Τρόφιμα και κορωνοϊός: 16 χρήσιμες απαντήσεις από τον ΕΦΕΤ

Σύμφωνα με όσα γνω­ρί­ζουμε μέχρι στιγμής, η νέα νόσος του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος COVID-19 οφεί­λε­ται σε μόλυνση από ένα νέο τύπο κορο­νοϊού, του SARS-CoV-2. Οι τρόποι μετά­δο­σης της COVID-19 σχε­τί­ζο­νται στενά με αυτόν άλλων γνωστών κορο­νοϊών. Οι δια­φο­ρε­τι­κοί τύποι κορο­νοϊών συνήθως προ­κα­λούν συμ­βα­τικά κρυο­λο­γή­ματα στους ανθρώ­πους. Επι­πλέον άλλοι κορο­νοϊοί, όπως οι κορο­νοϊοί SARS και MERS έχουν εμφα­νι­στεί στο παρελ­θόν και έχουν οδη­γή­σει σε σοβαρά ανα­πνευ­στικά προ­βλή­ματα. Τα κύρια όργανα στόχοι του κορο­νοϊού στον άνθρωπο είναι τα όργανα του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος. Η πιο σημα­ντική μέθοδος μετά­δο­σης είναι η “μόλυνση με στα­γο­νί­δια”, με την οποία οι κορο­νοϊοί μετα­φέ­ρο­νται από ανθρώ­πους ή ζώα στον αέρα μέσω στα­γο­νι­δίων και στη συνέ­χεια εισπνέ­ο­νται. Επίσης, παθο­γόνα που βρί­σκο­νται στα χέρια μπορούν να εισέλ­θουν μέσω του βλε­νο­γό­νου της μύτης, του στό­μα­τος ή των ματιών, και να οδη­γή­σουν σε μόλυνση.

Επί του παρό­ντος δεν υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις οι οποίες να έχουν δείξει ότι άνθρω­ποι έχουν μολυν­θεί με τον νέο τύπο κορο­νοϊού με άλλο τρόπο, όπως μέσω της κατα­νά­λω­σης μολυ­σμέ­νων τρο­φί­μων ή μέσω επαφής με μολυ­σμένα αντι­κεί­μενα. Δεν υπάρ­χουν επίσης γνωστές ανα­φο­ρές για άλλους κορο­νοϊ­ούς σχετικά με λοι­μώ­ξεις που να οφεί­λο­νται σε τρόφιμα ή σε επαφή με στεγνές επι­φά­νειες. Η μετά­δοση μέσω επι­φα­νειών που πρό­σφατα μολύν­θη­καν με ιούς είναι παρόλα αυτά δυνατή, μέσω μολύν­σεων με την αφή. Ωστόσο, αυτό είναι πιθανό να συμβεί μόνο σε σύντομο χρονικό διά­στημα μετά τη μόλυνση από άτομο που νοσεί, λόγω της σχετικά χαμηλής στα­θε­ρό­τη­τας των κορο­νοϊών στο περι­βάλ­λον.

Mε τα έως τώρα δεδο­μένα ο ιός δεν μετα­δί­δε­ται στον άνθρωπο μέσω μολυ­σμέ­νων τρο­φί­μων, όμως πρέπει να τηρού­νται οι γενικοί κανόνες καθη­με­ρι­νής υγιει­νής, όπως το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι, καθώς και κανόνες υγιει­νής κατά το χει­ρι­σμό των τρο­φί­μων. Δεδο­μέ­νου ότι οι ιοί είναι ευαί­σθη­τοι στη θερ­μό­τητα, ο κίν­δυ­νος μόλυν­σης μπορεί επίσης να μειωθεί περαι­τέρω με τη θέρ­μανση των τρο­φί­μων.

Οι κορο­νοϊοί μπορούν γενικά να επι­μο­λύ­νουν τα μαχαι­ρο­πή­ρουνα ή τα πιάτα, όπως προ­φα­νώς και άλλες επι­φά­νειες, μέσω  φταρ­νί­σμα­τος ή βήχα από προ­σβε­βλη­μένο άτομο άμεσα πάνω τους, και μπορούν να επι­βιώ­σουν σε αυτές τις στέρεες επι­φά­νειες για κάποιο χρονικό διά­στημα. Μία επι­δερ­μική μόλυνση θεω­ρη­τικά θα μπο­ρούσε να είναι δυνατή εάν ο ιός μετα­δο­θεί μέσω μαχαι­ρο­πή­ρου­νων ή των χεριών στο βλε­νο­γόνο του στό­μα­τος, του λαιμού ή των ματιών. Ωστόσο, δεν έχει γίνει γνωστή καμία μόλυνση με SARS-CoV-2 μέσω αυτής της οδού μετά­δο­σης και επο­μέ­νως μετά­δοση μέσω αυτής της οδού θεω­ρεί­ται έως τώρα αδύνατη.

