ΤΕΕ: Νέο στρατηγικό σχέδιο για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς με διεπιστημονικότητα, διεθνείς συνεργασίες και χρήση ψηφιακών τεχνολογιών

Στο πλαί­σιο των ερ­γα­σιών της 2ης ημέ­ρας του 4ου Διε­θνούς Συ­νε­δρί­ου TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage), οι συμ­με­τέ­χο­ντες επι­στή­μο­νες και εκ­πρό­σω­ποι φο­ρέ­ων από όλο τον κόσμο προ­κύ­πτει ότι εξε­τά­ζουν την ανα­γκαιό­τη­τα για ένα νέο στρα­τη­γι­κό σχέ­διο και ενός νέου ορά­μα­τος για τη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, που εν­σω­μα­τώ­νει τη διε­πι­στη­μο­νι­κό­τη­τα, τις διε­θνείς συ­νερ­γα­σί­ες και τη χρήση ψη­φια­κών τε­χνο­λο­γιών, υπό το πρί­σμα των εξε­λί­ξε­ων στη Τε­χνη­τή Νοη­μο­σύ­νη. Ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση δί­νε­ται στην πρό­τα­ση για τη δη­μιουρ­γία μιας «Δια­κή­ρυ­ξης της Αθή­νας», η οποία προ­τεί­νει τη σύν­δε­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τις πο­λι­τι­κές για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρί­σης, μέσα από χρήση σύγ­χρο­νων ψη­φια­κών ερ­γα­λεί­ων.

Το 4ο Διε­θνές Συ­νέ­δριο TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage), που ξε­κί­νη­σε τη Δευ­τέ­ρα, συ­νε­χί­ζε­ται με ση­μα­ντι­κές ομι­λί­ες και πα­ρου­σιά­σεις υψη­λού επι­πέ­δου που εμ­βα­θύ­νουν στη θε­μα­τι­κή της δια­τή­ρη­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και των σύγ­χρο­νων προ­κλή­σε­ων που αντι­με­τω­πί­ζει, μέσα από τη ψη­φιο­ποί­η­ση και υπό το πρί­σμα της κλι­μα­τι­κής κρί­σης. Το συ­νέ­δριο, που πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τις 7 έως τις 9 Απρι­λί­ου στο Ίδρυ­μα Ευ­γε­νί­δου, διορ­γα­νώ­νε­ται από το Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο σε συ­νερ­γα­σία με το Τε­χνι­κό Επι­με­λη­τή­ριο Ελ­λά­δας και υπό την αι­γί­δα του Υπουρ­γεί­ου Ανά­πτυ­ξης και του Υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών. Στο συ­νέ­δριο προ­ε­δρεύ­ει και συ­ντο­νί­ζει η Ομό­τι­μη Κα­θη­γή­τρια Αντω­νία Μο­ρο­πού­λου από το Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο – Επι­κε­φα­λής της Διε­πι­στη­μο­νι­κής Ομά­δας και Επι­κε­φα­λής Επι­στη­μο­νι­κή Υπεύ­θυ­νη της απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλί­ου του Πα­να­γί­ου Τάφου, Αντι­πρό­ε­δρος Τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δος και μέλος του Συμ­βου­λί­ου Διοί­κη­σης στο Πα­νε­πι­στή­μιο Ιω­αν­νί­νων. Ακόμη, από τις ερ­γα­σί­ες της 2ης ημέ­ρας δια­φαί­νε­ται η ανά­γκη η πο­λι­τι­στι­κή πα­ρά­δο­ση να απο­τε­λέ­σει βα­σι­κό στοι­χείο μιας κοι­νω­νι­κής και πο­λι­τι­κής συμ­μα­χί­ας για την ανά­δει­ξη των ιστο­ρι­κών πό­λε­ων και κέ­ντρων πό­λε­ων, ώστε να βρε­θούν στο επί­κε­ντρο των σύγ­χρο­νων εξε­λί­ξε­ων και πο­λι­τι­κών, ενώ πα­ράλ­λη­λα ανα­δεί­χθη­κε ο ρόλος του Νέου Ευ­ρω­παϊ­κού Bauhaus στην αντι­με­τώ­πι­ση σύγ­χρο­νων προ­κλή­σε­ων σχε­δια­σμού και εφαρ­μο­γής πο­λι­τι­κών, προσ­διο­ρί­ζο­ντας νέες λύ­σεις που συν­δυά­ζουν την αι­σθη­τι­κή και τη βιω­σι­μό­τη­τα.

Πο­λι­τι­στι­κή Πα­ρά­δο­ση και ΑΙ (πάνελ 7)

Με ένα κρί­σι­μο, επί­και­ρο και σύγ­χρο­νο θέμα με τίτλο: “Η πο­λι­τι­στι­κή πα­ρά­δο­ση στην εποχή της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης” άνοι­ξε η αυ­λαία της δεύ­τε­ρης μέρας στο 4ο Διε­θνές Συ­νέ­δριο MM-CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage) για την Αντι­με­τώ­πι­ση Πα­γκό­σμιων Προ­κλή­σε­ων που διορ­γα­νώ­νει το Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο, σε συ­νερ­γα­σία με το Τε­χνι­κό Επι­με­λη­τή­ριο Ελ­λά­δας, υπό την αι­γί­δα του Υπουρ­γεί­ου Ανά­πτυ­ξης, σε συ­νερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών.

“Τε­χνο­λο­γία vs Ψυχή” ήταν το θέμα της πε­ριε­κτι­κής πα­ρου­σί­α­σης του κ. Με­νύ­χτας Αν­δρέ­ας, εκλεγ­μέ­νος Επί­κου­ρος Κα­θη­γη­τής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Πει­ραιώς – Dr Research Engineer, BioAssist S.A, Chief Technology Office – PA Research Program RESPECT κά­νο­ντας λόγο για την ανά­γκη μίας αν­θρω­πο­κε­ντρι­κής προ­σέγ­γι­σης στον χώρο της ΑΙ.

Στις προ­κλή­σεις για την κα­λύ­τε­ρη απο­τύ­πω­ση των πο­λι­τι­στι­κών αγα­θών μέσα από το πρό­γραμ­μα “Το Εύ­λο­γον” και αφο­ρούν κυ­ρί­ως στις μη ψη­φια­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες, που είναι ανα­γκαίο να απο­τυ­πω­θούν για την ολο­κλη­ρω­μέ­νη πα­ρου­σί­α­ση των έργων προ­στα­σί­ας και απο­κα­τά­στα­σης, ανα­φέρ­θη­κε ο κ. Λα­μπρό­που­λος Κυ­ριά­κος, Επί­κου­ρος Κα­θη­γη­τής του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου, Σχολή Χη­μι­κών Μη­χα­νι­κών- Program The Evlogon – PA Research Program RESPECT.

Ενώ από την πλευ­ρά της η κα Ανα­γνω­στά­κη Λιάνα, Χη­μι­κός Μη­χα­νι­κός, – Τε­χνι­κό Επι­με­λη­τή­ριο Ελ­λά­δας, Προϊ­στα­μέ­νη Διεύ­θυν­σης Δη­μο­σί­ων, Διε­θνών και Ευ­ρω­παϊ­κών Σχέ­σε­ων– Program The Evlogon, επι­κε­ντρώ­θη­κε στις ευ­ρω­παϊ­κές προ­δια­γρα­φές που προ­βλέ­πο­νται όσον αφορά τη χρήση BIM καθώς και τις δυ­να­τό­τη­τες που προ­σφέ­ρει η εν λόγω τε­χνο­λο­γία για τις κα­τα­σκευ­ές αλλά και το μέλ­λον των χρή­σε­ών της.

Eκ μέ­ρους του κ. Τσο­νά­κα Νι­κό­λα­ου, , Flir & Faro Brand Manager, JGC GEOINFORMATION SYSTEMS S.A., ο στε­νός συ­νερ­γά­της του κ. Ιω­άν­νης Κάλ­φας, Geospatial + BCFS Brand Manager, ανέ­λυ­σε τη χρήση των Data αλλά και τε­χνο­λο­γιών επαυ­ξη­μέ­νης πραγ­μα­τι­κό­τη­τας για την απο­τύ­πω­ση των έργων.

Ο κ. Κα­ρυ­δά­κης Γε­ώρ­γιος, Επί­κου­ρος Κα­θη­γη­τής, Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου, Τμήμα Πο­λι­τι­σμι­κής Τε­χνο­λο­γί­ας και Επι­κοι­νω­νί­ας, ανα­φέρ­θη­κε στις ψη­φια­κές ερ­γα­σί­ες αλλά και στη χρήση των αντί­στοι­χων και­νο­τό­μων τε­χνο­λο­γιών για την ολο­κλή­ρω­σή τους όσον αφορά την ψη­φια­κή ενί­σχυ­ση και υπο­στή­ρι­ξη της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Συ­ντο­νι­στής του πάνελ ήταν ο κ. Δου­λά­μης Ανα­στά­σιος, Κα­θη­γη­τής του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου, Σχολή Αγρο­νό­μων και Το­πο­γρά­φων Μη­χα­νι­κών – Μη­χα­νι­κών Γε­ω­πλη­ρο­φο­ρι­κής – Υπεύ­θυ­νο Τε­χνο­λο­γί­ας του δι­κτύ­ου και προ­γράμ­μα­τος «ΕΥ­ΛΟ­ΓΟΝ», και εκ­πρό­σω­που του προ­γράμ­μα­τος «RESPECT», ο οποί­ος πα­ρου­σί­α­σε μία ολι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση για τη χρήση της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης και των τε­χνο­λο­γιών που τί­θε­νται στην υπη­ρε­σία της, αλλά και οι και­νο­τό­μες και δυ­να­μι­κές εφαρ­μο­γές που χρη­σι­μο­ποιού­νται για το πρό­γραμ­μα “Το Εύ­λο­γον”.

Η κα Σγου­ρο­πού­λου Κλειώ, Κα­θη­γή­τρια του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής, Τμήμα Ηλε­κτρο­λό­γων και Ηλε­κτρο­νι­κών Μη­χα­νι­κών – Εσω­τε­ρι­κό μέλος του Συμ­βου­λί­ου Διοί­κη­σης, εστί­α­σε στις και­νο­το­μί­ες που ει­σά­γει η ΑΙ στην πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά και επι­κε­ντρώ­θη­κε στο project του υπε­ρυ­πο­λο­γι­στή “Δαί­δα­λος”, το οποίο αλ­λά­ζει το πε­ρι­βάλ­λον της έρευ­νας και της και­νο­το­μί­ας, όπως ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Επι­πλέ­ον, ανα­φέρ­θη­κε στις προ­κλή­σεις της ΑΙ, και των νέων τε­χνο­λο­γιών αλλά και των ηθι­κών δι­λημ­μά­των.

