Τουρκικά drones «αλωνίζουν» στο Αιγαίο – Τι θα κάνει η Αθήνα

Στις 14 Μαΐου 2019 η γνωστή ιστο­σε­λίδα ερευ­νη­τι­κής δημο­σιο­γρα­φίας «The Intercept» δημο­σί­ευσε ένα ρεπορ­τάζ που πέρασε σχεδόν απα­ρα­τή­ρητο στην Ελλάδα. Ο τίτλος, «The Second Drone Age» («Η δεύτερη εποχή των drones»), ακού­γε­ται γενικός, αλλά το κρίσιμο στοι­χείο κρύ­βε­ται στον υπό­τι­τλο. Αυτός ανα­φέ­ρει: «Πώς η Τουρκία αψήφησε τις ΗΠΑ και μετε­τράπη σε μια φονική μηχανή με drones» (ο ακριβής αγγλι­κός τίτλος είναι «How Turkey Defied the U.S. and Became a Killer Drone Power»).

Το ρεπορ­τάζ είναι εξα­ντλη­τικό και ο… πρω­τα­γω­νι­στής του ονο­μά­ζε­ται Σελ­τζούκ Μπαϊ­ρα­κτάρ. Γαμπρός, πλέον, του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, καθώς έχει παντρευ­τεί τη μικρό­τερη κόρη του προ­έ­δρου της Τουρ­κίας, ο κ. Μπαϊ­ρα­κτάρ θεω­ρεί­ται ο «νονός» της τουρ­κι­κής βιο­μη­χα­νίας των Μη Επαν­δρω­μέ­νων Αερο­σκα­φών (UAVs).

Με μετα­πτυ­χιακό δίπλωμα από το Πανε­πι­στή­μιο της Πεν­σιλ­βά­νια και με ειδί­κευση στην ηλε­κτρο­λο­γική μηχα­νική, ο κ. Μπαϊ­ρα­κτάρ εγκα­τέ­λειψε το 2007 τις διδα­κτο­ρι­κές του σπουδές στο ΜΙΤ για να επι­στρέ­ψει στην Τουρκία και να εργα­στεί για την ανά­πτυξη των τουρ­κι­κών drones.

Δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι κατά­φερε να πείσει τους αρμό­διους τούρ­κους αξιω­μα­τού­χους, αλλά και τον ίδιο τον κ. Ερντο­γάν για τη χρη­σι­μό­τητα των ιδεών του και τη χρη­σι­μό­τητα δημιουρ­γίας μιας γηγε­νούς παρα­γω­γι­κής δομής αντί π.χ. της ανα­μο­νής και των επι­πλο­κών που είχαν σημειω­θεί με την παρα­λαβή των ισραη­λι­νών UAVs Heron που είχαν παραγ­γελ­θεί το 2006 και έφθασαν πέντε χρόνια αργό­τερα.

Ψάχνε­ται η Αθήνα

Σήμερα, τα τουρ­κικά drones Bayraktar ΤΒ2 έχουν αρχίσει να εντάσ­σο­νται στην εναέρια δρα­στη­ριό­τητα της Αγκυρας στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπου μάλιστα συνό­δευαν τα γεω­τρύ­πανα «Fatih» και «Yavuz» στις έκνομες κινή­σεις τους εντός της κυπρια­κής ΑΟΖ.

Οι κινή­σεις αυτές απα­σχο­λούν ήδη εντο­νό­τατα τους επι­τε­λείς στο υπουρ­γείο Εθνικής Αμυνας, οι οποίοι ανα­ζη­τούν λύσεις όπως π.χ. η αγορά ή η ενοι­κί­αση UAVs από τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία προ­μη­θεύει με drones τη διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμένη από τον ΟΗΕ κυβέρ­νηση της Λιβύης στον εμφύλιο πόλεμο που διε­ξά­γε­ται με τις δυνά­μεις του Χαλίφα Χίφτερ που ελέγ­χουν την ανα­το­λική πλευρά της αφρι­κα­νι­κής χώρας.

