Το πυρηνοκίνητο υποβρύχιο στο Μαράθι και η προμήθεια των F-35

Βάση στη Σούδα με βαρύ­νουσα σημασία στην ευρύ­τερη περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, με δυνα­τό­τητα εξυ­πη­ρέ­τη­σης και στάθ­μευ­σης των αμε­ρι­κα­νι­κών ενόπλων δυνά­μεων, επι­θυ­μεί το Πεντά­γωνο, κάτι που συζη­τεί­ται ανάμεσα σε Αθήνα και Ουά­σιγ­κτον έντονα τους τελευ­ταί­ους μήνες. Η κρίση στις αμε­ρι­κα­νοϊ­ρα­νι­κές σχέσεις αύξησε ακόμη περισ­σό­τερο τη συγκε­κρι­μένη ανα­γκαιό­τητα, καθώς η Σούδα θεω­ρεί­ται μια προ­κε­χω­ρη­μένη βάση, με ταχεία πρό­σβαση στη Μέση Ανατολή. Στην πρό­σφατη επί­σκεψη του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη στις ΗΠΑ συζη­τή­θη­καν, ακόμα, μια σειρά από προ­μή­θειες πλε­ο­νά­ζο­ντος υλικού, πέραν βεβαίως του θέματος των F-35 που ανοί­γε­ται σε βάθος χρόνου. Σε γενικές γραμμές, πάντως, φαί­νε­ται πως η Αθήνα κατευ­θύ­νε­ται σε μια λογική δια­χω­ρι­σμού των προ­μη­θειών της, με το αερο­πο­ρικό σκέλος να πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τις ΗΠΑ και το ναυτικό από τη Γαλλία και την Ευρώπη γενι­κό­τερα. Οι πρω­το­βου­λίες αλλά και οι επι­σκέ­ψεις που θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει το επόμενο χρονικό διά­στημα ο υπουρ­γός Εθνικής Aμυνας, Νίκος Πανα­γιω­τό­που­λος, θα οδη­γή­σουν και σε πιο ορι­στι­κές εξε­λί­ξεις.

Συγκε­κρι­μένα, οι Αμε­ρι­κα­νοί επι­θυ­μούν να δημιουρ­γή­σουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη μόνιμη στάθ­μευση πυρη­νο­κί­νη­του υπο­βρυ­χίου στο Μαράθι. Γι’ αυτόν τον σκοπό κατα­σκευά­ζε­ται ήδη μια αποθήκη, ενώ την ίδια στιγμή οι Αμε­ρι­κα­νοί εμφα­νί­ζο­νται να σχε­διά­ζουν την κατα­σκευή έξι στε­γά­στρων για αερο­σκάφη. Σκοπός είναι η δυνα­τό­τητα απο­θή­κευ­σης περισ­σό­τε­ρων πυραύ­λων Τόμαχoκ. Η πυκνό­τερη χρήση της Σούδας φάνηκε ήδη τις προη­γού­με­νες ημέρες, καθώς στο πλαίσιο της ανάγκης για πιθανή ταχεία επέμ­βαση διά­σω­σης Αμε­ρι­κα­νών αξιω­μα­τού­χων από χώρες της Μέσης Ανα­το­λής, ελι­κό­πτερα και ελι­κο­φόρα αερο­σκάφη χρη­σι­μο­ποιού­νται από τις ειδικές δυνά­μεις των ΗΠΑ. Τα συγκε­κρι­μένα αερο­σκάφη θα χρη­σι­μο­ποιούν τη Ρόδο ως τόπο ανε­φο­δια­σμού και την Κύπρο ως σημείο στάθ­μευ­σης κατά τη μετά­βαση ή την επι­στροφή από τη Μέση Ανατολή.

Η κοι­νο­βου­λευ­τική κύρωση του επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νου παραρ­τή­μα­τος της Συμ­φω­νίας Αμοι­βαίας Αμυ­ντι­κής Συνερ­γα­σίας (MDCA) θα «ξεκλει­δώ­σει» για τις ΗΠΑ τη δυνα­τό­τητα περισ­σό­τε­ρων επεν­δύ­σεων, που θα επι­τρέ­ψουν την επέ­κταση της βάσης της Σούδας. Αξίζει να σημειω­θεί, πάντως, ότι οι Αμε­ρι­κα­νοί ενι­σχύ­ουν την παρου­σία τους και σε επίπεδο ασκή­σεων. Από τις 27 Ιανουα­ρίου έως και τις 8 Φεβρουα­ρίου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η άσκηση «Μέγας Αλέ­ξαν­δρος», με τη συμ­με­τοχή ειδικών δυνά­μεων από την Ελλάδα, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Περι­λαμ­βά­νε­ται και σκέλος απο­βα­τι­κής άσκησης στον ακρι­τικό Aγιο Ευστρά­τιο. Οι Αμε­ρι­κα­νοί επα­νέ­καμ­ψαν στην άσκηση, παρότι είχαν προ­σω­ρινά απο­συρ­θεί.

