Ντόρα Μπακογιάννη: Η ειδική σχέση Τουρκίας – Ε.Ε. και ο δρόμος προς τη Χάγη

Σή­με­ρα δια­νύ­ου­με πε­ρί­ο­δο ευ­ρύ­τε­ρης ανα­στά­τω­σης στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Μετά την αρα­βι­κή «άνοι­ξη», ήρθε η συ­ρια­κή κρίση για να ανα­τρέ­ψει την ισορ­ρο­πία δυ­νά­με­ων. Στα­δια­κά δια­μορ­φώ­νε­ται μια νέα πε­ρι­φε­ρεια­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που αφορά την Ελ­λά­δα όχι μόνο λόγω γε­ω­γρα­φι­κής θέσης, αλλά και λόγω της τα­κτι­κής της Τουρ­κί­ας.

Πρω­ταρ­χι­κό μας μέ­λη­μα πρέ­πει να είναι η ανα­προ­σαρ­μο­γή της πο­λι­τι­κής ένα­ντι της Τουρ­κί­ας. Πο­ρευ­τή­κα­με επί 20 χρό­νια, μετά το Ελ­σίν­κι, στη βάση της ευ­ρω­παϊ­κής προ­ο­πτι­κής της Τουρ­κί­ας. Ομως, αυτή η προ­ο­πτι­κή σή­με­ρα δεν υφί­στα­ται. Ας εί­μα­στε ει­λι­κρι­νείς: Η πλή­ρης έντα­ξη των γει­τό­νων στην Ε.Ε. δεν απο­τε­λεί στόχο ούτε για την Ευ­ρώ­πη ούτε για την Τουρ­κία. Αντ’ αυτού, θα μπο­ρού­σα­με να επι­διώ­ξου­με μια ει­δι­κή σχέση με την Τουρ­κία, η οποία θα συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει και ζη­τή­μα­τα άμυ­νας και ασφά­λειας. Δεν πρέ­πει να επι­τρέ­ψου­με την κα­θιέ­ρω­ση μιας «συ­ναλ­λα­κτι­κής δι­πλω­μα­τί­ας» με­τα­ξύ Ευ­ρώ­πης και Τουρ­κί­ας, στη βάση του κυ­νι­σμού. Δεν αρκεί απλά μια οι­κο­νο­μι­κή συμ­φω­νία. Χρεια­ζό­μα­στε μια συμ­φω­νία που θα λαμ­βά­νει υπ’ όψιν και τα θέ­μα­τα ασφά­λειας Ελ­λά­δας και Κύ­πρου, άρα των ευ­ρω­παϊ­κών συ­νό­ρων.

Οι ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις, ήδη επι­βα­ρυ­μέ­νες από τις ενέρ­γειες της Τουρ­κί­ας, δέ­χθη­καν βαρύ πλήγ­μα με την υπό­θε­ση της Λι­βύ­ης. Για τον λόγο αυτό, ο πρω­θυ­πουρ­γός και το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών με επι­κε­φα­λής τον Νίκο Δέν­δια έχουν επι­δο­θεί σε δι­πλω­μα­τι­κό μα­ρα­θώ­νιο που έχει εξα­σφα­λί­σει την αλ­λη­λεγ­γύη των Ευ­ρω­παί­ων εταί­ρων. Η «συμ­φω­νία» Αγκυ­ρας – Τρί­πο­λης δεν είναι κενό γράμ­μα. Είναι μια συμ­φω­νία που υπε­γρά­φη ανά­με­σα στην Τουρ­κία και σε μια ανα­γνω­ρι­σμέ­νη κυ­βέρ­νη­ση από τον ΟΗΕ. Ομως, είναι ασύμ­βα­τη με το διε­θνές δί­καιο, δεν πα­ρά­γει έν­νο­μα απο­τε­λέ­σμα­τα και δεν δε­σμεύ­ει τρί­τους. Απο­τε­λεί την αντί­δρα­ση της Τουρ­κί­ας στα σχή­μα­τα συ­νερ­γα­σί­ας όπου πρω­τα­γω­νι­στεί η Ελ­λά­δα.

