ΤΕΕ: Νέο στρατηγικό σχέδιο για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς με διεπιστημονικότητα, διεθνείς συνεργασίες και χρήση ψηφιακών τεχνολογιών

Στο πλαίσιο των εργα­σιών της 2ης ημέρας του 4ου Διε­θνούς Συνε­δρίου TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage), οι συμ­με­τέ­χο­ντες επι­στή­μο­νες και εκπρό­σω­ποι φορέων από όλο τον κόσμο προ­κύ­πτει ότι εξε­τά­ζουν την ανα­γκαιό­τητα για ένα νέο στρα­τη­γικό σχέδιο και ενός νέου ορά­μα­τος για τη δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, που ενσω­μα­τώ­νει τη διε­πι­στη­μο­νι­κό­τητα, τις διε­θνείς συνερ­γα­σίες και τη χρήση ψηφια­κών τεχνο­λο­γιών, υπό το πρίσμα των εξε­λί­ξεων στη Τεχνητή Νοη­μο­σύνη. Ιδιαί­τερη έμφαση δίνεται στην πρόταση για τη δημιουρ­γία μιας «Δια­κή­ρυ­ξης της Αθήνας», η οποία προ­τεί­νει τη σύνδεση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τις πολι­τι­κές για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής κρίσης, μέσα από χρήση σύγ­χρο­νων ψηφια­κών εργα­λείων.

Το 4ο Διεθνές Συνέ­δριο TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage), που ξεκί­νησε τη Δευτέρα, συνε­χί­ζε­ται με σημα­ντι­κές ομιλίες και παρου­σιά­σεις υψηλού επι­πέ­δου που εμβα­θύ­νουν στη θεμα­τική της δια­τή­ρη­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και των σύγ­χρο­νων προ­κλή­σεων που αντι­με­τω­πί­ζει, μέσα από τη ψηφιο­ποί­ηση και υπό το πρίσμα της κλι­μα­τι­κής κρίσης. Το συνέ­δριο, που πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τις 7 έως τις 9 Απρι­λίου στο Ίδρυμα Ευγε­νί­δου, διορ­γα­νώ­νε­ται από το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο σε συνερ­γα­σία με το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας και υπό την αιγίδα του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης και του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών. Στο συνέ­δριο προ­ε­δρεύει και συντο­νί­ζει η Ομότιμη Καθη­γή­τρια Αντωνία Μορο­πού­λου από το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο – Επι­κε­φα­λής της Διε­πι­στη­μο­νι­κής Ομάδας και Επι­κε­φα­λής Επι­στη­μο­νική Υπεύ­θυνη της απο­κα­τά­στα­σης του Ιερού Κου­βου­κλίου του Πανα­γίου Τάφου, Αντι­πρό­ε­δρος Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος και μέλος του Συμ­βου­λίου Διοί­κη­σης στο Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων. Ακόμη, από τις εργα­σίες της 2ης ημέρας δια­φαί­νε­ται η ανάγκη η πολι­τι­στική παρά­δοση να απο­τε­λέ­σει βασικό στοι­χείο μιας κοι­νω­νι­κής και πολι­τι­κής συμ­μα­χίας για την ανά­δειξη των ιστο­ρι­κών πόλεων και κέντρων πόλεων, ώστε να βρεθούν στο επί­κε­ντρο των σύγ­χρο­νων εξε­λί­ξεων και πολι­τι­κών, ενώ παράλ­ληλα ανα­δεί­χθηκε ο ρόλος του Νέου Ευρω­παϊ­κού Bauhaus στην αντι­με­τώ­πιση σύγ­χρο­νων προ­κλή­σεων σχε­δια­σμού και εφαρ­μο­γής πολι­τι­κών, προσ­διο­ρί­ζο­ντας νέες λύσεις που συν­δυά­ζουν την αισθη­τική και τη βιω­σι­μό­τητα.

Πολι­τι­στική Παρά­δοση και ΑΙ (πάνελ 7)

Με ένα κρίσιμο, επί­καιρο και σύγ­χρονο θέμα με τίτλο: “Η πολι­τι­στική παρά­δοση στην εποχή της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης” άνοιξε η αυλαία της δεύ­τε­ρης μέρας στο 4ο Διεθνές Συνέ­δριο MM-CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage) για την Αντι­με­τώ­πιση Παγκό­σμιων Προ­κλή­σεων που διορ­γα­νώ­νει το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, σε συνερ­γα­σία με το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας, υπό την αιγίδα του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης, σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών.

“Τεχνο­λο­γία vs Ψυχή” ήταν το θέμα της περιε­κτι­κής παρου­σί­α­σης του κ. Μενύ­χτας Ανδρέας, εκλεγ­μέ­νος Επί­κου­ρος Καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου Πει­ραιώς – Dr Research Engineer, BioAssist S.A, Chief Technology Office – PA Research Program RESPECT κάνο­ντας λόγο για την ανάγκη μίας ανθρω­πο­κε­ντρι­κής προ­σέγ­γι­σης στον χώρο της ΑΙ.

Στις προ­κλή­σεις για την καλύ­τερη απο­τύ­πωση των πολι­τι­στι­κών αγαθών μέσα από το πρό­γραμμα “Το Εύλογον” και αφορούν κυρίως στις μη ψηφια­κές πλη­ρο­φο­ρίες, που είναι ανα­γκαίο να απο­τυ­πω­θούν για την ολο­κλη­ρω­μένη παρου­σί­αση των έργων προ­στα­σίας και απο­κα­τά­στα­σης, ανα­φέρ­θηκε ο κ. Λαμπρό­που­λος Κυριά­κος, Επί­κου­ρος Καθη­γη­τής του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, Σχολή Χημικών Μηχανικών- Program The Evlogon – PA Research Program RESPECT.

Ενώ από την πλευρά της η κα Ανα­γνω­στάκη Λιάνα, Χημικός Μηχα­νι­κός, – Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας, Προϊ­στα­μένη Διεύ­θυν­σης Δημο­σίων, Διεθνών και Ευρω­παϊ­κών Σχέσεων– Program The Evlogon, επι­κε­ντρώ­θηκε στις ευρω­παϊ­κές προ­δια­γρα­φές που προ­βλέ­πο­νται όσον αφορά τη χρήση BIM καθώς και τις δυνα­τό­τη­τες που προ­σφέ­ρει η εν λόγω τεχνο­λο­γία για τις κατα­σκευές αλλά και το μέλλον των χρήσεών της.

Eκ μέρους του κ. Τσονάκα Νικό­λαου, , Flir & Faro Brand Manager, JGC GEOINFORMATION SYSTEMS S.A., ο στενός συνερ­γά­της του κ. Ιωάννης Κάλφας, Geospatial + BCFS Brand Manager, ανέλυσε τη χρήση των Data αλλά και τεχνο­λο­γιών επαυ­ξη­μέ­νης πραγ­μα­τι­κό­τη­τας για την απο­τύ­πωση των έργων.

Ο κ. Καρυ­δά­κης Γεώρ­γιος, Επί­κου­ρος Καθη­γη­τής, Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, Τμήμα Πολι­τι­σμι­κής Τεχνο­λο­γίας και Επι­κοι­νω­νίας, ανα­φέρ­θηκε στις ψηφια­κές εργα­σίες αλλά και στη χρήση των αντί­στοι­χων και­νο­τό­μων τεχνο­λο­γιών για την ολο­κλή­ρωσή τους όσον αφορά την ψηφιακή ενί­σχυση και υπο­στή­ριξη της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Συντο­νι­στής του πάνελ ήταν ο κ. Δου­λά­μης Ανα­στά­σιος, Καθη­γη­τής του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, Σχολή Αγρο­νό­μων και Τοπο­γρά­φων Μηχα­νι­κών – Μηχα­νι­κών Γεω­πλη­ρο­φο­ρι­κής – Υπεύ­θυνο Τεχνο­λο­γίας του δικτύου και προ­γράμ­μα­τος «ΕΥΛΟΓΟΝ», και εκπρό­σω­που του προ­γράμ­μα­τος «RESPECT», ο οποίος παρου­σί­ασε μία ολι­στική προ­σέγ­γιση για τη χρήση της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης και των τεχνο­λο­γιών που τίθε­νται στην υπη­ρε­σία της, αλλά και οι και­νο­τό­μες και δυνα­μι­κές εφαρ­μο­γές που χρη­σι­μο­ποιού­νται για το πρό­γραμμα “Το Εύλογον”.

Η κα Σγου­ρο­πού­λου Κλειώ, Καθη­γή­τρια του Πανε­πι­στη­μίου Δυτικής Αττικής, Τμήμα Ηλε­κτρο­λό­γων και Ηλε­κτρο­νι­κών Μηχα­νι­κών – Εσω­τε­ρικό μέλος του Συμ­βου­λίου Διοί­κη­σης, εστίασε στις και­νο­το­μίες που εισάγει η ΑΙ στην πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και επι­κε­ντρώ­θηκε στο project του υπε­ρυ­πο­λο­γι­στή “Δαί­δα­λος”, το οποίο αλλάζει το περι­βάλ­λον της έρευνας και της και­νο­το­μίας, όπως ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά. Επι­πλέον, ανα­φέρ­θηκε στις προ­κλή­σεις της ΑΙ, και των νέων τεχνο­λο­γιών αλλά και των ηθικών διλημ­μά­των.

