Τουρισμός: Σε «χειμερία νάρκη» η αγορά της Ρωσίας

«Αν το 2019 η κίνηση από Ρωσία δια­τη­ρη­θεί στα επίπεδα του 2018 ή έστω κατα­γρα­φεί μικρή μείωση, θα πρέπει να είμαστε ευχα­ρι­στη­μέ­νοι». Με αυτά τα λόγια περιέ­γρα­ψαν στο Euro2day.gr τη μέχρι στιγμής εικόνα της ζήτησης, στελέχη ρωσικών τουρ οπε­ρέι­τορ σε Ελλάδα και Μόσχα οι οποίοι έχουν επι­βε­βαιω­θεί κατ’ επα­νά­ληψη στις εκτι­μή­σεις τους τα προη­γού­μενα χρόνια.

Οι ίδιες πηγές, ταυ­τό­χρονα, επι­ση­μαί­νουν πως ο μέχρι στιγμής ιδιαί­τερα χαμηλός όγκος κρα­τή­σεων δεν επι­τρέ­πει προ­βλέ­ψεις, θετικές ή αρνη­τι­κές, αφού σε μόλις μια βδομάδα τα δεδο­μένα μπορούν να ανα­τρα­πούν. Οπότε οι όποιες ανα­φο­ρές για μεγάλες αυξή­σεις ή μειώ­σεις της κίνησης που ενδέ­χε­ται να μετα­φέ­ρο­νται από ταξι­διω­τικά γραφεία της Ρωσίας δεν μπορούν να είναι αξιό­πι­στες λόγω του μικρού (ακόμα) όγκου κρα­τή­σεων.

Που βασί­ζε­ται, λοιπόν, η εκτί­μηση παρα­γό­ντων της ρωσικής αγοράς με τους οποίους επι­κοι­νώ­νησε το Euro2day.gr;

Η απά­ντηση βρί­σκε­ται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στον προ­γραμ­μα­τι­σμό αερο­πο­ρι­κών θέσεων που έχει γίνει για το 2019.

Οι εκτι­μή­σεις για μείωση των προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων αερο­πο­ρι­κών θέσεων για το καλο­καίρι του 2010 από την αγορά της Ρωσίας επι­βε­βαιώ­θη­καν από πρό­σφατα στοι­χεία (έως 31 Ιανουα­ρίου 2019) της Εθνικής Αρχής Συντο­νι­σμού Πτήσεων(ΕΑΣΠ) που συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νταν σε μελέτη του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων, ΙΝΣΕΤΕ (INSETE Intelligence).

Σύμφωνα με αυτά η μείωση προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων θέσεων από τη Ρωσία για ελλη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς φθάνει το 14% και μετα­φρά­ζε­ται σε 164.849 λιγό­τε­ρες θέσεις σε σύγκριση με τη θερινή περίοδο του 2018 (974.960 φέτος έναντι 1.139.809 το 2018).

Το ενδε­χό­μενο περαι­τέρω μείωσης των Ρώσων επι­σκε­πτών απορ­ρέει από τη μείωση προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων θέσεων από τις αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες προς Ηρά­κλειο (-6%), τη Θεσ­σα­λο­νίκη (πύλη για Χαλ­κι­δική και Βόρεια Ελλάδα (-28%), τη Ρόδο (-10%), την Κέρκυρα (-36%), την Κω (-30%), την Καλα­μάτα (-28%), τη Ζάκυνθο (-16%), την Καβάλα (-21%) ενώ δεν υπάρ­χουν πτήσεις για Χανιά, γεγονός που μετα­φρά­ζε­ται σε μείωση της τάξης του 100% σε σύγκριση με την προη­γού­μενη χρονιά.

Διπλα­σιά­στη­καν, αντί­θετα, οι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες θέσεις προς τον Άραξο (πύλη για Πελο­πόν­νησο και τη Δ. Ελλάδα), ενώ στα περυ­σινά επίπεδα δια­τη­ρού­νται οι θέσεις για Σαντο­ρίνη.

