Κράτος δικαίου

Της Νεκτα­ρίας Μπίλλη

Για άλλη μια φορά εκ προ­οι­μίου θα ανα­φερ­θούμε στη ρήση του Αντι­σθένη, «αρχή σοφίας η των ονο­μά­των επί­σκε­ψις», όπερ μεθερ­μη­νευό­μενο σημαί­νει ότι προ­ϋ­πό­θεση για τη σωστή γραφή απο­τε­λεί η ετυ­μο­λο­γική γνώση της λέξης.

Η ελλη­νική είναι μητέρα των ευρω­παϊ­κών γλωσσών, και σε επι­στη­μο­νικό επίπεδο μπό­λιασε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Το θέατρο, η τρα­γω­δία, η δημο­κρα­τία και πολλές άλλες ελλη­νι­κές λέξεις έχουν το ίδιο όνομα σε όλη την οικου­μένη. Εν προ­κει­μένω θα επι­χει­ρή­σουμε να ετυ­μο­λο­γή­σουμε δύο λέξεις που δεσπόζουν- το τελευ­ταίο δε διά­στημα με ιδιαί­τερη ένταση- στην περιρ­ρέ­ουσα πολι­τική ατμό­σφαιρα.

Η λέξη «σκάν­δαλο» που προ­έρ­χε­ται από την κοινή ελλη­νι­στική και σημαί­νει συμπε­ρι­φορά ή γεγονός που αντί­κει­ται στα γενικώς παρα­δε­κτά και προ­κα­λεί στο κοι­νω­νικό σύνολο αγα­νά­κτηση ή ανα­στά­τωση. Η λέξη «σκευω­ρία» που αφορά στη συνω­μο­σία που στρέ­φε­ται εις βάρος προ­σώ­που ή συνόλου θεσμών με χαλ­κευ­μέ­νες κατη­γο­ρίες. Η συγκε­κρι­μένη λέξη απαντά δε συχνά στην αρχαία τρα­γω­δία.

Η υπόθεση Novartis ανα­φε­ρό­μενη και ως σκάν­δαλο απα­σχό­λησε πολλές χώρες του δυτικού κόσμου και έχει να κάνει με υπερ­τι­μο­λο­γή­σεις φαρ­μά­κων και ιατρι­κού υλικού, με κατευ­θυ­νό­με­νες συντα­γο­γρα­φή­σεις, για λαδώ­ματα και μίζες έκνομες ενέρ­γειες που συνέ­βα­λαν στην υπο­βάθ­μιση του συστή­μα­τος υγείας σε διεθνές επίπεδο. Οι χώρες του δυτικού κόσμου λοιπόν συστη­μα­τικά και συντε­ταγ­μένα ενερ­γο­ποί­η­σαν όλους εκεί­νους τους θεσμι­κούς κρα­τι­κούς μηχα­νι­σμούς τους και προ­έ­βη­σαν στην απο­κά­λυψη και εξάρ­θρωση του σκαν­δά­λου αυτού και στην απόδοση ευθυνών σε κάθε εμπλε­κό­μενο φορέα. Γιατροί, φαρ­μα­κο­ποιοί, υπη­ρε­σια­κοί λει­τουρ­γοί κ.α οδη­γή­θη­καν στην δικαιο­σύνη κατόπιν έρευνας και ανα­κρί­σεων από αρχές όπως το FBI. Στη χώρα μας τα πράγ­ματα και οι δια­δι­κα­σίες πήραν δια­φο­ρε­τική τροπή.

Το σκάν­δαλο Novartis εστιά­ζει και ανα­φέ­ρε­ται στη φημο­λο­γού­μενη χρη­μα­το­δό­τηση υψηλά ιστά­με­νων πολι­τι­κών προ­σώ­πων από την πολυ­ε­θνική φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νία με μάρ­τυ­ρες κου­κου­λο­φό­ρους και με ανυ­πό­στα­τες κατη­γο­ρίες του τύπου «λέγεται ακού­γε­ται, κυκλο­φο­ρεί στην πιάτσα».