O καθη­γη­τής Τοκ­μα­κί­δης Κων­στα­ντί­νος, Καθη­γη­τής του Αρι­στο­τέ­λειου Πανε­πι­στή­μιου Θεσ­σα­λο­νί­κης, Σχολή Αγρο­νό­μων και Τοπο­γρά­φων Μηχα­νι­κών, στην παρέμ­βασή του, έκανε μία ανα­δρομή στη δια­χεί­ριση των Data από την αρχή της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας μέχρι σήμερα, σημειώ­νο­ντας την τερά­στια πρόοδο που έχει σημειω­θεί, με αιχμή του δόρατος το project του supercomputer “Δαί­δα­λος”, επι­ση­μαί­νο­ντας, μάλιστα, τις δυνα­τό­τη­τες και τις ευκαι­ρίες που αυτό θα προ­σφέ­ρει.

Τέλος, ο καθη­γη­τής Φούντος Ιωάννης, Καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου Ιωαν­νί­νων, Τμήμα Μηχα­νι­κών Ηλε­κτρο­νι­κών Υπο­λο­γι­στών και Πλη­ρο­φο­ρι­κής, ανέλυσε την πολυ­πλο­κό­τητα αλλά και τις προ­κλή­σεις για την εφαρ­μογή των τεχνο­λο­γιών ΑΙ για την δια­χεί­ριση και ενί­σχυση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, εστιά­ζο­ντας στις δια­δρα­στι­κές εμπει­ρίες που μπορούν να προ­σφέ­ρουν αυτές προς τους πολίτες. Επε­σή­μανε δε, ηθικές δια­στά­σεις, που έχουν να κάνουν με τον έλεγχο και την ιδιο­κτη­σία τέτοιου είδους συνερ­γα­σιών, δίνο­ντας και αντί­στοιχα παρα­δείγ­ματα από το έργο της ομάδας του στο πανε­πι­στή­μιο.

Νέο στρα­τη­γικό σχέδιο για τη δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με διε­πι­στη­μο­νι­κό­τητα, διε­θνείς συνερ­γα­σίες και χρήση ψηφια­κών τεχνο­λο­γιών (πάνελ 8)

Την ανάγκη δια­μόρ­φω­σης ενός νέου στρα­τη­γι­κού σχεδίου και ενός νέου ορά­μα­τος για τη δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με διε­πι­στη­μο­νι­κό­τητα, διε­θνείς συνερ­γα­σίες αλλά και τη χρήση ψηφια­κών τεχνο­λο­γιών, τόνισε η καθη­γή­τρια Μορο­πού­λου Αντωνία (Τώνια), Ομότιμη Καθη­γή­τρια του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου – Επι­στη­μο­νικά Υπεύ­θυνη της Βραδιάς του Ερευ­νητή στο ΕΜΠ. Όπως είπε, καθί­στα­ται απα­ραί­τητο να εξα­ντλη­θούν οι δυνα­τό­τη­τες της σύγ­χρο­νης τεχνο­λο­γίας για την διε­πι­στη­μο­νική απο­τύ­πωση της γνώσης, προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φώ­σουμε ένα νέο οικο­σύ­στημα με τη χρήση των νέων τεχνο­λο­γιών. Μάλιστα, πρό­τεινε τη δημιουρ­γία ενός διε­θνούς δικτύου επι­στη­μό­νων δια­φό­ρων ειδι­κο­τή­των, όπως μηχα­νι­κοί, αρχαιο­λό­γοι, αρχι­τέ­κτο­νες, κλπ, έτσι ώστε να δια­μορ­φω­θεί μία πολυ­ε­πί­πεδη ευρω­παϊκή στρα­τη­γική για την αντι­με­τώ­πιση των προ­κλή­σεων στην “νέα εποχή Τραμπ” σε τοπικό, εθνικό και υπε­ρε­θνικό επίπεδο. Μάλιστα, απηύ­θυνε πρό­σκληση προς τους ακα­δη­μαϊ­κούς, προ­κει­μέ­νου να συνερ­γα­στούν με όχημα το έργο “Το Εύλογον” προ­κει­μέ­νου να προ­ω­θη­θεί η ιδέα.

Ανοί­γο­ντας και συντο­νί­ζο­ντας τη συζή­τηση του όγδοου πάνελ του συνε­δρίου, σχετικά με την ψηφιακή μετά­βαση στην ΕΕ και τις εφαρ­μο­γές της για την ενί­σχυση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ο κ. Di Giulio Roberto, University of Ferrara, Department of Architecture, Inception spin-off – 4CH, ανέλυσε την αξία των Κέντρων Ικα­νο­τή­των, για τη δια­τή­ρηση και τη διάχυση της γνώσης για την καθιέ­ρωση κοινών προ­τύ­πων. Ανα­φέρ­θηκε στα εργα­λεία που χρη­σι­μο­ποιού­νται αλλά και στις συνερ­γα­σίες που απαι­τού­νται για την αξιο­ποί­ησή τους.

Ο κ. Fulgencio Sanmartin, Policy Officer of Interactive Technologies, Digital for Culture and Education DG CNECT G2 – Project Officer of the project “3D-4CH_ Online Competence Centre in 3D for Cultural Heritage”, ανέλυσε περαι­τέρω τη σημασία και τη λει­τουρ­γία των Κέντρων Ικα­νο­τή­των για την δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς καθώς επίσης και για τη διε­πι­στη­μο­νι­κό­τητα που απαι­τεί­ται για την προ­ώ­θηση των και­νο­τό­μων μεθόδων και εφαρ­μο­γών, αφού έχουν εφαρ­μο­γές και σε πλήθος άλλων πεδίων.

Απ΄ την πλευρά της η κα Charles Valentine, Europeana Foundation, Data Services Director, ανέλυσε τον τρόπο που γίνεται η μετά­βαση από τις πολι­τι­κές στις δράσεις. Η βασικός ρόλος του Data Space είναι ο εκδη­μο­κρα­τι­σμός της πρό­σβα­σης σε πλη­ρο­φο­ρίες στην δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, αλλά και η παροχή της δυνα­τό­τη­τας να αξιο­ποι­η­θούν αυτές οι πλη­ρο­φο­ρίες από τους πολίτες. Το να δου­λέ­ψουμε προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φώ­σουμε το πλαίσιο εφαρ­μο­γής, την αδειο­δό­τηση και άλλες βασικές παρα­μέ­τρους είναι πολύ σημα­ντικό, ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά, ενώ ανα­φέρ­θηκε και στην ανάγκη εκπαί­δευ­σης των πολιτών.

Με τη σειρά του ο κ. Taccetti Francesco, INFN, Project Coordinator of the project 4CH (H2020 programme, project n.101004468) ανέλυσε τους τρόπους με τους οποίους η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά μπορεί να ψηφιο­ποι­η­θεί μέσω του Data Space ή του Cloud, εκφρά­ζο­ντας τη βεβαιό­τητα ότι η εν λόγω ψηφιο­ποί­ηση είναι απόλυτα εφικτή, προ­σφέ­ρο­ντας παράλ­ληλα σημα­ντι­κές δυνα­τό­τη­τας εκπαί­δευ­σης.

Τον στρα­τη­γικό ρόλο του Data Space με στόχο να γεφυ­ρω­θεί το χάσμα μεταξύ τεχνο­λο­γι­κής και­νο­το­μίας και εκπαι­δευ­τι­κών ιδρυ­μά­των, ανέλυσε ο κ. Medici Marco, University of Ferrara, Department of Architecture, Inception spin-off – Project Coordinator of the project 3D-4CH (DIGITAL programme, project n.101195149). Όπως τόνισε, ζητού­μενο είναι να γίνουν αντι­λη­πτά τα νέα δεδο­μένα που αφορούν την ΑΙ και της επαυ­ξη­μέ­νης πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, καθώς και τον ρόλο τους, δίνο­ντας έμφαση στην ανάγκη για ευε­λι­ξία και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα.

Απ΄ την πλευρά του ο κ. Rendina Marco, European Fashion Heritage Association, Managing Director ανα­φέρ­θηκε στον στρα­τη­γικό ρόλο που επι­τε­λούν τα Κέντρα Δεξιο­τή­των στη γεφύ­ρωση του χάσμα­τος μεταξύ της ψηφια­κής μετά­βα­σης και της δια­τή­ρη­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Οι συνερ­γα­σίες μπορούν να δια­μορ­φώ­σουν μία αίσθηση κοι­νό­τη­τας ανταλ­λα­γής γνώσεων και τεχνο­λο­γι­κών εφαρ­μο­γών τόνισε ο ομι­λη­τής , ενώ ανα­φέρ­θηκε επίσης στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις,

Ο κ. Münster Sander, Friedrich Schiller Universität Jena, Time Machine Organisation, σε βιντε­ο­σκο­πη­μένο μήνυμα που απέ­στειλε, ανέλυσε τις δράσεις του οργα­νι­σμού, καθώς και τη συνει­σφορά του σε διάφορα πεδία, μεταξύ των οποίων και στη δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, με τη χρήση 3D τεχνο­λο­γιών, αλλά και την αύξηση της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης στην κοι­νω­νία των πολιτών σε διεθνές, αλλά και σε τοπικό επίπεδο.