O κα­θη­γη­τής Τοκ­μα­κί­δης Κων­στα­ντί­νος, Κα­θη­γη­τής του Αρι­στο­τέ­λειου Πα­νε­πι­στή­μιου Θεσ­σα­λο­νί­κης, Σχολή Αγρο­νό­μων και Το­πο­γρά­φων Μη­χα­νι­κών, στην πα­ρέμ­βα­σή του, έκανε μία ανα­δρο­μή στη δια­χεί­ρι­ση των Data από την αρχή της προη­γού­με­νης δε­κα­ε­τί­ας μέχρι σή­με­ρα, ση­μειώ­νο­ντας την τε­ρά­στια πρό­ο­δο που έχει ση­μειω­θεί, με αιχμή του δό­ρα­τος το project του supercomputer “Δαί­δα­λος”, επι­ση­μαί­νο­ντας, μά­λι­στα, τις δυ­να­τό­τη­τες και τις ευ­και­ρί­ες που αυτό θα προ­σφέ­ρει.

Τέλος, ο κα­θη­γη­τής Φού­ντος Ιω­άν­νης, Κα­θη­γη­τής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Ιω­αν­νί­νων, Τμήμα Μη­χα­νι­κών Ηλε­κτρο­νι­κών Υπο­λο­γι­στών και Πλη­ρο­φο­ρι­κής, ανέ­λυ­σε την πο­λυ­πλο­κό­τη­τα αλλά και τις προ­κλή­σεις για την εφαρ­μο­γή των τε­χνο­λο­γιών ΑΙ για την δια­χεί­ρι­ση και ενί­σχυ­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, εστιά­ζο­ντας στις δια­δρα­στι­κές εμπει­ρί­ες που μπο­ρούν να προ­σφέ­ρουν αυτές προς τους πο­λί­τες. Επε­σή­μα­νε δε, ηθι­κές δια­στά­σεις, που έχουν να κά­νουν με τον έλεγ­χο και την ιδιο­κτη­σία τέ­τοιου εί­δους συ­νερ­γα­σιών, δί­νο­ντας και αντί­στοι­χα πα­ρα­δείγ­μα­τα από το έργο της ομά­δας του στο πα­νε­πι­στή­μιο.

Νέο στρα­τη­γι­κό σχέ­διο για τη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με διε­πι­στη­μο­νι­κό­τη­τα, διε­θνείς συ­νερ­γα­σί­ες και χρήση ψη­φια­κών τε­χνο­λο­γιών (πάνελ 8)

Την ανά­γκη δια­μόρ­φω­σης ενός νέου στρα­τη­γι­κού σχε­δί­ου και ενός νέου ορά­μα­τος για τη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με διε­πι­στη­μο­νι­κό­τη­τα, διε­θνείς συ­νερ­γα­σί­ες αλλά και τη χρήση ψη­φια­κών τε­χνο­λο­γιών, τό­νι­σε η κα­θη­γή­τρια Μο­ρο­πού­λου Αντω­νία (Τώνια), Ομό­τι­μη Κα­θη­γή­τρια του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου – Επι­στη­μο­νι­κά Υπεύ­θυ­νη της Βρα­διάς του Ερευ­νη­τή στο ΕΜΠ. Όπως είπε, κα­θί­στα­ται απα­ραί­τη­το να εξα­ντλη­θούν οι δυ­να­τό­τη­τες της σύγ­χρο­νης τε­χνο­λο­γί­ας για την διε­πι­στη­μο­νι­κή απο­τύ­πω­ση της γνώ­σης, προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φώ­σου­με ένα νέο οι­κο­σύ­στη­μα με τη χρήση των νέων τε­χνο­λο­γιών. Μά­λι­στα, πρό­τει­νε τη δη­μιουρ­γία ενός διε­θνούς δι­κτύ­ου επι­στη­μό­νων δια­φό­ρων ει­δι­κο­τή­των, όπως μη­χα­νι­κοί, αρ­χαιο­λό­γοι, αρ­χι­τέ­κτο­νες, κλπ, έτσι ώστε να δια­μορ­φω­θεί μία πο­λυ­ε­πί­πε­δη ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή για την αντι­με­τώ­πι­ση των προ­κλή­σε­ων στην “νέα εποχή Τραμπ” σε το­πι­κό, εθνι­κό και υπε­ρε­θνι­κό επί­πε­δο. Μά­λι­στα, απηύ­θυ­νε πρό­σκλη­ση προς τους ακα­δη­μαϊ­κούς, προ­κει­μέ­νου να συ­νερ­γα­στούν με όχημα το έργο “Το Εύ­λο­γον” προ­κει­μέ­νου να προ­ω­θη­θεί η ιδέα.

Ανοί­γο­ντας και συ­ντο­νί­ζο­ντας τη συ­ζή­τη­ση του όγδο­ου πάνελ του συ­νε­δρί­ου, σχε­τι­κά με την ψη­φια­κή με­τά­βα­ση στην ΕΕ και τις εφαρ­μο­γές της για την ενί­σχυ­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ο κ. Di Giulio Roberto, University of Ferrara, Department of Architecture, Inception spin-off – 4CH, ανέ­λυ­σε την αξία των Κέ­ντρων Ικα­νο­τή­των, για τη δια­τή­ρη­ση και τη διά­χυ­ση της γνώ­σης για την κα­θιέ­ρω­ση κοι­νών προ­τύ­πων. Ανα­φέρ­θη­κε στα ερ­γα­λεία που χρη­σι­μο­ποιού­νται αλλά και στις συ­νερ­γα­σί­ες που απαι­τού­νται για την αξιο­ποί­η­σή τους.

Ο κ. Fulgencio Sanmartin, Policy Officer of Interactive Technologies, Digital for Culture and Education DG CNECT G2 – Project Officer of the project “3D-4CH_ Online Competence Centre in 3D for Cultural Heritage”, ανέ­λυ­σε πε­ραι­τέ­ρω τη ση­μα­σία και τη λει­τουρ­γία των Κέ­ντρων Ικα­νο­τή­των για την δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς καθώς επί­σης και για τη διε­πι­στη­μο­νι­κό­τη­τα που απαι­τεί­ται για την προ­ώ­θη­ση των και­νο­τό­μων με­θό­δων και εφαρ­μο­γών, αφού έχουν εφαρ­μο­γές και σε πλή­θος άλλων πε­δί­ων.

Απ΄ την πλευ­ρά της η κα Charles Valentine, Europeana Foundation, Data Services Director, ανέ­λυ­σε τον τρόπο που γί­νε­ται η με­τά­βα­ση από τις πο­λι­τι­κές στις δρά­σεις. Η βα­σι­κός ρόλος του Data Space είναι ο εκ­δη­μο­κρα­τι­σμός της πρό­σβα­σης σε πλη­ρο­φο­ρί­ες στην δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, αλλά και η πα­ρο­χή της δυ­να­τό­τη­τας να αξιο­ποι­η­θούν αυτές οι πλη­ρο­φο­ρί­ες από τους πο­λί­τες. Το να δου­λέ­ψου­με προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φώ­σου­με το πλαί­σιο εφαρ­μο­γής, την αδειο­δό­τη­ση και άλλες βα­σι­κές πα­ρα­μέ­τρους είναι πολύ ση­μα­ντι­κό, ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, ενώ ανα­φέρ­θη­κε και στην ανά­γκη εκ­παί­δευ­σης των πο­λι­τών.

Με τη σειρά του ο κ. Taccetti Francesco, INFN, Project Coordinator of the project 4CH (H2020 programme, project n.101004468) ανέ­λυ­σε τους τρό­πους με τους οποί­ους η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά μπο­ρεί να ψη­φιο­ποι­η­θεί μέσω του Data Space ή του Cloud, εκ­φρά­ζο­ντας τη βε­βαιό­τη­τα ότι η εν λόγω ψη­φιο­ποί­η­ση είναι από­λυ­τα εφι­κτή, προ­σφέ­ρο­ντας πα­ράλ­λη­λα ση­μα­ντι­κές δυ­να­τό­τη­τας εκ­παί­δευ­σης.

Τον στρα­τη­γι­κό ρόλο του Data Space με στόχο να γε­φυ­ρω­θεί το χάσμα με­τα­ξύ τε­χνο­λο­γι­κής και­νο­το­μί­ας και εκ­παι­δευ­τι­κών ιδρυ­μά­των, ανέ­λυ­σε ο κ. Medici Marco, University of Ferrara, Department of Architecture, Inception spin-off – Project Coordinator of the project 3D-4CH (DIGITAL programme, project n.101195149). Όπως τό­νι­σε, ζη­τού­με­νο είναι να γί­νουν αντι­λη­πτά τα νέα δε­δο­μέ­να που αφο­ρούν την ΑΙ και της επαυ­ξη­μέ­νης πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, καθώς και τον ρόλο τους, δί­νο­ντας έμ­φα­ση στην ανά­γκη για ευ­ε­λι­ξία και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα.

Απ΄ την πλευ­ρά του ο κ. Rendina Marco, European Fashion Heritage Association, Managing Director ανα­φέρ­θη­κε στον στρα­τη­γι­κό ρόλο που επι­τε­λούν τα Κέ­ντρα Δε­ξιο­τή­των στη γε­φύ­ρω­ση του χά­σμα­τος με­τα­ξύ της ψη­φια­κής με­τά­βα­σης και της δια­τή­ρη­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Οι συ­νερ­γα­σί­ες μπο­ρούν να δια­μορ­φώ­σουν μία αί­σθη­ση κοι­νό­τη­τας ανταλ­λα­γής γνώ­σε­ων και τε­χνο­λο­γι­κών εφαρ­μο­γών τό­νι­σε ο ομι­λη­τής , ενώ ανα­φέρ­θη­κε επί­σης στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις,

Ο κ. Münster Sander, Friedrich Schiller Universität Jena, Time Machine Organisation, σε βι­ντε­ο­σκο­πη­μέ­νο μή­νυ­μα που απέ­στει­λε, ανέ­λυ­σε τις δρά­σεις του ορ­γα­νι­σμού, καθώς και τη συ­νει­σφο­ρά του σε διά­φο­ρα πεδία, με­τα­ξύ των οποί­ων και στη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, με τη χρήση 3D τε­χνο­λο­γιών, αλλά και την αύ­ξη­ση της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης στην κοι­νω­νία των πο­λι­τών σε διε­θνές, αλλά και σε το­πι­κό επί­πε­δο.