Το σκάν­δαλο χαρα­κτη­ρί­στηκε ως το χει­ρό­τερο από γενέ­σεως του ελλη­νι­κού κράτους πριν ακόμη η υπόθεση λάβει την άγουσα για τη δικαιο­σύνη και άλλες διά­φο­ρες ανα­κοι­νώ­σεις και δημο­σιεύ­σεις που προη­γού­νταν από τα γεγο­νότα, και όλα αυτά λάμ­βα­ναν χώρα δια στό­μα­τος ανώ­τα­των κυβερ­νη­τι­κών αξιω­μα­τού­χων. Έκτοτε μπήκαμε σε μια μακρό­συρτη δια­δι­κα­σία σπί­λω­σης χαρα­κτή­ρων και δια­συρ­μού προ­σω­πι­κο­τή­των, πολι­τι­κοί άμεμ­πτου ηθικής κρε­μά­στη­καν στα μαντα­λά­κια. Ποιος άλλωστε θα ξεχάσει το δάκρυ στα μάτια του Πανα­γιώτη Πικρα­μέ­νου από το βήμα της Βουλής. Ακο­λού­θη­σαν γεγο­νότα που αν η κατά­σταση δεν ήταν τόσο σοβαρή, θα προ­κα­λού­σαν θυμηδία. Οι κου­κού­λες βγήκαν και οι προ­στα­τευό­με­νοι μάρ­τυ­ρες άρχισαν να αλλη­λο­μη­νύ­ο­νται.

Αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι με μια σειρά πρα­κτι­κών δια­χεί­ρι­σης της υπό­θε­σης ευτε­λί­στηκε και απο­δυ­να­μώ­θηκε ο μεί­ζο­νος σημα­σίας θεσμός του προ­στα­τευό­με­νου μάρτυρα δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος που άπτεται εθνικών θεμάτων και θεμάτων υψίστης ασφα­λείας για τη χώρα μας, θεσμός που ισχύει σε κάθε δημο­κρα­τικά οργα­νω­μένη χώρα.

Οι δε πολι­τι­κοί που κατη­γο­ρή­θη­καν από αβά­σι­μες και ανυ­πό­στα­τες κατη­γο­ρίες (οι περισ­σό­τε­ρες εξ αυτών μπήκαν αρχείο) κλή­θη­καν να απο­δεί­ξουν οι ίδιοι την αθω­ό­τητα τους, και όχι οι κατή­γο­ροι την ενοχή αυτών. Σύσσωμη η αντι­πο­λί­τευση και οι φερό­με­νοι ως κατη­γο­ρού­με­νοι ανα­φέρ­θη­καν σε σκευω­ρία που είχε σκοπό την ηθική, πολι­τική και κοι­νω­νική εξό­ντωση τους.

Η σύσταση της προ­α­να­κρι­τι­κής επι­τρο­πής από την κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη θέτει την αντι­πο­λί­τευση σε πολι­τική δοκι­μα­σία. Αν απο­δει­χθεί ότι οι κατη­γο­ρίες κατά των πολι­τι­κών ήταν σκευω­ρία τότε απο­δυ­να­μώ­νει κάθε επι­χεί­ρημα ότι προ­σπά­θη­σαν να διε­ρευ­νή­σουν το παγκο­σμίως υπαρκτό σκάν­δαλο Novartis. Και το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί δεν ασχο­λή­θη­καν παράλ­ληλα με το πραγ­μα­τικό σκάν­δαλο όπως έπραξε όλος ο πλα­νή­της.

Η υπόθεση γίνεται πιο σύνθετη από ό,τι την είχαν φαντα­στεί οι εμπνευ­στές της. Κάποιοι είχαν είτε άγνοια κιν­δύ­νου, είτε άγνοια πραγ­μα­τι­κό­τη­τας. Κάποιοι δεν γνώ­ρι­ζαν και τώρα μαθαί­νουν μέχρι που μπορεί να φτάσει και τι δυνά­μεις μπορεί να εκδη­λώ­σει κάποιος που τελεί υπό άδικη ποινική δίωξη. Αν πράγ­ματι πρό­κει­ται όπως καταγ­γέλ­λε­ται περί «σκευω­ρίας» η υπόθεση πρέπει να φτάσει μέχρι τέλος. Επι­βάλ­λε­ται για λόγους σεβα­σμού στο δημο­κρα­τικό πολί­τευμα, στο κράτους δικαίου και θεσμι­κής υπο­χρέ­ω­σης.

Η συνέ­χεια επί της οθόνης.