Η κα Σιού­ντρη Κων­στα­ντίνα, Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, Υπη­ρε­σία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Αττικής, Ανα­το­λι­κής Στερεάς Ελλάδας και Κυκλά­δων,

, εκπρο­σω­πώ­ντας και την Δρ. Ανδρου­λι­δάκη Μαρία –γενική Διευ­θύ­ντρια Ανα­στή­λω­σης, Μου­σείων και Τεχνι­κών Έργων του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, , ανα­φέρ­θηκε στις συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλλαγής αλλά και των κοι­νω­νι­κών κρίσεων, οι οποίες επι­βα­ρύ­νουν την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά, η δια­τή­ρηση της οποίας καθί­στα­ται ανα­γκαιό­τητα, όπως είπε,. Ανέφερε τις δυσκο­λίες και τις προ­κλή­σεις σε αυτή τη δια­δι­κα­σία, ενώ επε­σή­μανε τις δυνα­τό­τη­τες που προ­σφέ­ρουν τα Κέντρα Ικα­νο­τή­των ως κατα­λύ­τες τεχνο­λο­γι­κής και πολι­τι­στι­κής εξέ­λι­ξης.

Ανα­γκαία η διε­πι­στη­μο­νική συνερ­γα­σία σε καθη­με­ρινή βάση (Πάνελ  9)

H «Δια­τή­ρηση της συμ­βα­τό­τη­τας, της υλι­κό­τη­τας και της ακε­ραιό­τη­τας των κατα­σκευών και της αρχι­τε­κτο­νι­κής αυθε­ντι­κό­τη­τας» βρέθηκε στο επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης στο πάνελ 9, του 4ου Διε­θνούς Συνε­δρίου TMM-CH.

Η Ανδρο­νίκη Μιλτιάδου-Φεζάνς, Ανα­πλη­ρώ­τρια Καθη­γή­τρια, Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, Αρχι­τε­κτο­νική Σχολή, μετέ­φερε την παρου­σί­αση της καθη­γή­τριας Παγώνας-Νόνη Μαρα­βε­λάκη, από το Πολυ­τε­χνείο Κρήτης και τη Σχολή Αρχι­τε­κτό­νων Μηχα­νι­κών και το Εργα­στή­ριο Υλικών Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς και Σύγ­χρο­νης Δόμησης. Εστιά­ζο­ντας στην επί­δραση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στα μνημεία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς υπο­γράμ­μισε τη σημασία των δεδο­μέ­νων καθώς η αντι­με­τώ­πιση είναι δια­φο­ρε­τική ανά περιοχή. Ταυ­τό­χρονα, ανα­φέρ­θηκε στον ρόλο της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης στον τομέα της συντή­ρη­σης, σημειώ­νο­ντας ότι παίζει καθο­ρι­στικό ρόλο στον εντο­πι­σμό των ζημιών και στη δια­μόρ­φωση στο­χευ­μέ­νων σχεδίων απο­κα­τά­στα­σης. Η εφαρ­μογή της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης, σύμφωνα με την τοπο­θέ­τηση, θα πρέπει να γίνεται με τρόπο που λαμ­βά­νει υπόψη τις ηθικές, νομικές και κοι­νω­νι­κές πτυχές.

Συνο­ψί­ζο­ντας τα όσα δια­τυ­πώ­θη­καν κατά τη διάρ­κεια της συζή­τη­σης, η Ανδρο­νίκη Μιλτιάδου-Φεζάνς υπο­γράμ­μισε τη μεγάλη σημασία της διε­πι­στη­μο­νι­κής συνερ­γα­σίας σε καθη­με­ρινή βάση, όχι μόνο στις έρευνες και στις δημο­σιεύ­σεις καθώς και την ανάγκη δυνα­τό­τη­τας μετα­κί­νη­σης μνη­μείων.

Η Ιωάννα Παπα­γιάννη, Ομότιμη Καθη­γή­τρια στο Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης και τη Σχολή Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών στο  Πρό­γραμμα Μετα­πτυ­χια­κών Σπουδών «Προ­στα­σία, Συντή­ρηση και Απο­κα­τά­σταση Μνη­μείων Πολι­τι­σμού», έκανε γνωστό ότι περίπου το 35% της κατα­σκευα­στι­κής αγοράς στην Ευρώπη είναι οι ανα­και­νί­σεις και απο­κα­τα­στά­σεις παλιών κτιρίων σε αστικές περιο­χές, δεί­χνο­ντας τη μεγάλη συμβολή στην οικο­νο­μία. Όπως παρα­τή­ρησε, τα τελευ­ταία 30 με 40 χρόνια φαί­νε­ται ότι η συμ­βα­τό­τητα λαμ­βά­νε­ται σοβαρά υπόψη στον σχε­δια­σμό νέων υλικών απο­κα­τά­στα­σης. Ωστόσο, στο ζήτημα της απο­κα­τά­στα­σης ιστο­ρι­κών κτιρίων η υλι­κό­τητα δεν τηρεί­ται πάντα καθώς Ιδιο­κτή­τες ιστο­ρι­κών κτιρίων επι­μέ­νουν στη χρήση τσι­μέ­ντου. «Υλικά με μεγάλη διάρ­κεια είναι σημα­ντικά σήμερα υπό το βάρος της κλι­μα­τι­κής αλλαγής αλλά και υπό την οπτική της βιω­σι­μό­τη­τας» τόνισε και πρό­σθεσε ότι η χρήση ασβέστη σε λύσεις επι­σκευής δεν είναι μόνο συμβατή αλλά και βιώσιμη». Έδωσε βάρος στη σημασία παρα­σκευής ασβέστη με βιώσιμο τρόπο, ενώ χαρα­κτή­ρισε σημα­ντική πρό­κληση τη χρήση ΑΙ στον σχε­δια­σμό κονια­μά­των με βάση την τεχνητή νοη­μο­σύνη. Υπο­γράμ­μισε, επίσης τη σημασία της γνώσης από τη λήψη μίας λάθος από­φα­σης καθώς η ΑΙ δεν αντι­κα­θι­στά την κριτική μας ικα­νό­τητα.

Ο προ­ε­δρεύων του πάνελ Νικό­λαος Πατσα­βός, Ανα­πλη­ρω­τής Καθη­γη­τής στο Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων στο Τμήμα Αρχι­τε­κτό­νων Μηχα­νι­κών, περιέ­γραψε στην τοπο­θέ­τησή του ότι η σύγ­χρονη αρχι­τε­κτο­νική, παρά την ιστο­ρική της σημασία, αντι­με­τω­πί­ζει μονα­δι­κές προ­κλή­σεις για τη δια­τή­ρησή της και έννοιες όπως η συμ­βα­τό­τητα, η υλι­κό­τητα και η ακε­ραιό­τητα γίνο­νται πολύ­πλο­κες όταν πρό­κει­ται για σύγ­χρονα υλικά και μεθό­δους κατα­σκευής. Στη συνέ­χεια παρου­σί­ασε σειρά σχε­τι­κών παρα­δειγ­μά­των και ανέφερε την πρόταση δημιουρ­γίας «ξενο­δο­χείων πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς». Κλεί­νο­ντας, σημεί­ωσε ότι η σύγ­χρονη αρχι­τε­κτο­νική κλη­ρο­νο­μιά είναι εύθραυ­στη αλλά ζωτικής σημα­σίας, όπως κρίσιμη είναι και η εξι­σορ­ρό­πηση της αυθε­ντι­κό­τη­τας, της λει­τουρ­γι­κό­τη­τας και της βιω­σι­μό­τη­τας. «Η σύγ­χρονη κλη­ρο­νο­μιά βρί­σκε­ται ακόμη σε μετα­βα­τικό στάδιο. Οι απο­φά­σεις που λαμ­βά­νουμε σήμερα θα δια­μορ­φώ­σουν το κατά πόσον αυτά τα κτίρια θα επι­βιώ­σουν ως μαρ­τυ­ρία των ιδα­νι­κών του μοντερ­νι­σμού ή θα σβήσουν στην αφάνεια» κατέ­ληξε.

Ο Πανα­γιώ­της Σπαθής, Καθη­γη­τής στο Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης και στο Πρό­γραμμα Μετα­πτυ­χια­κών Σπουδών «Φυσι­κο­χη­μι­κές δια­γνω­στι­κές μέθοδοι για υλικά Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς», σημεί­ωσε ότι η δια­τή­ρηση της συμ­βα­τό­τη­τας, της ακε­ραιό­τη­τας των υλικών και της αυθε­ντι­κό­τη­τας αφορά την εξι­σορ­ρό­πηση του παλιού και του νέου, το σεβασμό της ιστο­ρίας, ενώ παράλ­ληλα επι­τρέ­πει στις δομές να εξε­λίσ­σο­νται. Η επι­τυ­χής δια­τή­ρηση προ­στα­τεύει την πολι­τι­στική ταυ­τό­τητα, ενώ δια­σφα­λί­ζει ότι τα κτίρια παρα­μέ­νουν λει­τουρ­γικά για τις μελ­λο­ντι­κές γενιές, όπως είπε. Στη συνέ­χεια ανέλυσε τις επι­λο­γές σε ό,τι αφορά τις προ­στα­τευ­τι­κές επι­στρώ­σεις για τη δια­τή­ρηση της ακε­ραιό­τη­τας των υλικών και της βιω­σι­μό­τη­τας, ενώ για τα υλικά και τις τεχνι­κές που έχουν ανα­πτυ­χθεί σημεί­ωσε ότι «η επι­στήμη των υλικών, η επι­στήμη των κολ­λοει­δών, η νανο­ε­πι­στήμη δια­δρα­μα­τί­ζουν θεμε­λιώδη ρόλο για την ανά­πτυξη νέων συμ­βα­τών με την τέχνη υλικών». Σύμφωνα με τον καθη­γητή, οι επι­θυ­μη­τές ιδιό­τη­τες των προ­στα­τευ­τι­κών επι­κα­λύ­ψεων θα πρέπει να είναι η υδρο­φο­βι­κό­τητα, η «αναπνοή» του υπο­στρώ­μα­τος, η αντοχή σε περι­βαλ­λο­ντι­κούς παρά­γο­ντες με δια­τή­ρηση των προ­στα­τευ­τι­κών ιδιο­τή­των, να μην υπάρχει αλλοί­ωση και η εφαρ­μογή της επί­στρω­σης να είναι μία ανα­στρέ­ψιμη δια­δι­κα­σία και να εξα­σφα­λί­ζε­ται η συμ­βα­τό­τητα.