Η κα Σιού­ντρη Κων­στα­ντί­να, Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Ατ­τι­κής, Ανα­το­λι­κής Στε­ρε­άς Ελ­λά­δας και Κυ­κλά­δων,

, εκ­προ­σω­πώ­ντας και την Δρ. Αν­δρου­λι­δά­κη Μαρία –γε­νι­κή Διευ­θύ­ντρια Ανα­στή­λω­σης, Μου­σεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, , ανα­φέρ­θη­κε στις συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής αλλά και των κοι­νω­νι­κών κρί­σε­ων, οι οποί­ες επι­βα­ρύ­νουν την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά, η δια­τή­ρη­ση της οποί­ας κα­θί­στα­ται ανα­γκαιό­τη­τα, όπως είπε,. Ανέ­φε­ρε τις δυ­σκο­λί­ες και τις προ­κλή­σεις σε αυτή τη δια­δι­κα­σία, ενώ επε­σή­μα­νε τις δυ­να­τό­τη­τες που προ­σφέ­ρουν τα Κέ­ντρα Ικα­νο­τή­των ως κα­τα­λύ­τες τε­χνο­λο­γι­κής και πο­λι­τι­στι­κής εξέ­λι­ξης.

Ανα­γκαία η διε­πι­στη­μο­νι­κή συ­νερ­γα­σία σε κα­θη­με­ρι­νή βάση (Πάνελ  9)

H «Δια­τή­ρη­ση της συμ­βα­τό­τη­τας, της υλι­κό­τη­τας και της ακε­ραιό­τη­τας των κα­τα­σκευών και της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής αυ­θε­ντι­κό­τη­τας» βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο της συ­ζή­τη­σης στο πάνελ 9, του 4ου Διε­θνούς Συ­νε­δρί­ου TMM-CH.

Η Αν­δρο­νί­κη Μιλ­τιά­δου-Φε­ζάνς, Ανα­πλη­ρώ­τρια Κα­θη­γή­τρια, Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο, Αρ­χι­τε­κτο­νι­κή Σχολή, με­τέ­φε­ρε την πα­ρου­σί­α­ση της κα­θη­γή­τριας Πα­γώ­νας-Νόνη Μα­ρα­βε­λά­κη, από το Πο­λυ­τε­χνείο Κρή­της και τη Σχολή Αρ­χι­τε­κτό­νων Μη­χα­νι­κών και το Ερ­γα­στή­ριο Υλι­κών Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς και Σύγ­χρο­νης Δό­μη­σης. Εστιά­ζο­ντας στην επί­δρα­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στα μνη­μεία πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς υπο­γράμ­μι­σε τη ση­μα­σία των δε­δο­μέ­νων καθώς η αντι­με­τώ­πι­ση είναι δια­φο­ρε­τι­κή ανά πε­ριο­χή. Ταυ­τό­χρο­να, ανα­φέρ­θη­κε στον ρόλο της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης στον τομέα της συ­ντή­ρη­σης, ση­μειώ­νο­ντας ότι παί­ζει κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο στον εντο­πι­σμό των ζη­μιών και στη δια­μόρ­φω­ση στο­χευ­μέ­νων σχε­δί­ων απο­κα­τά­στα­σης. Η εφαρ­μο­γή της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης, σύμ­φω­να με την το­πο­θέ­τη­ση, θα πρέ­πει να γί­νε­ται με τρόπο που λαμ­βά­νει υπόψη τις ηθι­κές, νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές πτυ­χές.

Συ­νο­ψί­ζο­ντας τα όσα δια­τυ­πώ­θη­καν κατά τη διάρ­κεια της συ­ζή­τη­σης, η Αν­δρο­νί­κη Μιλ­τιά­δου-Φε­ζάνς υπο­γράμ­μι­σε τη με­γά­λη ση­μα­σία της διε­πι­στη­μο­νι­κής συ­νερ­γα­σί­ας σε κα­θη­με­ρι­νή βάση, όχι μόνο στις έρευ­νες και στις δη­μο­σιεύ­σεις καθώς και την ανά­γκη δυ­να­τό­τη­τας με­τα­κί­νη­σης μνη­μεί­ων.

Η Ιω­άν­να Πα­πα­γιάν­νη, Ομό­τι­μη Κα­θη­γή­τρια στο Αρι­στο­τέ­λειο Πα­νε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης και τη Σχολή Πο­λι­τι­κών Μη­χα­νι­κών στο  Πρό­γραμ­μα Με­τα­πτυ­χια­κών Σπου­δών «Προ­στα­σία, Συ­ντή­ρη­ση και Απο­κα­τά­στα­ση Μνη­μεί­ων Πο­λι­τι­σμού», έκανε γνω­στό ότι πε­ρί­που το 35% της κα­τα­σκευα­στι­κής αγο­ράς στην Ευ­ρώ­πη είναι οι ανα­και­νί­σεις και απο­κα­τα­στά­σεις πα­λιών κτι­ρί­ων σε αστι­κές πε­ριο­χές, δεί­χνο­ντας τη με­γά­λη συμ­βο­λή στην οι­κο­νο­μία. Όπως πα­ρα­τή­ρη­σε, τα τε­λευ­ταία 30 με 40 χρό­νια φαί­νε­ται ότι η συμ­βα­τό­τη­τα λαμ­βά­νε­ται σο­βα­ρά υπόψη στον σχε­δια­σμό νέων υλι­κών απο­κα­τά­στα­σης. Ωστό­σο, στο ζή­τη­μα της απο­κα­τά­στα­σης ιστο­ρι­κών κτι­ρί­ων η υλι­κό­τη­τα δεν τη­ρεί­ται πάντα καθώς Ιδιο­κτή­τες ιστο­ρι­κών κτι­ρί­ων επι­μέ­νουν στη χρήση τσι­μέ­ντου. «Υλικά με με­γά­λη διάρ­κεια είναι ση­μα­ντι­κά σή­με­ρα υπό το βάρος της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής αλλά και υπό την οπτι­κή της βιω­σι­μό­τη­τας» τό­νι­σε και πρό­σθε­σε ότι η χρήση ασβέ­στη σε λύ­σεις επι­σκευ­ής δεν είναι μόνο συμ­βα­τή αλλά και βιώ­σι­μη». Έδωσε βάρος στη ση­μα­σία πα­ρα­σκευ­ής ασβέ­στη με βιώ­σι­μο τρόπο, ενώ χα­ρα­κτή­ρι­σε ση­μα­ντι­κή πρό­κλη­ση τη χρήση ΑΙ στον σχε­δια­σμό κο­νια­μά­των με βάση την τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη. Υπο­γράμ­μι­σε, επί­σης τη ση­μα­σία της γνώ­σης από τη λήψη μίας λάθος από­φα­σης καθώς η ΑΙ δεν αντι­κα­θι­στά την κρι­τι­κή μας ικα­νό­τη­τα.

Ο προ­ε­δρεύ­ων του πάνελ Νι­κό­λα­ος Πα­τσα­βός, Ανα­πλη­ρω­τής Κα­θη­γη­τής στο Πα­νε­πι­στή­μιο Ιω­αν­νί­νων στο Τμήμα Αρ­χι­τε­κτό­νων Μη­χα­νι­κών, πε­ριέ­γρα­ψε στην το­πο­θέ­τη­σή του ότι η σύγ­χρο­νη αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, παρά την ιστο­ρι­κή της ση­μα­σία, αντι­με­τω­πί­ζει μο­να­δι­κές προ­κλή­σεις για τη δια­τή­ρη­σή της και έν­νοιες όπως η συμ­βα­τό­τη­τα, η υλι­κό­τη­τα και η ακε­ραιό­τη­τα γί­νο­νται πο­λύ­πλο­κες όταν πρό­κει­ται για σύγ­χρο­να υλικά και με­θό­δους κα­τα­σκευ­ής. Στη συ­νέ­χεια πα­ρου­σί­α­σε σειρά σχε­τι­κών πα­ρα­δειγ­μά­των και ανέ­φε­ρε την πρό­τα­ση δη­μιουρ­γί­ας «ξε­νο­δο­χεί­ων πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς». Κλεί­νο­ντας, ση­μεί­ω­σε ότι η σύγ­χρο­νη αρ­χι­τε­κτο­νι­κή κλη­ρο­νο­μιά είναι εύ­θραυ­στη αλλά ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας, όπως κρί­σι­μη είναι και η εξι­σορ­ρό­πη­ση της αυ­θε­ντι­κό­τη­τας, της λει­τουρ­γι­κό­τη­τας και της βιω­σι­μό­τη­τας. «Η σύγ­χρο­νη κλη­ρο­νο­μιά βρί­σκε­ται ακόμη σε με­τα­βα­τι­κό στά­διο. Οι απο­φά­σεις που λαμ­βά­νου­με σή­με­ρα θα δια­μορ­φώ­σουν το κατά πόσον αυτά τα κτί­ρια θα επι­βιώ­σουν ως μαρ­τυ­ρία των ιδα­νι­κών του μο­ντερ­νι­σμού ή θα σβή­σουν στην αφά­νεια» κα­τέ­λη­ξε.

Ο Πα­να­γιώ­της Σπα­θής, Κα­θη­γη­τής στο Αρι­στο­τέ­λειο Πα­νε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης και στο Πρό­γραμ­μα Με­τα­πτυ­χια­κών Σπου­δών «Φυ­σι­κο­χη­μι­κές δια­γνω­στι­κές μέ­θο­δοι για υλικά Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς», ση­μεί­ω­σε ότι η δια­τή­ρη­ση της συμ­βα­τό­τη­τας, της ακε­ραιό­τη­τας των υλι­κών και της αυ­θε­ντι­κό­τη­τας αφορά την εξι­σορ­ρό­πη­ση του πα­λιού και του νέου, το σε­βα­σμό της ιστο­ρί­ας, ενώ πα­ράλ­λη­λα επι­τρέ­πει στις δομές να εξε­λίσ­σο­νται. Η επι­τυ­χής δια­τή­ρη­ση προ­στα­τεύ­ει την πο­λι­τι­στι­κή ταυ­τό­τη­τα, ενώ δια­σφα­λί­ζει ότι τα κτί­ρια πα­ρα­μέ­νουν λει­τουρ­γι­κά για τις μελ­λο­ντι­κές γε­νιές, όπως είπε. Στη συ­νέ­χεια ανέ­λυ­σε τις επι­λο­γές σε ό,τι αφορά τις προ­στα­τευ­τι­κές επι­στρώ­σεις για τη δια­τή­ρη­ση της ακε­ραιό­τη­τας των υλι­κών και της βιω­σι­μό­τη­τας, ενώ για τα υλικά και τις τε­χνι­κές που έχουν ανα­πτυ­χθεί ση­μεί­ω­σε ότι «η επι­στή­μη των υλι­κών, η επι­στή­μη των κολ­λοει­δών, η να­νο­ε­πι­στή­μη δια­δρα­μα­τί­ζουν θε­με­λιώ­δη ρόλο για την ανά­πτυ­ξη νέων συμ­βα­τών με την τέχνη υλι­κών». Σύμ­φω­να με τον κα­θη­γη­τή, οι επι­θυ­μη­τές ιδιό­τη­τες των προ­στα­τευ­τι­κών επι­κα­λύ­ψε­ων θα πρέ­πει να είναι η υδρο­φο­βι­κό­τη­τα, η «ανα­πνοή» του υπο­στρώ­μα­τος, η αντο­χή σε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς πα­ρά­γο­ντες με δια­τή­ρη­ση των προ­στα­τευ­τι­κών ιδιο­τή­των, να μην υπάρ­χει αλ­λοί­ω­ση και η εφαρ­μο­γή της επί­στρω­σης να είναι μία ανα­στρέ­ψι­μη δια­δι­κα­σία και να εξα­σφα­λί­ζε­ται η συμ­βα­τό­τη­τα.