Η νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στη Με­σό­γειο προ­κα­λεί ανα­σφά­λεια στον Ερ­ντο­γάν, ο οποί­ος πλέον ανα­με­τρεί­ται με την τουρ­κι­κή ιστο­ρία. Ορα­μα­τί­ζε­ται να εξε­λι­χθεί σε νέο εθνο­πα­τέ­ρα, στόχο που θα ήθελε να υλο­ποι­ή­σει το 2023, μαζί με την 100ή επέ­τειο της ανα­κή­ρυ­ξης της Τουρ­κι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας. Ετσι, ο ίδιος επι­χει­ρεί να μπει στο ενερ­γεια­κό παι­χνί­δι υπο­γρά­φο­ντας συμ­φω­νία με μια χώρα με αστα­θή κυ­βέρ­νη­ση που φαί­νε­ται υπό κα­τάρ­ρευ­ση.

Ορθώς η Ελ­λά­δα πιέ­ζει με στρα­τη­γι­κή δι­πλω­μα­τι­κής απο­μό­νω­σης της Τουρ­κί­ας και ταυ­τό­χρο­νη προ­σέγ­γι­ση των ΗΠΑ και της Ρω­σί­ας.

Η Τουρ­κία υπο­νό­η­σε ότι θα ανα­μει­χθεί στον λι­βυ­κό εμ­φύ­λιο. Ομως, η διε­θνής κοι­νό­τη­τα και ιδίως η Ελ­λά­δα δεν πρό­κει­ται να απο­δε­χθούν μια δεύ­τε­ρη «Συρία» στη Με­σό­γειο. Δεν εί­μα­στε αδύ­να­μοι. Δια­θέ­του­με ενερ­γά δι­πλω­μα­τι­κά ερ­γα­λεία και ενερ­γούς συμ­μα­χί­ες.

Σή­με­ρα η χώρα μας οφεί­λει να αδρά­ξει τις ευ­και­ρί­ες και να ολο­κλη­ρώ­σει τις συμ­φω­νί­ες οριο­θέ­τη­σης θα­λασ­σί­ων ζωνών με Αλ­βα­νία, Ιτα­λία και Αί­γυ­πτο. Μετά την υπα­να­χώ­ρη­ση των Τι­ρά­νων και την ακύ­ρω­ση της υπο­δειγ­μα­τι­κής συμ­φω­νί­ας του 2009, η Ελ­λά­δα δι­καιού­ται να επε­κτεί­νει την αι­για­λί­τι­δα ζώνη στα 12 ν.μ. Επι­πλέ­ον, οφεί­λει να επα­νεκ­κι­νή­σει τη δια­πραγ­μά­τευ­ση με την Ιτα­λία για οριο­θέ­τη­ση ΑΟΖ, που λόγω αντι­δρά­σε­ων από Ιτα­λούς αλιείς είχε «πα­γώ­σει» στο πα­ρελ­θόν. Πρέ­πει οι «μαύ­ρες τρύ­πες» των οριο­θε­τή­σε­ων, δυ­τι­κά και νότια, να κλεί­σουν ορι­στι­κά.

Παρά τις δυ­σκο­λί­ες, πα­ρα­μέ­νω οπα­δός της επί­λυ­σης των δια­φο­ρών, για το καλό και των δύο λαών. Η λύση στο θέμα της υφα­λο­κρη­πί­δας με δι­με­ρή συμ­φω­νία δεν είναι εφι­κτή. Γι’ αυτό και από τον Κων­στα­ντί­νο Κα­ρα­μαν­λή, η στα­θε­ρά της εξω­τε­ρι­κής μας πο­λι­τι­κής ήταν η από κοι­νού προ­σφυ­γή στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο της Χάγης. Σή­με­ρα, πρέ­πει να επα­νεκ­κι­νή­σου­με τις συ­ζη­τή­σεις για υπο­γρα­φή συ­νυ­πο­σχε­τι­κού που θα ανοί­ξει τον δρόμο προς τη Χάγη.

