Κυρά Ειρήνη της Κινάρου: «Να μου φτιάξουν το σπιτάκι μου πριν πεθάνω»

Ηκυρά Ειρήνη εδώ και 20 χρόνια φυλάει Θερ­μο­πύ­λες στο Αιγαίο. Είναι η μονα­δική κάτοι­κος στη βρα­χο­νη­σίδα Κίναρος στη μέση του Αιγαίου. Συνε­χί­ζει την παρά­δοση της οικο­γέ­νειάς της που κατοί­κησε στο νησί από τις δύσκο­λες ημέρες του Β΄ Παγκο­σμίου Πολέμου. Στο νησί απο­σύρ­θηκε μόνιμα από το 2000 μαζί με τον αγα­πη­μένο της Μικέ, τον Νομικό Κατσο­θούρη, που το 2016 έφυγε από τη ζωή.

Από τότε η συντρο­φιά της κυρά Ειρήνης είναι τα 200 γίδια και τα 40 πρόβατα που συντη­ρεί. Για αρκε­τούς μήνες μέσα στο χρόνο είναι μαζί της ο γιος της Γιώργος, ο οποίος αυτή την περίοδο για επαγ­γελ­μα­τι­κούς και οικο­γε­νεια­κούς λόγους βρί­σκε­ται στην Κάλυμνο όπως και η αδελφή του, Ακαθή. Το τρίτο παιδί της κυρά Ειρήνης, ο Γρη­γό­ρης ζει μόνιμα στο Σίδνεϊ της Αυστρα­λίας.

Το βράδυ που τα στοι­χεία της φύσης χτυπούν τον αγέρωχο βράχο κατα­με­σής του Αιγαίου, μαντρώ­νει κοντά της τις ετοι­μό­γεν­νες κατσί­κες και ζει με το φόβο μήπως πέσει και την πλα­κώ­σει το καλύβι της που βρί­σκε­ται στο μονα­δικό λιμα­νάκι του νησιού. Ο «Γηρυό­νης» χτύπησε αλύπητα το νησί με βροχή και θυελ­λώ­δεις ανέμους, αλλά η κυρά Ειρήνη είναι μαθη­μένη στα δύσκολα και τη μοναξιά…

«Ας φτιά­ξουν πρώτα το καλύβι μου»

«Δεν με φοβί­ζουν τα στοι­χεία της φύσης. Είμαι μαθη­μένη από τέτοια. Άλλα με φοβί­ζουν, όπως η σκέψη πως θα μου φέρουν στο νησί ξένους ανθρώ­πους, μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες. Δεν θα αντέξω να παρα­δώσω το νησί», λέει στο ethnos.gr με αφο­πλι­στική ειλι­κρί­νεια και συνε­χί­ζει: «Δεν έχω κάτι με τους μετα­νά­στες ή τους πρό­σφυ­γες. Κάθε άλλο, ξέρω από αυτά και τους νιώθω αλλά όταν άκουσα στην τηλε­ό­ραση πως θα φέρουν κόσμο στην Κίναρο, δεν πίστευα στα αυτιά μου. Τι θα κάνει εδώ τόσος κόσμος; Θα φαγω­θούν μεταξύ τους. Δεν υπάρχει ούτε νερό στο νησί. Ας έρθουν να μου φτιά­ξουν το καλύβι μου, που είναι έτοιμο να πέσει και να με πλα­κώ­σει και μετά ας φρο­ντί­σουν και τους μετα­νά­στες».

«Θα πεθάνω πριν την ώρα μου»

Η κυρά Ειρήνη τονίζει πως κανείς δεν την έχει ενη­με­ρώ­σει για μετα­φορά μετα­να­στών στο νησί: «Και εγώ έχω γιο που είναι μετα­νά­στης στην Αυστρα­λία. Πήγε για να βρει μία καλύ­τερη ζωή αλλά υπήρχαν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις και οι κατάλ­λη­λες συν­θή­κες. Εδώ γιατί να φέρουν μετα­νά­στες; Τι θα κάνουν οι άνθρω­ποι; Πώς θα επι­βιώ­σουν; Πώς θα τους ταΐζουν, πώς θα τους ποτί­ζουν; Έτσι και πιάσει εδώ κακο­και­ρία πώς θα προ­στα­τευ­τούν; Υπο­δο­μές στο νησί δεν υπάρ­χουν, ούτε μία πηγή για λίγο νερό. Το μόνο καλύβι που υπάρχει πάνω στο νησί είναι το δικό μου και αυτό από μέρα σε μέρα θα πέσει. Δεν με έχει ενη­με­ρώ­σει κανείς για τέτοια πράγ­ματα και εύχομαι να μην υλο­ποι­η­θούν τέτοιες σκέψεις γιατί θα πεθάνω πριν την ώρα μου».

