Μελέτη ΙΝΣΕΤΕ: Η πανδημία του COVID-19 και ο ελληνικός τουρισμός

Η εμφά­νιση και εξά­πλωση του COVID-19 προ­κά­λεσε μια πρω­τό­γνωρη κρίση δημό­σιας υγείας

διεθνώς, ενώ η παγκό­σμια οικο­νο­μία τείνει να εισέλ­θει σε πρω­το­φανή ύφεση. Ο του­ρι­σμός

είναι από τους πρώτους τομείς που επλή­γη­σαν με μεγάλη ταχύ­τητα και ένταση και θα

εξα­κο­λου­θή­σουν να δοκι­μά­ζο­νται σκληρά.

Το ΙΝΣΕΤΕ, σε μελέτη με τίτλο: «H παν­δη­μία του COVID-19 και ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός»,

αξιο­λο­γεί τους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν την πορεία του του­ρι­σμού και δεδο­μένα για τις

δέκα κυριό­τε­ρες αγορές της Ελλάδας – βάσει της συμ­βο­λής τους στα του­ρι­στικά έσοδα της

χώρας – από τις οποίες προ­έρ­χο­νται περίπου τα 2/3 των εσόδων. Οι παρά­γο­ντες που

επη­ρε­ά­ζουν τη διάρ­κεια και το βάθος της του­ρι­στι­κής κάμψης είναι, στην παρούσα φάση,

αδύ­να­τον να εκτι­μη­θούν ποσο­τικά. Συνο­πτικά:

α) Το βασι­κό­τερο ερώτημα είναι το πότε θα αντι­με­τω­πι­στεί η παν­δη­μία από υγειο­νο­μική

άποψη (θερα­πεία ή / και εμβόλιο ή / και προ­λη­πτικά μέτρα ελέγχου) σε επαρκή βαθμό, ώστε

οι πολίτες ανά τον κόσμο να αισθαν­θούν ξανά ασφα­λείς να ταξι­δέ­ψουν. Στη συνέ­χεια, θα

εξαρ­τη­θεί από τη διάθεση των πολιτών στις χώρες – αγορές μας να ταξι­δέ­ψουν και το

δια­θέ­σιμο εισό­δημά τους, αλλά και τις δυνα­τό­τη­τες που θα έχουν να πάρουν καλο­και­ρινή

άδεια από τους οργα­νι­σμούς / επι­χει­ρή­σεις που εργά­ζο­νται ή – για τους

αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους – να στα­μα­τή­σουν την εργασία τους.

β) Κρίσιμο ρόλο έχουν η άρση των ταξι­διω­τι­κών περιο­ρι­σμών και η απο­κα­τά­σταση των

αερο­πο­ρι­κών συν­δέ­σεων, τόσο στον εξερ­χό­μενο του­ρι­σμό από τις χώρες – αγορές μας, όσο

και στον εισερ­χό­μενο του­ρι­σμό στην Ελλάδα.

γ) Οι τυχόν χρε­ω­κο­πίες που εν τω μεταξύ θα έχουν επέλθει στην αλυσίδα παρα­γω­γής της

ταξι­διω­τι­κής εμπει­ρίας (αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες, tour operators, ξενο­δο­χεία κλπ.) καθώς και

η ταχύ­τητα απο­κα­τά­στα­σης της αλυ­σί­δας αυτής, θα δια­δρα­μα­τί­σουν επίσης σημα­ντικό ρόλο.

δ) Η συγκρι­τική εικόνα που θα έχει δημιουρ­γή­σει η κάθε χώρα σχετικά με τον τρόπο που

αντι­με­τώ­πισε την παν­δη­μία, ιδιαί­τερα ως προς το πόσο ασφα­λείς θα αισθά­νο­νται οι

επι­σκέ­πτες, είναι ένας επι­πλέον σημα­ντι­κός παρά­γο­ντας.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα:

Σε επι­δη­μιο­λο­γικό επίπεδο, η μέχρι στιγμής εξέλιξη στην Ελλάδα είναι πολύ καλύ­τερη απ’ ότι

στους βασι­κούς αντα­γω­νι­στές της στον του­ρι­σμό, όπως είναι η Ισπανία, η Πορ­το­γα­λία, η

Γαλλία και η Ιταλία. Αξίζει να σημειω­θεί ότι σε παγκό­σμιες κρίσεις του του­ρι­σμού τις

τελευ­ταίες δύο δεκα­ε­τίες, η ανά­καμψη ξεκί­νησε την αμέσως επόμενη χρονιά. Όμως η

ανά­καμψη των εσόδων ήταν βρα­δύ­τερη από την ανά­καμψη των αφίξεων. Η ανά­καμψη που,

κάποια στιγμή, θα έρθει στον παγκό­σμιο του­ρι­σμό, δεν ανα­μέ­νε­ται να είναι

ισο­κα­τα­νε­μη­μένη, ούτε γεω­γρα­φικά, ούτε μεταξύ των δια­φό­ρων κλάδων. Επίσης, η διάρ­κεια

της κρίσης δεν είναι δυνατόν να προσ­διο­ρι­στεί με ακρί­βεια βάσει των προη­γού­με­νων

κρίσεων, πόσο μάλλον η παρούσα που έχει πολύ ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά.