Αν η Τουρ­κία το υπο­γρά­ψει, που δεν το θεωρώ αδύ­να­το, μιας και είχε επι­τευ­χθεί το 1975 με­τα­ξύ Κα­ρα­μαν­λή και Ντε­μι­ρέλ, ανα­γνω­ρί­ζει τη δι­καιο­δο­σία του Δι­κα­στη­ρί­ου, πα­ρό­τι δεν έχει επι­κυ­ρώ­σει τη Σύμ­βα­ση του ΟΗΕ για το Διε­θνές Δί­καιο της Θά­λασ­σας, ούτε τη Σύμ­βα­ση της Γε­νεύ­ης για την υφα­λο­κρη­πί­δα, τις οποί­ες είναι απί­θα­νο να υπο­γρά­ψει.

Για να το πε­τύ­χου­με, πρέ­πει στο πλαί­σιο της νέας ευ­ρω­τουρ­κι­κής ει­δι­κής σχέ­σης η Τουρ­κία να απο­δε­χθεί δύο πράγ­μα­τα: τη δι­καιο­δο­σία της Χάγης για τα όρια των θα­λασ­σί­ων ζωνών της με την Ευ­ρώ­πη και την επί­λυ­ση του Κυ­πρια­κού μέσω δι­ζω­νι­κής – δι­κοι­νο­τι­κής ομο­σπον­δί­ας. Κι αν η Αγκυ­ρα αρ­νη­θεί να υπο­γρά­ψει συ­νυ­πο­σχε­τι­κό, τότε θα εκτε­θεί διε­θνώς ότι δεν επι­θυ­μεί τον διά­λο­γο κι ότι δεν δια­θέ­τει επι­χει­ρή­μα­τα.

Μια χώρα χρειά­ζε­ται ισχυ­ρές συμ­μα­χί­ες και ισχυ­ρή άμυνα. Στην κα­τεύ­θυν­ση της αμυ­ντι­κής θω­ρά­κι­σης κι­νεί­ται η ενί­σχυ­ση των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων. Η επι­κεί­με­νη ανα­βάθ­μι­ση των F-16 είναι χρή­σι­μη, όμως οφεί­λου­με να αυ­ξή­σου­με και το στρα­τιω­τι­κό προ­σω­πι­κό. Ηρθε η ώρα να συ­ζη­τή­σου­με είτε για πρό­σλη­ψη νέων επαγ­γελ­μα­τιών οπλι­τών είτε για επι­μή­κυν­ση της θη­τεί­ας και υπο­χρε­ω­τι­κή στρά­τευ­ση στα 18.

Σή­με­ρα στην Ελ­λά­δα, χάρη στις πρω­το­βου­λί­ες του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη, υπάρ­χει εθνι­κή συ­ναί­νε­ση στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά, και αυτό είναι το ισχυ­ρό­τε­ρο όπλο μας. Εφό­σον όλοι στρα­τευ­θού­με στον ίδιο στόχο, θα εί­μα­στε πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κοί στη δύ­σκο­λη δι­πλω­μα­τι­κή μάχη που πρέ­πει να δώ­σου­με ο κα­θέ­νας από τη δική του θέση. Εί­μα­στε έτοι­μοι να προ­σέλ­θου­με στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με την Τουρ­κία, με κα­θα­ρές κου­βέ­ντες και καλή πίστη. Ομως, κα­τα­πά­τη­ση της εθνι­κής μας κυ­ριαρ­χί­ας δεν θα δε­χθού­με ποτέ.

ΠΗΓΉ kathimerini.gr