Η Αθηνά – Γε­ωρ­γία Αλε­ξο­πού­λου, Κα­θη­γή­τρια στο Πα­νε­πι­στή­μιο Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής και συ­γκε­κρι­μέ­να στο Τμήμα Συ­ντή­ρη­σης Αρ­χαιο­τή­των και Έργων Τέ­χνης  και Εσω­τε­ρι­κό Μέλος Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λί­ου στο Articon Lab, ανα­φέρ­θη­κε σε πρω­το­βου­λί­ες όπως τα ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα MOXY, GoGreen και GreenArt. Στό­χος τους είναι η ανά­πτυ­ξη πρά­σι­νων και βιώ­σι­μων υλι­κών για την απο­κα­τά­στα­ση ιστο­ρι­κών κτι­ρί­ων και μνη­μεί­ων πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Σκο­πός είναι η αντι­κα­τά­στα­ση πα­ρα­δο­σια­κών υλι­κών στον τομέα της ανα­καί­νι­σης, με βιώ­σι­μα υλικά, ενώ όπως ση­μεί­ω­σε, για πρώτη φορά τα υλικά αυτά προ­σεγ­γί­ζο­νται σε κάθε στά­διο από τη με­λέ­τη στην πράξη. Υπο­γράμ­μι­σε τη ση­μα­σία της ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης, η οποία εξα­σφα­λί­ζε­ται και από το έργο GREENART, μέσω του οποί­ου συ­να­ντώ­νται δια­φο­ρε­τι­κές επι­στή­μες, ακα­δη­μαϊ­κά κέ­ντρα, και­νο­τό­μες εται­ρεί­ες, μου­σεία και όχι μόνο. Τέλος τό­νι­σε την ανά­γκη συμ­με­το­χής της Ελ­λά­δας στην ευ­ρω­παϊ­κή πρω­το­βου­λία συ­νερ­γα­σί­ας με­τα­ξύ εθνι­κών και πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γα­νι­σμών χρη­μα­το­δό­τη­σης, κυ­βερ­νη­τι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων, κοι­νω­νι­κών εταί­ρων, υπουρ­γεί­ων και ορ­γα­νι­σμών για την ενί­σχυ­ση των μέσων δια­τή­ρη­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της κλι­μα­τι­κής ου­δε­τε­ρό­τη­τας.

Ο Κώ­στας Κα­ρα­δή­μας, Κα­θη­γη­τής της Σχο­λής Αρ­χι­τε­κτό­νων Μη­χα­νι­κών στο Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο υπο­γράμ­μι­σε ότι σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις το δο­μι­κό πλαί­σιο ενός κτι­ρί­ου είναι το ίδιο το κτί­ριο και εντό­πι­σε τα ζη­τή­μα­τα που δη­μιουρ­γού­νται, είτε στα δια­κο­σμη­τι­κά στοι­χεία ή τα λοιπά πρό­σθε­τα. Για τον λόγο αυτό, όπως τό­νι­σε δια­τη­ρώ­ντας τα στοι­χεία δια­τη­ρείς το ίδιο το κτί­ριο. «Στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις, ιδιαί­τε­ρα πα­λαιό­τε­ρα που δεν υπήρ­χε η ανά­γκη πρό­σθε­των στο πλαί­σιο, το κτί­ριο στε­κό­ταν λόγω του πλαι­σί­ου του και η τεκ­μη­ρί­ω­ση από αυτή την άποψη είναι εύ­κο­λη» πρό­σθε­σε. Έθεσε επί­σης το ζή­τη­μα του δο­μι­κού πλαι­σί­ου σε πε­ριο­χές όπου ση­μειώ­νο­νται συχνά σει­σμοί, το­νί­ζο­ντας ότι τα πρό­σθε­τα στοι­χεία που έχουν εντα­χθεί ή κρυ­φτεί στο κτί­ριο είναι πιο ση­μα­ντι­κό να τεκ­μη­ριω­θούν γιατί αλ­λιώς ή θα τα χά­σου­με ή θα τα κρύ­ψου­με ξανά. Πα­ράλ­λη­λα, ανα­φέρ­θη­κε και στο ζή­τη­μα των συν­δέ­σε­ων με­τα­ξύ δια­φο­ρε­τι­κών στοι­χεί­ων της κα­τα­σκευ­ής, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας την κα­τα­γρα­φή τους ση­μα­ντι­κή καθώς μπο­ρεί να είναι πιο ευ­πα­θείς από τα υλικά.

Ταυ­τό­χρο­να όμως, η τεκ­μη­ρί­ω­ση και η ανα­καί­νι­ση, σύμ­φω­να με τον κα­θη­γη­τή συμ­βάλ­λει στη γνώση. Ο λόγος της τεκ­μη­ρί­ω­σης και της ανα­καί­νι­σης είναι, όπως είπε και το γε­γο­νός ότι μέσα από αυτόν τον τρόπο μα­θαί­νου­με πώς εξε­λί­χθη­καν πα­ρα­δο­σια­κές τε­χνι­κές μέσα από την αντι­με­τώ­πι­ση προ­βλη­μά­των. «Και αυτή η εξέ­λι­ξη δεν έχει κα­τα­γρα­φεί οπότε με τον έναν ή άλλο τρόπο χά­νε­ται. Το­πι­κές δια­δι­κα­σί­ες κα­τα­σκευ­ής και επι­σκευ­ής του πα­ρελ­θό­ντος έχουν χαθεί στην Ελ­λά­δα, επει­δή δεν τεκ­μη­ριώ­θη­καν» πρό­σθε­σε. Και συ­νέ­χι­σε λέ­γο­ντας ότι «δό­θη­κε με­γά­λη ση­μα­σία σε αρ­χαία και βυ­ζα­ντι­νά κτί­ρια αλλά σε νε­ό­τε­ρα ή μο­ντέρ­νας αρ­χι­τε­κτο­νι­κής κτί­ρια δεν έγινε το ίδιο».

Η Ιου­λία Βο­μπί­ρη, Αρ­χι­τέ­κτων, Επι­στη­μο­νι­κή Συ­νερ­γά­της του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου, τό­νι­σε ότι, όταν αντι­με­τω­πί­ζου­με ένα μνη­μείο, η λο­γι­κή δια­τή­ρη­σης της αυ­θε­ντι­κό­τη­τάς του είναι αρ­κε­τά πο­λύ­πλο­κη. Δια­φο­ρε­τι­κοί πα­ρά­γο­ντες κα­θο­ρί­ζουν τον βαθμό πα­ρέμ­βα­σης σε ένα μνη­μείο. Όπως επι­σή­μα­νε, οι βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές για τη δια­τή­ρη­ση της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής αυ­θε­ντι­κό­τη­τας πε­ρι­λαμ­βά­νουν: διε­ξο­δι­κή με­λέ­τη του μνη­μεί­ου, ανα­λυ­τι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση για να εξα­σφα­λι­στεί η ακρι­βέ­στε­ρη κα­τα­νό­η­ση της αρ­χι­κής μορ­φής και δομής του, αξιο­λό­γη­ση της θέσης του στη σύγ­χρο­νη κοι­νω­νία, σύγ­χρο­να υλικά και τα πι­θα­νά οφέλη τους για την απο­κα­τά­στα­ση και η τή­ρη­ση των διε­θνών αρχών απο­κα­τά­στα­σης και συ­ντή­ρη­σης.

Από την πλευ­ρά του, ο Ιω­άν­νης Ιω­άν­νου, Κα­θη­γη­τής στο Πα­νε­πι­στή­μιο Κύ­πρου και το Τμήμα Πο­λι­τι­κών Μη­χα­νι­κών και Μη­χα­νι­κών Πε­ρι­βάλ­λο­ντος έθεσε το ζή­τη­μα του πε­ρι­βάλ­λο­ντος και των εκ­πο­μπών. Όσον αφορά τον ασβέ­στη, ο οποί­ος χρη­σι­μο­ποιεί­ται για την πα­ρα­γω­γή κο­νια­μά­των και σο­βά­δων από την αρ­χαιό­τη­τα, παρά το γε­γο­νός ότι είναι πιο φι­λι­κός προς το πε­ρι­βάλ­λον από το τσι­μέ­ντο, η πα­ρα­γω­γή του εξα­κο­λου­θεί να πε­ρι­λαμ­βά­νει την καύση ασβε­στό­λι­θων σε κλί­βα­νο και φυ­σι­κά τις εκ­πο­μπές CO2, τό­νι­σε. Ανα­φέρ­θη­κε στην αν­θρα­κο­ποί­η­ση των ορυ­κτών ως ένα φυ­σι­κό τρόπο με­τα­τρο­πής του CO2 σε αν­θρα­κι­κά ορυ­κτά. Στη συ­νέ­χεια έθεσε το ερώ­τη­μα αν μπο­ρού­με να ανα­πα­ρα­γά­γου­με την αν­θρα­κο­ποί­η­ση των ορυ­κτών χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πρό­σθε­τα πε­τρω­μά­των σε κο­νιά­μα­τα με βάση τον ασβέ­στη για να απα­ντή­σει ότι «τα καλά νέα είναι ότι τέ­τοια πε­τρώ­μα­τα που μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για την ορυ­κτή εναν­θρά­κω­ση βρί­σκο­νται σε όλο τον κόσμο».

