­μένα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα δείχνει ότι η Ρόδος αντι­με­τω­πί­ζει εδώ και δεκα­ε­τίες προ­βλή­ματα από έντονες βρο­χο­πτώ­σεις, υπερ­χει­λί­σεις ρεμάτων και κατα­στρο­φές στο οδικό δίκτυο. Οι επι­πτώ­σεις δεν περιο­ρί­ζο­νται σε μία συγκε­κρι­μένη περιοχή, καθώς κατά καιρούς έχουν πληγεί ο Αρχάγ­γε­λος, η Ιαλυσός, η Κρε­μα­στή, η Παστίδα, οι Καλυ­θιές, το Φαλη­ράκι, τα Αφάντου και άλλοι οικι­σμοί.

Στις 22 Νοεμ­βρίου 1989, ισχυρή βρο­χό­πτωση έπληξε τις περιο­χές Αρχί­πο­λης, Ελε­ού­σας, Πλα­τα­νίων και Απολ­λώ­νων. Κατα­γρά­φη­καν ζημιές στο οδικό δίκτυο, κατο­λι­σθή­σεις στα Πλα­τά­νια και πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα στ’ Απόλ­λωνα.

Πέντε χρόνια αργό­τερα, στις 20 Νοεμ­βρίου 1994, η Ρόδος βίωσε μία από τις φονι­κό­τε­ρες πλημ­μύ­ρες της σύγ­χρο­νης ιστο­ρίας της. Έντονη βρο­χό­πτωση διάρ­κειας περίπου πέντε ωρών, νότια του Αρχαγ­γέ­λου, προ­κά­λεσε την κατα­στροφή τμή­μα­τος της εθνικής οδού Ρόδου – Λίνδου, στο ύψος του 36ου χιλιο­μέ­τρου. Αυτο­κί­νητο παρα­σύρ­θηκε από τα νερά, με απο­τέ­λε­σμα να χάσουν τη ζωή τους τέσ­σε­ρις άνθρω­ποι. Στις 29 και 30 Ιανουα­ρίου 1996, ο Αρχάγ­γε­λος βρέθηκε και πάλι στο επί­κε­ντρο.

Η υπερ­χεί­λιση των ρεμάτων Λει­βά­δας, Μαγκάφα και Μακρώνα προ­κά­λεσε πλημ­μύ­ρες σε χαμηλά σημεία του οικι­σμού, με ζημιές σε κατοι­κίες και επι­χει­ρή­σεις. Το συγκε­κρι­μένο επει­σό­διο κατα­γρά­φε­ται ως ένα από τα πλέον κατα­στρο­φικά για την περιοχή, ως προς τις υλικές ζημιές.

Το 1998, ισχυρές βρο­χο­πτώ­σεις έπληξαν τις Καλυ­θιές, την Ψίνθο και το Φαλη­ράκι. Τρεις στρα­τιω­τι­κοί έχασαν τη ζωή τους όταν το αυτο­κί­νητο στο οποίο επέ­βαι­ναν παρα­σύρ­θηκε από τα νερά του χει­μάρ­ρου Ψαλι­δο­κά­μπου. Σημα­ντι­κές ζημιές σημειώ­θη­καν επίσης στο Φαλη­ράκι, ενώ ανάλογο πλημ­μυ­ρικό επει­σό­διο κατα­γρά­φηκε και στο Βάτι.

Στις 29 Νοεμ­βρίου 2004, η υπερ­χεί­λιση του ρέματος στον Αρχάγ­γελο προ­κά­λεσε νέο κύμα πλημ­μυ­ρών, με τις ζημιές να είναι μικρό­τε­ρες σε σύγκριση με εκείνες του 1996. Στις αρχές του 2008, και συγκε­κρι­μένα την 1η Ιανουα­ρίου, η υπερ­χεί­λιση του Τρια­ντε­νού και άλλων ρεμάτων στην Ιαλυσό προ­κά­λεσε νέα προ­βλή­ματα, χωρίς να κατα­γρα­φούν ανά­λο­γης έκτασης κατα­στρο­φές.

Το 2011 και το 2013, χρονιές με βαριές απώ­λειες

Στις 28 Ιανουα­ρίου 2011, έντονα καιρικά φαι­νό­μενα έπληξαν τις Καλυ­θιές, το Φαλη­ράκι, τα Αφάντου, τον Αρχάγ­γελο, τα Μάσαρη και τη Λάρδο. Οι ζημιές ήταν εκτε­τα­μέ­νες σε διάφορα σημεία του νησιού, με τ’ Αφάντου και την εθνική οδό Ρόδου -Λίνδου να αντι­με­τω­πί­ζουν ιδιαί­τερα σοβαρά προ­βλή­ματα. Ζημιές κατα­γρά­φη­καν ακόμη στο κοι­μη­τή­ριο, στον παρα­λιακό δρόμο και σε έργα ανά­πλα­σης που είχαν κατα­σκευα­στεί στην περιοχή.