Στελέχη της εγχώ­ριας ταξι­διω­τι­κής αγοράς, πάντως, επι­ση­μαί­νουν το γεγονός πως ο προ­γραμ­μα­τι­σμός θέσεων δεν απο­τε­λεί παρά ένδειξη προ­θέ­σεων, αλλά οι Ρώσοι που θα έλθουν τελικά θα απο­δεί­ξουν ποια ήταν πραγ­μα­τικά η ζήτηση. Ανα­φέ­ρουν, μάλιστα, παρα­δείγ­ματα αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών οι οποίες σπεύ­δουν να «κλεί­σουν» slot (σ.σ οι χρο­νο­θυ­ρί­δες που αντι­στοι­χούν στις ώρες ανα­χώ­ρη­σης και άφιξης ενός δρο­μο­λο­γίου), ιδιαί­τερα σε αερο­δρό­μια υψηλής ζήτησης, προ­κει­μέ­νου να μην μείνουν εκτός «νυμ­φώ­νος».

Χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέρ­θηκε το παρά­δειγμα αιτη­μά­των που υπήρχαν για πτήσεις από Ρωσία στο αερο­δρό­μιο του Άραξου το περα­σμένο καλο­καίρι τα οποία ήταν δύσκολο να ικα­νο­ποι­η­θούν, καθώς είχε δεσμεύ­σει slot στο αερο­δρό­μιο η εται­ρεία χαμηλού κόστους Ryanair χωρίς να είναι βέβαιο αν θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει τα δρο­μο­λό­για.

Παρά­γο­ντες της ταξι­διω­τι­κής αγοράς της Κρήτης την ίδια στιγμή σημεί­ω­ναν πως στο αερο­δρό­μιο του Ηρα­κλείου έχουν, ήδη, δεσμεύ­σει slot για να πετά­ξουν τρεις ρωσικές αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες επι­διώ­κο­ντας να εξα­σφα­λί­σουν συμ­βό­λαιο με Ρώσο τουρ οπε­ρέι­τορ. Όπως εξηγούν, όμως, ο συγκε­κρι­μέ­νος τουρ οπε­ρέι­τορ θα επι­λέ­ξει μόνο μια από τις τρεις εται­ρείες, με απο­τέ­λε­σμα οι άλλες δύο να κληθούν να γεμί­σουν τα αερο­πλάνα από άλλες πηγές ή, αν δεν το κατα­φέ­ρουν, δεν θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν τις πτήσεις.

Οι κρί­σι­μες μετα­βλη­τές

Η ισο­τι­μία του ευρώ με το ρούβλι θα παίξει, σύμφωνα με πηγές της ρωσικής αγοράς, βασικό ρόλο στην του­ρι­στική κίνηση το 2019. Κι αυτό καθώς πέρυσι η ισο­τι­μία βρι­σκό­ταν στα επίπεδα του 1:65 ενώ αυτή την περίοδο κυμαί­νε­ται στα όρια του 1:76, καθι­στώ­ντας τα ταξίδια πιο ακριβά.

Το τοπίο της ρωσικής γίνεται ακόμα πιο δύσβατο για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό καθώς θα πρέπει να ξεπε­ρα­στούν πρό­σθετα εμπόδια που προ­κύ­πτουν από τις εξε­λί­ξεις σε μια σειρά ομίλους που συν­δέ­ο­νται με την ελλη­νική αγορά.

Έτσι, ο τουρ οπε­ρέι­τορ Intourist (ο ισχυ­ρό­τε­ρος ταξι­διω­τι­κός οργα­νι­σμός της πρώην ΕΣΣΔ) πέρασε στον πλήρη έλεγχο του δεύ­τε­ρου ισχυ­ρό­τε­ρου ταξι­διω­τι­κού ομίλου της Ευρώπης Thomas Cook. Αυτό συνέβη ύστερα από την εξαγορά του ποσο­στού που εξα­κο­λου­θούσε να ελέγχει στην Intourist ο ρωσικός όμιλος AFK Systema (δρα­στη­ριο­ποιεί­ται και στο χώρο της κινητής τηλε­φω­νίας).

