Ομηροι των tour operators οι ξενοδόχοι

Τεκτο­νι­κές αλλαγές στην παγκό­σμια του­ρι­στική αγορά, και ειδι­κό­τερα στα κανάλια επι­λο­γής και αγοράς ταξι­διών που χρη­σι­μο­ποιούν πλέον οι ταξι­διώ­τες, επι­τάσ­σουν ριζική ανα­θε­ώ­ρηση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού μοντέ­λου της πλειο­νό­τη­τας των Ελλήνων ξενο­δό­χων, σύμφωνα με τους ειδι­κούς. Η μεγάλη έκθεση εκα­το­ντά­δων ελλη­νι­κών μονάδων στην Thomas Cook, που υπο­λο­γί­ζε­ται πως έχει αφήσει απλή­ρωτα τιμο­λό­για του­λά­χι­στον 230 εκατ. προς ελλη­νικά ξενο­δο­χεία και κατα­λύ­ματα, απο­κα­λύ­πτει την αδυ­να­μία τους να εκμε­ταλ­λευ­τούν εναλ­λα­κτικά κανάλια διά­θε­σης των δωμα­τίων τους, σε μια εποχή που ολοένα και περισ­σό­τε­ροι ταξι­διώ­τες ερευ­νούν, επι­λέ­γουν και αγο­ρά­ζουν μετα­φορά και διαμονή μόνοι τους και μέσω κινητού ή προ­σω­πι­κού υπο­λο­γι­στή.

«Υπό μία έννοια, η κρίση της Thomas Cook απο­τε­λεί και οιονεί ευκαι­ρία για την επα­νε­φεύ­ρεση των δικτύων προ­ώ­θη­σης και πωλή­σεων των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων και την προ­σαρ­μογή τους στη νέα εποχή της 4ης βιο­μη­χα­νι­κής επα­νά­στα­σης, η οποία χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την αυξη­μένη διείσ­δυση των δια­δι­κτυα­κών εφαρ­μο­γών στη λει­τουρ­γία της διε­θνούς του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας», εξηγεί μιλώ­ντας στην «Κ» ο πρό­ε­δρος του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος (ΞΕΕ), Αλέ­ξαν­δρος Βασι­λι­κός.

Ασφαλώς και το μοντέλο του πακέτου δια­κο­πών, που περι­λαμ­βά­νει μετα­φορά, διαμονή και δια­τροφή σε ένα ενιαία τιμο­λο­γη­μένο σύνολο, εξα­κο­λου­θεί να υφί­στα­ται, όπως δείχνει άλλωστε και η κερ­δο­φο­ρία του αντί­πα­λου δέους της Thomas Cook, της γερ­μα­νι­κής TUI. Ομως, η καλ­πά­ζουσα ανά­πτυξη και τα αυξα­νό­μενα μερίδια τα τελευ­ταία χρόνια επι­χει­ρή­σεων όπως η Expedia και η Booking.com, που προ­ω­θούν μαζικά δια­κο­πές μέσω Δια­δι­κτύου, δείχνει πως η αγορά ανα­δια­τάσ­σε­ται ριζικά, σημειώ­νει ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ), Γιάννης Ρέτσος. Αγω­νι­ζό­με­νος όλη την εβδο­μάδα να εξα­σφα­λί­σει από την κυβέρ­νηση μια παρά­ταση της κατα­βο­λής των υπο­χρε­ώ­σεων των πλη­γέ­ντων από την κατάρ­ρευση της Thomas Cook ξενο­δό­χων, δια­πι­στώ­νει για μία ακόμη φορά την έκταση της εξάρ­τη­σης ενός σημα­ντι­κού ποσο­στού της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χεια­κής αγοράς από τους tour operators. Δυστυ­χώς, προ­φη­τικά ίσως, ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ πριν από ένα χρόνο προει­δο­ποιούσε από το βήμα του ετήσιου συνε­δρίου του Συν­δέ­σμου «Tourism in Transition: #someTHINKdifferent» ότι «αν δεν μεταρ­ρυθ­μι­στούμε, θα συρ­ρι­κνω­θούμε», ευαγ­γε­λι­ζό­με­νος την ανάγκη ενός ριζικού ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, όπου ο του­ρι­σμός θα βρί­σκε­ται στην πρώτη γραμμή.