Η Αθηνά – Γεωργία Αλε­ξο­πού­λου, Καθη­γή­τρια στο Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Αττικής και συγκε­κρι­μένα στο Τμήμα Συντή­ρη­σης Αρχαιο­τή­των και Έργων Τέχνης  και Εσω­τε­ρικό Μέλος Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου στο Articon Lab, ανα­φέρ­θηκε σε πρω­το­βου­λίες όπως τα ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα MOXY, GoGreen και GreenArt. Στόχος τους είναι η ανά­πτυξη πρά­σι­νων και βιώ­σι­μων υλικών για την απο­κα­τά­σταση ιστο­ρι­κών κτιρίων και μνη­μείων πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Σκοπός είναι η αντι­κα­τά­σταση παρα­δο­σια­κών υλικών στον τομέα της ανα­καί­νι­σης, με βιώσιμα υλικά, ενώ όπως σημεί­ωσε, για πρώτη φορά τα υλικά αυτά προ­σεγ­γί­ζο­νται σε κάθε στάδιο από τη μελέτη στην πράξη. Υπο­γράμ­μισε τη σημασία της ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης, η οποία εξα­σφα­λί­ζε­ται και από το έργο GREENART, μέσω του οποίου συνα­ντώ­νται δια­φο­ρε­τι­κές επι­στή­μες, ακα­δη­μαϊκά κέντρα, και­νο­τό­μες εται­ρείες, μουσεία και όχι μόνο. Τέλος τόνισε την ανάγκη συμ­με­το­χής της Ελλάδας στην ευρω­παϊκή πρω­το­βου­λία συνερ­γα­σίας μεταξύ εθνικών και περι­φε­ρεια­κών οργα­νι­σμών χρη­μα­το­δό­τη­σης, κυβερ­νη­τι­κών οργα­νώ­σεων, κοι­νω­νι­κών εταίρων, υπουρ­γείων και οργα­νι­σμών για την ενί­σχυση των μέσων δια­τή­ρη­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της κλι­μα­τι­κής ουδε­τε­ρό­τη­τας.

Ο Κώστας Καρα­δή­μας, Καθη­γη­τής της Σχολής Αρχι­τε­κτό­νων Μηχα­νι­κών στο Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο υπο­γράμ­μισε ότι σε πολλές περι­πτώ­σεις το δομικό πλαίσιο ενός κτιρίου είναι το ίδιο το κτίριο και εντό­πισε τα ζητή­ματα που δημιουρ­γού­νται, είτε στα δια­κο­σμη­τικά στοι­χεία ή τα λοιπά πρό­σθετα. Για τον λόγο αυτό, όπως τόνισε δια­τη­ρώ­ντας τα στοι­χεία δια­τη­ρείς το ίδιο το κτίριο. «Στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις, ιδιαί­τερα παλαιό­τερα που δεν υπήρχε η ανάγκη πρό­σθε­των στο πλαίσιο, το κτίριο στε­κό­ταν λόγω του πλαι­σίου του και η τεκ­μη­ρί­ωση από αυτή την άποψη είναι εύκολη» πρό­σθεσε. Έθεσε επίσης το ζήτημα του δομικού πλαι­σίου σε περιο­χές όπου σημειώ­νο­νται συχνά σεισμοί, τονί­ζο­ντας ότι τα πρό­σθετα στοι­χεία που έχουν εντα­χθεί ή κρυφτεί στο κτίριο είναι πιο σημα­ντικό να τεκ­μη­ριω­θούν γιατί αλλιώς ή θα τα χάσουμε ή θα τα κρύ­ψουμε ξανά. Παράλ­ληλα, ανα­φέρ­θηκε και στο ζήτημα των συν­δέ­σεων μεταξύ δια­φο­ρε­τι­κών στοι­χείων της κατα­σκευής, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας την κατα­γραφή τους σημα­ντική καθώς μπορεί να είναι πιο ευπα­θείς από τα υλικά.

Ταυ­τό­χρονα όμως, η τεκ­μη­ρί­ωση και η ανα­καί­νιση, σύμφωνα με τον καθη­γητή συμ­βάλ­λει στη γνώση. Ο λόγος της τεκ­μη­ρί­ω­σης και της ανα­καί­νι­σης είναι, όπως είπε και το γεγονός ότι μέσα από αυτόν τον τρόπο μαθαί­νουμε πώς εξε­λί­χθη­καν παρα­δο­σια­κές τεχνι­κές μέσα από την αντι­με­τώ­πιση προ­βλη­μά­των. «Και αυτή η εξέλιξη δεν έχει κατα­γρα­φεί οπότε με τον έναν ή άλλο τρόπο χάνεται. Τοπικές δια­δι­κα­σίες κατα­σκευής και επι­σκευής του παρελ­θό­ντος έχουν χαθεί στην Ελλάδα, επειδή δεν τεκ­μη­ριώ­θη­καν» πρό­σθεσε. Και συνέ­χισε λέγο­ντας ότι «δόθηκε μεγάλη σημασία σε αρχαία και βυζα­ντινά κτίρια αλλά σε νεότερα ή μοντέρ­νας αρχι­τε­κτο­νι­κής κτίρια δεν έγινε το ίδιο».

Η Ιουλία Βομπίρη, Αρχι­τέ­κτων, Επι­στη­μο­νική Συνερ­γά­της του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, τόνισε ότι, όταν αντι­με­τω­πί­ζουμε ένα μνημείο, η λογική δια­τή­ρη­σης της αυθε­ντι­κό­τη­τάς του είναι αρκετά πολύ­πλοκη. Δια­φο­ρε­τι­κοί παρά­γο­ντες καθο­ρί­ζουν τον βαθμό παρέμ­βα­σης σε ένα μνημείο. Όπως επι­σή­μανε, οι βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές για τη δια­τή­ρηση της αρχι­τε­κτο­νι­κής αυθε­ντι­κό­τη­τας περι­λαμ­βά­νουν: διε­ξο­δική μελέτη του μνη­μείου, ανα­λυ­τική τεκ­μη­ρί­ωση για να εξα­σφα­λι­στεί η ακρι­βέ­στερη κατα­νό­ηση της αρχικής μορφής και δομής του, αξιο­λό­γηση της θέσης του στη σύγ­χρονη κοι­νω­νία, σύγ­χρονα υλικά και τα πιθανά οφέλη τους για την απο­κα­τά­σταση και η τήρηση των διεθνών αρχών απο­κα­τά­στα­σης και συντή­ρη­σης.

Από την πλευρά του, ο Ιωάννης Ιωάννου, Καθη­γη­τής στο Πανε­πι­στή­μιο Κύπρου και το Τμήμα Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών και Μηχα­νι­κών Περι­βάλ­λο­ντος έθεσε το ζήτημα του περι­βάλ­λο­ντος και των εκπο­μπών. Όσον αφορά τον ασβέστη, ο οποίος χρη­σι­μο­ποιεί­ται για την παρα­γωγή κονια­μά­των και σοβάδων από την αρχαιό­τητα, παρά το γεγονός ότι είναι πιο φιλικός προς το περι­βάλ­λον από το τσι­μέ­ντο, η παρα­γωγή του εξα­κο­λου­θεί να περι­λαμ­βά­νει την καύση ασβε­στό­λι­θων σε κλίβανο και φυσικά τις εκπο­μπές CO2, τόνισε. Ανα­φέρ­θηκε στην ανθρα­κο­ποί­ηση των ορυκτών ως ένα φυσικό τρόπο μετα­τρο­πής του CO2 σε ανθρα­κικά ορυκτά. Στη συνέ­χεια έθεσε το ερώτημα αν μπο­ρούμε να ανα­πα­ρα­γά­γουμε την ανθρα­κο­ποί­ηση των ορυκτών χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πρό­σθετα πετρω­μά­των σε κονιά­ματα με βάση τον ασβέστη για να απα­ντή­σει ότι «τα καλά νέα είναι ότι τέτοια πετρώ­ματα που μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για την ορυκτή εναν­θρά­κωση βρί­σκο­νται σε όλο τον κόσμο».