Όπως όλοι οι εγκα­ψι­διω­μέ­νοι ιοί στους οποίους το γενε­τικό υλικό επι­κα­λύ­πτε­ται από ένα στρώμα λίπους, έτσι και οι κορο­νοϊοί είναι ευαί­σθη­τοι σε ουσίες που δια­λύ­ουν το λίπος, όπως οι αλκο­ό­λες ή οι επι­φα­νειο­δρα­στι­κοί παρά­γο­ντες, που περιέ­χο­νται σε σαπού­νια και απορ­ρυ­πα­ντικά πιάτων. Οι ουσίες αυτές θεω­ρεί­ται ότι μπορούν να βλάψουν την επι­φά­νεια του ιού και να κατα­στή­σουν τον ιό ανε­νεργό. Αυτό ισχύει ιδιαί­τερα εάν τα πιάτα πλέ­νο­νται και στε­γνώ­νουν σε πλυ­ντή­ριο πιάτων σε θερ­μο­κρα­σία 60 βαθμών Κελσίου ή υψη­λό­τερη.

Όλα τα συνήθη μέτρα και οι κανόνες συμπε­ρι­φο­ράς για την προ­στα­σία από νοροιούς ή ιούς της γρίπης στις εγκα­τα­στά­σεις φρο­ντί­δας ηλι­κιω­μέ­νων, βοηθούν κατά της μετά­δο­σης της COVID-19.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρ­χουν ενδεί­ξεις μόλυν­σης μέσω της κατα­νά­λω­σης τρο­φί­μων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των κατε­ψυγ­μέ­νων τρο­φί­μων. Σε κάθε περί­πτωση πρέπει να  συμ­μορ­φώ­νε­στε απο­λύ­τως με τους γενι­κούς κανόνες υγιει­νής κατά την προ­ε­τοι­μα­σία των τρο­φί­μων.

Ένας βασικός τρόπος για να απο­φευ­χθεί η εξά­πλωση του ιού είναι να τηρηθεί από­σταση των 2 μέτρων μακριά από άλλους ανθρώ­πους. Γενικά ο κορο­νοιός μετα­δί­δε­ται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω στα­γο­νι­δίων από μολυ­σμένα άτομα που φτερ­νί­ζο­νται, βήχουν ή εκπνέ­ουν. Μια τέτοια “κοι­νω­νική απο­στα­σιο­ποί­ηση” απο­τε­λεί την κύρια στρα­τη­γική σε οποια­δή­ποτε κατά­σταση εκτός του σπιτιού.

Πηγαί­νετε για ψώνια όταν δεν υπάρχει πολύ κίνηση.

Πάρτε αντι­ση­πτικό μαζί σας. Χρη­σι­μο­ποι­ή­στε το για να σκου­πί­σετε τα χέρια σας και το καλάθι πριν και μετά το κατά­στημα.

Χρη­σι­μο­ποι­ή­στε μια πιστω­τική ή χρε­ω­στική κάρτα. Επίσης, χρη­σι­μο­ποι­ή­στε το δικό σας στυλό για να υπο­γρά­ψετε τις απο­δεί­ξεις.

Μόλις γυρί­σετε σπίτι πλύνετε σχο­λα­στικά τα χέρια σας και τις επι­φά­νειες της κου­ζί­νας που χρη­σι­μο­ποι­ή­σατε.

Δεν υπάρ­χουν ανα­φο­ρές για ανθρώ­πι­νες ασθέ­νειες που υπο­δη­λώ­νουν ότι η COVID-19 μπορεί να μετα­δο­θεί από τρόφιμα ή συσκευα­σίες τρο­φί­μων. Ωστόσο, είναι πάντα σημα­ντικό να ακο­λου­θείτε καλές πρα­κτι­κές υγιει­νής (δηλαδή να πλένετε συχνά τα χέρια και τις επι­φά­νειες, να ξεχω­ρί­ζετε το νωπό κρέας από άλλα τρόφιμα, να μαγει­ρεύ­ετε στη σωστή θερ­μο­κρα­σία και να ψύχετε γρήγορα τα τρόφιμα) κατά το χει­ρι­σμό ή την προ­ε­τοι­μα­σία των τρο­φί­μων.