Η γενι­κό­τερη δε διείσ­δυση της Αγκυρας στη Λιβύη δημιουρ­γεί στην Αθήνα έντονη ανη­συ­χία λόγω και της υπό­θε­σης οριο­θέ­τη­σης των θαλασ­σίων ζωνών στη Μεσό­γειο.

Η βιο­μη­χα­νία των drones είναι όμως μόνο ένα κομμάτι εντός ευρύ­τε­ρου προ­βλή­μα­τος που εγκυ­μο­νεί σοβα­ρούς κιν­δύ­νους για την Αθήνα. Παρά τα δια­φαι­νό­μενα οικο­νο­μικά της προ­βλή­ματα, η Τουρκία έχει μεθο­δικά οικο­δο­μή­σει τα τελευ­ταία χρόνια μια αμυ­ντική βιο­μη­χα­νία που έχει εντα­χθεί στον εξα­γω­γικό ιστό της χώρας.

Αυτάρ­κεια και ανε­ξαρ­τη­σία

Ανθρω­ποι που γνω­ρί­ζουν επι­ση­μαί­νουν στο «Βήμα» ότι οι σπόροι της άποψης πως η Τουρκία πρέπει να απο­κτή­σει εγχώρια αμυ­ντική βιο­μη­χα­νία μπήκαν όταν οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες επέ­βα­λαν εμπάρ­γκο όπλων για την εισβολή στην Κύπρο το 1974. Η δια­δι­κα­σία της ανά­πτυ­ξης υπήρξε αργή, αλλά η έλευση του κ. Ερντο­γάν στην εξουσία επι­τά­χυνε τα πράγ­ματα.

Οι λόγοι είναι κατά βάση τρεις. Ο πρώτος έχει να κάνει με την προ­σπά­θεια να εξοι­κο­νο­μη­θούν χρήματα για εξο­πλι­σμούς και παράλ­ληλα να τονωθεί η οικο­νο­μική ανά­πτυξη. Δεν πρέπει να λησμο­νεί­ται ότι η Τουρκία δια­θέ­τει τον δεύτερο μεγα­λύ­τερο στρατό στο ΝΑΤΟ και το κόστος εξο­πλι­σμού και συντή­ρη­σης είναι μεγάλο. Ο δεύ­τε­ρος λόγος είναι η διεύ­ρυνση της αυτάρ­κειας και της ανε­ξαρ­τη­σίας.

Παρα­δο­σιακά, η Αγκυρα είχε δύο βασι­κούς προ­μη­θευ­τές αμυ­ντι­κού υλικού: τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες και τη Γερ­μα­νία. Ωστόσο, τα τελευ­ταία χρόνια έχουν εμφα­νι­στεί προ­βλή­ματα στην προ­μή­θεια υλικού, με τον κ. Ερντο­γάν να ισχυ­ρί­ζε­ται, μεταξύ άλλων, ότι η άρνηση των Αμε­ρι­κα­νών να προ­σφέ­ρουν και μετα­φορά τεχνο­γνω­σίας ήταν ο λόγος που απο­φά­σισε να αγο­ρά­σει το ρωσικό αντι­πυ­ραυ­λικό σύστημα S-400 αντί για τους Patriot.

Ο τούρκος πρό­ε­δρος έχει θέσει ως στόχο την πλήρη αυτάρ­κεια ως το 2023, όταν και συμπλη­ρώ­νο­νται 100 χρόνια από την ίδρυση της σύγ­χρο­νης Τουρ­κίας – κάτι όχι εύκολο. Μετά την από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος το 2016 έχει ο ίδιος την επο­πτεία του τομέα αυτού και μάλιστα η Εκτε­λε­στική Επι­τροπή Αμυ­ντι­κής Βιο­μη­χα­νίας υπά­γε­ται στην Προ­ε­δρία.