Ο Άρης Χατζη­δά­κης, Πρό­ε­δρος στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών (ECCE) και μέλος της Αντι­προ­σω­πείας του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος υπο­γράμ­μισε την ανάγκη για ένα ρυθ­μι­στικό πλαίσιο που θα αφορά τις διοι­κη­τι­κές παρεμ­βά­σεις στην αντι­σει­σμική προ­στα­σία. «Είμαστε αρκετά ώριμοι για να προ­χω­ρή­σουμε σε ένα ρυθ­μι­στικό πλαίσιο που έχει μείνει πίσω αρκετά χρόνια. Οι γνώσεις μας έχουν προ­χω­ρή­σει αρκετά και είναι ώρα για την σύνθεση των εμπει­ριών μας» τόνισε. Υπο­γράμ­μισε ότι οι αριθμοί «δεν είναι αρκετοί, υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις που πρέπει να πάρεις απο­φά­σεις που τα δεδο­μένα δεν προ­κύ­πτουν μόνο από τους αριθ­μούς. Οι αξίες που προ­κύ­πτουν επίσης μέσα από τα μνημεία δεν μπορούν να προ­κύ­ψουν μέσα από τα νούμερα» σημεί­ωσε στην τοπο­θέ­τησή του. Χαρα­κτή­ρισε το δυσκο­λό­τερο σε ένα μνημείο, τον καθο­ρι­σμό της πίεσης που δέχεται. Σε άλλο σημείο ανέφερε ότι «η ασφά­λεια έχει νομικές επι­πτώ­σεις όχι η ασχήμια» και επα­νέ­λαβε την ανάγκη να προ­χω­ρή­σει το προ­σχέ­διο για το ρυθ­μι­στικό πλαίσιο που έχει εκπο­νη­θεί.

Ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα αιχμής για την προ­στα­σία των μνη­μείων (Πάνελ 10)

Το πρό­γραμμα βιο­α­σφά­λειας της ΕΕ με τίτλο TRIQUETRA απα­σχό­λησε το μεγα­λύ­τερο μέρος του πάνελ 10 με θέμα: «Ανθε­κτι­κό­τητα στην κλι­μα­τική αλλαγή, φυσι­κούς κιν­δύ­νους και παν­δη­μι­κούς κιν­δύ­νους».

Συντο­νι­στές του πάνελ ήταν η Διευ­θύ­νουσα Σύμ­βου­λος & Πρό­ε­δρος, Geosystems Hellas S.A, εκπρό­σω­πος TRIQUETRA Μπέττυ Χαρα­λα­μπο­πού­λου η οποία τόνισε ότι η κλι­μα­τική αλλαγή και πώς επη­ρε­ά­ζει τα μνημεία απο­τε­λεί κρίσιμο ζήτημα για όλους τους Ευρω­παί­ους.

Δίνο­ντας το πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος που ξεκί­νησε το 2023 και θα ολο­κλη­ρω­θεί σε μία τριετία, ο Χαρά­λα­μπος Ιωαν­νί­δης, Καθη­γη­τής Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου, Κοσμή­το­ρας στη Σχολή Αγρο­νό­μων Τοπο­γρά­φων και Γεω­πλη­ρο­φο­ρίας, συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος TRIQUETRA, εξήγησε ότι αφορά τη δημιουρ­γία εργα­λειο­θή­κης για την αντι­με­τώ­πιση των κιν­δύ­νων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής που απει­λούν τα μνημεία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Όπως επι­σή­μανε, στόχος είναι η ανά­πτυξη και­νο­τό­μων μοντέ­λων και τεχνο­λο­γιών, και­νο­τό­μων υλικών, εργα­λείων και τρόπων αντι­με­τώ­πι­σης των κιν­δύ­νων. Επόμενο βήμα είναι η συλλογή δεδο­μέ­νων με τη χρήση νέων μεθόδων όπως σόναρ, φωτο­με­τρία, γεω­φυ­σι­κές μετρή­σεις κτλ.

Συνε­χί­ζο­ντας την παρου­σί­αση του προ­γράμ­μα­τος TRIQUETRA η Ανα­στα­σία Ανα­στα­σίου, Τοπο­γρά­φος Μηχα­νι­κός και Project Manager, Geosystems Hellas S.A., περιέ­γραψε την ανά­πτυξη ενός ηλε­κτρο­νι­κού βιβλιο­γρα­φι­κού απο­θε­τη­ρίου, εξο­πλι­σμένο με προηγ­μέ­νες δυνα­τό­τη­τες ανα­ζή­τη­σης βάσει λέξεων-κλειδιών. Συνέ­χισε παρου­σιά­ζο­ντας ανα­λυ­τικά τη λει­τουρ­γία της πλατ­φόρ­μας.

Ο Salvatore Martino, Καθη­γη­τής στο Πανε­πι­στή­μιο Sapienza και το Τμήμα Επι­στή­μης της Γης και το Εργα­στή­ριο Μηχα­νι­κής Γεω­λο­γίας, εκπρό­σω­πος επίσης του προ­γράμ­μα­τος TRIQUETRA, ανα­φέρ­θηκε στην πρό­κληση της ποσο­τι­κής ανά­λυ­σης των πολ­λα­πλών κιν­δύ­νων που μπορούν να πλήξουν τα αρχαιο­λο­γικά σημεία στη λεκάνη της Μεσο­γείου, συγκε­ντρώ­νο­ντας δια­φο­ρε­τι­κές δεξιό­τη­τες (γεω­λο­γι­κές, γεω­φυ­σι­κές, μηχα­νι­κές και αρχαιο­λο­γι­κές). Μεταξύ άλλων, τα στοι­χεία που προ­κύ­πτουν από την ανάλυση των γεω­κιν­δύ­νων μπορούν να τεθούν για τον καθο­ρι­σμό αμυ­ντι­κών στρα­τη­γι­κών που θα αυξή­σουν την ανθε­κτι­κό­τητα της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς που είναι εκτε­θει­μένη και οι οποίες θα είναι βιώ­σι­μες όσον αφορά την αρχαιο­λο­γική και του­ρι­στική τους χρη­σι­μό­τητα.

Η Ειρήνη Μαρίνου, Γεω­φυ­σι­κός και Project Manager, Geosystems Hellas S.A., εκπρό­σω­πος του προ­γράμ­μα­τος RESEARCH που αφορά τη χρήση τεχνι­κών τηλε­πι­σκό­πη­σης για την αρχαιο­λο­γία, σημεί­ωσε ότι το έργο δοκι­μά­ζει νέες μεθο­δο­λο­γίες εκτί­μη­σης κιν­δύ­νου, εξε­τά­ζο­ντας τη διά­βρωση του εδάφους, τη μετα­κί­νηση του εδάφους και την αλλαγή της χρήσης γης που απει­λούν τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους. Στο πλαίσιο αυτό, αξιο­ποιεί­ται ένα ολο­κλη­ρω­μένο σύστημα τεκ­μη­ρί­ω­σης και έρευνας στους τομείς της αρχαιο­λο­γίας και των περι­βαλ­λο­ντι­κών μελετών, συν­δυά­ζο­ντας προηγ­μέ­νες τεχνο­λο­γίες τηλε­πι­σκό­πη­σης με εφαρ­μο­γές GIS για τη χαρ­το­γρά­φηση και τη μακρο­πρό­θε­σμη παρα­κο­λού­θηση της αρχαιο­λο­γι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Στόχος του προ­γράμ­μα­τος είναι, μεταξύ άλλων, η ανά­πτυξη ενός εργα­λείου web-GIS για την ανάλυση κιν­δύ­νου πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με την ενσω­μά­τωση της πρό­βλε­ψης κιν­δύ­νου με επίγεια και τηλε­πι­σκο­πικά σύνολα δεδο­μέ­νων, καθώς και η ανά­δειξη της σημα­σίας των νέων τεχνο­λο­γιών για την παρα­κο­λού­θηση και τη δια­χεί­ριση των χώρων με ιδιαί­τερη έμφαση στη βιω­σι­μό­τητα των μελ­λο­ντι­κών εμπο­ρι­κών υπη­ρε­σιών

Ο Δρ. Δημή­τριος Αλε­ξά­κης, Κύριος Ερευ­νη­τής, GeoSat ReSeArch Ινστι­τούτο Μεσο­γεια­κών Σπουδών (IMS) Ίδρυμα Έρευνας & Τεχνο­λο­γίας Ελλάς (ΙΤΕ), ανα­φέρ­θηκε στη σημασία του τοπίου (Topio), που απο­τε­λεί και την ονο­μα­σία της πλατ­φόρ­μας που ανα­πτύσ­σε­ται αυτή τη στιγμή. Σκοπός του «TOPIO – Προς μια δημο­κρα­τική παρα­τή­ρηση του τοπίου μέσω της γεω­πλη­ρο­φο­ρι­κής και της συμ­με­το­χής του κοινού» είναι εφαρ­μο­γές που αφορούν την οικο­λο­γία του τοπίου, την παρα­κο­λού­θηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και τη συμ­με­τοχή του κοινού. Ειδι­κό­τερα για τη συμ­με­τοχή του κοινού, σημεί­ωσε ότι περι­λαμ­βά­νει: ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών – ενσω­μά­τωση των γνώσεων, των αξιών, των απόψεων και της συμπε­ρι­φο­ράς του κοινού, αντι­με­τώ­πιση των συγκρού­σεων μέσω δια­λό­γου, και κοι­νω­νική δικαιο­σύνη στην αλλη­λε­πί­δραση ανθρώπου-περιβάλλοντος.

