Η τέχνη της ξερολιθιάς, στον κατάλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO

Η Τέχνη της Ξερο­λι­θιάς φιγου­ρά­ρει πλέον στον Αντι­προ­σω­πευ­τικό Κατά­λογο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ανθρω­πό­τη­τας της UNESCO.

Την εγγραφή της Τέχνης της Ξερο­λι­θιάς στον Αντι­προ­σω­πευ­τικό Κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ανθρω­πό­τη­τας ενέ­κρινε μετ’ επαίνων η Δια­κυ­βερ­νη­τική Επι­τροπή της Σύμ­βα­σης για τη Δια­φύ­λαξη της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς (UNESCO, 2003) στη 13η ετήσια συνε­δρί­ασή της (Port Louis, Μαυ­ρί­κιος, 26 Νοεμ­βρίου – 1 Δεκεμ­βρίου 2018), ύστερα από τον κοινό φάκελο υπο­ψη­φιό­τη­τας που υπέβαλε η Ελλάδα (Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, Διεύ­θυνση Νεό­τε­ρης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς) μαζί με άλλες επτά χώρες (Γαλλία, Ελβετία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία, Κύπρος, Σλο­βε­νία).

Οι ξερο­λι­θι­κές κατα­σκευές συν­δέ­ο­νται άμεσα με την παρα­δο­σιακή οργά­νωση του παρα­γω­γι­κού χώρου των αγρο­τι­κών κοι­νο­τή­των και με τον ιδιαί­τερο χαρα­κτήρα κάθε τόπου.

Η τέχνη της ξερο­λι­θιάς είναι το έκτο στοι­χείο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς που εγγρά­φει η χώρα μας στην UNESCO

Απο­τε­λούν παγκό­σμιο σύμβολο και τεκ­μή­ριο της σχέσης που συγκρο­τή­θηκε ιστο­ρικά μεταξύ ανθρώ­που και περι­βάλ­λο­ντος, καθώς είναι οι παντα­χού παρό­ντες μάρ­τυ­ρες του ανθρώ­πι­νου μόχθου. Σε κάθε τους μορφή –μονο­πά­τια, γεφύρια, ανα­βαθ­μί­δες, εντυ­πω­σιακά σύνολα καλ­λιερ­γειών σε πεζού­λες, ταπεινά κτί­σματα γεωρ­γο­κτη­νο­τρο­φι­κής χρήσης, ποι­κί­λες κατα­σκευές που υπο­στη­ρί­ζουν συστή­ματα δια­χεί­ρι­σης του νερού, τοίχοι αντι­στή­ρι­ξης, περι­φρά­ξεις, δια­μόρ­φωση χωρα­φιών και κήπων, οδικά δίκτυα– οι ξερο­λι­θι­κές κατα­σκευές συμ­βάλ­λουν σε μεγάλο βαθμό στην οικο­λο­γική ισορ­ρο­πία, ειδικά σε περιο­χές που μαστί­ζο­νται από την εδαφική διά­βρωση και άλλες δυσμε­νείς κλι­μα­τι­κές και εδα­φι­κές συν­θή­κες.

Ποι­κί­λες κατα­σκευές που υπο­στη­ρί­ζουν συστή­ματα δια­χεί­ρι­σης του νερού, τοίχοι αντι­στή­ρι­ξης, περι­φρά­ξεις, δια­μόρ­φωση χωρα­φιών και κήπων

Η τέχνη της ξερο­λι­θιάς εξα­σκεί­ται και σήμερα (όπως και στο παρελ­θόν) από αγρότες και επαγ­γελ­μα­τίες τεχνί­τες της πέτρας. Η μετά­δοση της παρα­δο­σια­κής τεχνο­γνω­σίας στις νεό­τε­ρες γενιές γίνεται από τους παλαιό­τε­ρους κατό­χους της τέχνης (μάστο­ρες) αλλά και από οργα­νω­μέ­νους φορείς εκμά­θη­σης και εξά­σκη­σης.

Τα τελευ­ταία χρόνια πάντως η συμβολή της στην οργά­νωση και συγκρό­τηση τοπίων και ταυ­το­τή­των υπο­γραμ­μί­ζε­ται πλέον σε διεθνές επίπεδο όλο και περισ­σό­τερο.

Οπως ανα­φέ­ρει σε ανα­κοί­νωσή του το ΥΠΠΟ η Διεύ­θυνση Νεό­τε­ρης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, Υπη­ρε­σία του ΥΠΠΟΑ, αρμόδια για την εφαρ­μογή της Σύμ­βα­σης για τη Δια­φύ­λαξη της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς (UNESCO, 2003) στην Ελλάδα, απο­δί­δει ιδιαί­τερη έμφαση στην ανά­δειξη του ελλη­νι­κού αγρο­τι­κού τοπίου ως πολι­τι­σμι­κού αγαθού, καθώς απο­τε­λεί ένα ευρύ πλέγμα πολι­τι­σμι­κών εμπει­ριών και βαθιά ριζω­μέ­νων στον χρόνο πολι­τι­σμι­κών πρα­κτι­κών, μεταξύ των οποίων και παρα­δο­σια­κές τεχνο­γνω­σίες, όπως αυτή της ξερο­λι­θιάς.

Το έκτο στοι­χείο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς που εγγρά­φει η χώρα μας στην UNESCO

Η Τέχνη της Ξερο­λι­θιάς είναι το έκτο στοι­χείο Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς που εγγρά­φει η χώρα μας στον Αντι­προ­σω­πευ­τικό Κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ανθρω­πό­τη­τας (UNESCO, 2003).

Έχουν προη­γη­θεί το 2013 η Μεσο­γειακή Δια­τροφή (από κοινού με την Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο, Πορ­το­γα­λία, Κύπρο, Κροατία), το 2014 η Τεχνο­γνω­σία της Παρα­δο­σια­κής Μαστι­χο­καλ­λιέρ­γειας στη Χίο, το 2015 η Τηνιακή Μαρ­μα­ρο­τε­χνία, το 2016 το εθιμικό δρώμενο των Μωμό­ε­ρων σε οκτώ χωριά της Κοζάνης και το 2017 το Ρεμπέ­τικο.

Η Ελλάδα έχει υπο­βά­λει δύο ακόμα διε­θνι­κούς φακέ­λους υπο­ψη­φιό­τη­τας για εγγρα­φές στον ίδιο Κατά­λογο της UNESCO. Πρό­κει­ται για την υπο­ψη­φιό­τητα της Ψαλ­τι­κής Τέχνης (Βυζα­ντινή Ψαλτική), που υπο­βλή­θηκε από κοινού με την Κύπρο, και τη Μετα­κι­νού­μενη Κτη­νο­τρο­φία στη Μεσό­γειο και τις Άλπεις (από κοινού με Ιταλία και Αυστρία). Και οι δύο φάκελοι πρό­κει­ται να αξιο­λο­γη­θούν από τις αρμό­διες επι­τρο­πές της UNESCO το φθι­νό­πωρο του 2019.