«Ένας ανε­μο­στρό­βι­λος τους εξα­φά­νισε»

Η τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία ξαφνικά δια­κό­πτε­ται. Την καλούμε πολλές φορές αλλά το τηλέ­φωνο είναι βουβό. Έπειτα από αρκετή ώρα το τηλέ­φωνο ξανα­χτυπά και η κυρά Ειρήνη απα­ντάει. «Συγ­γνώμη, αλλά το τηλέ­φωνο είναι δορυ­φο­ρικό και όταν έχει κακο­και­ρία “χάνεται” η επι­κοι­νω­νία. Αυτή η κακο­και­ρία που την είπαν Γηρυό­νης ήταν η πιο δυνατή από όλες τις προη­γού­με­νες», μας λέει η κυρά Ειρήνη και θυμή­θηκε την τρα­γω­δία που χτύπησε την οικο­γέ­νειά της πριν από 30 χρόνια.

«Η κατα­γωγή μας είναι από την Αμοργό. Μετά τον πόλεμο του ΄40 στο νησί υπήρχαν οκτώ οικο­γέ­νειες. Η προ­για­γιά μου ήταν εννέα παιδιά και έμεναν όλοι εδώ. Όταν ερήμωσε το μονα­στήρι πάνω στο ύψωμα γύρω στο 1960 έμεναν όλοι εκεί. Κάποτε δύο ξαδέλ­φια μου επι­χεί­ρη­σαν να πάνε στη Λέβιθα (σ.σ. άλλο μικρό νησί ανα­το­λι­κό­τερα μεταξύ Κινάρου και Καλύ­μνου) αλλά ένας ανε­μο­στρό­βι­λος τους εξα­φά­νισε. Δεν βρέ­θη­καν ποτέ. Αν αγριέ­ψει ο καιρός εδώ πρέπει να είσαι καλά προ­φυ­λαγ­μέ­νος».

Ενώ επι­κοι­νω­νούμε, η κυρά Ειρήνη φωνάζει σε μία άλλη… κυρία. Τη ρωτάμε εάν έχει παρέα και μου απαντά με χιούμορ: «Εχω μεγάλη παρέα, κύριε Κώστα… Είναι οι ετοι­μό­γεν­νες κατσί­κες μου. Τις φωνάζω για να μένουν εδώ κοντά μου. Τις προ­στα­τεύω από τον καιρό και τις έχω παρέα».

«Τα βράδια πέφτουν στο κεφάλι μου οι σοφάδες»

Η συζή­τηση επα­νέρ­χε­ται στις δύσκο­λες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης αλλά και στην πλη­ρο­φο­ρία που μετα­δό­θηκε από τα δελτία ειδή­σεων πως στην Κίναρο θα μετα­φερ­θούν μετα­νά­στες. Το παρά­πονο πνίγει την κυρά Ειρήνη, καθώς το σπιτάκι που μένει είναι έτοιμο να καταρ­ρεύ­σει. Η επι­θυ­μία της πριν κλείσει τα μάτια της είναι να φτια­χτεί ένα μικρό και­νού­ριο σπιτάκι. Μάλιστα, έχουν δείξει μεγάλο ενδια­φέ­ρον οι «Γιατροί του Αιγαίου» και ένας εφο­πλι­στής αλλά λόγω του μεγάλου κόστους κατα­σκευής, της γρα­φειο­κρα­τίας αλλά και της δύσκο­λης πρό­σβα­σης τα σχέδια μένουν στο συρτάρι:

«Το καλύβι που μένω πολύ παλιά ήταν ταβερ­νάκι που το είχε ο μπαμπάς μου, προ­σφέ­ρο­ντας τα απα­ραί­τητα σε ταξι­διώ­τες που περ­νού­σαν από εδώ το καλο­καίρι. Μετά το κάναμε στάβλο για τα ζώα. Τα τελευ­ταία χρόνια είναι το σπίτι μου. Τα βράδια πέφτουν στο κεφάλι μου οι σοφάδες και τα καλάμια. Κάνω το σταυρό μου πριν κοιμηθώ μην πέσει και με “πετρώ­σει”. Εχω πάρει πολλές υπο­σχέ­σεις πως θα μου φτιά­ξουν ένα μικρό σπιτάκι. Δεν θέλω πλούτη, δεν γυρεύω πολλά. Θέλω πριν κλείσω τα μάτια μου να ενδια­φερ­θεί κάποιος για μένα και να μπω σε ένα σπιτάκι που θα κοι­μά­μαι ήσυχη».