Η 22α Νοεμ­βρίου 2013 απο­τε­λεί μία από τις πιο μαύρες ημε­ρο­μη­νίες στην ιστορία των πλημ­μυ­ρών της Ρόδου. Η Ιαλυσός, η Κρε­μα­στή και η Παστίδα υπέ­στη­σαν τερά­στιες κατα­στρο­φές, καθώς υπερ­χεί­λι­σαν ο Τρια­ντε­νός και ο Παστι­δε­νός ποταμός. Τέσ­σε­ρις άνθρω­ποι έχασαν τη ζωή τους μέσα σε λίγες ώρες. Δύο παρα­σύρ­θη­καν από τα νερά όταν το όχημά τους βρέθηκε σε διάβαση του χει­μάρ­ρου της Κρε­μα­στής, ενώ άλλοι δύο έχασαν τη ζωή τους σε διάβαση αγρο­τι­κού δρόμου στην Παστίδα, όταν παρα­σύρ­θη­καν από παρα­πό­ταμο του χει­μάρ­ρου. Την επόμενη ημέρα, στις 23 Νοεμ­βρίου, νέα ισχυρή βρο­χό­πτωση έπληξε τις Καλυ­θιές, τα Αφάντου και τον Αρχάγ­γελο, προ­κα­λώ­ντας επι­πλέον υλικές ζημιές. Τα γεγο­νότα εκείνων των ημερών ανέ­δει­ξαν με δρα­μα­τικό τρόπο τους κιν­δύ­νους που δημιουρ­γού­νται όταν τα νερά των χει­μάρ­ρων συνα­ντούν δρόμους, δια­βά­σεις και κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές, αλλά και την ανάγκη να απο­φεύ­γε­ται η διέ­λευση οχη­μά­των από σημεία όπου η στάθμη του νερού ανε­βαί­νει γρήγορα.

Η Ιαλυσός ξανά στο επί­κε­ντρο το 2019, 2023 και το 2024

Στις 25 Νοεμ­βρίου 2019, η Ιαλυσός βρέθηκε αντι­μέ­τωπη με νέα κατα­στρο­φική πλημ­μύρα. Μία 74χρονη γυναίκα με κινη­τικά προ­βλή­ματα έχασε τη ζωή της, όταν τα νερά εισέ­βα­λαν στο ισόγειο της κατοι­κίας της. Ο θάνατός της υπεν­θύ­μισε με τραγικό τρόπο ότι οι πλημ­μύ­ρες δεν προ­κα­λούν μόνο ζημιές σε κτήρια και υπο­δο­μές, αλλά μπορούν να αποβούν μοι­ραίες, ιδιαί­τερα για ανθρώ­πους που δυσκο­λεύ­ο­νται να μετα­κι­νη­θούν ή να εγκα­τα­λεί­ψουν εγκαί­ρως τα σπίτια τους.

Τον Νοέμ­βριο του 2023, η Ιαλυσός πλημ­μύ­ρισε και πάλι. Σημειώ­θη­καν σοβαρά προ­βλή­ματα, ενώ χρειά­στηκε να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν επι­χει­ρή­σεις διά­σω­σης και απο­μά­κρυν­σης ηλι­κιω­μέ­νων από δομές της περιο­χής.

Το επει­σό­διο επα­νέ­φερε στη δημόσια συζή­τηση την κατά­σταση των ρεμάτων, την επάρ­κεια των απο­χε­τευ­τι­κών και αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων και τις παρεμ­βά­σεις που απαι­τού­νται για την προ­στα­σία των κατοι­κη­μέ­νων περιο­χών. Η επα­νά­ληψη των πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων στην ίδια γεω­γρα­φική ζώνη δημιουρ­γεί εύλογα ερω­τή­ματα για το κατά πόσο οι παρεμ­βά­σεις που έχουν γίνει επαρ­κούν απέ­να­ντι σε βρο­χο­πτώ­σεις μεγάλης έντασης.

Η κακο­και­ρία Bora και οι εκτε­τα­μέ­νες κατα­στρο­φές

Στα τέλη Νοεμ­βρίου και στις αρχές Δεκεμ­βρίου του 2024, η κακο­και­ρία Bora έπληξε τη Ρόδο, προ­κα­λώ­ντας πλημ­μύ­ρες, ζημιές σε κατοι­κίες και επι­χει­ρή­σεις, προ­βλή­ματα στο οδικό δίκτυο και δυσκο­λίες στις μετα­κι­νή­σεις. Ιδιαί­τερα επη­ρε­ά­στη­καν η Ιαλυσός και το Φαλη­ράκι, ενώ σε διάφορα σημεία κατα­γρά­φη­καν υπερ­χει­λί­σεις ρεμάτων, συσ­σώ­ρευση υδάτων και ζημιές σε υπο­δο­μές. Οι επι­χει­ρή­σεις των συνερ­γείων και των υπη­ρε­σιών Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας επι­κε­ντρώ­θη­καν στην αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών, στην απο­μά­κρυνση υδάτων και φερτών υλικών και στην απο­κα­τά­σταση της πρό­σβα­σης σε δρόμους.