Oπως φάνηκε και από τις δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού, η Ελλάδα είναι πλέον επι­σή­μως στην τροχιά των F-35. Ωστόσο, αξίζουν ορι­σμέ­νες διευ­κρι­νί­σεις σχετικά με το χρο­νο­διά­γραμμα. Προ­τε­ραιό­τητα της κυβέρ­νη­σης του κ. Μητσο­τάκη είναι να μην συμπέ­σουν οι πλη­ρω­μές από τα δύο προ­γράμ­ματα, της υφι­στά­με­νης ανα­βάθ­μι­σης 84 μαχη­τι­κών F-16 με εκείνο της προ­μή­θειας F-35. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η ανα­βάθ­μιση των F-16 θα ολο­κλη­ρω­θεί το 2027-2028, ωστόσο από το 2023 θα μειω­θούν δρα­στικά οι συγκε­κρι­μέ­νες δόσεις. Eως τότε εκτι­μά­ται ότι θα έχουν ολο­κλη­ρω­θεί τα απαι­τού­μενα βήματα για την εκδή­λωση ενδια­φέ­ρο­ντος αγοράς F-35, αλλά και η σύνταξη της τελικής σύμ­βα­σης.

Καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες στρα­τιω­τι­κές πηγές τονί­ζουν ότι για μια σύμβαση αυτού του επι­πέ­δου απαι­τού­νται δύο έως τρία χρόνια. Σε κάθε περί­πτωση, το επόμενο βήμα, μετά την επι­στολή για τιμή και δια­θε­σι­μό­τητα, είναι η επι­στολή για αποδοχή της προ­σφο­ράς από την αμε­ρι­κα­νική κατα­σκευά­στρια εται­ρεία Λόκχιντ Μάρτιν (όταν, βεβαίως, αυτή κατα­τε­θεί). Το βασικό σενάριο προ­βλέ­πει την αγορά μιας μοίρας 24 αερο­σκα­φών, ωστόσο υπάρ­χουν προ­τά­σεις για μικρό­τερη αρχική προ­μή­θεια 18 F-35 με δικαί­ωμα για αγορά ακόμα 18.

Τα τεθω­ρα­κι­σμένα

Εξε­λί­ξεις ανα­μέ­νο­νται και στον τομέα των UAV. Την επόμενη εβδο­μάδα ο υπουρ­γός Εθνικής Aμυνας θα μεταβεί στην Αίγυπτο και στο Ισραήλ. Στον δεύτερο σταθμό του ο κ. Πανα­γιω­τό­που­λος θα επι­τα­χύ­νει τα βήματα για την από­κτηση τριών στρα­τη­γι­κών UAV τύπου HERON από το Ισραήλ. Στην Ουά­σιγ­κτον, ο κ. Πανα­γιω­τό­που­λος προ­χώ­ρησε και σε μια συμ­φω­νία για την προ­μή­θεια περισ­σό­τε­ρων των 1.000 τεθω­ρα­κι­σμέ­νης μάχης και μετα­φο­ράς προ­σω­πι­κού τύπου M-1117, μέσα από τη δια­δι­κα­σία παρα­χώ­ρη­σης πλε­ο­νά­ζο­ντος υλικού που δια­θέ­τει το Πεντά­γωνο (Excess Defense Articles-EDA). Πρα­κτικά αυτό σημαί­νει ότι η Ελλάδα θα επι­βα­ρυν­θεί μόνο με τη μετα­φορά των τετρα­κί­νη­των τρο­χο­φό­ρων τεθω­ρα­κι­σμέ­νων. Η προ­μή­θειά τους θεω­ρεί­ται επεί­γουσα για το ΓΕΣ, καθώς τα υφι­στά­μενα Μ-113 Α1/Α2 είναι απαρ­χαιω­μένα και θα απο­συρ­θούν. Οι Αμε­ρι­κα­νοί έχουν εκδη­λώ­σει την προ­θυ­μία παρα­χώ­ρη­σης ακόμα και 2.000 τρο­χο­φό­ρων τύπου Μ-1117.

Οι ΗΠΑ εμφα­νί­ζο­νται πρό­θυ­μες να κατα­θέ­σουν πρόταση και για το νέο πλοίο του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού (Π.Ν.), ωστόσο φαί­νε­ται ότι η γαλλική Belh@rra παρα­μέ­νει η επι­κρα­τέ­στερη λύση. Επίσης, η Ελλάδα μπήκε σε ευρω­παϊκό πρό­γραμμα που έχει συστα­θεί μέσω της μόνιμης διαρ­θρω­μέ­νης συνερ­γα­σίας (PESCO) για την κατα­σκευή κορ­βέ­τας, με τη Γαλλία και την Ιταλία. Αν προ­χω­ρή­σει αυτό το πρό­γραμμα, το πρώτο πλοίο θα απο­κτη­θεί περίπου το 2025 με δυνα­τό­τη­τες οικο­νο­μίας κλί­μα­κος. Το βασικό πρό­βλημα του Π.Ν. παρα­μέ­νει η απουσία «ενδιά­με­σης λύσης», με το αμε­ρι­κα­νικό κατα­δρο­μικό Τικο­ντε­ρό­γκα να απορ­ρί­πτε­ται ως πολύ ακριβό (το ετήσιο κόστος συντή­ρη­σης δύο «Τίκο» είναι περί τα 25 εκατ. ευρώ).