Ο Dr. Alessio Di Iorio, Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος και Ιδιο­κτή­της της Alma Sistemi, ανα­φέρ­θηκε σε δύο έργα που σχε­τί­ζο­νται με τον σει­σμικό κίνδυνο. Κατά την παρου­σί­αση επι­σή­μανε ότι τα δύο έργα συμπί­πτουν καθώς πρό­κει­ται για την ανά­πτυξη χάρτη εκτί­μη­σης σει­σμι­κού κιν­δύ­νου σε επίπεδο οικο­δο­μι­κού τετρα­γώ­νου καθώς και σε επίπεδο μνη­μείου πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Τα δύο προ­γράμ­ματα είναι το Stable και το ER4CH. Στις επι­λεγ­μέ­νες περιο­χές μελέτης εντάσ­σο­νται και τα Χανιά. Ανα­φέρ­θηκε και στην εξαι­ρε­τική και σημα­ντική δουλειά που έχει γίνει στην απο­κα­τά­σταση του Ιερού Κου­βου­κλίου του Πανα­γίου Τάφου, προ­σθέ­το­ντας ότι η εται­ρεία που εκπρο­σω­πεί έχει ανα­πτύ­ξει πρότυπο φορητό μηχα­νι­σμό μετρή­σεων που μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από γεω­λό­γους και αρχαιο­λό­γους.

Ο Μαρίνος Ιωαν­νί­δης, UNESCO Πρό­ε­δρος για την «Ψηφιακή Πολι­τι­στική Κλη­ρο­νο­μιά», Διευ­θυ­ντής στο Τεχνο­λο­γικό Πανε­πι­στή­μιο Κύπρου σημεί­ωσε ότι η πρώτη φορά που έχει γίνει αναφορά στη δια­τή­ρηση των πολι­τι­στι­κών μνη­μείων είναι στον Πλάτωνα. Μάλιστα, τόνισε ότι ένας από τους βασι­κούς πυλώνες του του­ρι­σμού είναι τα πολι­τι­στικά μνημεία που δια­θέ­τει η Ελλάδα. «Δεν είναι σημα­ντικά μόνο τα digital twins αλλά και τα memory twins» ανέφερε σε άλλο σημείο της τοπο­θέ­τη­σής του.

Κλεί­νο­ντας τη συζή­τηση, η Μπέττυ Χαρα­λα­μπο­πού­λου ευχή­θηκε τα επόμενα χρόνια η Ευρώπη να προ­χω­ρή­σει με ειρη­νικά έργα όπως η ψηφιο­ποί­ηση και εξέ­φρασε την πεποί­θηση ότι η ΕΕ μπορεί να κάνει πολύ περισ­σό­τερα στο κομμάτι της προ­στα­σίας των μνη­μείων πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Κοι­νω­νική και πολι­τική συμ­μα­χία για ιστο­ρι­κές πόλεις και κέντρα στο επί­κε­ντρο των εξε­λί­ξεων (Πάνελ 11)

Τις δυνα­τό­τη­τες και προ­κλή­σεις για την ανα­βί­ωση και επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση των ιστο­ρι­κών πόλεων και κέντρων συζή­τη­σαν οι ομι­λη­τές του πάνελ «Ιστο­ρι­κές πόλεις και κέντρα».

Ο δήμαρ­χος Ιωαν­νί­νων Μπέγκας Θωμάς μίλησε για την ανάγκη να δίνεται προ­τε­ραιό­τητα στη βιω­σι­μό­τητα, την προ­σβα­σι­μό­τητα και την προ­σαρ­μογή στις σύγ­χρο­νες ανάγκες, χωρίς παράλ­ληλα να τίθεται σε κίνδυνο η ιστο­ρική αξία των μνη­μείων και ανα­φέρ­θηκε στα χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα των δύο σταθμών λεω­φο­ρείων της πόλης των Ιωαν­νί­νων.

Ένα ανθε­κτικό αστικό οικο­σύ­στημα βασί­ζε­ται στην δημιουρ­γι­κό­τητα και την κυκλι­κό­τητα σημεί­ωσε η Αυγερινού-Κολώνια Σοφία, καθη­γή­τρια της Σχολής Αρχι­τε­κτο­νι­κής στο Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο. Όπως είπε, οι ιστο­ρι­κές πόλεις μπορούν να ανα­πτύ­ξουν τις δικές τους στρα­τη­γι­κές ανα­κύ­κλω­σης απορ­ριμ­μά­των αξιο­ποιώ­ντας εργα­λεία και­νο­το­μίας και κλάστερ.

Το πώς θα ήταν να περ­πα­τάει κανείς από την Ακρό­πολη έως τον Πειραιά ανα­ρω­τή­θηκε ο Bakewell Geoff, Καθη­γη­τής στην Αμε­ρι­κα­νική Σχολή Κλα­σι­κών Σπουδών του Rhodes College παρου­σιά­ζο­ντας εργα­λεία που έχουν ανα­πτυ­χθεί με ψηφια­κές δια­δρο­μές σε αρχαί­ους δρόμους με σημα­ντικά τοπό­σημα, που δίνουν την ευκαι­ρία στον επι­σκέ­πτη να ανα­βιώ­σει το αρχαίο παρελ­θόν της Αθήνας

Για τη νέα επα­νά­χρηση των ιστο­ρι­κών πόλεων και την επέ­κταση της ζωής των κτιρίων μίλησε ο Mike Turner, καθη­γη­τής στην Bezalel Academy of Arts and Design Ιερου­σα­λήμ – Έδρα UNESCO στον Αστικό Σχε­δια­σμό, τονί­ζο­ντας ότι η νέα προ­σέγ­γιση απαιτεί την προ­σαρ­μο­στική επα­νά­χρηση, που μπορεί να δια­σώ­σει ιστο­ρικά κτίρια και να απο­τρέ­ψει την κατε­δά­φιση τους.

Τους τέσ­σε­ρις άξονες του νέου αστικού προ­γράμ­μα­τος από το  Παγκό­σμιο Ταμείο Μνη­μείων WMF, που περι­λαμ­βά­νουν την επα­νά­χρηση κτιρίων, την ανα­νέ­ωση της φύσης και τη μετα­μόρ­φωση της κινη­τι­κό­τη­τας και μείωση της χρήσης αυτο­κι­νή­των παρου­σί­ασε η Bonnie Burnham, πρό­ε­δρος  στην Cultural Heritage Finance Alliance, – Παγκό­σμιο Ταμείο Μνη­μείων WMF, Ομότιμη Πρό­ε­δρος. Όπως ανέφερε σύντομα θα ξεκι­νή­σει το  νέο πρό­γραμμα για την επι­τά­χυνση πρό­τζεκτ σε πόλεις, με την παροχή καθο­δή­γη­σης και οι πόλεις που θα πάρουν μέρος θα ανα­κοι­νω­θούν το επόμενο διά­στημα

«Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο πέρα από το οποίο δεν μπο­ρούμε να προ­χω­ρή­σουμε» τόνισε η Αντωνία Μορο­πού­λου, Ομότιμη Καθη­γή­τρια της Σχολής Χημικών Μηχα­νι­κών στο Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, ανα­φε­ρο­μένη στις προ­κλή­σεις της κλι­μα­τι­κής προ­στα­σίας και της έλλει­ψης πόρων για έργα στις ιστο­ρι­κές πόλεις. «Πρέπει να ανα­προ­σαρ­μό­σουμε την αντί­ληψή μας για τις πόλεις και τη νοο­τρο­πία για τη ζωή σε αυτές, πρέπει να βρεθούν τρόποι για να υπάρ­χουν έσοδα» ανέφερε και υπο­γράμ­μισε ότι «παρά τον φρέσκο αέρα που φέρνει η ιδιω­τική χρη­μα­το­δό­τηση», το θεσμικό πλαίσιο δεν βοηθάει. Προ­σέ­θεσε ότι πρέπει να εξε­τα­στεί το πώς θα μπο­ρούσε ένας επεν­δυ­τής μέσω μακρο­χρό­νιας μίσθω­σης  να απο­κο­μί­σει οφέλη από μία τέτοια επέν­δυση που θα επι­στρέ­ψουν στο δημόσιο για την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.  Στην παρου­σί­ασή της, ανέφερε ότι δεν αρκούν τα κρατικά κεφά­λαια, ούτε η φιλαν­θρω­πία για τη δια­τή­ρηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και εκτί­μησε ότι οδη­γού­μα­στε σε επεν­δύ­σεις δημό­σιου – ιδιω­τι­κού τομέα. Μίλησε επίσης για τον «πολι­τι­σμικό σχε­τι­κι­σμό», δηλαδή για πώς αντι­λαμ­βά­νε­ται τις αλλαγές η τοπική κοι­νω­νία, δίνο­ντας το παρά­δειγμα των προ­τά­σεων που έγιναν στο κυκλο­φο­ριακό και τις χρήσεις γης γύρω από τα τείχη του Ηρα­κλείου Κρήτης ως ένα θετικό παρά­δειγμα υιο­θέ­τη­σης των προ­τά­σεων από τις αρχές αλλά και τους κατοί­κους. Παράλ­ληλα, στη μεσαιω­νική πόλη της  Ρόδου, παρότι έχουν γίνει προ­τά­σεις με βάση τα διεθνή πρότυπα, βρι­σκό­μα­στε ακόμα στο επίπεδο του σχε­δια­σμού. «Χρεια­ζό­μα­στε μία νέα συμ­μα­χία όχι μόνο στον τομέα της χρη­μα­το­δό­τη­σης, αλλά και μία κοι­νω­νική και πολι­τική συμ­μα­χία επίσης» κατέ­ληξε.