Πώς επη­ρε­ά­ζει αυτό την Ελλάδα; Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, ο Intourist ακύρωσε το πρό­γραμμά του για την Ελλάδα και, ύστερα από συμ­φω­νία με τον όμιλο Μου­ζε­νίδη, θα πουλά προ­ϊ­ό­ντα του ταξι­διω­τι­κού οργα­νι­σμού που εδρεύει στη Θεσ/νίκη και δια­κι­νεί τους περισ­σό­τε­ρους Ρώσους του­ρί­στες στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με αερο­πο­ρι­κές πηγές, η απόφαση του Intourist ενερ­γο­ποί­ησε τα αντα­να­κλα­στικά εται­ρειών (αερο­πο­ρι­κών και ξενο­δο­χεια­κών) με τις οποίες θα συνερ­γά­ζο­νταν. Έτσι, οι τελευ­ταίες βρί­σκο­νται, ήδη, σε ανα­ζή­τηση εναλ­λα­κτι­κών πηγών για να καλύ­ψουν τις θέσεις (οι αερο­πο­ρι­κές) και τα δωμάτια (οι ξενο­δο­χεια­κές) που θα καλύ­πτο­νταν από τον Intourist και μένουν προ­σω­ρινά στον αέρα.

Σ’ αυτά θα πρέπει να προ­στε­θεί και το μεγάλο άνοιγμα που φέρεται να έχει στην ελλη­νική αγορά ισχυρός τουρ οπε­ρέι­τορ που δια­κι­νεί Ρώσους στη χώρα μας. Σύμφωνα με πηγές του Euro2day.gr που παρα­κο­λου­θούν το θέμα, οι οφειλές του εν λόγω τουρ οπε­ρέι­τορ σε ελλη­νικά ξενο­δο­χεία φέρο­νται να ξεπερ­νούν συνο­λικά τα 10 εκατ. ευρώ και κατ’ άλλες πλη­ρο­φο­ρίες να προ­σεγ­γί­ζουν τα 13 εκατ. ευρώ.

Όπως επι­ση­μαί­νουν, ωστόσο, δεν προ­κύ­πτει θέμα βιω­σι­μό­τη­τας του συγκε­κρι­μέ­νου τουρ οπε­ρέι­τορ στην παρούσα φάση. Απο­τυ­πώ­νει, όμως όπως εξηγούν, τις δυσκο­λίες που έχουν προ­κα­λέ­σει σε «παίκτες» που δια­κι­νούν Ρώσους του­ρί­στες στην Ελλάδα, η κατά­σταση της ρωσικής οικο­νο­μίας αλλά και επι­χει­ρη­μα­τι­κές κινή­σεις που δεν απέ­δω­σαν τα ανα­με­νό­μενα.

Δύο «βοή­θειες» από Τουρκία

Παρά τις δυσκο­λίες, ωστόσο, παρά­γο­ντες του χώρου ποντά­ρουν πολλά για να ανα­θερ­μαν­θούν οι κρα­τή­σεις από Ρωσία για την Ελλάδα σε δύο «μετα­βλη­τές» που προ­έ­κυ­ψαν εξ Ανα­το­λών.

Η πρώτη αφορά στο γεγονός πως οι Τούρκοι ξενο­δό­χοι συνέ­δε­σαν τα συμ­βό­λαιά τους με το Ευρώ αντί με το Δολάριο που ήταν μέχρι πέρυσι. Γεγονός που καθιστά πιο ακριβό το τουρ­κικό του­ρι­στικό «πακέτο».

Την ίδια στιγμή, ανα­φέ­ρουν οι ίδιες πηγές, οι τούρκοι ξενο­δό­χοι φέρο­νται να έχουν προ­χω­ρή­σει σε μεγάλες αυξή­σεις τιμών έως και 20% σε μια προ­σπά­θεια να κεφα­λαιο­ποι­ή­σουν την υψηλή ζήτηση για δια­κο­πές στην Τουρκία, αλλά και να ισο­σταθ­μί­σουν μέρος των απω­λειών των προη­γού­με­νων χρόνων.

Ξενο­δο­χεια­κές πηγές στην Ελλάδα, ωστόσο, δεν θεωρούν πως επι­βε­βαιώ­νε­ται η εκτί­μηση πως οι τούρκοι ξενο­δό­χοι έχουν αυξήσει τόσο πολύ τις τιμές τους, ιδιαί­τερα στη ρωσική αγορά.