«Αν φύγω μία μέρα θα κατα­στρέ­ψουν το νησί μου»

Όπως παρα­δέ­χε­ται η κυρά Ειρήνη, ακόμα και η σκέψη να φύγει από το νησί τις δύσκο­λες ημέρες του χειμώνα και να ξεχει­μω­νιά­σει στην Κάλυμνο ή στην Αμοργό είναι απα­γο­ρευ­τική: «Εάν φύγω έστω και μία ημέρα από το νησί θα δια­λυ­θούν τα πάντα. Θα μου σφάξουν τα ζώα μου, θα τα κατα­στρέ­ψουν όλα. Τα ίδια έγιναν και τη δεκα­ε­τία του ΄90. Οι γονείς μου είχαν φύγει για μερικά χρόνια και κατέ­στρε­ψαν το πάντα. Όταν ήρθαμε εδώ με τον άντρα μου το 2000 δεν υπήρχε τίποτα. Παλέ­ψαμε πολύ. Δου­λέ­ψαμε πολύ για να υπάρχει ζωή στο νησί μας. Ο γιος μου ο Γιώργος έρχεται 2-3 μήνες το χρόνο και τον έχω παρε­ούλα. Του αρέσει πολύ, θέλει να μείνει, με βοηθάει με τα ζώα και το μπο­στάνι μου αλλά δεν μπορεί να επι­βιώ­σει χωρίς δουλειά και έτσι ανα­γκά­ζε­ται να φεύγει πάλι και μένω μόνη μου».

«Σηκώ­θηκε τσου­νάμι μέχρι το αμπέλι»

Ενώ μας μιλάει βλέπει και το δελτίο ειδή­σεων στην τηλε­ό­ραση με τη συμφορά στην Αλβανία ύστερα από τη δόνηση των 6,4 Ρίχτερ και θυμάται τον σεισμό της Σαντο­ρί­νης το 1956 που προ­κά­λεσε τερά­στιο τσου­νάμι σε όλο το Αιγαίο αλλά και στο μικρό νησάκι της Κινάρου: «Ημουν 9 χρονών παιδάκι. Σηκώ­θηκε τσου­νάμι που δεν το φαντά­ζε­ται ο νους σου. Το νερό της θάλασ­σας ήρθε με ορμή και ανέβηκε πάνω ψηλά εκεί που μέχρι σήμερα υπάρχει το αμπέλι μας. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Πρέπει να τα ξέρουμε αυτά και να είμαστε προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι. Λυπάμαι για τον κόσμο στην Αλβανία. Μακάρι να υπάρ­ξουν άλλα θύματα και μακάρι να μην υπο­φέ­ρει ο κόσμος».

«Προ­σεύ­χο­μαι για τις ψυχού­λες τους νύχτα μέρα»

Πάνω στο μικρό τρα­πε­ζάκι στο δωμα­τιάκι της υπάρ­χουν φωτο­γρα­φίες των αγα­πη­μέ­νων της προ­σώ­πων, των γονιών της, του αγα­πη­μέ­νου της Μικέ, των παιδιών της και των αδι­κο­χα­μέ­νων Κων­στα­ντί­νου Πανανά, του Ελευ­θέ­ριου Ευαγ­γέ­λου και του Ανα­στα­σίου Του­λί­τση. Ηταν τα παλι­κά­ρια του πλη­ρώ­μα­τος του ελι­κο­πτέ­ρου Agusta Bell 212 με κωδικό ονο­μα­σίας «Πάπα Νοβέ­μπερ 28» που κατέ­πεσε κάτω από άγνω­στες συν­θή­κες το ξημέ­ρωμα της Πέμπτης, 11 Φεβρουα­ρίου 2016, σε πλαγιά της Κινάρου. «Εγώ εντό­πισα τα συντρίμ­μια και τις σορούς των παλι­κα­ριών. Ειδο­ποί­ησα και τις Αρχές. Είναι ό,τι χει­ρό­τερο έχω ζήσει. Μετά ήρθαν εδώ οι γονείς τους. Ωωω, καλέ μου… Ακόμα κλαίω… Πονάω πολύ. Προ­σεύ­χο­μαι για τις ψυχού­λες τους νύχτα μέρα. Τους έχω φωτο­γρα­φία μαζί με τα παιδιά μου. Τους έχω για παρέα και θα τους μνη­μο­νεύω μέχρι να πεθάνω».