Τις σημε­ρι­νές προ­κλή­σεις που γεννούν η δημο­γρα­φική δυνα­μική, η αλλαγή των κοι­νω­νι­κών αξιών, η οικο­νο­μική ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική, η αλλαγή του θεσμι­κού πλαι­σίου και η παρα­κο­λού­θηση και εκτί­μηση της εφαρ­μο­γής των προ­τά­σεων παρου­σί­ασε ο Χάρης Κοκ­κό­σης, Ομό­τι­μος Καθη­γη­τής στο Τμήμα Μηχα­νι­κών Χωρο­τα­ξίας και Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης στο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λίας, και σύμ­βου­λος της ΕΕ σε θέματα χωρο­τα­ξίας και περι­βάλ­λο­ντος, του­ρι­σμού, βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, νησιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης. «Όλα αλλά­ζουν, πρέπει να πάμε πέρα από τις σημε­ρι­νές κατευ­θύν­σεις και να κινη­το­ποι­ή­σουμε την κοι­νω­νία» είπε.

Το συντο­νι­σμό της συζή­τη­σης έκανε η Lee Minaidis, τ. Ανα­πλη­ρω­τής Γενικός Γραμ­μα­τέας του Οργα­νι­σμού Πόλεων Παγκό­σμιας Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς OWHC, που ανα­φέρ­θηκε στην πρό­κληση της χρη­μα­το­δό­τη­σης και στη νέα τάση συμπρά­ξεων ιδιω­τι­κού και δημό­σιου τομέα.

Μια «Δια­κή­ρυξη της Αθήνας» μπορεί να ανα­δεί­ξει την ανάγκη σύν­δε­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τις πολι­τι­κές για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής κρίση (Πάνελ 12)

Βήμα για την έναρξη δια­μόρ­φω­σης της «Δια­κή­ρυ­ξης της Αθήνας» που θα τονίζει την ανάγκη σύν­δε­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς με τις πολι­τι­κές για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής κρίσης απο­τέ­λεσε η συζή­τηση με τίτλο «Δράση για το κλίμα με βάση τον πολι­τι­σμό (4COP FOR Conference of Parties of UN action)».

Την πρόταση για την Δια­κή­ρυξη της Αθήνα κατέ­θεσε η Αντωνία Μορο­πού­λου, ομότιμη καθη­γή­τρια, Σχολή Χημικών Μηχα­νι­κών του Εθνικού Πολυ­τε­χνείου Αθηνών, μετά τον προ­βλη­μα­τι­σμό που έθεσαν οι ομι­λη­τές του πάνελ για τον παρα­γκω­νι­σμό της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς στην ανά­πτυξη πολι­τι­κών για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής κρίσης.

«Η Ελλάδα έχει κάθε ενδια­φέ­ρον να συνε­χι­στεί η συζή­τηση για τη σύνδεση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της κλι­μα­τι­κής κρίσης. Έχουμε πλούσια ιστορία και θέλουμε να είμαστε πρω­το­πό­ροι στην επί­τευξη των κλι­μα­τι­κών στόχων και μπο­ρούμε να συν­δυά­σουμε αυτές τις δυο κατευ­θύν­σεις» τόνισε η Αλε­ξάν­δρα Σδούκου, εκπρό­σω­πος τύπου της ΝΔ και πρώην υφυ­πουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας. «Η συζή­τηση για την κλι­μα­τική αλλαγή επη­ρε­ά­ζει την ιστορία και την κλη­ρο­νο­μιά μας» είπε προ­σθέ­το­ντας ότι «η ανά­δειξη της αρχαίας σοφίας είναι το ίδιο σημα­ντική με την ανά­πτυξη της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης». Υπεν­θύ­μισε ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση παρου­σί­ασε και δεσμεύ­τηκε σε μία διεθνή πρω­το­βου­λία για την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς από την κλι­μα­τική αλλαγή, πρω­το­βου­λία που έλαβε παγκό­σμια στήριξη και στήριξη από θεσμούς όπως ο ΟΗΕ, η UNESCO και ο Διεθνής Μετε­ω­ρο­λο­γι­κός Οργα­νι­σμός. «Πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε στο να βοη­θή­σουμε τις κοι­νό­τη­τες να προ­σαρ­μο­στούν στην κλι­μα­τική αλλαγή με παροχή οικο­νο­μι­κής και τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης, ανά­πτυξη των δεξιο­τή­των και προ­γραμ­μά­των προ­στα­σίας των μνη­μείων. Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε τους ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς που μπορούν να φέρουν τις ανάγκες και γνώσεις τους, που θα βοη­θή­σουν να αντι­με­τω­πί­σουμε μαζί τις κλι­μα­τι­κές προ­κλή­σεις.»

«Πολλοί μετα­νά­στες που φτάνουν στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και έχουν δει το δικό τους πολι­τι­σμό να κατα­στρέ­φε­ται έχουν μέσα τους το μίσος για τον πολι­τι­σμό των άλλων και αυτό είναι κάτι που πρέπει να προ­σέ­ξουμε» προει­δο­ποί­ησε η Σοφία Βούλ­τεψη, πρώην υφυ­πουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου και βου­λευ­τής. Η Σ. Βούλ­τεψη έκανε εκτενή αναφορά στις απειλές που αντι­με­τω­πί­ζει η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά από τις πολε­μι­κές συγκρού­σεις, οι οποίες το 2023 έφτασαν για πρώτη φορά σε επίπεδα ανάλογα με αυτά που είχαν κατα­γρα­φεί το 1946. Περιέ­γραψε επίσης την κατα­στροφή πολύ­τι­μων πολι­τι­στι­κών μνη­μείων από τις συγκρού­σεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρα­νία. Στη συνέ­χεια ανα­φέρ­θηκε στις προ­κλή­σεις που γεννά η έλλειψη νερού, τονί­ζο­ντας ότι «ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο άνθρω­ποι δεν έχουν πρό­σβαση σε καθαρό νερό, ενώ την επόμενη δεκα­ε­τία υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η ζήτηση για νερό θα αυξηθεί κατά 40%, ενώ η προ­σφορά νερού θα μειώ­νε­ται».  «Το κλίμα, οι πόλεμοι και κατα­στροφή της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς είναι ένας επι­κίν­δυ­νος κύκλος» προει­δο­ποί­ησε.

«Η ΕΕ μπορεί να δώσει το ηγετικό παρά­δειγμα στη σύνδεση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μίας και της μάχης κατά της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και για αυτό χρεια­ζό­μα­στε την Ελλάδα» τόνισε η Sneška Quaedvlieg-Mihailović, γενική γραμ­μα­τέας της Europa Nostra. Η Quaedvlieg-Mihailović ανα­γνώ­ρισε την πρω­το­πο­ριακή συμβολή της Ελλάδας για την παγκό­σμια κινη­το­ποί­ηση ώστε να ανα­γνω­ρι­στεί η δυνα­τό­τητα αξιο­ποί­η­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς για μια πιο απο­τε­λε­σμα­τική κλι­μα­τική δράση. «Στην COP28 κατα­φέ­ραμε να πεί­σουμε μία ομάδα κρατών να συμ­φω­νή­σουν για κλι­μα­τική δράση με βάση την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά» είπε προ­σθέ­το­ντας «είναι εντυ­πω­σιακό να βλέπει κανείς πόσο δύσκολο είναι να κινη­το­ποι­η­θούν οι διε­θνείς οργα­νι­σμοί για να ανα­γνω­ρι­στεί η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά ως πηγή σημα­ντι­κών δεξιο­τή­των που μπορούν να μας διδά­ξουν πώς να ζήσουμε με έναν πιο βιώσιμο τρόπο.» Η Quaedvlieg-Mihailović ανα­γνώ­ρισε επίσης τη συμβολή της Ελλάδας στο να ανα­γνω­ρί­σει η ΕΕ για πρώτη φορά την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και τόνισε ότι πρέπει να γίνουν ενέρ­γειας ώστε αυτή η παρά­με­τρος στις ευρω­παϊ­κές πολι­τι­κές να ανα­πτυ­χθεί περισ­σό­τερο στο μέλλον.

Η Αντωνία Μορο­πού­λου κατέ­θεσε την πρόταση για την Δια­κή­ρυξη της Αθήνας, ώστε να γίνει η Αθήνα και αυτή η σύνοδος βήμα για το κάλεσμα για κλι­μα­τική δράση με βάση την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά.