Ο τρίτος λόγος – που ακουμπά και στην άσκηση εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής – είναι η ενί­σχυση των αμυ­ντι­κών εξα­γω­γών με σκοπό την παράλ­ληλη ανά­πτυξη στενών και μακρο­πρό­θε­σμων σχέσεων. Η Αγκυρα έχει εργα­στεί μεθο­δικά για την ανά­πτυξη αυτών των διαύλων με τη Σαου­δική Αραβία και το Κατάρ, αλλά επίσης με την Ινδο­νη­σία και το Πακι­στάν. Φυσικά, οι τουρ­κι­κές Ενοπλες Δυνά­μεις παρα­μέ­νουν ο βασικός πελάτης, με το τουρ­κικό Ναυτικό να αυξάνει συνεχώς τις παραγ­γε­λίες του.

Ωστόσο, η διεύ­ρυνση της τουρ­κι­κής στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας στο Κατάρ, όπου πλέον υπάρχει αερο­πο­ρική και ναυτική παρου­σία, καθώς επίσης στη Σομαλία και, σε μικρό­τερο βαθμό, στο Σουδάν εντάσ­σε­ται στο πλαίσιο αυτό.

Ανά­πτυξη 17% στην αμυ­ντική βιο­μη­χα­νία

Ενώ η τουρ­κική οικο­νο­μία σημεί­ωσε ανά­πτυξη μόλις 2,6% το περα­σμένο έτος, η ανά­πτυξη στον αμυ­ντικό τομέα έφθασε το 17% και οι προ­βλέ­ψεις για το 2019 ανε­βά­ζουν τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης στο 20%.

Φυσικά, η Τουρκία δεν πρό­κει­ται να μετα­τρα­πεί αιφ­νί­δια σε μεγάλη εξα­γω­γική δύναμη αμυ­ντι­κών συστη­μά­των. Μπορεί οι εξα­γω­γές να διπλα­σιά­στη­καν την περίοδο 2011 – 2016, αλλά δεν ξεπέ­ρα­σαν συνο­λικά τα 1,7 δισ. δολάρια, σύμφωνα με πρό­σφατη ανάλυση του Stratfor.

Η ανά­πτυξη της αμυ­ντι­κής βιο­μη­χα­νίας απο­τε­λεί όμως πυλώνα της σκέψης που δια­κα­τέ­χει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν και την ελίτ του Κόμ­μα­τος Δικαιο­σύ­νης και Ανά­πτυ­ξης (ΑΚΡ) που ασχο­λεί­ται με ζητή­ματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής.

Οι κινή­σεις στην πυρη­νική τεχνο­λο­γία

Στις αρχές Σεπτεμ­βρίου ο πρό­ε­δρος Ερντο­γάν προέβη σε μια δήλωση που προ­κά­λεσε προ­βλη­μα­τι­σμό. «Ορι­σμέ­νες χώρες έχουν πυραύ­λους με πυρη­νι­κές κεφαλές, όχι μία ή δύο. Αλλά μας λένε εμείς να μην έχουμε. Αυτό δεν μπορώ να το απο­δε­χθώ». Αυτο­μά­τως, το ερώτημα ήταν: Θα επι­διώ­ξει η Αγκυρα την κατα­σκευή πυρη­νι­κών όπλων;

Οι ψύχραι­μοι παρα­τη­ρη­τές εκτι­μούν ότι ο κ. Ερντο­γάν θέλει να εντα­χθεί η χώρα του στη λέσχη των χωρών που θα κατέ­χουν τον πυρη­νικό κύκλο, κάτι που θα συμβεί όταν ολο­κλη­ρω­θεί η κατα­σκευή (επίσης με ορί­ζο­ντα το 2023) των πυρη­νι­κών σταθμών σε Ακου­γιού και Σινώπη. Ωστόσο, η από­κτηση ατο­μι­κών όπλων είναι άλλη υπόθεση. Ο κ. Ερντο­γάν φαί­νε­ται ότι προς το παρόν επι­θυ­μεί να αμφι­σβη­τή­σει πολι­τικά την καθε­στη­κυία δυτική τάξη πραγ­μά­των προτού προβεί σε άλλες κινή­σεις.

πηγή in.gr