I. Mαρίνου «Πρέπει να μπαίνουν σαφή όρια στη χρήση του διαδικτύου από παιδιά»

Κυρία Μαρίνου, πότε και πώς ξεκί­νησε η δράση της Διόδου;

Η λει­τουρ­γία της Διόδου ξεκί­νησε το 1994 ως πρό­γραμμα του Δημο­τι­κού Οργα­νι­σμού Πρό­νοιας του Δήμου Ρόδου. Επρό­κειτο για το τέταρτο κέντρο πρό­λη­ψης σε όλη την Ελλάδα. Σήμερα υπάρ­χουν συνο­λικά 74, περίπου ένα σε κάθε υγειο­νο­μική περι­φέ­ρεια.

Το έτος 2000 η Δίοδος πήρε τη μορφή της Αστικής Μη Κερ­δο­σκο­πι­κής Εται­ρείας με εταί­ρους το Δήμο, την Περι­φέ­ρεια και κάποιους κοι­νω­νι­κούς φορείς, δηλαδή την Α’ ΕΛΜΕ Δωδε­κα­νή­σου, το Δικη­γο­ρικό Σύλλογο της Ρόδου και την ΠΕΔ Ν. Αιγαίου. Τότε, ήταν που ξεκί­νησε η συνερ­γα­σία του ΟΚΑΝΑ με όλα τα κέντρα πρό­λη­ψης. Άρχισαν να δημιουρ­γού­νται εν ολίγοις κέντρα πρό­λη­ψης σε όλη την Ελλάδα με τη συνερ­γα­σία του ΟΚΑΝΑ.

Ποιοι είναι οι στόχοι και ο ρόλος της Διόδου;

Όταν πρω­το­ξε­κι­νή­σαμε θέσαμε ως στόχο την πρω­το­γενή πρόληψη των εξαρ­τή­σεων από ουσίες και την προ­α­γωγή της υγείας, γενι­κό­τερα. Στο­χεύ­αμε στην κινη­το­ποί­ηση των χρηστών ναρ­κω­τι­κών ουσιών, των οικο­γε­νειών και των φίλων τους, ώστε να ζητή­σουν βοήθεια από θερα­πευ­τικά προ­γράμ­ματα που λει­τουρ­γού­σαν τότε στην Ελλάδα.

Σε δεύτερο επίπεδο, στο­χεύ­αμε στην πρόληψη μέσω ενη­με­ρω­τι­κών δράσεων σε σχολεία και όχι μόνο. Με την πάροδο των χρόνων και όσο η πρόληψη εδραιω­νό­ταν στην Ελλάδα, η ενη­μέ­ρωση στα­διακά παρα­χώ­ρησε τη θέση της σε βιω­μα­τικά προ­γράμ­ματα και σεμι­νά­ρια. Αυτό κάνουμε σήμερα κατά βάση.

Σήμερα, τα προ­γράμ­ματα της Διόδου απο­σκο­πούν στην ενδυ­νά­μωση των υγιών μηχα­νι­σμών ατόμων και ομάδων (οικο­γέ­νεια, σχολείο, σύλ­λο­γοι, επι­στη­μο­νικά σωμα­τεία, κ.λ.π.) που λει­τουρ­γούν ως φυσικοί φραγμοί ενάντια σε κάθε είδους εξάρ­τηση, την εκπαί­δευση σε νέες δεξιό­τη­τες που χρειά­ζε­ται σήμερα ο Άνθρω­πος για να ζήσει σε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει, την ενθάρ­ρυνση της αυτε­νέρ­γειας, της επι­κοι­νω­νίας και της ανά­πτυ­ξης σχέσεων συνερ­γα­σίας μεταξύ ατόμων και ομάδων μέσα στην Κοι­νω­νία.

Η ενη­μέ­ρωση και η κινη­το­ποί­ηση των χρηστών έχει περάσει στις δομές απε­ξάρ­τη­σης που υπάρ­χουν και στον τόπο μας, όπως η μονάδα απο­κα­τά­στα­σης του ΟΚΑΝΑ και το παρά­τημα του ΚΕΘΕΑ.

Ανα­φερ­θή­κατε πριν στην εκπαί­δευση πάνω σε βασικές δεξιό­τη­τες. Θα πρέπει κανείς να εκπαι­δευ­τεί ώστε να απο­κτή­σει στοι­χειώ­δεις κοι­νω­νι­κές δεξιό­τη­τες;

Εύστοχη ερώτηση…. Εκ πείρας θα σας απα­ντήσω πως ναι, χρειά­ζε­ται να εκπαι­δευ­τεί. Έχει απο­δει­χθεί ότι ο σύγ­χρο­νος άνθρω­πος, χρειά­ζε­ται να εκπαι­δευ­τεί σε νέες δεξιό­τη­τες. Στην παρα­δο­σιακή κοι­νό­τητα, η επι­κοι­νω­νία και αλλη­λε­πί­δραση μεταξύ των μελών λει­τουρ­γούσε το δίχως άλλο. Στη μοντέρνα και μετα­μο­ντέρνα κοι­νω­νία, όπου κυριαρ­χεί ο ατο­μι­κι­σμός, ο άνθρω­πος χρειά­ζε­ται να συνεκ­παι­δευ­τεί πάνω στη συλ­λο­γική δράση και αλλη­λε­πί­δραση. Δεν είναι αυτο­νό­ητη η επι­κοι­νω­νία, η συνερ­γα­σία και η έκφραση των συναι­σθη­μά­των. Δεν είναι δεδο­μένα όλα αυτά και δεν λει­τουρ­γούν βιω­μα­τικά.