Ο Άρης Χα­τζη­δά­κης, Πρό­ε­δρος στο Ευ­ρω­παϊ­κό Συμ­βού­λιο Πο­λι­τι­κών Μη­χα­νι­κών (ECCE) και μέλος της Αντι­προ­σω­πεί­ας του Τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δος υπο­γράμ­μι­σε την ανά­γκη για ένα ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο που θα αφορά τις διοι­κη­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις στην αντι­σει­σμι­κή προ­στα­σία. «Εί­μα­στε αρ­κε­τά ώρι­μοι για να προ­χω­ρή­σου­με σε ένα ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο που έχει μεί­νει πίσω αρ­κε­τά χρό­νια. Οι γνώ­σεις μας έχουν προ­χω­ρή­σει αρ­κε­τά και είναι ώρα για την σύν­θε­ση των εμπει­ριών μας» τό­νι­σε. Υπο­γράμ­μι­σε ότι οι αριθ­μοί «δεν είναι αρ­κε­τοί, υπάρ­χουν πε­ρι­πτώ­σεις που πρέ­πει να πά­ρεις απο­φά­σεις που τα δε­δο­μέ­να δεν προ­κύ­πτουν μόνο από τους αριθ­μούς. Οι αξίες που προ­κύ­πτουν επί­σης μέσα από τα μνη­μεία δεν μπο­ρούν να προ­κύ­ψουν μέσα από τα νού­με­ρα» ση­μεί­ω­σε στην το­πο­θέ­τη­σή του. Χα­ρα­κτή­ρι­σε το δυ­σκο­λό­τε­ρο σε ένα μνη­μείο, τον κα­θο­ρι­σμό της πί­ε­σης που δέ­χε­ται. Σε άλλο ση­μείο ανέ­φε­ρε ότι «η ασφά­λεια έχει νο­μι­κές επι­πτώ­σεις όχι η ασχή­μια» και επα­νέ­λα­βε την ανά­γκη να προ­χω­ρή­σει το προ­σχέ­διο για το ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο που έχει εκ­πο­νη­θεί.

Ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα αιχ­μής για την προ­στα­σία των μνη­μεί­ων (Πάνελ 10)

Το πρό­γραμ­μα βιο­α­σφά­λειας της ΕΕ με τίτλο TRIQUETRA απα­σχό­λη­σε το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του πάνελ 10 με θέμα: «Αν­θε­κτι­κό­τη­τα στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, φυ­σι­κούς κιν­δύ­νους και παν­δη­μι­κούς κιν­δύ­νους».

Συ­ντο­νι­στές του πάνελ ήταν η Διευ­θύ­νου­σα Σύμ­βου­λος & Πρό­ε­δρος, Geosystems Hellas S.A, εκ­πρό­σω­πος TRIQUETRA Μπέτ­τυ Χα­ρα­λα­μπο­πού­λου η οποία τό­νι­σε ότι η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και πώς επη­ρε­ά­ζει τα μνη­μεία απο­τε­λεί κρί­σι­μο ζή­τη­μα για όλους τους Ευ­ρω­παί­ους.

Δί­νο­ντας το πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος που ξε­κί­νη­σε το 2023 και θα ολο­κλη­ρω­θεί σε μία τριε­τία, ο Χα­ρά­λα­μπος Ιω­αν­νί­δης, Κα­θη­γη­τής Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου, Κο­σμή­το­ρας στη Σχολή Αγρο­νό­μων Το­πο­γρά­φων και Γε­ω­πλη­ρο­φο­ρί­ας, συ­ντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος TRIQUETRA, εξή­γη­σε ότι αφορά τη δη­μιουρ­γία ερ­γα­λειο­θή­κης για την αντι­με­τώ­πι­ση των κιν­δύ­νων της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής που απει­λούν τα μνη­μεία πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Όπως επι­σή­μα­νε, στό­χος είναι η ανά­πτυ­ξη και­νο­τό­μων μο­ντέ­λων και τε­χνο­λο­γιών, και­νο­τό­μων υλι­κών, ερ­γα­λεί­ων και τρό­πων αντι­με­τώ­πι­σης των κιν­δύ­νων. Επό­με­νο βήμα είναι η συλ­λο­γή δε­δο­μέ­νων με τη χρήση νέων με­θό­δων όπως σόναρ, φω­το­με­τρία, γε­ω­φυ­σι­κές με­τρή­σεις κτλ.

Συ­νε­χί­ζο­ντας την πα­ρου­σί­α­ση του προ­γράμ­μα­τος TRIQUETRA η Ανα­στα­σία Ανα­στα­σί­ου, Το­πο­γρά­φος Μη­χα­νι­κός και Project Manager, Geosystems Hellas S.A., πε­ριέ­γρα­ψε την ανά­πτυ­ξη ενός ηλε­κτρο­νι­κού βι­βλιο­γρα­φι­κού απο­θε­τη­ρί­ου, εξο­πλι­σμέ­νο με προηγ­μέ­νες δυ­να­τό­τη­τες ανα­ζή­τη­σης βάσει λέ­ξε­ων-κλει­διών. Συ­νέ­χι­σε πα­ρου­σιά­ζο­ντας ανα­λυ­τι­κά τη λει­τουρ­γία της πλατ­φόρ­μας.

Ο Salvatore Martino, Κα­θη­γη­τής στο Πα­νε­πι­στή­μιο Sapienza και το Τμήμα Επι­στή­μης της Γης και το Ερ­γα­στή­ριο Μη­χα­νι­κής Γε­ω­λο­γί­ας, εκ­πρό­σω­πος επί­σης του προ­γράμ­μα­τος TRIQUETRA, ανα­φέρ­θη­κε στην πρό­κλη­ση της πο­σο­τι­κής ανά­λυ­σης των πολ­λα­πλών κιν­δύ­νων που μπο­ρούν να πλή­ξουν τα αρ­χαιο­λο­γι­κά ση­μεία στη λε­κά­νη της Με­σο­γεί­ου, συ­γκε­ντρώ­νο­ντας δια­φο­ρε­τι­κές δε­ξιό­τη­τες (γε­ω­λο­γι­κές, γε­ω­φυ­σι­κές, μη­χα­νι­κές και αρ­χαιο­λο­γι­κές). Με­τα­ξύ άλλων, τα στοι­χεία που προ­κύ­πτουν από την ανά­λυ­ση των γε­ω­κιν­δύ­νων μπο­ρούν να τε­θούν για τον κα­θο­ρι­σμό αμυ­ντι­κών στρα­τη­γι­κών που θα αυ­ξή­σουν την αν­θε­κτι­κό­τη­τα της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς που είναι εκτε­θει­μέ­νη και οι οποί­ες θα είναι βιώ­σι­μες όσον αφορά την αρ­χαιο­λο­γι­κή και του­ρι­στι­κή τους χρη­σι­μό­τη­τα.

Η Ει­ρή­νη Μα­ρί­νου, Γε­ω­φυ­σι­κός και Project Manager, Geosystems Hellas S.A., εκ­πρό­σω­πος του προ­γράμ­μα­τος RESEARCH που αφορά τη χρήση τε­χνι­κών τη­λε­πι­σκό­πη­σης για την αρ­χαιο­λο­γία, ση­μεί­ω­σε ότι το έργο δο­κι­μά­ζει νέες με­θο­δο­λο­γί­ες εκτί­μη­σης κιν­δύ­νου, εξε­τά­ζο­ντας τη διά­βρω­ση του εδά­φους, τη με­τα­κί­νη­ση του εδά­φους και την αλ­λα­γή της χρή­σης γης που απει­λούν τους αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους. Στο πλαί­σιο αυτό, αξιο­ποιεί­ται ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύ­στη­μα τεκ­μη­ρί­ω­σης και έρευ­νας στους το­μείς της αρ­χαιο­λο­γί­ας και των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών με­λε­τών, συν­δυά­ζο­ντας προηγ­μέ­νες τε­χνο­λο­γί­ες τη­λε­πι­σκό­πη­σης με εφαρ­μο­γές GIS για τη χαρ­το­γρά­φη­ση και τη μα­κρο­πρό­θε­σμη πα­ρα­κο­λού­θη­ση της αρ­χαιο­λο­γι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Στό­χος του προ­γράμ­μα­τος είναι, με­τα­ξύ άλλων, η ανά­πτυ­ξη ενός ερ­γα­λεί­ου web-GIS για την ανά­λυ­ση κιν­δύ­νου πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με την εν­σω­μά­τω­ση της πρό­βλε­ψης κιν­δύ­νου με επί­γεια και τη­λε­πι­σκο­πι­κά σύ­νο­λα δε­δο­μέ­νων, καθώς και η ανά­δει­ξη της ση­μα­σί­ας των νέων τε­χνο­λο­γιών για την πα­ρα­κο­λού­θη­ση και τη δια­χεί­ρι­ση των χώρων με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στη βιω­σι­μό­τη­τα των μελ­λο­ντι­κών εμπο­ρι­κών υπη­ρε­σιών

Ο Δρ. Δη­μή­τριος Αλε­ξά­κης, Κύ­ριος Ερευ­νη­τής, GeoSat ReSeArch Ιν­στι­τού­το Με­σο­γεια­κών Σπου­δών (IMS) Ίδρυ­μα Έρευ­νας & Τε­χνο­λο­γί­ας Ελλάς (ΙΤΕ), ανα­φέρ­θη­κε στη ση­μα­σία του το­πί­ου (Topio), που απο­τε­λεί και την ονο­μα­σία της πλατ­φόρ­μας που ανα­πτύσ­σε­ται αυτή τη στιγ­μή. Σκο­πός του «TOPIO – Προς μια δη­μο­κρα­τι­κή πα­ρα­τή­ρη­ση του το­πί­ου μέσω της γε­ω­πλη­ρο­φο­ρι­κής και της συμ­με­το­χής του κοι­νού» είναι εφαρ­μο­γές που αφο­ρούν την οι­κο­λο­γία του το­πί­ου, την πα­ρα­κο­λού­θη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και τη συμ­με­το­χή του κοι­νού. Ει­δι­κό­τε­ρα για τη συμ­με­το­χή του κοι­νού, ση­μεί­ω­σε ότι πε­ρι­λαμ­βά­νει: ανταλ­λα­γή πλη­ρο­φο­ριών – εν­σω­μά­τω­ση των γνώ­σε­ων, των αξιών, των από­ψε­ων και της συ­μπε­ρι­φο­ράς του κοι­νού, αντι­με­τώ­πι­ση των συ­γκρού­σε­ων μέσω δια­λό­γου, και κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη στην αλ­λη­λε­πί­δρα­ση αν­θρώ­που-πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Ο Dr. Alessio Di Iorio, Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος και Ιδιο­κτή­της της Alma Sistemi, ανα­φέρ­θη­κε σε δύο έργα που σχε­τί­ζο­νται με τον σει­σμι­κό κίν­δυ­νο. Κατά την πα­ρου­σί­α­ση επι­σή­μα­νε ότι τα δύο έργα συ­μπί­πτουν καθώς πρό­κει­ται για την ανά­πτυ­ξη χάρτη εκτί­μη­σης σει­σμι­κού κιν­δύ­νου σε επί­πε­δο οι­κο­δο­μι­κού τε­τρα­γώ­νου καθώς και σε επί­πε­δο μνη­μεί­ου πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Τα δύο προ­γράμ­μα­τα είναι το Stable και το ER4CH. Στις επι­λεγ­μέ­νες πε­ριο­χές με­λέ­της εντάσ­σο­νται και τα Χανιά. Ανα­φέρ­θη­κε και στην εξαι­ρε­τι­κή και ση­μα­ντι­κή δου­λειά που έχει γίνει στην απο­κα­τά­στα­ση του Ιερού Κου­βου­κλί­ου του Πα­να­γί­ου Τάφου, προ­σθέ­το­ντας ότι η εται­ρεία που εκ­προ­σω­πεί έχει ανα­πτύ­ξει πρό­τυ­πο φο­ρη­τό μη­χα­νι­σμό με­τρή­σε­ων που μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από γε­ω­λό­γους και αρ­χαιο­λό­γους.