Πολλοί το έχουν ήδη κάνει. Οχι μόνο στα ξενο­δο­χεία πόλης που οι πωλή­σεις μέσω Internet είναι συνη­θέ­στε­ρες διεθνώς, αλλά ακόμα και σε ξενο­δο­χεία resort που πωλούν «ήλιο και θάλασσα». Μεγάλος εμβλη­μα­τι­κός όμιλος με παρου­σία στη Βόρεια Ελλάδα και στα νησιά λέγεται πως έχει ανα­πτύ­ξει σε τέτοιο βαθμό τα δικά του κανάλια πωλή­σεων, ώστε πραγ­μα­το­ποιεί μόνος του σχεδόν το 50% των κρα­τή­σεών του. Αλλος όμιλος, με αξιό­λογο χαρ­το­φυ­λά­κιο ξενο­δο­χείων πόλης και παρου­σία τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσ­σα­λο­νίκη, έχει καταρ­γή­σει τις προ­συμ­φω­νη­μέ­νες τιμές για όλο το έτος. Κάθε μέρα δίνει άλλες τιμές, ανάλογα με την προ­σφορά και τη ζήτηση και, εκμε­ταλ­λευό­με­νος τη συγκυ­ρία και το μοντέλο που έχει ανα­πτύ­ξει, δια­τη­ρεί υψη­λό­τα­τες πλη­ρό­τη­τες, μεγα­λύ­τε­ρες του μέσου όρου, όλο το έτος.

Ενας άλλος πολύ μεγάλος ελλη­νι­κός όμιλος, με περισ­σό­τερα από 30 ξενο­δο­χεία, βαδίζει στο ίδιο μονο­πάτι και στα­διακά μειώνει την εξάρ­τησή του από τους tour operators. Είναι όμως η μειο­νό­τητα, λέει ο δρ Αρης Ικκος, επι­στη­μο­νι­κός διευ­θυ­ντής του ερευ­νη­τι­κού ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων. «Δυστυ­χώς, το μοντέλο του ξενο­δό­χου που προ­πω­λεί όλα ή όσα περισ­σό­τερα κρε­βά­τια μπορεί σε tour operators και μετά απλώς κάνει κι αυτός τις δια­κο­πές του, χωρίς να επεν­δύει δεκάρα στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό, είναι ακόμα ευρύ­τατα δια­δε­δο­μένο στην Ελλάδα», υπο­γραμ­μί­ζει χαρα­κτη­ρι­στικά. Σε μια εποχή όμως που η διεθνής αγορά κυριαρ­χεί­ται από ανθρώ­πους που θέλουν και πλέον μπορούν να σχε­διά­σουν και να κλεί­σουν τις δια­κο­πές τους μόνοι τους, όσοι είναι απρο­ε­τοί­μα­στοι ψηφιακά ίσως βρουν δύσκολη την ανα­πλή­ρωση των πελατών που περί­με­ναν από την Thomas Cook το 2020.

Η online στροφή των Ισπανών και τα ξενοδοχεία-κλώνοι

Το μερίδιο των οργα­νω­μέ­νων δια­κο­πών που πωλού­νται πακέτο από tour operators υπο­χω­ρεί σταθερά εδώ και δύο δεκα­ε­τίες. Την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, μάλιστα, η γιγά­ντωση της Airbnb έδειξε πως μετα­σχη­μα­τί­ζε­ται άρδην ολό­κληρη η παγκό­σμια αγορά, με τους ταξι­διώ­τες να ανα­ζη­τούν αυθε­ντι­κές εμπει­ρίες που επι­λέ­γουν μόνοι τους μέσα από το κινητό τους, το τάμπλετ τους ή τον υπο­λο­γι­στή τους.

Πόσοι Eλληνες ξενο­δό­χοι έχουν υιο­θε­τή­σει βέλ­τι­στες ψηφια­κές πρα­κτι­κές προ­βο­λής και πώλησης και μπορούν έτσι να ισχυ­ρι­στούν πως έχουν ελα­χι­στο­ποι­ή­σει την εξάρ­τησή τους από τους tour operators (που, εξάλλου, εδώ και χρόνια σταθερά πιέζουν τα περι­θώ­ρια κέρδους τους επι­ζη­τώ­ντας ολοένα και χαμη­λό­τε­ρες τιμές); Λίγοι, είναι η απά­ντηση που δίνουν με μια φωνή όλοι οι συμ­με­τέ­χο­ντες στην αγορά.