Η απλή απά­ντηση είναι ΝΑΙ. Δεν υπάρ­χουν μέχρι τώρα στοι­χεία που να υπο­δη­λώ­νουν ότι ο άνθρω­πος μπορεί να νοσήσει από την κατα­νά­λωση φρούτων και λαχα­νι­κών, παρόλο που ο ιός μπορεί να βρεθεί σε αυτά αν έχει επι­μο­λυν­θεί από άτομο που νοσεί. Επο­μέ­νως, αυτό που προ­τεί­νε­ται να κάνετε είναι να τηρείτε τους στοι­χειώ­δεις κανόνες υγιει­νής. Αν κάποιος θέλει να είναι πιο σχο­λα­στι­κός:

Επειδή ο SARS-CoV-2 προ­έρ­χε­ται από μια οικο­γέ­νεια ιών που πιθα­νό­τατα απε­νερ­γο­ποιεί­ται με το σαπούνι και χλιαρό νερό, το πλύσιμο των φρούτων και των λαχα­νι­κών σας με σαπούνι και νερό πρέπει να εξα­λεί­ψει κάθε ζωντανό ιό. Όπως όμως έχει ήδη επι­ση­μαν­θεί, δεν έχει παρα­τη­ρη­θεί μετά­δοση της νόσου μέσω της κατα­νά­λω­σης τρο­φί­μων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των φρούτων και των λαχα­νι­κών.

Θα μπο­ρού­σατε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σετε σαπούνι πιάτων σε πλα­στικό, γυαλί και μέταλλο. Μετά­δοση του ιού μέσω αυτής της οδού δεν έχει παρα­τη­ρη­θεί. Αν αυτό δεν είναι πρα­κτικό, πλύνετε καλά τα χέρια σας αφού βγάλετε όλη τη συσκευα­σία, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των χαρ­το­κι­βω­τίων και των περιε­κτών. Τέλος, πλύνετε τα χέρια σας, τον πάγκο και άλλες επι­φά­νειες που έχετε αγγίξει. Κάνετε αυτό αφού έχετε απο­θη­κεύ­σει κατάλ­ληλα τα τρόφιμα.

Με απλά λόγια, δεν μπο­ρείτε να «ενι­σχύ­σετε» το ανο­σο­ποι­η­τικό σας σύστημα μέσω της δια­τρο­φής και κανένα συγκε­κρι­μένο τρόφιμο ή συμπλή­ρωμα δια­τρο­φής δεν θα σας εμπο­δί­σει να μολυν­θείτε από τον SARS-CoV-2 ή να αντι­με­τω­πί­σετε τον ιό εάν νοσείτε. Η καλή πρα­κτική υγιει­νής παρα­μέ­νει το καλύ­τερο μέσο απο­φυ­γής μόλυν­σης.

Μέχρι σήμερα, η Ευρω­παϊκή Αρχή για την Ασφά­λεια των Τρο­φί­μων δεν έχει εγκρί­νει κανένα ισχυ­ρι­σμό υγείας για τρόφιμο ή συστα­τικό τρο­φί­μου που να φέρει την επι­σή­μανση ότι προ­στα­τεύει από τη μόλυνση.

Υπάρ­χουν πολλά θρε­πτικά συστα­τικά που εμπλέ­κο­νται στην κανο­νική λει­τουρ­γία του ανο­σο­ποι­η­τι­κού συστή­μα­τος, έτσι ώστε να ενθαρ­ρύ­νουμε τη δια­τή­ρηση μιας ισορ­ρο­πη­μέ­νης δια­τρο­φής για να υπο­στη­ρί­ξουμε την ανο­σο­ποι­η­τική λει­τουρ­γία (περι­λαμ­βά­νουν χαλκό, φυλλικό οξύ, σίδηρο, σελήνιο, ψευ­δάρ­γυρο και βιτα­μί­νες Α, Β6, Β12, C και D). Δεν συνι­στούμε κανένα τρόφιμο σε σχέση με το άλλο, αλλά ενθαρ­ρύ­νουμε την κατα­νά­λωση ποι­κι­λίας τρο­φί­μων για να δια­τη­ρή­σουμε μια ισορ­ρο­πη­μένη δια­τροφή.