Ο Μα­ρί­νος Ιω­αν­νί­δης, UNESCO Πρό­ε­δρος για την «Ψη­φια­κή Πο­λι­τι­στι­κή Κλη­ρο­νο­μιά», Διευ­θυ­ντής στο Τε­χνο­λο­γι­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Κύ­πρου ση­μεί­ω­σε ότι η πρώτη φορά που έχει γίνει ανα­φο­ρά στη δια­τή­ρη­ση των πο­λι­τι­στι­κών μνη­μεί­ων είναι στον Πλά­τω­να. Μά­λι­στα, τό­νι­σε ότι ένας από τους βα­σι­κούς πυ­λώ­νες του του­ρι­σμού είναι τα πο­λι­τι­στι­κά μνη­μεία που δια­θέ­τει η Ελ­λά­δα. «Δεν είναι ση­μα­ντι­κά μόνο τα digital twins αλλά και τα memory twins» ανέ­φε­ρε σε άλλο ση­μείο της το­πο­θέ­τη­σής του.

Κλεί­νο­ντας τη συ­ζή­τη­ση, η Μπέτ­τυ Χα­ρα­λα­μπο­πού­λου ευ­χή­θη­κε τα επό­με­να χρό­νια η Ευ­ρώ­πη να προ­χω­ρή­σει με ει­ρη­νι­κά έργα όπως η ψη­φιο­ποί­η­ση και εξέ­φρα­σε την πε­ποί­θη­ση ότι η ΕΕ μπο­ρεί να κάνει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα στο κομ­μά­τι της προ­στα­σί­ας των μνη­μεί­ων πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­κή συμ­μα­χία για ιστο­ρι­κές πό­λεις και κέ­ντρα στο επί­κε­ντρο των εξε­λί­ξε­ων (Πάνελ 11)

Τις δυ­να­τό­τη­τες και προ­κλή­σεις για την ανα­βί­ω­ση και επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­ση των ιστο­ρι­κών πό­λε­ων και κέ­ντρων συ­ζή­τη­σαν οι ομι­λη­τές του πάνελ «Ιστο­ρι­κές πό­λεις και κέ­ντρα».

Ο δή­μαρ­χος Ιω­αν­νί­νων Μπέ­γκας Θωμάς μί­λη­σε για την ανά­γκη να δί­νε­ται προ­τε­ραιό­τη­τα στη βιω­σι­μό­τη­τα, την προ­σβα­σι­μό­τη­τα και την προ­σαρ­μο­γή στις σύγ­χρο­νες ανά­γκες, χωρίς πα­ράλ­λη­λα να τί­θε­ται σε κίν­δυ­νο η ιστο­ρι­κή αξία των μνη­μεί­ων και ανα­φέρ­θη­κε στα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα των δύο σταθ­μών λε­ω­φο­ρεί­ων της πόλης των Ιω­αν­νί­νων.

Ένα αν­θε­κτι­κό αστι­κό οι­κο­σύ­στη­μα βα­σί­ζε­ται στην δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα και την κυ­κλι­κό­τη­τα ση­μεί­ω­σε η Αυ­γε­ρι­νού-Κο­λώ­νια Σοφία, κα­θη­γή­τρια της Σχο­λής Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής στο Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο. Όπως είπε, οι ιστο­ρι­κές πό­λεις μπο­ρούν να ανα­πτύ­ξουν τις δικές τους στρα­τη­γι­κές ανα­κύ­κλω­σης απορ­ριμ­μά­των αξιο­ποιώ­ντας ερ­γα­λεία και­νο­το­μί­ας και κλά­στερ.

Το πώς θα ήταν να περ­πα­τά­ει κα­νείς από την Ακρό­πο­λη έως τον Πει­ραιά ανα­ρω­τή­θη­κε ο Bakewell Geoff, Κα­θη­γη­τής στην Αμε­ρι­κα­νι­κή Σχολή Κλα­σι­κών Σπου­δών του Rhodes College πα­ρου­σιά­ζο­ντας ερ­γα­λεία που έχουν ανα­πτυ­χθεί με ψη­φια­κές δια­δρο­μές σε αρ­χαί­ους δρό­μους με ση­μα­ντι­κά το­πό­ση­μα, που δί­νουν την ευ­και­ρία στον επι­σκέ­πτη να ανα­βιώ­σει το αρ­χαίο πα­ρελ­θόν της Αθή­νας

Για τη νέα επα­νά­χρη­ση των ιστο­ρι­κών πό­λε­ων και την επέ­κτα­ση της ζωής των κτι­ρί­ων μί­λη­σε ο Mike Turner, κα­θη­γη­τής στην Bezalel Academy of Arts and Design Ιε­ρου­σα­λήμ – Έδρα UNESCO στον Αστι­κό Σχε­δια­σμό, το­νί­ζο­ντας ότι η νέα προ­σέγ­γι­ση απαι­τεί την προ­σαρ­μο­στι­κή επα­νά­χρη­ση, που μπο­ρεί να δια­σώ­σει ιστο­ρι­κά κτί­ρια και να απο­τρέ­ψει την κα­τε­δά­φι­ση τους.

Τους τέσ­σε­ρις άξο­νες του νέου αστι­κού προ­γράμ­μα­τος από το  Πα­γκό­σμιο Τα­μείο Μνη­μεί­ων WMF, που πε­ρι­λαμ­βά­νουν την επα­νά­χρη­ση κτι­ρί­ων, την ανα­νέ­ω­ση της φύσης και τη με­τα­μόρ­φω­ση της κι­νη­τι­κό­τη­τας και μεί­ω­ση της χρή­σης αυ­το­κι­νή­των πα­ρου­σί­α­σε η Bonnie Burnham, πρό­ε­δρος  στην Cultural Heritage Finance Alliance, – Πα­γκό­σμιο Τα­μείο Μνη­μεί­ων WMF, Ομό­τι­μη Πρό­ε­δρος. Όπως ανέ­φε­ρε σύ­ντο­μα θα ξε­κι­νή­σει το  νέο πρό­γραμ­μα για την επι­τά­χυν­ση πρό­τζεκτ σε πό­λεις, με την πα­ρο­χή κα­θο­δή­γη­σης και οι πό­λεις που θα πά­ρουν μέρος θα ανα­κοι­νω­θούν το επό­με­νο διά­στη­μα

«Έχου­με φτά­σει σε ένα ση­μείο πέρα από το οποίο δεν μπο­ρού­με να προ­χω­ρή­σου­με» τό­νι­σε η Αντω­νία Μο­ρο­πού­λου, Ομό­τι­μη Κα­θη­γή­τρια της Σχο­λής Χη­μι­κών Μη­χα­νι­κών στο Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο, ανα­φε­ρο­μέ­νη στις προ­κλή­σεις της κλι­μα­τι­κής προ­στα­σί­ας και της έλ­λει­ψης πόρων για έργα στις ιστο­ρι­κές πό­λεις. «Πρέ­πει να ανα­προ­σαρ­μό­σου­με την αντί­λη­ψή μας για τις πό­λεις και τη νο­ο­τρο­πία για τη ζωή σε αυτές, πρέ­πει να βρε­θούν τρό­ποι για να υπάρ­χουν έσοδα» ανέ­φε­ρε και υπο­γράμ­μι­σε ότι «παρά τον φρέ­σκο αέρα που φέρ­νει η ιδιω­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση», το θε­σμι­κό πλαί­σιο δεν βοη­θά­ει. Προ­σέ­θε­σε ότι πρέ­πει να εξε­τα­στεί το πώς θα μπο­ρού­σε ένας επεν­δυ­τής μέσω μα­κρο­χρό­νιας μί­σθω­σης  να απο­κο­μί­σει οφέλη από μία τέ­τοια επέν­δυ­ση που θα επι­στρέ­ψουν στο δη­μό­σιο για την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.  Στην πα­ρου­σί­α­σή της, ανέ­φε­ρε ότι δεν αρ­κούν τα κρα­τι­κά κε­φά­λαια, ούτε η φι­λαν­θρω­πία για τη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και εκτί­μη­σε ότι οδη­γού­μα­στε σε επεν­δύ­σεις δη­μό­σιου – ιδιω­τι­κού τομέα. Μί­λη­σε επί­σης για τον «πο­λι­τι­σμι­κό σχε­τι­κι­σμό», δη­λα­δή για πώς αντι­λαμ­βά­νε­ται τις αλ­λα­γές η το­πι­κή κοι­νω­νία, δί­νο­ντας το πα­ρά­δειγ­μα των προ­τά­σε­ων που έγι­ναν στο κυ­κλο­φο­ρια­κό και τις χρή­σεις γης γύρω από τα τείχη του Ηρα­κλεί­ου Κρή­της ως ένα θε­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα υιο­θέ­τη­σης των προ­τά­σε­ων από τις αρχές αλλά και τους κα­τοί­κους. Πα­ράλ­λη­λα, στη με­σαιω­νι­κή πόλη της  Ρόδου, πα­ρό­τι έχουν γίνει προ­τά­σεις με βάση τα διε­θνή πρό­τυ­πα, βρι­σκό­μα­στε ακόμα στο επί­πε­δο του σχε­δια­σμού. «Χρεια­ζό­μα­στε μία νέα συμ­μα­χία όχι μόνο στον τομέα της χρη­μα­το­δό­τη­σης, αλλά και μία κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­κή συμ­μα­χία επί­σης» κα­τέ­λη­ξε.