Η περι­πέ­τεια του στρα­τη­γού Βερυ­βάκη

Αλλά και τη δεκα­ε­τία του ΄80 η Κίναρος βρέθηκε στο επί­κε­ντρο όταν ένα ελι­κό­πτερο της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας χτυ­πή­θηκε από την κακο­και­ρία και λίγο πριν συντρι­βεί στα βράχια ξεπρό­βαλε μέσα στην ομίχλη ο περί­βο­λος του Άι Γιώργη όπου και προ­σγειώ­θηκε. Επέ­βαινε, μεταξύ άλλων, ο μετέ­πειτα αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Ιωάννης Βερυ­βά­κης, ο οποίος απε­βί­ωσε στις 19 Ιουνίου 2019.

«Το είχαμε πάρει απόφαση πως θα πέσουμε στη μανια­σμένη θάλασσα. Είχε 9 μποφόρ και μηδε­νική ορα­τό­τητα. Ξαφνικά ένα αόρατο χέρι μας έσωσε, ξεπρό­βαλε ο Άι Γιώργης και προ­σγειω­θή­καμε σώοι», είχε εκμυ­στη­ρευ­τεί ο στρα­τη­γός και, μάλιστα, είχε δώσει εντολή να ανα­κα­τα­σκευα­στεί η εκκλη­σία ενώ κάθε χρόνο απο­δί­δο­νταν τιμές για τη σωτηρία τους.

Στη μέση του… πουθενά

Η βρα­χο­νη­σίδα Κίναρος δεν έχει φάρο. Έχει έκταση 4,6 στρέμ­ματα. Διοι­κη­τικά ανήκει στον δήμο Λέρου αν και ιστο­ρικά και περιου­σιακά ανήκει στην κοι­νό­τητα Αιγιά­λης Αμοργού. Το υψη­λό­τερο σημείο του νησιού είναι 296 μ.  Είναι το δεύτερο δυτι­κό­τερο νησί των Δωδε­κα­νή­σων μετά την Αστυ­πά­λαια. Βρί­σκε­ται περίπου 16 μίλια από την Αμοργό και 38 μίλια από την Κάλυμνο στη μέση του… πουθενά.

Το καΐκι και η ελπίδα

Κάθε εβδο­μάδα είναι προ­γραμ­μα­τι­σμένο ένα επι­δο­τού­μενο δρο­μο­λό­γιο καϊκιού από την Αιγιάλη για να μετα­φέ­ρει προ­μή­θειες στην κυρά Ειρήνη. «Ερχεται συχνά το καΐκι από την Αμοργό. Η κατα­γωγή μας είναι από την Αμοργό. Με φρο­ντί­ζουν τα παιδιά εκεί. Δεν τους φέρνω εδώ χωρίς λόγο τους ανθρώ­πους. Όποτε τους χρειά­ζο­μαι, τους τηλε­φωνώ και αν το επι­τρέ­πει ο καιρός έρχο­νται και μου φέρνουν τα απα­ραί­τητα και τροφές για τα ζωντανά μου. Το καλο­καίρι έρχεται και κανένα περα­στικό του­ρι­στικό σκάφος. Μου κάνουν λίγη παρέα και φεύγουν. Δεν είχα ποτέ κανένα δυσά­ρε­στο επει­σό­διο όπως αυτά που βλέπω με τους μετα­νά­στες και τους πρό­σφυ­γες σε άλλα νησιά γιατί δεν ξέρω και εγώ τι θα γίνει μετά. Ζω μόνο με την ελπίδα πως κάποια στιγμή θα ενδια­φερ­θούν και για μένα και θα με βοη­θή­σουν να φτιάξω ένα σπιτάκι».

* Το ethnos.gr ευχα­ρι­στεί θερμά τον Σπύρο Πριό­βολο για την παρα­χώ­ρηση των φωτο­γρα­φιών.

πηγή ethnos.gr

ΚΩΣΤΑΣ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