Στην οικο­γέ­νεια δημιουρ­γού­νται συχνά προ­βλή­ματα επειδή οι νέοι γονείς οι οποίοι μεγά­λω­σαν με παρα­δο­σιακά βιώματα, καλού­νται να μεγα­λώ­σουν τα παιδιά τους σύμφωνα με όσα έχουν μάθει μεγα­λώ­νο­ντας.

Είμαστε π.χ. μία γενιά που μεγά­λωσε με την τιμωρία… πράγμα που θεω­ρεί­ται πλέον αντι­παι­δα­γω­γικό. Και μπορεί οι γονείς να γνω­ρί­ζουν ότι δεν είναι σωστή η μέθοδος της τιμω­ρίας, δεν γνω­ρί­ζουν όμως ποια άλλη μέθοδο να εφαρ­μό­σουν, επειδή έτσι έμαθαν και επειδή το βίωμα είναι ισχυρό.

Υπάρ­χουν έρευνες που απο­δει­κνύ­ουν ότι το βίωμα παρα­μέ­νει σταθερό μέσα μας, αντί­θετα με τη γνώση. Γι αυτό και στρα­φή­καμε άλλωστε στα βιω­μα­τικά σεμι­νά­ρια και στα­μα­τή­σαμε τις ενη­με­ρω­τι­κές δράσεις.

Έχουν αλλάξει σήμερα οι κοι­νω­νι­κοί ρόλοι και πόσο επη­ρε­ά­ζει αυτό το γεγονός τις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικο­γέ­νειας;

Οι ρόλοι στην οικο­γέ­νεια έχουν αλλάξει πολύ. Ο μπαμπάς και η μαμά θεω­ρού­νται ισό­τι­μοι. Πράγμα αντί­θετο με το παρα­δο­σιακό μοντέλο της οικο­γέ­νειας. Συχνά οι γονείς αλλά και οι εκπαι­δευ­τι­κοί ανα­φέ­ρο­νται στην έννοια του σεβα­σμού, παρα­πο­νιού­νται ότι τα παιδιά δεν τους σέβο­νται. Χρειά­ζε­ται όμως να ανα­ρω­τη­θούμε εάν επρό­κειτο πράγ­ματι για σεβασμό ή μάλλον για φόβο απέ­να­ντι στους γονείς και στους εκπαι­δευ­τι­κούς. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί από την άλλη έχουν χάσει το παρα­δο­σιακό τους ρόλο στο σχολείο. Έτσι ο σύγ­χρο­νος άνθρω­πος είναι μπερ­δε­μέ­νος, πράγμα που επη­ρε­ά­ζει τον τρόπο που δρα και λει­τουρ­γεί στην μικρο­κλί­μακα της οικο­γέ­νειας ή στην ευρύ­τερη κλίμακα της κοι­νω­νίας.

Μιλώ­ντας για εξαρ­τή­σεις… Πόσο σοβαρή μπορεί να είναι η εξάρ­τηση από το δια­δί­κτυο;

Μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες εξαρ­τή­σεις στις μέρες μας, είναι το δια­δί­κτυο, κυρίως όταν μιλάμε για παιδιά και εφήβους. Γι’ αυτό και συνεχώς εφι­στούμε την προσοχή των γονιών στο τρόπο με τον οποίο λει­τουρ­γεί το παιδί απέ­να­ντι στις ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές. Πρέπει να μπαί­νουν σαφή όρια…

Προ­σω­πικά, πιστεύω ότι δεν χρειά­ζε­ται να δαι­μο­νο­ποιεί­ται η τεχνο­λο­γία. Αντί­θετα, πρέπει να εξε­τά­σουμε το υπό­βα­θρο της εξάρ­τη­σης, να ανα­κα­λύ­ψουμε ποιες αιτίες κρύ­βο­νται πίσω από αυτή τη συμπε­ρι­φορά. Εάν λ.χ. έχει κανείς μία ισχυρά δομη­μένη αυτο­ε­κτί­μηση, δεν θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σει ψεύτικη εικόνα προφίλ στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και δεν θα κάνει υπερ­προ­σπά­θεια να προ­βάλ­λει μία εξι­δα­νι­κευ­μένη ζωή. Από την άλλη η προβολή των ζωών κάποιων ατόμων, μπορεί να απο­τε­λέ­σει αιτία να πληγεί η αυτο­ε­κτί­μηση κάποια άλλης πλη­θυ­σμια­κής ομάδας. Μπορεί να συγκρί­νει κανείς τη ζωή του με τη ζωή κάποιου άλλου και αυτό να τον επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά…