Οι κορο­νοϊοί θεω­ρεί­ται γενικά ότι μετα­δί­δο­νται από άτομο σε άτομο μέσω στα­γο­νι­δίων του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος. Επί του παρό­ντος, δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να υπο­στη­ρί­ζουν τη μετά­δοση του SARS-CoV-2 από τα τρόφιμα. Σε αντί­θεση με τους λοι­μο­γό­νους γαστρε­ντε­ρι­κούς ιούς, όπως ο νοροϊός και η ηπα­τί­τιδα Α που συχνά προ­κα­λούν λοίμωξη στον άνθρωπο από τα μολυ­σμένα τρόφιμα, ο SARS-CoV-2, είναι ένας ιός που προ­κα­λεί κυρίως ανα­πνευ­στικά προ­βλή­ματα. Η έκθεση σε τρόφιμα σε αυτόν τον ιό δεν είναι γνωστή ως οδός μετά­δο­σης.

Ενώ η πρω­ταρ­χική ευθύνη σε αυτή την περί­πτωση είναι να ληφθούν τα κατάλ­ληλα μέτρα για την προ­στα­σία άλλων εργα­ζο­μέ­νων και ατόμων που ενδέ­χε­ται να έρχο­νται σε επαφή με τον άρρωστο εργα­ζό­μενο, οι εγκα­τα­στά­σεις θα πρέπει να διπλα­σιά­σουν τις προ­σπά­θειές τους καθα­ρι­σμού και απο­χέ­τευ­σης για τον έλεγχο τυχόν κιν­δύ­νων που ενδε­χο­μέ­νως σχε­τί­ζο­νται με τους εργα­ζό­με­νους

Δεν ανα­μέ­νε­ται ότι τα τρόφιμα χρειά­ζε­ται να ανα­κλη­θούν ή να απο­συρ­θούν από την αγορά λόγω του SARS-CoV-2, καθώς επί του παρό­ντος, δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να υπο­στη­ρί­ζουν ότι η μετά­δοση του SARS-CoV-2 σχε­τί­ζε­ται με τα τρόφιμα ή τη συσκευα­σία των τρο­φί­μων.

Εάν ένας εργα­ζό­με­νος στην εγκα­τά­σταση επε­ξερ­γα­σίας τρο­φί­μων έχει βρεθεί θετικός στον SARS-CoV-2 πρέπει να κλείσει η εγκα­τά­σταση; Εάν ναι, για πόσο χρονικό διά­στημα;

Αυτές οι απο­φά­σεις δεν βασί­ζο­νται στην ασφά­λεια των τρο­φί­μων αλλά στον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, λόγω μετά­δο­σης του ιού από άτομο σε άτομο.

Δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να υπο­στη­ρί­ζουν ότι η μετά­δοση του SARS-CoV-2 σχε­τί­ζε­ται με τα τρόφιμα ή τη συσκευα­σία των τρο­φί­μων.

Υπάρχει η πιθα­νό­τητα κάποιος να μπορεί να μολυν­θεί από τον SARS-CoV-2 αγγί­ζο­ντας μια επι­φά­νεια ή ένα αντι­κεί­μενο που έχει τον ιό πάνω του και στη συνέ­χεια αγγί­ζο­ντας το στόμα, τη μύτη ή τα μάτια του, αλλά αυτό δεν θεω­ρεί­ται ο κύριος τρόπος μετά­δο­σης του ιού. Ο κορο­νο­ϊός μετα­δί­δε­ται κυρίως από το ένα άτομο στο άλλο μέσω στα­γο­νι­δίων που εισπνέ­ο­νται. Ωστόσο, είναι πάντα σημα­ντικό να ακο­λου­θού­νται τα 4 βασικά βήματα για την ασφά­λεια των τρο­φί­μων – καθα­ρι­σμός, δια­χω­ρι­σμός, μαγεί­ρεμα και ψύξη – για να απο­τρα­πούν τρο­φι­κές δηλη­τη­ριά­σεις.

Ως πρό­σθετη προ­φύ­λαξη για την αποφυγή της μετά­δο­σης του SARS-CoV-2 μέσω επαφής με μολυ­σμένη επι­φά­νεια, συνι­στά­ται η συχνή πλύση και απο­λύ­μανση όλων των επι­φα­νειών και σκευών που έρχο­νται σε επαφή με τρόφιμα. Οι εργα­ζό­με­νοι στην εστίαση πρέπει επίσης να πλένουν συχνά τα χέρια τους και να αλλά­ζουν γάντια πριν και μετά την προ­ε­τοι­μα­σία των τρο­φί­μων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων του συχνού καθα­ρι­σμού και απο­λύ­μαν­σης των πάγκων προ­ε­τοι­μα­σίας και των περιε­κτών. Οι κατα­να­λω­τές πρέπει να πλένουν τα χέρια τους μετά τη χρήση των σκευών σερ­βι­ρί­σμα­τος και να μην πιάνουν το πρόσωπό τους με τα χέρια τους.