Αυξήθηκαν οι διαγνώσεις μελανώματος στην Ελλάδα

«Μπο­ρείτε να χαρήτε όσο θέλετε τη θάλασσα, χωρίς η αλμύρα να κατα­στρέψη την επι­δερ­μίδα σας ή ο ήλιος να σας προ­κα­λέση εγκαύ­ματα και πανάδες, αρκεί πριν από το μπάνιο σας να κάνετε επά­λειψη με την προ­φυ­λα­κτική κρέμα…» (δια­φη­μι­στική κατα­χώ­ριση στο φύλλο της «Καθη­με­ρι­νής» με ημε­ρο­μη­νία 28η Ιουνίου 1950).

Επτά δεκα­ε­τίες μετά, και το ζητού­μενο για επαρκή προ­στα­σία από τον ήλιο παρα­μέ­νει έντονο. Παρά τις επι­ση­μάν­σεις των ειδικών για τις επι­πτώ­σεις της υπερ­βο­λι­κής έκθεσης στον ήλιο, αλλά και τα πολλά μέσα προ­στα­σίας που έχουμε πλέον στη διάθεσή μας, ο αριθμός των νέων περι­στα­τι­κών καρ­κί­νου του δέρ­μα­τος και μελα­νώ­μα­τος αυξά­νε­ται σε παγκό­σμιο επίπεδο, και από τον κανόνα αυτό δεν εξαι­ρεί­ται και η ηλιό­λου­στη Ελλάδα. Σύμφωνα με εκτι­μή­σεις του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας, ο αριθμός των νέων περι­στα­τι­κών μελα­νώ­μα­τος έχει τετρα­πλα­σια­στεί στη χώρα μας την τελευ­ταία 20ετία, φτά­νο­ντας από περίπου 400 που ήταν το 2000 στις 1.600 νέες δια­γνώ­σεις το 2018. Βασική αιτία η μη σωστή εφαρ­μογή των μέτρων φωτο­προ­στα­σίας, τα οποία συστή­νουν οι δερ­μα­το­λό­γοι. Οι περισ­σό­τε­ροι συνε­χί­ζουμε να εκτι­θέ­μεθα στον ήλιο τις ώρες της έντονης ηλιο­φά­νειας, βασι­ζό­μα­στε μόνο στο αντη­λιακό για την προ­στα­σία μας, το οποίο δεν εφαρ­μό­ζουμε πάντα όπως πρέπει, γρά­φο­ντας με τον τρόπο αυτό μια κακή «επιταγή» προς εξαρ­γύ­ρωση στο μέλλον, αφού το κάθε ηλιακό έγκαυμα και η κάθε υπερ­βο­λική έκθεση στην υπε­ριώδη ακτι­νο­βο­λία αφήνει διά παντός το απο­τύ­πωμά της στην επι­δερ­μίδα μας. Ο καθη­γη­τής Δερ­μα­το­λο­γίας και Αφρο­δι­σιο­λο­γίας της Ιατρι­κής Σχολής του ΕΚΠΑ, υπεύ­θυ­νος του Κέντρου Μελα­νώ­μα­τος και Καρ­κί­νου του Δέρ­μα­τος του νοσο­κο­μείου «Ανδρέας Συγγρός», Αλέ­ξαν­δρος Στρα­τη­γός, απαντά σε ερω­τή­σεις της «Κ» για την έκθεση στον ήλιο.

– Πόσο επι­κίν­δυνη είναι η έκθεση στον ήλιο;

– Κατ’ αρχήν ο ήλιος είναι ο ζωο­δό­της μας, προ­σφέ­ρει ευεξία, συμ­βάλ­λει στη φυσιο­λο­γική λει­τουρ­γία του οργα­νι­σμού και γενικώς είναι απα­ραί­τητο στοι­χείο της ζωής. Εχει ωστόσο και τις αρνη­τι­κές πλευρές του, που κυμαί­νο­νται από ένα ηλιακό έγκαυμα, τις φωτο­δερ­μα­το­πά­θειες και τις φωτο­αλ­λερ­γίες έως τις πιο χρόνιες επι­πτώ­σεις όπως η φωτο­γή­ρανση, ο καρ­κί­νος του δέρ­μα­τος και το μελά­νωμα. Επο­μέ­νως, το κλειδί είναι η ισορ­ρο­πη­μένη συμπε­ρι­φορά στον ήλιο.