Τις ση­με­ρι­νές προ­κλή­σεις που γεν­νούν η δη­μο­γρα­φι­κή δυ­να­μι­κή, η αλ­λα­γή των κοι­νω­νι­κών αξιών, η οι­κο­νο­μι­κή ανα­πτυ­ξια­κή δυ­να­μι­κή, η αλ­λα­γή του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου και η πα­ρα­κο­λού­θη­ση και εκτί­μη­ση της εφαρ­μο­γής των προ­τά­σε­ων πα­ρου­σί­α­σε ο Χάρης Κοκ­κό­σης, Ομό­τι­μος Κα­θη­γη­τής στο Τμήμα Μη­χα­νι­κών Χω­ρο­τα­ξί­ας και Πε­ρι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης στο Πα­νε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λί­ας, και σύμ­βου­λος της ΕΕ σε θέ­μα­τα χω­ρο­τα­ξί­ας και πε­ρι­βάλ­λο­ντος, του­ρι­σμού, βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, νη­σιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης. «Όλα αλ­λά­ζουν, πρέ­πει να πάμε πέρα από τις ση­με­ρι­νές κα­τευ­θύν­σεις και να κι­νη­το­ποι­ή­σου­με την κοι­νω­νία» είπε.

Το συ­ντο­νι­σμό της συ­ζή­τη­σης έκανε η Lee Minaidis, τ. Ανα­πλη­ρω­τής Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας του Ορ­γα­νι­σμού Πό­λε­ων Πα­γκό­σμιας Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς OWHC, που ανα­φέρ­θη­κε στην πρό­κλη­ση της χρη­μα­το­δό­τη­σης και στη νέα τάση συ­μπρά­ξε­ων ιδιω­τι­κού και δη­μό­σιου τομέα.

Μια «Δια­κή­ρυ­ξη της Αθή­νας» μπο­ρεί να ανα­δεί­ξει την ανά­γκη σύν­δε­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τις πο­λι­τι­κές για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρίση (Πάνελ 12)

Βήμα για την έναρ­ξη δια­μόρ­φω­σης της «Δια­κή­ρυ­ξης της Αθή­νας» που θα το­νί­ζει την ανά­γκη σύν­δε­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τις πο­λι­τι­κές για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρί­σης απο­τέ­λε­σε η συ­ζή­τη­ση με τίτλο «Δράση για το κλίμα με βάση τον πο­λι­τι­σμό (4COP FOR Conference of Parties of UN action)».

Την πρό­τα­ση για την Δια­κή­ρυ­ξη της Αθήνα κα­τέ­θε­σε η Αντω­νία Μο­ρο­πού­λου, ομό­τι­μη κα­θη­γή­τρια, Σχολή Χη­μι­κών Μη­χα­νι­κών του Εθνι­κού Πο­λυ­τε­χνεί­ου Αθη­νών, μετά τον προ­βλη­μα­τι­σμό που έθε­σαν οι ομι­λη­τές του πάνελ για τον πα­ρα­γκω­νι­σμό της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς στην ανά­πτυ­ξη πο­λι­τι­κών για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρί­σης.

«Η Ελ­λά­δα έχει κάθε εν­δια­φέ­ρον να συ­νε­χι­στεί η συ­ζή­τη­ση για τη σύν­δε­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της κλι­μα­τι­κής κρί­σης. Έχου­με πλού­σια ιστο­ρία και θέ­λου­με να εί­μα­στε πρω­το­πό­ροι στην επί­τευ­ξη των κλι­μα­τι­κών στό­χων και μπο­ρού­με να συν­δυά­σου­με αυτές τις δυο κα­τευ­θύν­σεις» τό­νι­σε η Αλε­ξάν­δρα Σδού­κου, εκ­πρό­σω­πος τύπου της ΝΔ και πρώην υφυ­πουρ­γός Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας. «Η συ­ζή­τη­ση για την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή επη­ρε­ά­ζει την ιστο­ρία και την κλη­ρο­νο­μιά μας» είπε προ­σθέ­το­ντας ότι «η ανά­δει­ξη της αρ­χαί­ας σο­φί­ας είναι το ίδιο ση­μα­ντι­κή με την ανά­πτυ­ξη της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης». Υπεν­θύ­μι­σε ότι η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση πα­ρου­σί­α­σε και δε­σμεύ­τη­κε σε μία διε­θνή πρω­το­βου­λία για την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς από την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, πρω­το­βου­λία που έλαβε πα­γκό­σμια στή­ρι­ξη και στή­ρι­ξη από θε­σμούς όπως ο ΟΗΕ, η UNESCO και ο Διε­θνής Με­τε­ω­ρο­λο­γι­κός Ορ­γα­νι­σμός. «Πρέ­πει να επι­κε­ντρω­θού­με στο να βοη­θή­σου­με τις κοι­νό­τη­τες να προ­σαρ­μο­στούν στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή με πα­ρο­χή οι­κο­νο­μι­κής και τε­χνι­κής υπο­στή­ρι­ξης, ανά­πτυ­ξη των δε­ξιο­τή­των και προ­γραμ­μά­των προ­στα­σί­ας των μνη­μεί­ων. Επί­σης δεν πρέ­πει να ξε­χνά­με τους ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς που μπο­ρούν να φέ­ρουν τις ανά­γκες και γνώ­σεις τους, που θα βοη­θή­σουν να αντι­με­τω­πί­σου­με μαζί τις κλι­μα­τι­κές προ­κλή­σεις.»

«Πολ­λοί με­τα­νά­στες που φτά­νουν στην Ελ­λά­δα και στην Ευ­ρώ­πη και έχουν δει το δικό τους πο­λι­τι­σμό να κα­τα­στρέ­φε­ται έχουν μέσα τους το μίσος για τον πο­λι­τι­σμό των άλλων και αυτό είναι κάτι που πρέ­πει να προ­σέ­ξου­με» προει­δο­ποί­η­σε η Σοφία Βούλ­τε­ψη, πρώην υφυ­πουρ­γός Με­τα­νά­στευ­σης και Ασύ­λου και βου­λευ­τής. Η Σ. Βούλ­τε­ψη έκανε εκτε­νή ανα­φο­ρά στις απει­λές που αντι­με­τω­πί­ζει η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά από τις πο­λε­μι­κές συ­γκρού­σεις, οι οποί­ες το 2023 έφτα­σαν για πρώτη φορά σε επί­πε­δα ανά­λο­γα με αυτά που είχαν κα­τα­γρα­φεί το 1946. Πε­ριέ­γρα­ψε επί­σης την κα­τα­στρο­φή πο­λύ­τι­μων πο­λι­τι­στι­κών μνη­μεί­ων από τις συ­γκρού­σεις στη Μέση Ανα­το­λή και στην Ου­κρα­νία. Στη συ­νέ­χεια ανα­φέρ­θη­κε στις προ­κλή­σεις που γεννά η έλ­λει­ψη νερού, το­νί­ζο­ντας ότι «ένα δι­σε­κα­τομ­μύ­ριο άν­θρω­ποι δεν έχουν πρό­σβα­ση σε κα­θα­ρό νερό, ενώ την επό­με­νη δε­κα­ε­τία υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η ζή­τη­ση για νερό θα αυ­ξη­θεί κατά 40%, ενώ η προ­σφο­ρά νερού θα μειώ­νε­ται».  «Το κλίμα, οι πό­λε­μοι και κα­τα­στρο­φή της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς είναι ένας επι­κίν­δυ­νος κύ­κλος» προει­δο­ποί­η­σε.

«Η ΕΕ μπο­ρεί να δώσει το ηγε­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα στη σύν­δε­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μί­ας και της μάχης κατά της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και για αυτό χρεια­ζό­μα­στε την Ελ­λά­δα» τό­νι­σε η Sneška Quaedvlieg-Mihailović, γε­νι­κή γραμ­μα­τέ­ας της Europa Nostra. Η Quaedvlieg-Mihailović ανα­γνώ­ρι­σε την πρω­το­πο­ρια­κή συμ­βο­λή της Ελ­λά­δας για την πα­γκό­σμια κι­νη­το­ποί­η­ση ώστε να ανα­γνω­ρι­στεί η δυ­να­τό­τη­τα αξιο­ποί­η­σης της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς για μια πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή κλι­μα­τι­κή δράση. «Στην COP28 κα­τα­φέ­ρα­με να πεί­σου­με μία ομάδα κρα­τών να συμ­φω­νή­σουν για κλι­μα­τι­κή δράση με βάση την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά» είπε προ­σθέ­το­ντας «είναι εντυ­πω­σια­κό να βλέ­πει κα­νείς πόσο δύ­σκο­λο είναι να κι­νη­το­ποι­η­θούν οι διε­θνείς ορ­γα­νι­σμοί για να ανα­γνω­ρι­στεί η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά ως πηγή ση­μα­ντι­κών δε­ξιο­τή­των που μπο­ρούν να μας δι­δά­ξουν πώς να ζή­σου­με με έναν πιο βιώ­σι­μο τρόπο.» Η Quaedvlieg-Mihailović ανα­γνώ­ρι­σε επί­σης τη συμ­βο­λή της Ελ­λά­δας στο να ανα­γνω­ρί­σει η ΕΕ για πρώτη φορά την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά και τό­νι­σε ότι πρέ­πει να γί­νουν ενέρ­γειας ώστε αυτή η πα­ρά­με­τρος στις ευ­ρω­παϊ­κές πο­λι­τι­κές να ανα­πτυ­χθεί πε­ρισ­σό­τε­ρο στο μέλ­λον.

Η Αντω­νία Μο­ρο­πού­λου κα­τέ­θε­σε την πρό­τα­ση για την Δια­κή­ρυ­ξη της Αθή­νας, ώστε να γίνει η Αθήνα και αυτή η σύ­νο­δος βήμα για το κά­λε­σμα για κλι­μα­τι­κή δράση με βάση την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά.