Ρωσικές πηγές ανέ­φε­ραν στο Euro2day.gr πως υψηλή ζήτηση από Ρωσία κατα­γρά­φουν ξενο­δο­χεία πέντε αστέρων κορυ­φαίων ελλη­νι­κών ξενο­δο­χεια­κών ομίλων. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η υστέ­ρηση κρα­τή­σεων για την Κρήτη φαί­νε­ται πως έχει οδη­γή­σει πολλά ξενο­δο­χεία του νησιού να παρα­τεί­νουν την περίοδο υψηλών εκπτώ­σεων (25% στην αγορά προ­κρα­τή­σεων -early bookings) έως τα τέλη Μαρτίου ενώ αυτή, τυπικά, έληγε στις 31 Ιανουα­ρίου.

Πηγές στην Ελλάδα, τη Μόσχα και την Αγία Πετρού­πολη συγκλί­νουν στην εκτί­μηση πως η εικόνα για τις κρα­τή­σεις από Ρωσία φέτος θα αρχίσει να ξεκα­θα­ρί­ζει από τα τέλη Μαρτίου. Οι ίδιες πηγές ανα­μέ­νουν μεγάλο ρεύμα Ρώσων επι­σκε­πτών στο πρώτο δεκα­ή­μερο Μαϊου καθώς σ’ αυτό το διά­στημα θα συμπέ­σουν φέτος κλα­σι­κές αργίες των Ρώσων και άλλες (όπως η Ημέρα του Στρατού) που έχουν μετα­φερ­θεί σ’ αυτό το διά­στημα.

Μ’ αυτό τον τρόπο δημιουρ­γεί­ται ένα «παρά­θυρο» αργιών αρκετών ημερών το οποίο εκτι­μά­ται πως θα σπεύ­σουν να εκμε­ταλ­λευ­τούν αρκετοί Ρώσοι.

Η ακτι­νο­γρα­φία της ρωσικής αγοράς

Η Ρωσία άρχισε να γίνεται σημα­ντική αγορά του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού μετά το 2010. Ήταν μια από τις αγορές που στή­ρι­ξαν τον ελλη­νικό του­ρι­σμό μετά το ξέσπα­σμα της παγκό­σμιας οικο­νο­μι­κής κρίσης, όταν η Ελλάδα εισερ­χό­ταν στην εποχή των Μνη­μο­νίων.

Απο­κο­ρύ­φωμα της «απο­γεί­ω­σης» της ρωσικής αγοράς για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό ήταν το 2013 όταν ήρθαν στην Ελλάδα περισ­σό­τε­ροι από 1,3 εκατ. Ρώσοι του­ρί­στες αιμο­δο­τώ­ντας την οικο­νο­μία της χώρας με περισ­σό­τερα από 1,3 δισ. ευρώ.

Ακο­λού­θησε μια «βουτιά» διετίας (2014-2015) που είχε ως απο­τέ­λε­σμα το 2015 να συρ­ρι­κνω­θεί ο αριθμός των Ρώσων του­ρι­στών στα επίπεδα των 512,8 χιλιά­δων και οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις στα 421,3 εκατ. ευρώ. Σε μόλις μια διετία, δηλαδή, «εξα­ε­ρώ­θη­καν» τα 2/3 της του­ρι­στι­κής κίνησης και των εισπρά­ξεων από τη Ρωσία.

Ταυ­τό­χρονα, οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις επέ­στρε­ψαν στα επίπεδα του 2008 αν και ο αριθμός των του­ρι­στών μειώ­θηκε λιγό­τερο και εμφα­νί­ζει τάσεις στα­θε­ρο­ποί­η­σης στα επίπεδα του 2011. Αυτό πρα­κτικά σημαί­νει πως μετά τη «βουτιά» της διετίας 2014-2015 οι Ρώσοι επι­σκέ­πτες ξοδεύ­ουν σταθερά λιγό­τερα σε σύγκριση με την περίοδο πριν το 2015.