– Πόσο συχνά είναι το μελά­νωμα και ο καρ­κί­νος του δέρ­μα­τος;

– Γνω­ρί­ζουμε ότι η αυξη­μένη έκθεση του σύγ­χρο­νου ανθρώ­που στον ήλιο, είτε για ψυχα­γω­γι­κούς είτε για επαγ­γελ­μα­τι­κούς λόγους, έχει επι­φέ­ρει αύξηση των κρου­σμά­των. Η Ελλάδα ως χώρα με υψηλή ηλιο­φά­νεια δεν ξεφεύ­γει από αυτόν τον κανόνα. Εκτι­μά­ται ότι τα κρού­σματα του μελα­νώ­μα­τος στις χώρες με ανοι­χτό­χρω­μου δέρ­μα­τος πλη­θυ­σμό αυξά­νο­νται κατά 3%-5% σε ετήσια βάση, και ότι ο αριθμός των νέων δια­γνώ­σεων έχει υπερ­τρι­πλα­σια­στεί την τελευ­ταία 20ετία. Σύμφωνα με την τελευ­ταία κατα­γραφή του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας (Globocan 2018), στη χώρα μας ο αριθμός των νέων δια­γνώ­σεων μελα­νώ­μα­τος πέρυσι ήταν –κατά προ­σέγ­γιση– 1.600, έναντι περίπου 400 που ήταν στην αντί­στοιχη κατα­γραφή του 2000. Στο νοσο­κο­μείο «Ανδρέας Συγγρός» οι νέες δια­γνώ­σεις μελα­νώ­μα­τος είναι περίπου 100 κάθε χρόνο, έναντι 60-70 που ήταν πριν από μία δεκα­ε­τία.

– Πώς συμπε­ρι­φέ­ρε­ται ο Ελληνας σε σχέση με τον ήλιο;

– Αν και το επίπεδο ενη­μέ­ρω­σης του πλη­θυ­σμού για τους κιν­δύ­νους από την έκθεση στον ήλιο είναι υψηλό, τα μηνύ­ματα που εκπέ­μπει η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα συχνά προ­κα­λούν σύγχυση. Από τη μία «ο ήλιος είναι επι­βλα­βής», από την άλλη «ο ήλιος κάνει καλό και βοηθάει στη βιτα­μίνη D». Ετσι, βλέ­πουμε δύο δια­φο­ρε­τι­κές τάσεις: ορι­σμέ­νοι, κυρίως νέοι, προ­τι­μούν την έκθεση στον ήλιο τις μεση­με­ρια­νές ώρες, ενώ άλλοι συμπε­ρι­φέ­ρο­νται πιο προ­σε­κτικά ως προς τον χρόνο και τον τρόπο έκθεσής τους. Το πρό­βλημα, δυστυ­χώς, είναι ότι πολλοί δεν συνει­δη­το­ποιούν ότι ο καρ­κί­νος του δέρ­μα­τος και το μελά­νωμα είναι παθή­σεις που θα εμφα­νι­στούν πολλά χρόνια αργό­τερα από την υπερ­βο­λική έκθεσή τους στον ήλιο.

– Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες προ­στα­σίας από τον ήλιο και ποια είναι τα συχνά λάθη που κάνουμε;

– Οι κανόνες είναι η αποφυγή της άμεσης έκθεσης στον ήλιο τις ώρες της έντονης ηλιο­φά­νειας, δηλαδή μεταξύ 12 και 3 το μεση­μέρι, η επιλογή της σκιάς κατά την παρα­μονή μας στον ήλιο, η χρήση καπέλου και προ­στα­τευ­τι­κού ρου­χι­σμού και η σωστή εφαρ­μογή αντη­λια­κού. Ισως το πιο βασικό λάθος που γίνεται είναι ότι πολλοί επι­κε­ντρώ­νο­νται απο­κλει­στικά στο αντη­λιακό, θεω­ρώ­ντας ότι τους προ­στα­τεύει συνο­λικά. Το αντη­λιακό πρέπει να είναι συμπλή­ρωμα μιας συνο­λι­κής προ­σέγ­γι­σης που εμπε­ριέ­χει και τους άλλους τρόπους φωτο­προ­στα­σίας και όχι το απο­κλει­στικό μέσο προ­στα­σίας, καθώς έχει και αυτό τους περιο­ρι­σμούς του. Επίσης το αντη­λιακό συχνά δεν εφαρ­μό­ζε­ται σε επαρκή ποσό­τητα και ομοιο­γε­νώς σε όλες τις επι­φά­νειες του δέρ­μα­τος. Αυτό που συστή­νουμε οι δερ­μα­το­λό­γοι είναι να εφαρ­μό­ζε­ται μισή ώρα πριν από την έκθεση στον ήλιο και να ανα­νε­ώ­νε­ται κάθε δύο ώρες. Η σωστή ποσό­τητα είναι περίπου μια «χούφτα» αντη­λια­κού για κάθε δερ­μα­τική επι­φά­νεια.