Εάν όμως υπάρχει ουσια­στική επαφή με τους ανθρώ­πους γύρω μας, δεν θα την ανα­ζη­τή­σουμε μέσα από το δια­δί­κτυο. Το οποίο έχει και τα καλά του, αρκεί πάντα να μη χάνουμε το μέτρο. Δεδο­μέ­νων και των κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κών συν­θη­κών, ένας άνθρω­πος πολύ εύκολα μπορεί να πέσει στην παγίδα της κατά­χρη­σης του δια­δι­κτύου. Και όταν ανα­φέ­ρο­μαι σε κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες ανα­φέ­ρο­μαι στην περί­πτωση των ανέργων ό το δια­δί­κτυο απο­τε­λεί τη μόνη πηγή ψυχα­γω­γίας και επι­κοι­νω­νίας. Υπάρ­χουν επίσης άνθρω­ποι απο­μο­νω­μέ­νοι στα σπίτια τους για διά­φο­ρους λόγους. Γι΄ αυτούς το δια­δί­κτυο απο­τε­λεί παρά­θυρο επι­κοι­νω­νίας με τον …έξω κόσμο.

Πώς μπο­ρούμε να απο­φύ­γουμε τη χρήση του δια­δι­κτύου στην απο­μό­νωση, ελέω κορω­νοϊού;

Αυτό που συνι­στούμε στους γονείς, όσο παρα­μέ­νουν τα παιδιά στο σπίτι, είναι να περνούν τις ώρες πιο δημιουρ­γικά και να μην κατα­φεύ­γουν στην εύκολη λύση του δια­δι­κτύου. Αρχικά θα πρέπει να πει­στούν οι ίδιοι οι γονείς να επι­λέ­ξουν κάποια εναλ­λα­κτική δρα­στη­ριό­τητα, γιατί όπως είπαμε και πριν, είναι δύσκολο να παρα­με­ρί­σει κανείς τη βιω­μα­τική του εμπει­ρία. Ένα παιδί που μεγα­λώ­νει σε μία οικο­γέ­νεια όπου οι γονείς έχουν ενδια­φέ­ρο­ντα, δια­βά­ζουν, πηγαί­νουν στο θέατρο έχουν χόμπι, λει­τουρ­γεί σύμφωνα με το παρά­δειγμά τους.

Ωστόσο οι περισ­σό­τε­ροι γονείς δεν αξιο­ποιούν τον ελεύ­θερο χρόνο τους δημιουρ­γικά, αλλά μπροστά σε μία οθόνη. Αυτό σημαί­νει ότι έχουν διαρ­ρη­χθεί πλέον οι ουσια­στι­κές σχέσεις μεταξύ των μελών της οικο­γέ­νειας.  Ίσως λοιπόν θα πρέπει να εκμε­ταλ­λευ­θούμε αυτή την ευκαι­ρία για να επα­να­δια­πραγ­μα­τευ­θούμε τα σημα­ντικά πράματα στη ζωή μας. Δεν θα είναι εύκολο για ένα γονιό να πείσει ένα έφηβο να ασχο­λη­θεί με κάτι άλλο από το δια­δί­κτυο, όπως δεν θα είναι εύκολο να τον πείσει να παρα­μεί­νει στο σπίτι. Ας ξεκι­νή­σουμε όμως από εκεί… Γιατί δυσκο­λεύ­ε­ται ένας έφηβος να παρα­μεί­νει στο σπίτι; Συνήθως επειδή οι συν­θή­κες που δημιουρ­γού­νται στην οικο­γέ­νεια είναι τέτοιες που κάνουν τον έφηβο να ασφυ­κτιά. Θέλει να συνο­μι­λεί με συνο­μή­λι­κους για τα προ­βλή­ματα του και εάν οι ενή­λι­κοι απέ­να­ντι του έχουν κλειστά αυτιά, τότε σίγουρα θα στραφεί στους συνο­μή­λι­κους.

Εάν ένας έφηβος μας μιλήσει γα το πρό­βλημά θα πρέπει να φρο­ντί­σουμε να μην πέσουμε στην παγίδα να το υπο­τι­μή­σουμε, λέγο­ντας πώς υπάρ­χουν σοβα­ρό­τερα προ­βλή­ματα στον κόσμο των ενη­λί­κων. Εκείνη τη στιγμή, μας μοι­ρά­ζε­ται τη δική του αλήθεια, το δικό του προ­βλη­μα­τι­σμό, όποιος και αν είναι αυτός. Ας ακού­σουμε τι μας λέει και ας νοια­στούμε πραγ­μα­τικά γι’ αυτό. Μόνο έτσι θα καλ­λιερ­γή­σουμε μία σχέση εμπι­στο­σύ­νης. Ουσια­στικά αυτό που θα πρέπει να ακού­σουμε είναι το συναί­σθημά τους και όχι το πρό­βλημά τους.