Ο εγκλω­βι­σμός της του­ρι­στι­κής κίνησης από τη Ρωσία σε καθο­δική τροχιά την τελευ­ταία διετία απο­τυ­πώ­νε­ται στα προ­σω­ρινά στοι­χεία Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2018 της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας (ΤτΕ ΕΛΛ -0,37%).

Σύμφωνα με αυτά η αγορά της Ρωσίας κατέ­γραψε στο ενδε­κά­μηνο του 2018 μείωση επι­σκε­πτών 13,2% και εισπρά­ξεων 20,8% σε σύγκριση με το 2017. Πτώση η οποία είχε «προ­α­ναγ­γελ­θεί» από τη ρωσική αγορά, ήδη από το 2017 όταν κατα­γρά­φηκε οριακή πτώση 0,1% των Ρώσων επι­σκε­πτών και μείωση 3,6% των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων έναντι της αντί­στοι­χης περιό­δου του 2016.

Από την επε­ξερ­γα­σία των ορι­στι­κών στοι­χείων εννε­ά­μη­νου της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας (ΤτE) προ­κύ­πτει, ταυ­τό­χρονα, πως από τη χει­μέ­ρια νάρκη της ρωσικής αγοράς δεν βγαί­νουν όλοι χαμένοι.

Για την ακρί­βεια, χαμένοι ανα­δει­κνύ­ο­νται οι τρεις από τους τέσ­σε­ρις βασι­κούς προ­ο­ρι­σμούς των Ρώσων στην Ελλάδα (Κρήτη, Ιόνια Νησιά και Κεντρική Μακε­δο­νία) και μεγάλη κερ­δι­σμένη η Περι­φέ­ρεια του Νότιου Αιγαίου (Κυκλά­δες, Δωδε­κά­νησα).

Με την πίτα της του­ρι­στι­κής κίνησης από τη Ρωσία να μικραί­νει την τελευ­ταία διετία, επί της ουσίας κατα­γρά­φε­ται «μετα­νά­στευση» σημα­ντι­κού μέρους των Ρώσων του­ρι­στών από την Κρήτη, τα Ιόνια Νησιά και την Κεντρική Μακε­δο­νία (κυρίως Χαλ­κι­δική) προς το Νότιο Αιγαίο (κυρίως τη Ρόδο).

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό, σύμφωνα πάντα με τα στοι­χεία της ΤτΕ ΕΛΛ -0,37%, πως στο διά­στημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2018 (συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται το μεγα­λύ­τερο μέρος της περιό­δου αιχμής) η Κρήτη κατέ­γραψε μείωση εισπρά­ξεων από Ρώσους επι­σκέ­πτες της τάξης του 80,6% και τα έσοδά της περιο­ρί­στη­καν σε 17,1 εκατ. ευρώ έναντι 87,9 εκατ. ευρώ στο ίδιο διά­στημα του 2017

Μείωση εισπρά­ξεων από Ρώσους 55,7% κατέ­γρα­ψαν στο ίδιο διά­στημα τα Ιόνια Νησιά που είδαν τα έσοδά τους να υπο­χω­ρούν στα 23,3 εκατ. ευρώ έναντι 52,7 εκατ. ευρώ στο εννε­ά­μηνο του 2017.

Το δεύτερο μεγα­λύ­τερο κομμάτι της ρωσικής πίτας του 2018 (εννε­ά­μηνο) απέ­σπασε η Κεντρική Μακε­δο­νία με εισπρά­ξεις 52,8 εκατ. ευρώ κατα­γρά­φο­ντας, ωστόσο, μείωση 24,6% σε σύγκριση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2017 (70 εκατ. ευρώ).

Μεγάλη νική­τρια ανα­δεί­χθηκε η Περι­φέ­ρεια Νότιου Αιγαίου η οποία κατά­φερε να αυξήσει τις ταξι­διω­τι­κές της εισπρά­ξεις από Ρώσους επι­σκέ­πτες κατά 56,4% φθά­νο­ντας σε έσοδα 127,4 εκατ. ευρώ (81,4 εκατ. ευρώ στο εννε­ά­μηνο 2017).

πηγή www.euro2day.gr