Στα θετικά στοι­χεία για την ανά­καμψη από την κρίση, περι­λαμ­βά­νε­ται η δια­τή­ρηση της

επι­θυ­μίας των πολιτών να ταξι­δέ­ψουν, όταν οι υγειο­νο­μι­κές κατά κύριο λόγο συν­θή­κες το

επι­τρέ­ψουν. Με βάση τη μέχρι στιγμής συγκρι­τική εξέλιξη της παν­δη­μίας στη χώρα, η Ελλάδα

έχει ενδε­χο­μέ­νως τη δυνα­τό­τητα να βελ­τιώ­σει τη συγκρι­τική της θέση και ενδε­χο­μέ­νως να

ανα­κάμ­ψει κάπως ταχύ­τερα από άλλες αγορές. Σε κάθε περί­πτωση όμως, οι απώ­λειες

του­ρι­στι­κών εσόδων το 2020 θα είναι εκτε­τα­μέ­νες δεδο­μέ­νης της κατα­νο­μής τους ανά

τρίμηνο (Q1: 4%, Q2: 26%, Q3: 59%, Q4:11%, βάσει στοι­χείων Έρευνας Συνόρων 2019) και

δεδο­μέ­νου ότι το 2ο 3μηνο έχει ουσια­στικά ήδη χαθεί, ενώ είναι ακόμα αβέβαιο πότε θα

λήξουν τα έκτακτα μέτρα τόσο στην Ελλάδα όσο και στις αγορές της, αλλά και με τί ρυθμούς

θα ανα­κάμ­ψουν οι τελευ­ταίες.

Για την ανά­καμψη είναι απα­ραί­τητο να δια­φυ­λα­χθεί το «brand Ελλάδα». Η Ελλάδα έχει

απο­δεί­ξει πολλές φορές ότι αντα­πο­κρί­νε­ται με επι­τυ­χία στα δύσκολα. Αυτό φαί­νε­ται και

στην παρούσα συγκυ­ρία. Ελή­φθη­σαν εγκαί­ρως όλα τα απα­ραί­τητα μέτρα για τον περιο­ρι­σμό

της εξά­πλω­σης του ιού και οι πολίτες αντα­πο­κρί­νο­νται σε αυτά. Μέχρι σήμερα έχει δείξει

εικόνα υπευ­θυ­νό­τη­τας και σοβα­ρό­τη­τας στο ευρω­παϊκό και διεθνές περι­βάλ­λον, κάτι που

μελ­λο­ντικά θα το «εισπρά­ξει», εφόσον συνε­χί­σει να κινεί­ται με τον ίδιο ρυθμό βάσει

σχεδίου.

Εξάλλου, η μεγάλη δια­σπορά της πελα­τεια­κής βάσης του ελλη­νι­κού προ­ο­ρι­σμού, απο­τε­λεί

άλλο ένα πλε­ο­νέ­κτημα που του δίνει τη δυνα­τό­τητα να αξιο­ποι­ή­σει τις διά­φο­ρες αγορές,

καθώς θα επα­να­κάμ­πτουν. Η δια­φαι­νό­μενη ανά­καμψη της Ασίας και ιδιαί­τερα της Κίνας πριν

από τις παρα­δο­σια­κές μας αγορές, σε συν­δυα­σμό με τη συγκρι­τικά καλύ­τερη εικόνα της

χώρας σε σχέση με τον αντα­γω­νι­σμό, δημιουρ­γεί τη δυνα­τό­τητα για περαι­τέρω άνοιγμα στις

αγορές αυτές. Aν επι­βε­βαιω­θεί η διάθεση των πολιτών να ταξι­δέ­ψουν, μόλις το επι­τρέ­ψουν

οι συν­θή­κες, υπάρχει το ενδε­χό­μενο να υπάρξει συγκρι­τικά υψη­λό­τερη ζήτηση για

ταξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σίες το τέταρτο 3μηνο φέτος και ίσως και τον Σεπτέμ­βριο.

Προ­ϋ­πό­θεση βέβαια για όλα τα παρα­πάνω, εκτός από την υγειο­νο­μική διά­σταση, είναι να

μην έχει πληγεί με σφο­δρό­τητα ο παρα­γω­γι­κός ιστός της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας της

χώρας από την παρά­ταση της παν­δη­μίας για μεγάλο χρονικό διά­στημα. Για τον λόγο αυτό, η

δια­τή­ρηση του παρα­γω­γι­κού ιστού, των επι­χει­ρή­σεων και της εργα­σίας, της ευρύ­τε­ρης

οικο­νο­μίας μέχρι την εξο­μά­λυνση της κρίσης, πρέπει να απο­τε­λεί κύριο μέλημα των

πολι­τι­κών μας. Η δομή και η έκταση των απο­φά­σεων οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής σε ευρω­παϊκό

επίπεδο απο­τε­λεί κρι­σι­μό­τατο παρά­γο­ντα συμ­βο­λής προς αυτήν την κατεύ­θυνση.

Το πλήρες κείμενο της μελέτης θα το δείτε ΕΔΩ.