Ομως το παρα­δο­σιακό μοντέλο είναι θνη­σι­γε­νές. Στην Ισπανία, αγορά μεγα­λύ­τερη από την ελλη­νική με παρό­μοια όμως χαρα­κτη­ρι­στικά και ατρα­ξιόν που απευ­θύ­νε­ται στις ίδιες αγορές προ­έ­λευ­σης του­ρι­στών, οι τρεις στους τέσ­σε­ρις του­ρί­στες το 2018 αγό­ρα­σαν δια­κο­πές χωρίς «πακέτο». Το 2002, η αγορά αυτή ήταν μοι­ρα­σμένη 50-50 σε πωλή­σεις με ή χωρίς πακέτο. Πέρυσι, 24,39 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες που επι­σκέ­φθη­καν την Ισπανία ταξί­δε­ψαν με πακέτο, έναντι 58,4 εκατ. χωρίς, σύμφωνα με την εται­ρεία συμ­βού­λων Frontur, που παρα­κο­λου­θεί αυτά τα δεδο­μένα.

Σύμφωνα με τον Nick Wyatt της GlobalData, που ειδι­κεύ­ε­ται στην ανάλυση δεδο­μέ­νων, «η εξα­φά­νιση της Thomas Cook ήρθε από την επι­τα­χυ­νό­μενη προ­τί­μηση των κατα­να­λω­τών για κράτηση δια­κο­πών μέσω του Δια­δι­κτύου. Η ήδη εύρωστη online ταξι­διω­τική αγορά στο Ηνωμένο Βασί­λειο θα αυξηθεί κατά 6,3% φέτος και κατά 8,4% μεταξύ 2020 και 2021, εκτιμά.

Ο πολ­λα­πλα­σια­σμός των δια­θέ­σι­μων πόρων στο Δια­δί­κτυο (που περι­λαμ­βά­νει από εφαρ­μο­γές κρι­τι­κής έως πλατ­φόρ­μες κρά­τη­σης) έχει επι­τρέ­ψει στους του­ρί­στες να γίνουν οι ίδιοι το ταξι­διω­τικό τους πρα­κτο­ρείο, μειώ­νο­ντας την ανάγκη για υπη­ρε­σίες εται­ρειών όπως η Thomas Cook, προ­σθέ­τει ο Wyatt. Οι millennials, όσοι δηλαδή έχουν γεν­νη­θεί στις δεκα­ε­τίες των ’80 και ’90, κατευ­θύ­νουν ολοένα και μεγα­λύ­τερη ταξι­διω­τική δαπάνη στα ψηφιακά κανάλια, όπου οι του­ρι­στι­κοί πρά­κτο­ρες όπως η Thomas Cook αντι­με­τω­πί­ζουν έντονο αντα­γω­νι­σμό, και αυτό απο­δεί­χθηκε κατα­στρο­φικό. Η πτώ­χευση της Thomas Cook αφήνει σημα­ντικά διδάγ­ματα, εξηγεί ο Wyatt, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας πως οι επι­χει­ρή­σεις θα πρέπει να επα­νε­ξε­τά­σουν τα μοντέλα τους αφου­γκρα­ζό­με­νες τους κατα­να­λω­τές.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπάρχει και άλλη μία σοβα­ρό­τατη διά­σταση που πρέπει να απα­σχο­λή­σει τους Ελληνες αλλά και όλους τους ξενο­δό­χους της Μεσο­γείου. Τη δια­τυ­πώ­νει σκληρά ο καθη­γη­τής Του­ρι­σμού στο Πανε­πι­στή­μιο της Χιρόνα της Κατα­λω­νίας José Antonio Donaire, εκτι­μώ­ντας πως δεν υπάρχει πια σχεδόν καμία διαφορά μεταξύ των του­ρι­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων: «τα ξενο­δο­χεία resorts είναι κλώνοι ενός πολύ συγκε­κρι­μέ­νου πρό­τυ­που και ακόμα και οι παρα­λίες μοιά­ζουν ολόι­διες».

Με αυτές τις υπο­δο­μές είναι λογικό οι ταξι­διώ­τες να ανα­ζη­τούν μόνοι τους εναλ­λα­κτι­κές και νέες εμπει­ρίες στο Δια­δί­κτυο και τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Είναι όμως οι Ελληνες ξενο­δό­χοι εκεί; Και αν ναι, πώς φαί­νο­νται σε σύγκριση με τον αντα­γω­νι­σμό;