«Ο Έλ­λη­νας πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης είναι ο μο­να­δι­κός ηγέ­της που μί­λη­σε για την τε­χνη­τή και την αρ­χαία νοη­μο­σύ­νη για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής» ανέ­φε­ρε ο Andrew Potts, Heritage and Climate Action Advisor στο Europa Nostra – European Heritage Hub. Ο Andrew Potts ση­μεί­ω­σε ότι οι λύ­σεις για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής είναι «στε­νές» και δεν πε­ρι­λαμ­βά­νουν ηθικά και κοι­νω­νι­κά θέ­μα­τα. Ανα­φέρ­θη­κε στο Δί­κτυο της Κλι­μα­τι­κής Κλη­ρο­νο­μί­ας, που ιδρύ­θη­κε το 2019 και ξε­κί­νη­σε μία εκ­στρα­τεία ώστε η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά να σχε­τί­ζε­ται με κάθε πλευ­ρά της αντι­με­τώ­πι­σης της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. «Η επι­στή­μη της κλη­ρο­νο­μί­ας μπο­ρεί να γίνει η γέ­φυ­ρα με­τα­ξύ της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς» είπε.

«Στό­χος μας τώρα είναι να βά­λου­με τον πο­λι­τι­σμό ψηλά στην ατζέ­ντα της COP30» ανέ­φε­ρε ο Γε­ώρ­γιος Κρεμ­λής, Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, Επί­τι­μος Διευ­θυ­ντής- Πρέ­σβης της EPLO στη Βουλ­γα­ρία, ο οποί­ος συ­ντό­νι­ζε το πάνελ, πα­ρα­δε­χό­με­νος ότι στις αρχές που προ­ω­θεί η Βρα­ζι­λία «δεν υπάρ­χει ανα­φο­ρά στον πο­λι­τι­σμό». Δή­λω­σε όμως αι­σιό­δο­ξος, αφού «υπάρ­χει ωστό­σο ανα­φο­ρά σε μία πα­γκό­σμια ηθική stocktake και πι­στεύω ότι η Europa Nostra αλλά και άλλοι stakeholders μπο­ρούν να πα­ρου­σιά­σουν προ­τά­σεις πάνω σε αυτό» είπε προ­σθέ­το­ντας επί­σης ότι «υπάρ­χει και η πρό­τα­ση για ηγε­σία των ιθα­γε­νών» που επί­σης μπο­ρεί να αξιο­ποι­η­θεί.

Τις ομά­δες ερ­γα­σί­ας του ICOMOS πα­ρου­σί­α­σε ο Χρύ­σαν­θος Πισ­σα­ρί­δης, πρό­ε­δρος του ICOMOS-Cyprus, ανα­φέ­ρο­ντας ότι έχουν στόχο να ανα­πτύ­ξουν ένα πα­γκό­σμιο πρό­γραμ­μα για την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά και την ανά­πτυ­ξη ενός πλά­νου δρά­σης για την επι­κοι­νω­νία, την ευαι­σθη­το­ποί­η­ση και την δράση των εμπλε­κο­μέ­νων. Ανέ­φε­ρε επί­σης ότι ανα­πτύσ­σε­ται μία ερ­γα­λειο­θή­κη και ένας οδη­γός για την δί­καιη και ισό­τι­μη αντι­με­τω­πι­ση της κλη­ρο­νο­μί­ας και του κλί­μα­τος

Για την κλι­μα­τι­κή δράση με βάση τον πο­λι­τι­σμό στις πα­ρα­θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές μί­λη­σε ο Γε­ώρ­γιος Αλε­ξαν­δρά­κης από το Ίδρυ­μα Τε­χνο­λο­γί­ας και Έρευ­νας Ελ­λά­δος ΙΤΕ, Ιν­στι­τού­το Εφαρ­μο­σμέ­νων και Υπο­λο­γι­στι­κών Μα­θη­μα­τι­κών, Ερ­γα­στή­ριο Πα­ρά­κτιας και Θα­λάσ­σιας Έρευ­νας, ανα­φέ­ρο­ντας ότι οι πα­ρα­θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές στην Ελ­λά­δα αντι­με­τω­πί­ζουν αυ­ξη­μέ­νο κίν­δυ­νο ιδίως σε πε­ριο­χές όπως η Κρήτη.

«Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά είναι στην ατζέ­ντα κάθε χώρας του κό­σμου. Αυτό που χρειά­ζε­ται είναι να τα συν­δέ­σου­με σε κοι­νές πο­λι­τι­κές και υπάρ­χουν αρ­κε­τές ευ­και­ρί­ες για αυτό» τό­νι­σε η Φοίβη Κου­ντού­ρη, κα­θη­γή­τρια στο Οι­κο­νο­μι­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών- Πο­λυ­τε­χνείο Δα­νί­ας – Πρό­ε­δρος, Πα­γκό­σμιο Συμ­βού­λιο Ενώ­σε­ων Οι­κο­νο­μο­λό­γων Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Φυ­σι­κών Πόρων – Πρό­ε­δρος, SDSN Global Climate Hub – Διευ­θυ­ντής, AE4RIA – Διευ­θυ­ντής, Μο­νά­δα Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης Ερευ­νη­τι­κό Κέ­ντρο ΑΘΗΝΑ. «Το ση­μα­ντι­κό είναι να συ­ζη­τή­σου­με πώς θα με­τα­φερ­θού­με σε ένα κλι­μα­τι­κά ου­δέ­τε­ρο πε­ρι­βάλ­λον που επί­σης θα δια­τη­ρεί την πο­λι­τι­στι­κή μας κλη­ρο­νο­μιά». Στη συ­νέ­χεια πα­ρου­σί­α­σε το έργο του SDSN Global Climate Hub, όπου σχε­διά­ζο­νται οι οδοί με­τά­βα­σης για δε­κά­δες χώρες, ερ­γα­λεία και συ­στή­μα­τα στή­ρι­ξης της με­τά­βα­σης ενώ πα­ρου­σί­α­σε σε­νά­ρια προ­σο­μοί­ω­σης για την Ελ­λά­δα σε το­μείς όπως τα τρό­φι­μα, η ενέρ­γεια, η δια­χεί­ρι­ση του νερού και η αντι­με­τώ­πι­ση των ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νό­με­νων.

Το Νέο Ευ­ρω­παϊ­κό Bauhaus και η αντι­με­τώ­πι­ση των σύγ­χρο­νων προ­κλή­σε­ων (Πάνελ 13)

Στο Νέο Ευ­ρω­παϊ­κό Bauhaus και στη δη­μιουρ­γι­κή και διε­πι­στη­μο­νι­κή πρω­το­βου­λία για την αντι­με­τώ­πι­ση των υλι­κών και των ενερ­γεια­κών προ­κλή­σε­ων ήταν αφιε­ρω­μέ­νο το τε­λευ­ταίο πάνελ της ημέ­ρας, με συ­ντο­νι­στή τον Ronchi Alfredo, ανα­πλη­ρω­τή κα­θη­γη­τής στο Politecnico di Milano – European Commission-MEDICI Framework, γε­νι­κό γραμ­μα­τέα στο European WG on «EU Directives and Cultural Heritage», γραμ­μα­τέα και συ­ντο­νι­στή του Coordinator of Artcast4D .

Για τα υλικά νέας τε­χνο­λο­γί­ας και την τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη που πρέ­πει να συν­δυα­στούν για να αντι­με­τω­πι­στούν οι προ­κλή­σεις του μέλ­λο­ντος μί­λη­σε ο Νι­κό­λα­ος Λα­γα­ρός, κα­θη­γη­τής στη Σχολή Πο­λι­τι­κών Μη­χα­νι­κών στο Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο και αντι­πρύ­τα­νης Οι­κο­νο­μι­κών, Υπο­δο­μών και Ανά­πτυ­ξης. «Στό­χος πρέ­πει να είναι η βελ­τι­στο­ποί­η­ση της αι­σθη­τι­κής αλλά και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας με τη χρήση της νέας γε­νιάς υλι­κών» είπε προ­σθέ­το­ντας ότι με τον τρόπο αυτό μπο­ρούν να εξοι­κο­νο­μη­θούν εκα­τομ­μύ­ρια σε κε­φά­λαια αλλά και σε εκ­πο­μπές ρύπων. αλλά και εκ­πο­μπών ρύπων

Τι είναι η δη­μό­σια αρ­χαιο­λο­γία και η αρ­χαιο­λο­γία «της γει­το­νιάς» εξή­γη­σε η Francesca Ruzzetta, με­τα­πτυ­χια­κή βοη­θός δι­δα­σκα­λί­ας στο University College London.

«Η ξυ­λεία είναι το υλικό του μέλ­λο­ντος» υπο­στή­ρι­ξε η Ελευ­θε­ρία Τσα­κα­νί­κα, ανα­πλη­ρώ­τρια κα­θη­γή­τρια στη Σχολή Αρ­χι­τε­κτό­νων στο Εθνι­κό Με­τσό­βιο Πο­λυ­τε­χνείο, αφού όπως εξή­γη­σε, το ξύλο μπο­ρεί να υπη­ρε­τή­σει τους στό­χους της βιω­σι­μό­τη­τας, των μη­δε­νι­κών ρύπων αλλά και της ανα­κύ­κλω­σης.

Για τις με­γά­λες αλ­λα­γές σε σχέση με το προη­γού­με­νο Bauhaus μί­λη­σε ο Άγ­γε­λος Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου, ανα­πλη­ρω­τής κα­θη­γη­τής στο Τμήμα Αρ­χι­τε­κτό­νων Μη­χα­νι­κών στο Πα­νε­πι­στή­μιο Ιω­αν­νί­νων. Ο Α. Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου κα­τέ­θε­σε πρό­τα­ση να ανα­πτυ­χθεί μία κουλ­τού­ρα «φρο­ντί­δας», που θα ξε­περ­νά τις ση­με­ρι­νές προ­σεγ­γί­σεις περί συ­ντή­ρη­σης και ανά­δει­ξης των ιστο­ρι­κών κτι­ρί­ων, ση­μειώ­νο­ντας πα­ράλ­λη­λα ότι όλα τα παλιά κτί­ρια δεν είναι απα­ραί­τη­τα ιστο­ρι­κά.

«Η ΕΕ ει­σά­γει κρί­σι­μες πρώ­τες ύλες» ση­μεί­ω­σε ο Κων­στα­ντί­νος Αρα­βώ­σης, κά­το­χος έδρας UNESCO για την Πρά­σι­νη Και­νο­το­μία και την Κυ­κλι­κή Οι­κο­νο­μία, προ­σθέ­το­ντας ότι υπάρ­χει επί­σης η πρό­κλη­ση της έντα­ξης των δευ­τε­ρευό­ντων πρώ­των υλών. «Στην Ελ­λά­δα πρέ­πει να ενι­σχύ­σου­με την ανα­κύ­κλω­ση και την κυ­κλι­κό­τη­τα της οι­κο­νο­μί­ας με την ει­σα­γω­γή ενός αυ­στη­ρού ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σί­ου» υπο­στή­ρι­ξε.