«Ο Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης είναι ο μονα­δι­κός ηγέτης που μίλησε για την τεχνητή και την αρχαία νοη­μο­σύνη για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής» ανέφερε ο Andrew Potts, Heritage and Climate Action Advisor στο Europa Nostra – European Heritage Hub. Ο Andrew Potts σημεί­ωσε ότι οι λύσεις για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής είναι «στενές» και δεν περι­λαμ­βά­νουν ηθικά και κοι­νω­νικά θέματα. Ανα­φέρ­θηκε στο Δίκτυο της Κλι­μα­τι­κής Κλη­ρο­νο­μίας, που ιδρύ­θηκε το 2019 και ξεκί­νησε μία εκστρα­τεία ώστε η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά να σχε­τί­ζε­ται με κάθε πλευρά της αντι­με­τώ­πι­σης της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. «Η επι­στήμη της κλη­ρο­νο­μίας μπορεί να γίνει η γέφυρα μεταξύ της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς» είπε.

«Στόχος μας τώρα είναι να βάλουμε τον πολι­τι­σμό ψηλά στην ατζέντα της COP30» ανέφερε ο Γεώρ­γιος Κρεμλής, Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, Επί­τι­μος Διευθυντής- Πρέσβης της EPLO στη Βουλ­γα­ρία, ο οποίος συντό­νιζε το πάνελ, παρα­δε­χό­με­νος ότι στις αρχές που προωθεί η Βρα­ζι­λία «δεν υπάρχει αναφορά στον πολι­τι­σμό». Δήλωσε όμως αισιό­δο­ξος, αφού «υπάρχει ωστόσο αναφορά σε μία παγκό­σμια ηθική stocktake και πιστεύω ότι η Europa Nostra αλλά και άλλοι stakeholders μπορούν να παρου­σιά­σουν προ­τά­σεις πάνω σε αυτό» είπε προ­σθέ­το­ντας επίσης ότι «υπάρχει και η πρόταση για ηγεσία των ιθα­γε­νών» που επίσης μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί.

Τις ομάδες εργα­σίας του ICOMOS παρου­σί­ασε ο Χρύ­σαν­θος Πισ­σα­ρί­δης, πρό­ε­δρος του ICOMOS-Cyprus, ανα­φέ­ρο­ντας ότι έχουν στόχο να ανα­πτύ­ξουν ένα παγκό­σμιο πρό­γραμμα για την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και την ανά­πτυξη ενός πλάνου δράσης για την επι­κοι­νω­νία, την ευαι­σθη­το­ποί­ηση και την δράση των εμπλε­κο­μέ­νων. Ανέφερε επίσης ότι ανα­πτύσ­σε­ται μία εργα­λειο­θήκη και ένας οδηγός για την δίκαιη και ισότιμη αντι­με­τω­πιση της κλη­ρο­νο­μίας και του κλί­μα­τος

Για την κλι­μα­τική δράση με βάση τον πολι­τι­σμό στις παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές μίλησε ο Γεώρ­γιος Αλε­ξαν­δρά­κης από το Ίδρυμα Τεχνο­λο­γίας και Έρευνας Ελλάδος ΙΤΕ, Ινστι­τούτο Εφαρ­μο­σμέ­νων και Υπο­λο­γι­στι­κών Μαθη­μα­τι­κών, Εργα­στή­ριο Παρά­κτιας και Θαλάσ­σιας Έρευνας, ανα­φέ­ρο­ντας ότι οι παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές στην Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζουν αυξη­μένο κίνδυνο ιδίως σε περιο­χές όπως η Κρήτη.

«Η κλι­μα­τική αλλαγή και η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά είναι στην ατζέντα κάθε χώρας του κόσμου. Αυτό που χρειά­ζε­ται είναι να τα συν­δέ­σουμε σε κοινές πολι­τι­κές και υπάρ­χουν αρκετές ευκαι­ρίες για αυτό» τόνισε η Φοίβη Κου­ντούρη, καθη­γή­τρια στο Οικο­νο­μικό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών- Πολυ­τε­χνείο Δανίας – Πρό­ε­δρος, Παγκό­σμιο Συμ­βού­λιο Ενώσεων Οικο­νο­μο­λό­γων Περι­βάλ­λο­ντος και Φυσικών Πόρων – Πρό­ε­δρος, SDSN Global Climate Hub – Διευ­θυ­ντής, AE4RIA – Διευ­θυ­ντής, Μονάδα Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης Ερευ­νη­τικό Κέντρο ΑΘΗΝΑ. «Το σημα­ντικό είναι να συζη­τή­σουμε πώς θα μετα­φερ­θούμε σε ένα κλι­μα­τικά ουδέ­τερο περι­βάλ­λον που επίσης θα δια­τη­ρεί την πολι­τι­στική μας κλη­ρο­νο­μιά». Στη συνέ­χεια παρου­σί­ασε το έργο του SDSN Global Climate Hub, όπου σχε­διά­ζο­νται οι οδοί μετά­βα­σης για δεκάδες χώρες, εργα­λεία και συστή­ματα στή­ρι­ξης της μετά­βα­σης ενώ παρου­σί­ασε σενάρια προ­σο­μοί­ω­σης για την Ελλάδα σε τομείς όπως τα τρόφιμα, η ενέρ­γεια, η δια­χεί­ριση του νερού και η αντι­με­τώ­πιση των ακραίων και­ρι­κών φαι­νό­με­νων.

Το Νέο Ευρω­παϊκό Bauhaus και η αντι­με­τώ­πιση των σύγ­χρο­νων προ­κλή­σεων (Πάνελ 13)

Στο Νέο Ευρω­παϊκό Bauhaus και στη δημιουρ­γική και διε­πι­στη­μο­νική πρω­το­βου­λία για την αντι­με­τώ­πιση των υλικών και των ενερ­γεια­κών προ­κλή­σεων ήταν αφιε­ρω­μένο το τελευ­ταίο πάνελ της ημέρας, με συντο­νι­στή τον Ronchi Alfredo, ανα­πλη­ρωτή καθη­γη­τής στο Politecnico di Milano – European Commission-MEDICI Framework, γενικό γραμ­μα­τέα στο European WG on «EU Directives and Cultural Heritage», γραμ­μα­τέα και συντο­νι­στή του Coordinator of Artcast4D .

Για τα υλικά νέας τεχνο­λο­γίας και την τεχνητή νοη­μο­σύνη που πρέπει να συν­δυα­στούν για να αντι­με­τω­πι­στούν οι προ­κλή­σεις του μέλ­λο­ντος μίλησε ο Νικό­λαος Λαγαρός, καθη­γη­τής στη Σχολή Πολι­τι­κών Μηχα­νι­κών στο Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο και αντι­πρύ­τα­νης Οικο­νο­μι­κών, Υπο­δο­μών και Ανά­πτυ­ξης. «Στόχος πρέπει να είναι η βελ­τι­στο­ποί­ηση της αισθη­τι­κής αλλά και της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας με τη χρήση της νέας γενιάς υλικών» είπε προ­σθέ­το­ντας ότι με τον τρόπο αυτό μπορούν να εξοι­κο­νο­μη­θούν εκα­τομ­μύ­ρια σε κεφά­λαια αλλά και σε εκπο­μπές ρύπων. αλλά και εκπο­μπών ρύπων

Τι είναι η δημόσια αρχαιο­λο­γία και η αρχαιο­λο­γία «της γει­το­νιάς» εξήγησε η Francesca Ruzzetta, μετα­πτυ­χιακή βοηθός διδα­σκα­λίας στο University College London.

«Η ξυλεία είναι το υλικό του μέλ­λο­ντος» υπο­στή­ριξε η Ελευ­θε­ρία Τσα­κα­νίκα, ανα­πλη­ρώ­τρια καθη­γή­τρια στη Σχολή Αρχι­τε­κτό­νων στο Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, αφού όπως εξήγησε, το ξύλο μπορεί να υπη­ρε­τή­σει τους στόχους της βιω­σι­μό­τη­τας, των μηδε­νι­κών ρύπων αλλά και της ανα­κύ­κλω­σης.

Για τις μεγάλες αλλαγές σε σχέση με το προη­γού­μενο Bauhaus μίλησε ο Άγγελος Παπα­γε­ωρ­γίου, ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής στο Τμήμα Αρχι­τε­κτό­νων Μηχα­νι­κών στο Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων. Ο Α. Παπα­γε­ωρ­γίου κατέ­θεσε πρόταση να ανα­πτυ­χθεί μία κουλ­τούρα «φρο­ντί­δας», που θα ξεπερνά τις σημε­ρι­νές προ­σεγ­γί­σεις περί συντή­ρη­σης και ανά­δει­ξης των ιστο­ρι­κών κτιρίων, σημειώ­νο­ντας παράλ­ληλα ότι όλα τα παλιά κτίρια δεν είναι απα­ραί­τητα ιστο­ρικά.

«Η ΕΕ εισάγει κρί­σι­μες πρώτες ύλες» σημεί­ωσε ο Κων­στα­ντί­νος Αρα­βώ­σης, κάτοχος έδρας UNESCO για την Πράσινη Και­νο­το­μία και την Κυκλική Οικο­νο­μία, προ­σθέ­το­ντας ότι υπάρχει επίσης η πρό­κληση της ένταξης των δευ­τε­ρευό­ντων πρώτων υλών. «Στην Ελλάδα πρέπει να ενι­σχύ­σουμε την ανα­κύ­κλωση και την κυκλι­κό­τητα της οικο­νο­μίας με την εισα­γωγή ενός αυστη­ρού ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου» υπο­στή­ριξε.