Η Bora ανέ­δειξε για ακόμη μία φορά την ευα­λω­τό­τητα του νησιού απέ­να­ντι σε ακραία καιρικά φαι­νό­μενα, αλλά και το γεγονός ότι οι συνέ­πειες μιας ισχυρής καται­γί­δας μπορούν να εκδη­λω­θούν ταυ­τό­χρονα σε πολλές περιο­χές, δυσχε­ραί­νο­ντας το έργο των υπη­ρε­σιών έκτα­κτης ανάγκης.

Η νερο­πο­ντή της 14ης Οκτω­βρίου 2026 πρό­σθεσε ένα ακόμη τραγικό κεφά­λαιο σε αυτή τη μακρά ιστορία. Ο Ευάγ­γε­λος Γιο­μπλιά­κης, 62 ετών, έχασε τη ζωή του στα Στεγνά του Αρχαγ­γέ­λου, όταν παρα­σύρ­θηκε από τα ορμη­τικά νερά (συνο­λικά τέσσερα οχήματα κατέ­λη­ξαν στη θάλασσα). Η κακο­και­ρία προ­κά­λεσε προ­βλή­ματα σε πολλές περιο­χές του νησιού. Δρόμοι πλημ­μύ­ρι­σαν, οδηγοί εγκλω­βί­στη­καν στα οχήματά τους, ενώ κατο­λι­σθή­σεις και πτώσεις βράχων προ­κά­λε­σαν ζημιές και δια­κο­πές κυκλο­φο­ρίας. Προ­βλή­ματα κατα­γρά­φη­καν, μεταξύ άλλων, στον δρόμο Αρχαγγέλου-Μαλώνα, στην περιοχή του Αίθωνα, καθώς και σε άλλους οδικούς άξονες. Σύμφωνα με στοι­χεία της ΕΜΥ περισ­σό­τερα από 250 χιλιο­στά βροχής έπεσαν μέσα σε τέσ­σε­ρις ώρες. Οι υπη­ρε­σίες Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, η Πυρο­σβε­στική, η Αστυ­νο­μία και εθε­λο­ντές κλή­θη­καν να αντι­με­τω­πί­σουν πολλά περι­στα­τικά ταυ­τό­χρονα, ενώ προ­βλή­ματα σημειώ­θη­καν και στην ηλε­κτρο­δό­τηση και στις τηλε­πι­κοι­νω­νίες.

Η κλι­μα­τική κρίση και το στοί­χημα της πρό­λη­ψης

Η κλι­μα­τική κρίση εντεί­νει την ανη­συ­χία για τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα, καθώς οι ισχυρές βρο­χο­πτώ­σεις μπορούν να προ­κα­λέ­σουν μεγάλες ποσό­τη­τες απορ­ροής σε σύντομο χρονικό διά­στημα. Αυτό, όμως, δεν σημαί­νει ότι κάθε πλημ­μύρα μπορεί να απο­δο­θεί απο­κλει­στικά στην κλι­μα­τική αλλαγή.

Η έκταση των επι­πτώ­σεων εξαρ­τά­ται και από άλλους παρά­γο­ντες, όπως η μορ­φο­λο­γία του εδάφους, η κατά­σταση των ρεμάτων, η επάρ­κεια των τεχνι­κών έργων, η χρήση γης και η ετοι­μό­τητα των αρμό­διων υπη­ρε­σιών. Για τη Ρόδο, η δια­χρο­νική επα­νά­ληψη των κατα­στρο­φών καθιστά κρίσιμη την προ­τε­ραιο­ποί­ηση έργων αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας, τον τακτικό καθα­ρι­σμό και έλεγχο των ρεμάτων, την απο­κα­τά­σταση προ­βλη­μα­τι­κών τεχνι­κών κατα­σκευών, καθώς και τη βελ­τί­ωση των συστη­μά­των προει­δο­ποί­η­σης και ενη­μέ­ρω­σης των πολιτών. Εξίσου σημα­ντική είναι η ενη­μέ­ρωση των κατοί­κων και των επι­σκε­πτών για τους κιν­δύ­νους που ενέχει η διέ­λευση από πλημ­μυ­ρι­σμέ­νους δρόμους και δια­βά­σεις.