«Αντη­λιακό με δείκτη SPF 30 και μεγα­λύ­τερο»

Χρήση αντη­λια­κού ακόμα και τις ηλιό­λου­στες ημέρες του χειμώνα συστή­νουν οι δερ­μα­το­λό­γοι και προ­τρέ­πουν κάθε άτομο άνω των 35 ετών να υπο­βλη­θεί σε δερ­μα­το­λο­γική εξέταση.

– Φωτο­προ­στα­σία μόνο κατά την ηλιο­θε­ρα­πεία;

– Πάντα επι­κε­ντρω­νό­μα­στε στην έκθεση στον ήλιο κατά τις καλο­και­ρι­νές δια­κο­πές μας γιατί τότε είναι πιο έντονη, αλλά και οι εκθέ­σεις στον ήλιο που συνο­δεύ­ουν τις καθη­με­ρι­νές δρα­στη­ριό­τη­τες ή τις άλλες εποχές, έχουν μία συμβολή στην ανά­πτυξη δερ­μα­τι­κών βλαβών. Η υπε­ριώ­δης ακτι­νο­βο­λία λει­τουρ­γεί αθροι­στικά και αφήνει την υπο­γραφή της σε κάθε έκθεση πάνω στο δέρμα. Οπότε καλό είναι να προ­στα­τευό­μα­στε όταν είμαστε για μεγάλο χρονικό διά­στημα σε εξω­τε­ρι­κούς χώρους όλο τον χρόνο. Συστή­νουμε επίσης να χρη­σι­μο­ποιούμε ένα αντη­λιακό ή κάποιο καλ­λυ­ντικό που να περιέ­χει αντη­λιακό, όταν βγαί­νουμε στον ήλιο ακόμα και για τις απλές καθη­με­ρι­νές μας δρα­στη­ριό­τη­τες.

– Ποιος είναι ο κατάλ­λη­λος δείκτης προ­στα­σίας;

– Γενικώς συστή­νουμε τη χρήση υψηλών δεικτών προ­στα­σίας (SPF 30 ή καλύ­τερα ακόμα 50) για όλους, ιδιαί­τερα τους καλο­και­ρι­νούς μήνες. Είναι προ­τι­μό­τερο να στο­χεύ­ουμε σε υψη­λό­τερα επίπεδα προ­στα­σίας. Ιδιαί­τερη προσοχή χρειά­ζο­νται άτομα με ανοι­χτό­χρωμο δέρμα που καί­γο­νται εύκολα και μαυ­ρί­ζουν δύσκολα, ή άτομα με πολλούς σπίλους («ελιές»). Αντη­λιακά με μέτριο δείκτη προ­στα­σίας (SPF 15 ή 20) είναι κατάλ­ληλα για χρήση σε εποχές με λιγό­τερο έντονη ηλιο­φά­νεια.

– Πότε απευ­θυ­νό­μα­στε στον δερ­μα­το­λόγο;

– Μία δερ­μα­το­λο­γική εξέταση, ειδικά σε ηλικίες άνω των 35 ετών, βοηθάει όχι μόνο γιατί μπορεί να εντο­πί­σει μία ύποπτη βλάβη, αλλά περισ­σό­τερο γιατί με την καθο­δή­γηση του γιατρού θα μπο­ρέ­σει ο εξε­τα­ζό­με­νος να δια­πι­στώ­σει εάν ανήκει σε ομάδα υψηλού κιν­δύ­νου που θέλει προσοχή και να ενη­με­ρω­θεί για τα μέσα φωτο­προ­στα­σίας που θα πρέπει να λάβει και πόσο συχνά θα πρέπει να παρα­κο­λου­θεί­ται. Το θετικό είναι ότι τα τελευ­ταία χρόνια όλο και περισ­σό­τε­ροι προ­σέρ­χο­νται σε εμάς για προ­λη­πτική εξέταση σπίλων. Σε γενικές γραμμές αυτό που μπο­ρούμε να πούμε είναι ότι υπάρχει υψηλός βαθμός ευαι­σθη­το­ποί­η­σης του πλη­θυ­σμού για προ­λη­πτι­κές εξε­τά­σεις και φωτο­προ­στα­σία, η οποία ωστόσο δεν μετα­φρά­ζε­ται πάντα σε αλλαγή στη συμπε­ρι­φορά έκθεσης στον ήλιο. Γι’ αυτό χρειά­ζε­ται συνεχής ενη­μέ­ρωση και εκπαί­δευση.

πηγή kathimerini.gr